San Vincenzo Pallotti „Lettere anni 1816-1883”, vol. I, Roma 1995
Ks. Franciszek Bogdan SAC
ul. Wilcza 8, 05-091 Ząbki
tel. (0-22) 781-74-64, 65; lax 781-73-89
Już w grudniu 1850 roku (Pallotti zmarł 22.tegoż miesiąca), współtowarzysze i przyjaciele Świętego poczynili pierwsze kroki w kierunku rozpoczęcia procesu informacyjnego z myślą o możliwej beatyfikacji. „Nie było to w zwyczaju Stolicy Świętej, by przystępować do wdrażania jakieś sprawy... zanim biskup sprawujący władzę na terenie miejsca śmierci Sługi Bożego nie zaczął procesu informacyjnego... a prócz tego biskup miał zebrać wszystkie pisma Sługi Bożego[2]. Ponieważ Wincenty Pallotti zmarł w Rzymie, podanie w sprawie rozpoczęcia procesu skierowano do kard. Wikariusza diec. Rzymu, Konstatyna Patriziego (1798 - 1876). Pierwsze posiedzenie odbyło się 18 lutego 1852 roku.
Listy Pallottiego zbierano nie tylko w diecezji Rzymu, ale i w diecezjach: Albano, Frascati, Nursji, Osimo, Perugii, Sabiny i Velletri.
Pierwszym postulatorem sprawy Wincentego Pallottiego był jeden z jego współtowarzyszy, ks. Karol M. Orlandi (1820 - 1895). Nie brak odpisów listów Pallottiego, dokonanych przez samego Orlandiego i przez niego uwierzytelnionych. Następca jego na urzędzie, Jan Hettenkofer (1876 - 1962) znał go osobiście[3]. Tenże ks. Hettenkofer napisał w 1943 roku „Alcune note riguardanti le lettere originali del Ven. Pallotti” (Pewne uwagi dotyczące listów oryginalnych Wieleb. Pallottiego[4] ). „Uwagi” te informują nas, że większość posiadaczy listów Pallottiego przedstawiła ich oryginały. Niektóre jednak przekazano tylko w odpisach, najczęściej uwierzytelnionych.
Ks. Hettenkofer pisze: „Gdy przewlekał się proces beatyfikacyjny ponad wszelkie przewidywania, doszło do tego, że kiedy w roku 1932 po ogłoszeniu heroiczności cnót Wielebnego Ks. Wincentego, jego pisma zostały przez św. Kongregację Obrzędów zwrócone Postulacji, cały depozyt listów, z jednym tylko wyjątkiem, pozostał już u niej.
Już w roku 1920, po wystosowaniu prośby, otrzymałem zgodę św. Kongregacji na kolejne wydobywanie określonych pism Wiel. Ojca, tj. zawsze jakiś pakiet według mojego wyboru, a przy oddawaniu tego - inny pakiet... W roku 1930 postarałem się w św. Kongregacji o podobną zgodę po raz wtóry, by móc sporządzić katalog wszystkich listów Wiel. Założyciela oraz jednocześnie przygotować obfity ich wybór pt. „«Lettere e brani di lettere del Venerabile Vincenzo Pallotti»” (Listy i wyjątki listów... F.B.)
Ten wybór, stanowiący około jednej dziesiątej części wszystkich zebranych listów, ma o tyle wpływ na nasze wydanie, że tam gdzie to możliwe, przyjmujemy chronologię i numerację nadaną listom przez ks. Hettenkofera, który je opieczętował i zaopatrzył w numery porządkowe od 1. do 1729.
W roku 1939 ks. Hettenkofer opublikował inne listy pt. „Scriti del Venerabile Vincenzo Pallotti, Supplemento e Indice Generale”. Dochodzi do tego „Supplemento II” i zbiór zawierający listy odnalezione po roku 1939, dotąd nie publikowane. Archiwum Generalne przechowuje jeszcze fotograficzną reprodukcję[5] listów poczynając od nru 1. do nru 1830.
Co do chronologii wprowadzonej przez ks. Hettenkofera, pisze on sam we wspomnianych „Uwagach”, że „Jedną z niemałych trudności w ustalaniu dat niektórych listów był nie dość wyraźny zapis dnia czy roku, i to spowodowało pewne błędy w książce „Lettere e brani di lettere”. Gdy w naszym wydaniu, w którym zachowujemy chronologię wypracowaną przez ks. Hettenkofera, będziemy musieli zmienić datę czy rok któregoś z listów, powód podamy w przypisie.
Publikując w roku 1930 „Lettere e brani delie lettere”, ks. Hettenkofer miał jeszcze inne trudności, o których sam pisze: „Przed rokiem 1932 oryginalnych listów Wincentego nie można było uporządkować, bo aż do owego czasu musiały zawsze pozostawać lub być odsyłane w pakietach albo plikach tak, jak były wydawane Kongregacji Obrzędów, bez innych czy z innymi pismami. Pisma, po większej części listy, zebrane w diecezji Albano, musiały nadal pozostawać w pliku przesłanym przez ordynariusza Albano. Podobnie było z pismami zebranymi w diecezjach Frascati, Nursji, Osimo, Perugii, Sabiny i Velletri”.
Biorąc pod uwagę te okoliczności, trzeba powiedzieć, że ks. Hettenkofer przy publikowaniu „Lettere e brani” obierał możliwie najlepszy sposób, „by ten skarb udostępnić współbraciom” (s. 3). Chronologia oraz numeracja, które wówczas opracował, i dla tej, nowej edycji okazały się bardzo użyteczne.
Już w roku 1919 IV Kapituła Generalna zaleciła rozpowszechnienie pism Wincentego Pallottiego[6]. W 1959 Kapituła Generalna X zmieniła zalecenie to w mandat[7]. W roku 1983 XV Zebranie Generalne „wyraża wolę, aby przygotować (również krytyczne) wydanie listów Wyższych Przełożonych, że Rada Generalna „na posiedzeniu z 18 maja zleciła wydanie listów Wincentego Pallottiego i pragnie, by się to dokonało jak najprędzej, w obrębie najbliższych sześciu lat[8]. W czerwcu 1984 roku ks. Generał Marcin Juritch pisze do wszystkich Wyższych Przełożonych, że Rada Generalna ”na posiedzeniu z 18 maja zleciła wydanie listów Wincentego Pallottiego ks. Ansgarowi Hallerowi. Zbiera on od miesięcy i przygotowuje listy Pallottiego, by ewentualnie oddać je do druku”[9].
Ks. A. Faller po przybyciu do Rzymu, w roku 1938, przepisał sam wszystkie zebrane listy Pallottiego (lub postarał się o ich przepisanie), a część z nich (tom I) przygotował do druku.
Oprócz tego ks. Faller przez lat 50 nieznużenie szperał po archiwach Rzymu i innych miast (aż po Turyn) w poszukiwaniu śladów Pallottiego i ludzi z jego środowiska. W archiwum „Instytutu Pallottiego”, założonym i uporządkowanym przez tegoż ks. Fallera, znajduje się tysiące kartek, odnoszących się do ludzi współczesnych Pallottiemu. Poszukiwania te prowadził ks. Faller celem zdobycia informacji o korespondentach Pallottiego i o osobach wzmiankowanych w jego listach.
Niestety, w roku 1992 ks. Faller zapadł na ciężką chorobę w czasie prac prowadzonych w jednym z rzymskich archiwów jeszcze we wrześniu. Zmarł on 6 grudnia tegoż roku, nie mogąc rozpoczętego dzieła doprowadzić do końca. Ale ślady prac ks. Fallera ujawnią się bardzo wyraźnie w nowej edycji listów. Prawie wszystkie dane o ich adresatach, jak i o wzmiankowanych w listach osobach, są wynikiem jego skrzętnych poszukiwań.
Pierwszy tom zawiera listy z lat 1816 - 1833. Pallotti pisał je w wieku 21 do 38 lat.Listy te noszą wyraźne ślady stylu, słownictwa i ortografii tamtej epoki. Czytelnika tego zbioru może zdziwić często powtarzająca się informacja o braku czasu. Pallotti pisze, że „nie ma czasu”, że „brak mu czasu”, że przeszkadza mu ograniczoność czasu”, itd. Łatwo to zrozumieć, gdy weźmie się pod uwagę podejmowane przez niego już przed święceniami, a zwłaszcza po święceniach kapłańskich, rozliczne zajęcia o charakterze duszpasterskim. Czując swoją wielką odpowiedzialność za zbawienie dusz, w ciągu dnia oddawał się niestrudzenie posłudze pasterskiej, a pisał przeważnie przy świetle świecy lub lampy. Wiele mówiąca jest w tym kontekście modlitwa, w której Pallotti prosi Boga o dar, aby mógł „czuwać, sypiać zaś mało, tylko bardzo mało” (OOCC X 265). To nocne pisanie wyjaśnia, przynajmniej częściowo, popełniane przy tym błędy.
Listy Pallottiego, jak wynika ze spisu adresatów, pisane były do bogatych i biednych, do młodych i dorosłych, do szlachty i wieśniaków, do duchownych i świeckich, do prałatów, biskupów, kardynałów, papieży, do sióstr zakonnych i do zakonników, nie wyłączając eremitów. Większość jednak kierowana była do duchowieństwa, przynajmniej najwięcej takich listów zachowało się. Pewnie dlatego, że do księży dochodziło najłatwiej wezwanie biskupów, dotyczące przekazywania listów Sługi Bożego do Kongregacji Obrzędów. Ale i liczba listów adresowanych do osób świeckich jest też godna uwagi.
Ks. Hettenkofer - pierwszy, który miał dostęp do oryginalnych listów, jakie znalazły się w Kongregacji Obrzędów - zostawił nam cenny tekst na temat listów św. Wincentego Pallottiego, tekst godny przytoczenia: „W formie tych listów przeważa przede wszystkim delikatna i pokorna słodycz, pozostawiająca nam czasem prawdziwe klejnoty epistolarne. Nie wiadomo, czy bardziej w nich podziwiać nadprzyrodzone namaszczenie, czy pełną uroku, pociągającą i zniewalającą siłę. Teksty te bez wyjątku ujawniają głębokie zjednoczenie z Bogiem; rzecz przedstawiają prosto i roztropnie, a dla czytelnika stanowią prawdziwe zbudowanie. Poruszane w nich tematy podejmują cały szeroki zakres apostolstwa, dla którego Autor został powołany, i dla którego założył Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego” (Lett., p. 4).
Listy pierwszego tomu ukazują już pierwsze ślady tegoż apostolstwa. Prace związane z wydaniem tego tomu listów opierają się na wielkim wkładzie postulatorów sprawy Świętego, szczególnie zaś ks. Hettenkofera i ks. Fallera. Niżej podpisany, kopiując na nowo wszystkie listy przeznaczone do tego tomu, wielką pomoc znalazł też u dzisiejszych przyjaciół Wincentego Pallottiego. Wyrażam więc podziękowanie, szczególnie za sprawdzanie tekstów, Siostrom Kongregacji Apostolstwa Katolickiego, oraz Paniom: prof. Donatelli Acerbi i SyIwanie Scriattoli.
Ks. F. Moccia, wydawca dwunastu tomów OOCC Winc. Pallottiego, służąc swym bogatym doświadczeniem, okazał wielką pomoc w porównywaniu wszystkich kopii z oryginałami listów, za co składam Mu osobne podziękowanie.
Ks. Wincentego Pallottiego
Kilkakrotnie wychodziłem i wracałem, by spotkać tak godną i budującą Osobę Księdza dla złożenia Mu najbardziej szczerego oświadczenia, jak [to] zostało Mu już przedstawione przez Przew. Ojca Cadoliniego. Widzę, że po tej sprawie pozostały blizny; ufam jednak, że w krótkim czasie wszystko wróci do pierwotnego pokoju i ciszy, które i wskutek modlitwy Księdza jeszcze się bardziej utwierdzą, owszem, jeszcze wzrosną. Podczas gdy serce Księdza, tak pięknie ukształtowane, nie przestaje patrzeć życzliwym okiem ewangelicznej gorliwości na znane już to zbożne dzieło, piekielny wróg usiłuje wprowadzić weń zamęt; ale przyjazny człowiek (tj. Wasza Wielebność) potrafi uładzić to wszystko.
Jakże pragnę rozmówić się z Księdzem! Ufam, że będzie mi to umożliwione. Skoro jednak teraz nie mogę osobiście się spotkać, to gdybym otrzymał choć kilka przecennych słów Księdza, najpierw bym je serdecznie ucałował, [potem] przeczytałbym z szacunkiem i zachowałbym je ze czcią w mojej duszy.
Proszę darować śmiałość. Niech Ksiądz raczy mieć mnie nadal w swoich modlitwach żarliwych, a ja całując ziemię, po której Ksiądz stąpa święcie ku zbudowaniu wiernych, świadczę się Jego wielce uniżonym, oddanym i zobowiązanym sługą.
W. Pallotti
Przew. Ks. Alojzy Aguari
Przew. Dobrodzie
Ks. Al. Aguari
Szybko, jeśli łaska. Do czcig. r. wl.
[Po lewej s. adresu:]
Wyżej wspomniana jego kopia.
Ja niżej podpisamy, na prośbę Pańskiego brata, hr. Aleksandra (który dla celów zdrowotnych wciąż jeszcze bawi poza Rzymem, w klasztorze św. Sylwestra al Tusculano pod opieką WW.OO. Karmelitów Bosych), kreślę niniejszym te kilka słów. Z załączonego świadectwa, wystawionego przez poważnego prof. medycyny i potwierdzonego przez władze austriackie, będzie mógł Pan wywnioskować, że Jego przyjazd do Rzymu jest bardzo potrzebny, a nawet konieczny. Wspomniany zatem Brat Pański pragnie wnet osobiście rozmówić się z Panem. Jest On pewny, że Jaśnie Oświecony Pan Hrabia, biorąc pod uwagę wyjątkowe okoliczności, nie zaniecha żadnych najbardziej właściwych środków, celem przyśpieszenia tego upragnionego przybycia.
Wobec faktu, że po raz pierwszy mam zaszczyt kierować do Pana Hrabiego te parę słów, proszę o łaskawe wyświadczenie mi dobrodziejstwa swych gorących modłów przed Bożym Majestatem, oświadczając się jednocześnie Waszej Dostojności wielce uniżonym, oddanym i uległym sługą
Niżej podpisany oświadcza w imię prawdy, że p. hr. Aleksander Mattioli na skutek długich i uporczywych dolegliwości reumatycznych w klatce piersiowej znajduje się w tak chwiejnym stanie zdrowia, że trzeba się bać jakiejś poważnej choroby, która może go obezwładnić, szczególnie [przy] nadchodzących zmianach jesiennych, czy zimowych oziębieniach. Obawa ta jest tym bardziej uzasadniona, że [chory] nieraz już, i to bez jawnego powodu, miewał śmiertelne zapaści - okoliczność nasuwająca podejrzenie jakiejś organicznej wady w wielkich naczyniach sercowych.
Na potwierdzenie: (to dn. 26 lipca 1822) - Dominik Morichini, Lekarz kolegialny i prof. Uniw.
Za zwłokę w odpowiedzi na parę mych słów, Szanowny Pan składa winę raczej na swoje lenistwo niż na obowiązkowe zajęcia. Co by jednak Pan powiedział na widok kogoś takiego, który albo słabo, albo wcale się nie modlił? Toteż obfitsze błogosławieństwa Najwyższego ściągnie się przez wiadomą grupkę rekolekcyjną, jaką się chce zorganizować. Mówiło się już o niej, a na jej temat prosiłem Pana m. in., aby ujawnił myśli, jakie pod wpływem Bożego światła powstały w Pańskim umyśle. I co należałoby powiedzieć, gdyby w tym był ktoś taki, że tych myśli nawet by nie spisał (!?).
Módlmy się właśnie za tego, i niech się Pan bardzo, a bardzo modli za mnie jako za największego ze wszystkich niedbalucha, leniucha, próżniaka i wałkonia.
Zechce Pan przekazać wyrazy oddania i szacunku Przew. Ks. Alojzemu Cesariniemu, prosząc go, by w swych modlitwach i przy składaniu Najśw. Ofiary miał mnie nieustannie w pamięci, i by po klasztorach i innych ośrodkach, wśród wielu ludzi, ile tylko może, prosił o modlitwę w sprawie o wielkim znaczeniu[166]
Pozdrawiam wszystkich i niech wszyscy raczą się modlić za mnie, za mego zmarłego Brata, za inne osoby i przeliczne rzeczy [związane] z chwałą Bożą. Błogosławieństwa Ojca Miłosierdzia (2 Kor 1,3) niechaj spływają na Pana, na całą Jego Rodzinę i na cały świat. Piszę się wielce uniżonym, oddanym i zobowiązanym sługą Szanownego Pana
Z Czcig. Eremu WW.OO. Kamedułów
Frascati, 20 października 1822.
P.S. Polecajmy i starajmy się, aby inni polecali Panu Związek Adunanza.
[Adres:] Wielce Szanowny P. Józef Sisco
[str. pierwsza:] dnia 1822 [...] Udzielić mu ostatniego namaszczenie, lecz teraz nie można.
[str. druga:]
Proszę modlić się i polecać innym pokorne, nieustanne i żarliwe modły również za innego bardzo ciężko chorego, który reaguje na dźwięk swego imienia, lecz gdy się napomyka o spowiedzi, to jakby nie słyszał, albo rzeczywiście nie słyszy, i dlatego nie odpowiada. Chodzili doń księża, nawet jakiś zakonnik, niczego jednak nie uzyskali[170]. A zatem modlitwa!
Proszę mnie zaszczycać swymi zleceniami oraz modlić się za mnie, a także za inne osoby i rzeczy wiążące się z chwałą Bożą. Pełen szacunku świadczę się Jego wielce uniżonym i zobowiązanym sługą
Wincenty Pallotti [Po lewej stronie od podpisu czytamy:]. ..letti.
Do r. wł.
W chwili, gdy śpieszę z kornymi wyrazami należnej wdzięczności za pełne oddania wstawienie się Waszej Escelencji u Mons. Sali[215] w znanej sprawie schroniska - jak się o tym dowiedziałem od samego Mons. Sali i od Przewiel. Kanonika Mucciolego, spodziewając się stąd jak najlepszego wyniku - pozwalam sobie żywić przekonanie, że Wasza Ekscelencja wyrozumie to w swojej dobroci, jeśli zwrócę się znów z prośbą w sprawie kredytu udzielonego przez mego Ojca Szpitalowi Wojskowemu. [Nadmienię], że Wasza Ekscelencja powiedział mi, iż miał mówić na, ten temat na zebraniu, tyczącym się publicznych zadłużeń, w poniedziałek, dnia 8 czerwca.
Ufny w Jego pełną troski gorliwość, ośmielam się ponowić gotowość do lichutkich mych usług, oraz piszę się najbardziej uniżonym, oddanym i zobowiązanym Waszej Najprzewielebniejszej Ekscelencji sługą
Z siedziby Związku, 23 lipca 1826 Najprzew. Ks. Biskup Belisario Cristaldi Skarbnik Generalny [Na str. 4 napisano inną ręką:]
Moja [Matka] jest umierająca; proszę więc Pana o wytłumaczenie mnie przed p. Józefem Clementim[222] , że do niego nie przyszedłem, jak to było między nami ustalone; ufam, że przyjdę, gdy tylko będę mógł.
Modlitwa, modlitwa, modlitwa! Zanośmy ją do Pana i prośmy, by zanosili ją wszyscy. Wielce uniżony, oddany i zobowiązany sługa
W. Pallotti
Skoro fundacja Kanonikatu z natury swej łączy się z obowiązkiem brania udziału w Chórze i odprawiania Mszy św. w Katedrze, to Msze wiążące się z Kanonikatem powinny być celebrowane w Katedrze, choćby [w dokumencie] fundacyjnym nie było to zaznaczone, że powinny być tak odprawiane. Taka jest bowiem natura Kanonikatu w ogóle. A zatem Msze św. zobowiązujące kanonika do celebrowania mają być odprawiane w Katedrze, nawet gdyby w akcie fundacyjnym nie było to powiedziane.
Przesłanka główna tego twierdzenia jest jasna, i w określeniach swych zrozumiała. Do udowodnienia zostaje przesłanka mniejsza, tj., że fundacja Kanonikatu, generalnie rzecz biorąc, z natury swej zobowiązuje kanoników do udziału w Chórze i do odprawiania Mszy św. w Katedrze[235]
By udowodnić przesłankę mniejszą tego sylogizmu, słynny Ks. Jan Baptysta Pittono w Zbiorze Konstytucji Papieskich i Decyzji Św. Kongregacji Rzymskich, w tomie zatytułowanym: „Konstytucje Papieskie i Decyzje Kongregacji Rzymskich dla Kanoników” pod nr 882 podaje następujące orzeczenie, powzięte w pierwszym roku pontyfikatu Pap. Innocentego XI, tj. 14 grudnia 1676 (które choć dotyczy innego przedmiotu, podstawą swą odnosi się i do naszego przypadku). Orzeczenie to brzmi jak następuje: „Zrzeka się prawdopodobnie legatu przeznaczonego na pokrycie studiów ten, kto zostaje kanonikiem, bo (oto, co dowodzi prawdziwości mniejszej przesłanki sylogizmu) Kanonikat domaga się osobistej rezydencji nie tylko na podstawie postanowienia Soboru Trydenckiego, ale i z samej natury fundacji, która zobowiązuje do obecności w Chórze i do odprawiania Mszy w Katedrze”.
Z powyższego widać jasno, że z chwilą, gdy w kościele katedralnym zostaje założony Kanonikat, kanonik obowiązany jest do uczestniczenia w modlitwach chórowych i do odprawiania Mszy św. w tymże kościele, choć w Przepisach o Kanonikacie nie powiedziano, że „Msze mają być celebrowane w Katedrze”.
Ks. Kan. Sylwester Graziani,
Ja niżej podpisany zaświadczam, że Wiel. Ks. Józef Bovieri uczestniczył tak w ćwiczeniach prowadzonych z Teologii dogmatycznej i scholastycznej, jak i z miejsc teologicznych, w ciągu dwu ostatnio minionych lat, i to tak, że dał bardzo dobry przykład rzetelności, pilności, studium i postępu.
Wystawiono z Archigimnazjum Rzymskiego, dnia 4 lipca w Roku Zbawienia 1828.
Gdyby dogodniej było Księdzu zaszczycić mnie swą wizytą w środę w ciągu dnia ok. godz. 15, wyświadczyłby mi tym łaskę. Podobnie mógłby jeszcze łaskawie przybyć w czwartek o tej samej porze. Proszę się modlić za mnie. Moje wyrazy pamięci dla współ- kolegów Calornazich. Wielce uniżony, oddany, i zobowiązany
P.S. W każdym razie proszę, by Ksiądz dla przyjścia do mnie nie opuszczał swojego biura. W piątek, po obiedzie mógłby Ksiądz przyjść o każdej porze, aż do godz. 231/2.
[Spoza miejsca zam.:] Do Ks. Franciszka Colombary
Bravo, bravissimo! Ładna mi to miłość! W Antykamerze zostawia się pilne supliki, gdy tymczasem biedny petent po upływie jutrzejszego dnia będzie musiał płacić 30 paoli dziennie!
Jestem pewny, że to pomyłka o której się nie wie. Ponieważ w jutrzejszy wieczór będzie za późno, litościwe serce Księdza Kanonika, błędowi zaradzi tego jeszcze wieczora przez udanie się do Mons. Skarbnika[299] W imię miłości proszę nie zawieść. I w ten dzisiejszy wieczór Ksiądz Kanonik może łaskawie dać odpowiedź. Wielka jest wprawdzie ma zuchwałość, ale Jego dobroć daruje mi wszystko.
Proszę o modlitwę za mnie. Piszę się Waszej Wielebności wielce uniżonym, oddanym i zobowiązanym sługą
W.P.
Ks. Kan. Piacentini przebywa poza Rzymem - wróci jutro. Rozmawiałem z Bratem poinformowanym o sprawie: dał mi do zrozumienia, że Ks. Kanonik wypowiedział się w sensie jakby łaska została przyznana. Proszę więc, by Pan łaskawie udał się do sekretariatu Skarbnika celem odszukania znanych petycji dla zapoznania się z treścią przyznanego reskryptu. A jakikolwiek byłby ten dokument proszę o informację, by można było działać w dalszym ciągu, czy też skończyć z tymi pełnymi kłopotów zabieganiami.
Proszę się modlić za mnie i darować wszelkie opóźnienia. Proszę też być pewnym, że jestem wielce uniżonym, oddanym i zobowiązanym Jego sługą
W.P.
P.S. Przyszło mi na myśl przypuszczenie, że skoro suplika jest w zawieszeniu, to karna klauzula 30 paoli nie podlega biegowi.
P. Józef Cima
Dor. wł.
I niechaj laska, itd.
Choć zakonnice pragnące mego duchowego kierownictwa mogły się spodziewać, że mają moje słowo, iż osobiście wrócę do zakończenia tej sprawy, to jednak, by ich nie niepokoić ustną odpowiedzią o mej niemożności, zlecono mi odpowiedzieć jeszcze na drodze pisemnej[347]. A zatem, w imię miłości proszę Wielebnego Ojca, by zechciał się zająć dwoma siostrami znanego klasztoru, które do mej niegodności zwróciły się z prośbą, lecz ja wskutek braku niezbędnego czasu nie mogę podjąć się tego, o co zabiegają z religijnych względów. A więc proszę mi wybaczyć i modlić się za mnie.
Niech mi Wielebny Ojciec pobłogosławi, i niech będzie pewny - że jestem jego wielce uniżonym, oddanym i zobowiązanym sługą
[Adres:] Przew. O. Salwator Pasquali
Od WW. OO. Pijarów
W duchu miłości P.N.J. Chrystusa polecam niniejsze pismo. Wszyscy zasługują na współczucie, lecz na pierwszym miejscu Rossi i wdowa, na drugim - Tomassini. Złóżmy wszystko w ręce Boże i Najśw. Maryi Panny.
Ze świętej Betlejemskiej Groty wypraszajmy dla nas wszystkich rajskie pozdrowienia z pełnią Bożego Miłosierdzia od Ojca Bożych zmiłowań przez wstawiennictwo Matki Miłosierdzia.
W. Pallotti
Wielmożny Pan J.S(isco).
Pokarmem moim jest czynić wolę mego Pana (por. J 4,34). Proszę, by sama i wraz z innymi Siostrami starała się przyjść Mu (tj. bratu Salvatorowi - F.B.) [,] aby opuściwszy czyściec jak najprędzej, mógł w niebie wysławiać wiecznie Miłosierdzie Boże. Modlitwy swe proszę ofiarować Ojcu Niebieskiemu, łącząc się z Najśw. Ofiarą Jego Syna - dla uzyskania natychmiastowego wyzwolenia[369].
[Na odwrocie tego skrawka papieru napisano nieznaną ręką:] n. 3
Niech Księdzu Kanonikowi swymi błogosławieństwami towarzyszy Bóg, niech też Go utwierdzi w takiej postawie ducha, by się pozwolił prowadzić samemu Panu. Proszę się modlić za mnie osobiście i przez innych, śpieszyć z pomocą memu zmarłemu Bratu, dla którego wsparcia godnym uwagi byłaby ofiarowana różańcowa modlitwa.
Proszę o błogosławieństwo. Niech Ksiądz Kanonik będzie pewny, że jestem Jego wielce uniżonym, oddanym i zobowiązanym sługą
W miejscu, 7 czerwca 1832 P.S.
Ks. Kan. Alojzy Prinzivalle
Do czcig. r. wł.
OD PALLOTTIEGO DO S. FRANCISZKI SPERELLI OSA
Proszę się modlić za mnie i innym polecać to samo. Wielce uniżony, oddany i zobowiązany sługa (bez podpisu) 8. wspomnianego /miesiąca/
OD PALLOTTIEGO DO S. M. FRANCISZKI SPERELLI
1. Nie jest tak; owszem, Siostra winna to czynić.
2. Proszę mówić; nie trzeba pieczęci (sakramentalnej), wystarczy roztropność osoby słuchającej.
3) Wraz ze swymi pragnieniami i wraz z odświeżaniem pamięci o przyrzeczeniach, niech Siostra stara się uzyskać (!). Ale dla uzyskania wypadnie wyzbyć się nieufności. Uwierzyć i rozmawiać z przewodnikiem oraz słuchać go, jak gdyby przemawiał i słuchał Jezus Chrystus.
Proszę modlić się za mnie, modlić się gorąco. I niech Siostra będzie tak dobra, by odprawić nowennę do Najśw. Maryi, Matki Miłosierdzia, Ucieczki grzeszników i Królowej Apostołów[404]
Wypraszajmy wszelkie Błogosławieństwa Niebios i wszelkie pozdrowienia Raju.
DO S.M. FRANCISZKI SPERELLI OSA
Jeśli Siostra będzie się modlić w dalszym ciągu, nie pozostanie to bez pożytku. Tymczasem czekam na sposobność, by pomówić ze wskazaną osobą. Proszę się modlić za mnie, bym dobroci nie stanął na przeszkodzie.
DO S.M. FRANCISZKI SPERELLI OSA
Jestem na rekolekcjach, zatem tego wieczoru nie będę mógł przybyć...
A.I.D.G A. D. [P]
Proszę darować śmiałość, modlić się za mnie i pobłogosławić mi. Proszę też mieć mnie za wielce uniżonego, oddanego i zobowiązanego swego sługę
W.P.
[Adres:] Przewielebny Dobrodziej Ks. Martini
Do czcig. r. wł.
DO S. GERTRUDY COSTANTINI
Cierpliwość, zgadzanie się (z wolą Bożą), wielbienie Bożych zrządzeń.
Niech się Siostra modli i prosi o modlitwę za mnie i za innych ludzi.
We wszystkim ponawiam [myśl] o świętym Posłuszeństwie. Wszelkich błogosławieństw i rajskich pozdrowień! W miejscu, 21 grudnia 1833.
[Na tej samej stronie jest taka adnotacja:] Autograf Sługi Bożego Wincentego Pallottiego.
Velletri, 5 lipca 1858.
[Napisał Hettenkofer:] Ze zbioru listów Siostry Gertrudy Costantini - J.H(ettenkofer).
VII. INDEKSY
Ksiądz Br. Bayer prócz wykazu adresów opracował aż pięć różnych indeksów. Tłumacz, mając na uwadze polskiego odbiorcę, sporządził indeksy na własną rękę, redukując ich ilość, zmniejszając rozmiary (niektórych) i pomijając hasła nie mające praktycznego znaczenia. Jakie np. znaczenia może mieć dla czytelnika hasło „kawiarnia” (caffe), użyte przez Pallottiego zupełnie przypadkowo.
Wykaz imienno-miejscowy będzie dokładny; obydwa jednak indeksy rzeczowe złączone w jeden, sprowadzone będą do tego, co w „Listach” Świętego może mieć jakieś znaczenie. Zredukowany będzie też „Spis treści”.
W indeksach pominie się wyrazy występujące bardzo często, niemal na każdej stronie, jak Bóg, Boży, łaska, błogosławieństwo, forma pozdrowienia, prośba o modlitwę itd. Nie został też uwzględniony wykaz miejsc przytaczanych z Pisma Świętego.
Cyfry w indeksach wskazują na strony w książce, nie na numery listów.
l.Wykaz adresatów i notek biograficznych
Odtworzone tu w porządku chronologicznym listy oznaczone są numerami. W alfabetycznym wykazie adresatów cyfry umieszczone po myślniku odnoszą się do numerów poszczególnych listów.
ALCUSCI Tomasz (ok. 1783-1843) - 282.
List pod nr 282 został zaadresowany do Tomasza Alcusciego. Adresat ur. w Alghosh (Mezopotamia), a przybyły do Rzymu przed 1804, nazwisko swe zawdzięcza miejscu urodzenia Alkuscius (forma łacińska), czy Alkusci lub Alcusci (f. włoska). Jawi się jako przedstawiciel Chaldejskiego Kościoła przy Stolicy Apostolskiej. Po roku 1822 zostaje profesorem języków wschodnich w Kolegium Propagandy, gdzie Winc. Pallotti w roku 1833 był asystentem, a od 1835 - następcą Ojca duchownego. Tenże Pallotti staje się spowiednikiem Alcusciego, który będzie jednym z pierwszych świeckich członków Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, a nawet współuczestnikiem życia wspólnotowego wraz z pierwszymi członkami, żyjącymi razem przy kościele Świętego Ducha Ne- apolitańczyków. Tam też, w ramionach Wincentego Pallottiego, kończy swe życie.
Bibliogr.: Stefan Bello bp obrz. chaldejskiego, maszynopis pt.: „Thomas Alkuschi”, przekł. z arabskiego, s. 7. - H. Schulte, „Thomas Alkuschi” w Der Beginn, Limburg 1966, s. 35-42. - A. Faller, „Thomas Alkuschi” w Pallottis Werk, 1/89. - Zob. indeksy w biografiach księży: Amorosa, Franka, Webera.
ALLEMAND Jan (1799-1835). - 278.
Allemand to młodszy współpracownik Pallottiego już w latach 1818-1820 przy S. Maria del Pianto. Obiera sobie samego Pallottiego za kierownika duchowego. Przyjąwszy kapłaństwo w 1823 r. za Leona XIII (1823-1829) i zostawszy profesorem Pisma Św. w Rzymskim Seminarium, staje się wielkim dobroczyńcą Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. Zob. list jego siostry Marianny (1797-1862).
Więcej informacji o Janie Allemnadzie podają życiorysy Pallot- tiego.
AMBROSINI Michał (1787-1866) - 218(I+II), 229, 231, 234, 235, 238, 249, 254, 265, 270, 271, 276, 281,287.
Ambrosini jest w roku 1830 kopistą w sekretariacie dokumentacji w Pałacu Apostolskim, a w r. 1851 substytutem w sekcji cywilnej (Notizie per 1'anno 1830 [i 1851], s. 229 i 300). W 1829 jest „kanonikiem przy S. Maria ad Martyres”.W 1855 Ambrosini jest „Podskarbim Kleru”. To jeden z dobroczyńców Pallottiego, udzielający się na rzecz ubogich. Por. Frank I 353.
ANNIVITTI (ANIVITTI, ANNEVITTI) Franciszek (1787-1858) - 222.
Od 1832 do 1851 r. jest „promotorem skarbowym dla spraw Kościoła”, a do tego - od 1851 „substytutem w sekretariacie Trybunału J. Em. Wikariusza z siedzibą w S. Apolinare” (zob. „Notizie” z danych lat). W 1846 r. jest kanonikiem przy S. Eustachio, a 25 stycznia 1850 - przedstawicielem Wikariatu na pogrzebie, [Pallottiego], pieczętując jego trumnę pieczęcią Kard. Wikariusza. Por. Weber. 325.
AQUARI Alojzy (1783-1838) - 72.
W roku 1805 jest diakonem [parafii św. Mikołaja a Cesarini], a w 1833 r. beneficjatem u św. Jana na Lateranie.
BEDONI JanBapt. (1756-1821)-51a.
W 1784 r. widzimy go jako „szewca sul Cantone” (narożnik przy ścianie czołowej) „na Campo dei Fiori da Pichini”. Jego córka Teresa wyszła za mąż za Pawła Tizzaniego, a syn Karol (1791 - 1861) był księdzem i beneficjatem u św. Jana na Lateranie. Zob. „Notizie per l'anno 1830”, s. 213.
BONANNI Kajetan (1766-1848) - 58, 59, 64, 177, 179, 207, 250, 252.
Po święceniach kapł. w 1790 r. zostaje w r. 1791 beneficjatem przy S. Maria in Via Lata. W r. 1803 zostaje włączony w liczbę „Zbożnych Kształcicieli”. Jako współpracownik Kaspra Del Bufalo, Bonanni zostaje pierwszym przełożonym Domu Misyjnego i Ośrodka Rekolekcyjnego w starym opactwie św. Feliksa di Giano, gdzie w roku 1815 Kasper Del Bufalo zakłada Kongregację Misjonarzy Najdroż. Krwi. We wrześniu 1819 r. mons. Bonanni „prowadzi święte misje niedaleko od S. Giorgio di Cascia”, wioski Pallottiego, skąd Święty podejmuje plan odwiedzenia go w r. 1819 (list 25, przyp. 79). W 1821 mons. Bonanni zostaje biskupem Nursji, rezygnując ze stanowiska w 1843 r.
BORTI Tomasz (1795-1852) - 17 - 20, 22, 32(I+II), 33 - 35, 52, 55, 57, 62, 65, 68, 84, 123a, 133, 136, 140, 143, 145, 151, 154, 163, 169, 176, 178, 225, 255, 267, 284.
Borti, diakon od lipca 1818 i kapłan od kwietnia 1819, z Pallottim współpracował już od 1818 roku. Jako wicerektor Seminarium Rzymskiego, proponuje Pallottiego na stanowisko ojca duchownego Zakładu w 1827 r., a po śmierci Pallottiego składa o nim w czasie procesu zeznanie (Zob. „Szkolne sprawozdanie w Seminarium Rzymskim”, przekazane przez Pallottiego wicerektorowi na piśmie, a odtworzone w „Collezione spirituale del Ven., V. Pallotti”, Rzym 1933, s. 143 nn„ i w OOCC XI329 - 332.
BOSSI Filip-28.
Poza tym, co pisze Pallotti w liście 47. nie posiadamy informacji o „młodym Bossim”.
BOVIERI Józef (1800-1873) - 174a.
Bovieri to dr teol. w 1830 r. (Sapienza) i dr obojga praw w 1838. W latach 1848 - 1864 jest zatrudniony w nuncjaturze w Lucernie, a od 1867 - 1873 jest biskupem w Montefiascone.
BUCCIARELLI Piotr (1790-1861) - 12, 16, 21, 23, 48, 51, 54, 56, 67, 69.
Przed 23 czerwca 1818 r. kapł., od 1829 kanonik, od 1859 szam- belan pap. w Sanktuarium Najśw. M.P. del Soccorso w Cori. Przyjaciel i współpracownik Pallottiego.
CAMPANELLA - 164.
Istnieje jeden tylko list pisany do „Wielce Szanownego Pana Campanelli”, którego nawet imię chrzestne nie jest znane.
CASINI Rafał (1797 - 1859) - 13, 41, 43, 46, 49.
W 1821 byl „nadliczbowym duchownym [w gronie] Domowników Papieskich”. Casini przeprowadzi! 53 serii rekolekcji w latach 1824-1831 (zob. De Angelis, „Glorie delia Madonna di Ponterotto”, 52). W r. 1828 „był dyrektorem zbożnego Domu Rekolekcyjnego dla mężczyzn przy Ponterotto”. Współpracował z Pallottim. Nie należy go mieszać z Piotrem Casinim z Frascatii (list 2, przyp 7). - Zob. OOCC V 23 8n. 16).
CASTRATI Andrzej (1794-1878) - 146.
Pochodził z Perugii. W r. 1821 Castrati odbył spowiedź generalną u Pallottiego. Po jego śmierci pisze w jednym z pozasądowych zeznań, że „bardzo zatroskał się on o moją duszę... a pragnąc wciąż, bym był zakonnikiem, kierował mną z wielkim oddaniem, abym wstąpił do Kamendułów”. W 1827 jest już pod imieniem brata Jakuba oblatem w św.Eremie di Monte Corona, a w 1832 r. otrzymuje imię br. Benedykta. Przeniesiony do św. Pustelni w Camaldoli, obok Frascati, służy do Mszy św. Wincentemu Pallottiemu, gdy ten chroni się w samotni Pustelni. Tam Castrati dopełnia swego życia; jeszcze w roku 1994 grób jego znajduje się w dobrym stanie.
Zob. listy pod nrami: 190, 193, 223, 279, 382, 1556. - Frank I 212,214, 217, 309, 310, 373; II 355, 366, 599, 612.
CERRONI Dominik-7.
W roku 1814 Cerroni był studentem, mając lat 18.
CHIRICOZZI (CHERICOZZI) Józef - 246, 247, 275.
Wywodził się z Vignanello, kapłanem został ok. r. 1824, w 1846 r. „ma miejsce w Cento Preti”. W latach 1857 i 1867 mieszka „w Hospicjum Trójcy Świętej Pielgrzymów”, w pobliżu Najśw. Zbawiciela na Fali. Adresowane doń listy mówią coś niecoś o stosunkach między nim i Pallottim.
CIMA Józef (1790-1845) - 200 (list do Pallottiego), 201.
Mówi on o sobie: „Jestem rzymianinem... Pełnię funkcję agenta [przedstawiciela] i mieszkam przy ul. Boari 14”. W roku 1835 zapisano Cimę jako „kupca” (św. Wawrzyniec in Damaso). Ożeniony z Klementyną Ricci (1787-1841).
COLOMBARA Franciszek -189.
Jest prefektem w Collegio Nazareno w Rzymie w 1829 r. Zostaje kapłanem w 1831, a w 1845/46 - prałatem Rossy. Jak to wynika z listów (również z 1179) jego stosunki z Pallottim miały charakter duchowy. - Lit.: Vannucci Pasguale delie Scuole Pie, „II Collegio Nazareno”, Rzym 1930, 288 stron.
CORRADO Piotr (1791-1846) - 120,142, 149, 158a, 165, 182, 197, 233.
Corrado jest sługą-domownikiem hr. Aleksandra Mattiolego, również po zawarciu w 1826 małżeństwa z Joanną Cori. Hrabia wraz ze swym kamerdynerem wspierają Pallottiego w akcjach pomocy dla potrzebujących. Dwaj synowie Corrady będą kapłanami, a córka zostanie zakonnicą. Pallotti nazywa go „Przyjacielem duszy”. Zob. Frank I 352, 355.
COSTANTINI, Siostra, Maria Gertruda, wizytka (1780-1846) - 232, 257, 268, 292.
Wincenty Pallotti z nikim nie utrzymywał korespondencji tak często, jak z S. M. Gertrudą Costantini z zakonu wizytek (salezjan- ki). Córka Karola (1739-1798) i Felicyty Modio, zamieszkałych w Rzymie. Gertruda wstąpiwszy do wizytek, w roku 1814 zostaje wyznaczona na stanowisko mistrzyni nowicjuszek, a w roku 1822 na stanowisko przełożonej... Od 1830 pozostawała pod duchowym kierownictwem Winc. Pallottiego. Pisywał on nieraz na nie zapisanych częściach papieru, jakim posługiwała się S. Gertruda, czyli odsyłał otrzymany list wraz z odpowiedziami na poszczególne punkty wedł. numeracji przyjętej przez Gertrudę.
W OOCC XI, s. 300 - 304 znajdują się „Rady dawane Siostrze M. Gertrudzie Costantini Sales”. Literat.: „Krótki opis życia i cnót naj- chwalebniejszej naszej i najmilszej Siostry Marii Gertrudy Costantini, zmarłej w tym klasztorze Nawiedzenia Najśw. Maryi w Rzymie, 14 kwietnia 1846... z grona Sióstr Chórzystek (I Chóru)” (Drukowany nekrolog). - Dopisek ręczny: „Kierowana przez lat wiele, aż do śmierci przez Sługę Bożego Ks. Wincentego Pallottiego”. Zob. życiorysy Świętego (w indeksach pod nazwiskiem „Costantini”).
CRISTALDI Belisario (1764-1831)-142a, 191.
Rektor „Archigimnazjum Rzymskiego” przy Sapienzy. Cristaldi mianuje Pallottiego „akademikiem teologii” w skierowanym doń piśmie z 4 marca 1819: „Korzystna o Księdzu opinia skłoniła mnie do Jego wybrania”. Od 1819 Skarbnik Generalny, wyznaczony na kardynała „in pectore” w 1826, a ogłoszony nim w 1828 r. - Literat.: Del Re Nicoló, „II Card. Belisario Cristaldi e ił Can. Antonio Muccioli”, C.d. Vaticano 1980, 228 stron.
DEL BUFALO Kasper (1786-1837) - 9,9a.
Wyświęconemu na kapłana w 1808 roku Pius VII zlecił zadanie misji ludowych dla religijno-moralnej odnowy Italii. W 1815 Kasper założył Zgromadzenie Misjonarzy Najdroższej Krwi (CPPS) „stał się najznamienitszym apostołem nabożeństwa Krwi Przenaj droższej”, nie bez wpływu na duchowość Pallottiego, który wysłuchał ostatniej spowiedzi Kaspra, i był obecny przy jego śmierci w Pałacu Orsini 28 grudnia 1837 r. Beatyfikowany w 1904, Kasper w szeregi świętych został zaliczony w roku 1854. - Zob. G. De Libero, San Gaspare Del Bufalo romano, Rzym 1954. - Santelli Antonio, Vita del Canonico Don Gaspare Del Bufalo Missionario Apostolico”, Rzym 1992.
EUGENIUSZ, O. Eremita kamed. (1768-1850) - 205, 227, 277, 288.
O. Eugeniusz Humbourg z Kongreg. Eremitów, Kamed. de Monte Corona pełni różne funkcje, jak: prokuratora generalnego, wyższego przeora (1828-1832 i 1840-1844), wizytatora, wiceprokuratora w 1836 r. Pozostawił korzystną ocenę Stow. Apostolstwa Katolickiego, założonego w 1835. Zob. OOCC V 233.
FAZZINI Bernardyn (1758-1837) - 161, 230.
Bernardyn, syn Bartłomieja (1718-1778) i Anny Joanny Bianchini, wyświęcony na kapłana, od roku 1787 jest proboszczem paraf. św. Cecylii na Zatybrzu. Pallotti mając łat ok. 12 poddaje się w roku 1807 kierownictwu duchowemu Fazziniego, który przez 30 lat będzie jego spowiednikiem wywierającym ogromny wpływ na jego życie. W 1825, po zrzeczeniu się parafii, zostaje duszpasterzem w Apostolskim Hospicjum św. Michała a Ripa. Popiersie jego i kamienna płyta pośmiertna, obok zakrystii kośc. św. Michała a Ripa, wspominają kapłana, którego Wincenty Pallotti zwie „świętym Fazzinim”. - Zob. indeksy w życiorysach Pallottiego.
FIORANI Piotr (1765 lub 1776-1837) - 101, 187, 206, 208.
Pochodzący z Maniggi di Cascia Fiorani znał Piotra Pawła Pallottiego (1755-1837) i jego brata Alojzego (1757-1798), którzy się wywodzili z S. Giorio di Cascia. Stryj Wincentego Pallottiego, Ludwik poślubił w 1791 Kandydę Palmucci (1774-1847) lecz zmarł już w 1798 r. Wdowa Kandyda Pallotti wyszła za mąż w 1801 r. po raz drugi za mąż za Piotra Fioraniego. Wincenty Pallotti nazywa go swym „Ojcem chrzestnym” (list 8). O jego stosunkach z rodziną Fioranich zob. życiorysy i listy.
GAMMARELLI Antoni (1793-1863) - 10, 11, 12a, 14, 15, 19, 30, 36- 39, 47, 50, 60, 71, 107, 110, 135, 144, 153, 170 (I+II), 203.
W roku 1818 Gammarelli jest sekretarzem Związku do Walki z Szatanem, w 1820 zastępcą dyrektora Kongreg. Chłopców przy Santa Maria del Pianto. Jest współpracownikiem Pallottiego. W 1826 r. „zostaje beneficjatem w S. Maria Maggiore (Sekretariat Obrzędów)”. Mieszka przy ul. delie Botteghe Oscure 43. - Zob. Pallotti, „Collezione spiritale”, s. 268, n. 1; OOCC XII 63-69; podpisane przez Pallottiego świadectwo o Gammarellim, list 11.
GIGLI Dominik (1802-1863)-93.
Beneficjat u Św. Piotra, postulator w sprawie Sł. Bożej Cecylii Nobili. Substytut (w 1854 emerytowany sekretarz i konsultor) Św. Kongregacji Obrzędów. Zob. „Notizie perl'Anno 1825”. s. 141.
GRAZIANI Sylwester (1791-1861) - 1-6, 8, 27, 167, 169a, 171, 174, 175, 215, 269, 272.
Święcenia niższe otrzymuje 22.2.1812, subdiakonat - 5.3.1814, diakonat - 25.3.1814, kapłaństwo - 9.4.1814. Alojzy, jeden z jego braci (1801-1887), zostaje księdzem w 1823 r. Obydwaj bracia zostają kanonikami w 1828 r., a jedna z sióstr augustianką, zakonnicą w klaszt. S. Flavia Domitilla we Frascati. Jak wynika z listów Sylwester Graziani pozostaje w kontakcie z rodziną Fioranich we Frascati, spokrewnioną z Pallottim.
GRIFONI Bazyli O.S.B. Kam., (1795-1873) - 180.
Przyjąwszy habit kameduły w 1821, składa prof. u Kamed. w 1822. Wyświęcony na kapłana w 1823, zostaje mistrzem nowicjuszy w 1828-1838, a opatem Eremu św. Krzyża w Fonte Avellana w 1838-1844. Od 1859-1870 jest Wikariuszem Generalnym. Umiera w Rzymie w S. Gregorio al Celio w 1873.
JAKUB, Brat Zak. Kameduiów - 190,193, 223, 279. - Zob. Castrati Andrzej
KATARZYNA (Klasztor św. Katarz. dei Funari) - 139.
Istnieje dotąd kość. św. Katarzyny dei Funari na via dei Funari, w XI Okręgu Rzymu. „Dołączony instytut pod nazwą Schronisko św. Katarzyny dei Funari lub delia Rosa... był powierzony augustiankom” (Pietrangeli C„ „Okrąg XI...”, Rzym 1967,66). O klasztorze augustianek, „z centrum dziś przeniesionych”, wspominają też OOCC VI 53 i 62. Zob. też listy kierowane do Matki S.M. Klementyny Valentini (nr 159 i 160).
LEON XII (DELLA GENGA Annibale Sermattei (1760-1829) - 172(I+II+III+IV+V).
O papieżu Leonie XII (1823 - 1829) - patrz encyklopedie.
MANCINI Filip (+1872)- 116, 166,217.
W 1833 Mancini jest beneficjatem u św. Piotra, zam. przy Via Giulia. W 1835. jest kanonikiem i rektorem kośc. S. Lorenzo in Miranda, a w latach 1844-1866 papieskim ceremoniarzem.
MANTELLATKI (Przeorysza i Siostry Mantellatki) - 273.
Mantellatkami nazywano zakonnice należące do odgałęzienia Służebniczek Maryi, założonego przez Marię Elżbietę Masturzi (1776-1842), która była pierwszą przeoryszą pod imieniem Marii Julianny. Wincenty, ojciec Elżbiety Masturzi „nabył przy bocznej ulicy Lungary, nazwanej potem ulicą Mantellatek, klasztor Sióstr Salezjanek przeniesionych w roku 1793 do klasztoru św. Anny dei Funarii. W nabytym klasztorze p. Masturzi umieścił, za zgodą władz, swoją córkę, a wraz z nią „inne świeckie panienki utrzymywane przez niego i żyjące wspólnie.” Instytut uzyskał kanoniczną erekcję w roku 1803. Zob. list 273 z przyp. 15 z odniesieniem do Moroniego.
MARCHETTI Jan (1800 - po 1857) - 147.
Człowiek świecki, ożeniony z Angelą Fangani (+1849). Na zaproszenie Pallottiego Marchetti uczestniczy w 1826 w jednej z seri rekolekcji, odprawiając spowiedź generalną. Zostaje współpracownikiem Pallottiego, i składa o nim pozasądowe zeznanie. - Zob. Frank I 253.
MARTINI Wincenty (ok. 1800-1869) - 286.
Martini pochodzący z Alatri zostaje kanonikiem Bazyliki św. Wawrzyńca in Damaso i sekretarzem w Wikariacie Rzymu („Annuario Pontif.” 1864. s. 329). W pozasądowym zeznaniu z roku 1858 pisze, że Pallottiego znał „na pewno przed rokiem 1833”. Szczegóły tego zeznania dowodzą jak dobrze poznał Świętego, z którym, jak mówi świadek, był „bardzo blisko związany przyjaźnią”. Zob. życiorysy księży Amoroso i Franka (indeksy).
MASSARI Filip (1802-1860) - 122.
Po niższych święceniach w 1822 r., i kapłańskich w 1825, zostaje liberiańskim proboszczem (S. Maria Maggiore) w roku 1840. Zob. Frank. II 158, 685 przyp. 37. - Nie należy go mylić z innym Filipem Massarim, którego córka Anna wyszła za mąż za Jana B. Camucci- niego.
MATTIOLI Aleksander (1763-1848) - 158, 162, 184.
Hrabia Mattioli to jeden spośród szlachty rzymskiej, u którego Pallotti szukał dla swych dzieł miłosierdzia pomocy i wsparcia. Hrabia ten otrzymał zezwolenie na posiadanie prywatnej kaplicy. Jego kamerdyner, Piotr Corrado wspiera też dzieła miłosierdzia. Zob. list 86 do hr. Vittorio Mattioliego , brata Aleksandra.
MATTIOLI Vittorio (176 1 -1835)-86.
Brat hr. Aleksandra Mattiolego, o którym powyższa notka biograficzna. Hrabiowska rodzina Mattiolich wywodziła się z Udine.
MICARA Ludwik O.F.M. kap. (1775-1847) - 155.
Micara, pochodzący z Frascati, jest wizytatorem apostolskim kościołów i miejsc religijnego kultu; jest także apostolskim kaznodzieją i ministrem generalnym kapucynów, a wreszcie kardynałem (1824-1826). Pallotti wspomina go w liście 703.
MONSIGNORE N.N. - 214.
Adresata tego listu nie potrafimy zidentyfikować.
MUCCIOLI Grzegorz (1773-1837) - 88.
Kapłan od 1796, kanonik przy S. Nicola in Carcere, prezes Arcy- bractwa Najdroższej Krwi w 1819, i biskup Agatopoli od 1822. - Należy go odróżnić od Antoniego Mucciolego (1784-1842), często przez Pallottiego wzmiankowanego. Zob. list 41, przyp. 17.
NICOLETTI Alojzy (1797-1851) - 77, 82, 91, 102, 104, 105a (= 1700a), 106, 114, 115, 117, 118, 121, 123.
Młodszy od Pallottiego o dwa lata Nocoletti pozostawał pod jego kierownictwem duchowym. Święty zwie go „prawdziwym przyjacielem duszy”, i asystuje przy jego kościelnym ślubie. - Zob. Frank I 206-211.
PALLOTTI Alojzy (1772-1859) - 181, 188, 221.
Alojzy, brat Joachima Pallottiego (1774-1827), roztacza opiekę nad Dionizym Pallottim (1815-1875) sierotą po śmierci ojca Joachima. Dionizy zostaje kapłanem w roku 1838. Stryj jego Alojzy żyje w S.Giorgio, gdzie żyli przodkowie Wincentego Pallottiego.
PARENTI Franciszek, O.E.S.A - 26,31, 74, 134.
Członek zakonu Eremitów św. Augustyna (prow. umbryjska) Parenti był przeorem konwentu w Cascia w latach 1833 - 1836. W 1839 był „przeorem i wikariuszem potwierdzonym mniszek”. Od 1841 do 1851 zostaje na nowo mianowany jako „przeor i wikariusz mniszek”. Występuje w 57 tomie AGA F.f. (archiwum genera- latu Augustianów w Rzymie).
PARIS s. Aurelia z O.S.A. (ur.1806). - 250a.
„...dnia 30 listopada 1826 [Teresa Paris] przyjmując imię s. Aurelii, przywdziała jako konwerska habit zakonny”. W 1828 złożyła profesję, „jako zakonna konwerska”. Była członkinią klasztoru delie Vergini przy ulicy o tej samej nazwie. Jej spowiednikiem był Pallotti. W roku 1850 złożyła pozasądowe zeznanie. Zob. Frank I 312 n.
PASCALE Salwator, pijar (1787-1857). - 230a.
W swym pozasądowym zeznaniu z roku 1852 S. Pascale tak mówi o wzajemnych stosunkach z Pallottim: „Zaświadczam, że znając Sługę Bożego Ks. Wincentego Pallottiego przez blisko 22 lub 23 lat... i wielokrotnie z nim omawiając sprawy... po śmierci jego spowiednika i kierownika duchowego O. Serafina da Monte S. Giovanni, Kapucyna [1787-1844], [Pallotti] obrał sobie mnie na to stanowisko, które wykonywałem z nim przez całe sześć ostatnich lat jego życia”.
O. Pascale zeznanie swe podpisał jako prokurator generalny pijarów. Mieszkał u św. Józefa alla Lungara. Zob. życiorysy Pallottiego.
PELLEGRINI Pelino (1806 - po 1869) - 216, 285.
Syn Józefa Pellegriniego, Pellino przebywał w 1830 przy Vicolo del Galio, n. 28. Święcenia niższe otrzymał w 1824 lub 1825, diakonat w 1828, kapłaństwo w 1829. Był jednym ze współpracowników Pallottiego w Związku di Ponterotto. Zob. Frank I 306, 328.
PENSA (PENSO), Ks. Józef Maria, zak. kamed. (ur. 1786). - 280,
Mikołaj Pensa (piszący się także Penso), neapolitańczyk, przybywa do Rzymu, gdzie nawiązuje kontakt z Bernardynem Fazzinim i z Wincentym Pallottim. Pallotti zostaje jego spowiednikiem i radzi mu wstąpić do kamedułów. Pensa w roku 1831 przywdziewa habit i przybiera imiona: Józefa Marii w eremie di Monte Corona. Podobnie jak Castrati został przez Pallottiego nakłoniony do pustelniczego życia kamedułów. Obaj zostali określeni jako kandydaci „rokujący pociechę” (List 227). W lipcu 1833 Józef Maria zostaje kapłanem. Złoży on pozasądowe zeznanie, w którym napisze: „Ks. Wincenty jako natchniony powiedział mi tak: „Panie Pensa (to jego miano rodzinne), diabeł chce mieć Pana u św. Karola (wielki teatr w Neapolu), a Bóg - ponad świerkami di Monte Co- rona”.-Zob. Amoroso, 396 n., Frank I 212 - 214.
PIACENTINI Alojzy (1788-1877) - 63, 70, 73, 75, 80, 81, 83, 85, 90, 95, 97, 100, 103, 105, 111, 124, 126 - 133, 137, 141, 152,156, 168, 173, 185, 186, 192, 195, 200, 236, 237, 239, 240, 290, 291.
W 1815 z rąk Wiceregenta otrzymuje tonsurę. Zostaje kanonikiem przy S. Spirito in Sassia i dyrektorem zbożnego Domu Rekolekcyjnego na Gianicolo, założonego przez mons. Piattiego. Bardzo liczne są listy pisane do kanonika Piacentiniego.
PIUS VII (CHIARAMONTI) Barnaba (1742-1823) - 112 (I+II), 113 (I+II).
W czasie jego pontyfikatu (1800 - 1823) Pallotti odbywał studia, przyjmował święcenia niższe i wyższe. - O Piusie VII zob. encyklopedie.
PIUS VIII (CASTIGLIONI), Franciszek Ksawery (1761-1830) - 209, 210.
O Piusie VIII (1829-1830) zob. encyklopedie.
PLEBANI Antoni (1770-1845) - 194, 198, 199, 202, 204, 213, 220, 228, 248, 253, 258, 274, 283, 293.
Hr. Plebani, szlachcic podupadły zam. w Amandola (Marchia), ożeniony z Antonią Treggiani (1791 - 1872), zwraca się często ze swymi kłopotami do Pallottiego. Jego syn Feliks, studiując w Rzymie, pozostaje w kontakcie z Pallottim, który go często wspomina. Zob. Frank 1315-317.
PORENA Ignacy - 148
Księgowy, ożeniony z Angelą Ricciardi. Do 1847 r. ojciec sześciorga dzieci. Posiadamy jeden tylko, i to krótki, list 148., pisany do niego.
PRINZIVALLI (PRINZIVALLE) Alojzy (1803-1864). - 125, 211, 212, 242, 243, 251 (I+II), 256 - 260.
Subdiakon w 1824 r., diakon w 1825, jest współpracownikiem Pallottiego przy kośc. S. Nicola degli Incoronati i w Ośrodku Rekolekcyjnym Piattiego. Zostaje Kanonikiem i prałatem przy kośc. S. Maria in Cosmedin. W r. 1839 zostaje mianowany substytutem w św. Kongr. Odpustów. W procesie Wincentego Pallottiego zeznaje: „nasza przyjaźń trwała do 1845, tj. do czasu, w którym przestałem już mieszkać w tym sąsiedztwie”.
RANDANINI Feliks (1810-1875) - 196.
Kapłaństwo otrzymuje w roku 1814, mając Pallottiego za kierownika duchowego. Napisze sam o nim: „Sługę Bożego zacząłem poznawać ok. 8 lub 9 roku mego życia. Zacząłem też spowiadać się u Sługi Bożego... Aczkolwiek w Rzymie byłem nieobecny od lipca 1836 do letniego okresu roku 1845, pozostawałem jednak zawsze w kontakcie z nim, pisząc doń co tydzień” (Prot. O. 2037). Zachowało się ponad 50 listów Pallottiego pisanych do Randaniniego.
Literat.: W. Gajur SAC, „Pallotti e i suoi Principi nella formazione spirituale (attraverso ił rapporto eon Felice Randanini)”, Rzym 1993,97 str.
REVERENDO N.N. -119.
Adresat tego listu, nie został zidentyfikowany.
SANTELLI Antoni (1786-1856) - 24, 25, 40, 42, 44, 53, 79, 87, 89, 93, 150, 183, 219, 224, 226, 266.
W 1814 Santelli „został zaliczony do honorowych duchownych w szatach koloru lilia J/ego/ Św/iętobliwości”, w 1819 r. jest prałatem i dyrektorem Związku S. Maria del Pianto. Wywierał niemały wpływ na duchowy rozwój młodego Pallottiego, który pisze do niego: „w jego osobie najgodniejszej czci rozpoznaję z wielu powodów ojcostwo duchowe” (24.9.1822). Autor życiorysu „Vita del Canonico Don Gaspare Del Bufalo...”, Rzym 1992.
SCIARRA Alojzy, oratorianin (1794-1850) - 45, 61, 66, 78, 92, 98, 143a.
Jest kapłanem od 1819 r. W S.Girolamo delia Carita - od 1820 do 1850, gdzie zostaje pogrzebany. Jeden ze współpracowników Pallottiego.
SISCO Józef (1791-1873) - 94, 99, 157, 241.
W listopadzie 1850 pisze Sisco w swym zeznaniu pozasądowym o W. Pallottim co następuje: „Urodziłem się... w pobliżu miejsca, gdzie w trzy lata po mnie urodził się Wincenty Pallotti.. .. Znalazłem się w korzystnej sytuacji, w jakiej poznawałem tego anioła od pierwszych latek. W ciągu 32 lat pozostawałem z Ks. Pallottim w ściślejszym kontakcie, pertraktując z nim w tysiącznych okolicznościach. Często zlecał mi roznoszenie wsparcia różnym ubogim rodzinom”. Sisco istotnie był jednym ze współpracowników Świętego w niesieniu pomocy biednym. Zob. Frank I 204, 206, 394/11,
W brudnopisie jednego z podań do Piusa IX z roku 1847 Pallotti wspomina o „oficjalnym bilansie przygotowanym przez p. Józefa Siscę - księgowego” (OOCC V 313). Zob. też OOCC V 22; 740; 745 (gdzie podano jako świadka „Józefa Sisca, syna śp. Mikołaja, rzymianina zatrudnionego w skarbowości, zam. Via delia Pieta N. 10”).
SPADA Stefan - 262.
O tym prałacie, wikariuszu generalnym w Spoleto nie posiadamy więcej informacji. List 262, to jedyne pismo, jakim dysponujemy.
SPERELLI, S. Franciszka (Salesia) od św. Piotra, O.S.A.; chrzestne imię Teresa (1803-1888) - 264, 266a (I+II), 266b, 266c.
Ojczyzną jej jest Perugia. „Sperelli pochodzi z zamożnej szlacheckiej rodziny”. W 1827 wstępuje do klasztoru Siedmiu Boleści, przy dzisiejszej ul. Garibaldiego w Rzymie (odgałęzienie augustianek). W 1828 „składa uroczyste ofiarowanie siebie samej, przekazując w posagu tysiąc skudów”. Zostanie przełożoną w 1829 r. i ponownie - w 1851 r. Klasztor Siedmiu Boleści, istniejący dotąd, przystanie na agregowanie do Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego”.
TONIELLI Filip - 108.
W 1826 r. Tonielli otrzymuje święcenia niższe, w 1827 r. święcenia wyższe. W roku 1864 zostaje kanonikiem.
TROCHEI Jan - 109.
Nie posiadamy o nim innych informacji poza tym, co jest w zaświadczeniu. Zob. Frank I, 413, n. 70.
VALENTINI, S. M. Klementyna, O S A. - 159, 160.
Wiadomości o S. Klementynie Valentini i o klasztorze Augustianek należy wysnuć z samych listów (zob. też list 139).
VICI Franciszek (1793-1868) - 76.
Ur. w S. Marignano (Rimini) studia odbył w Rzymie. Przez pewien czas był Wikariuszem Generalnym w Subiaco. W 1846 mianowany prałatem referendarzem przez ostatnie jedenaście lat pełnił funkcję poddatariusza.
VIRILI Franciszek, C.PP. S. (1808-1880). - 244, 259, 261, 294.
Na procesie Informacyjnym Wiel. Pallottiego w roku 1855 zjawia się osobiście: „Nazywam się Franciszek Virili. Jestem synem śp. Benedykta Józefa i Anny Marii Bambi, rzymianinem. Jako kapłan Zgromadzenia Misjonarzy Najdroższej Krwi mieszkam w Domu św. Zbawiciela in Campo, utrzymywanym przez Zgromadzenie, w którym obowiązuje praktyka życia wspólnego.
Sługę Bożego znałem od roku 1819... i miałem z nim do czynienia z wielkim dla mnie pocieszeniem ducha”. Zeznanie Virilego o Pal- lottim bogate w szczegóły, było obficie wykorzystywane przez biografów Świętego (zob. indeksy w życiorysach pod hasłem Virili).
Pallotti będąc jego kierownikiem duchowym napisał mu w roku 1834; „Proszę rzetelnie odprawić rekolekcje przygotowujące do święceń” (list 315). Nie znamy dokładnej daty święceń Virilego, ale z powyższej lektury możemy wnioskować, że miały one miejsce pod koniec roku 1834. W 1844 Virili jest postulatorem w sprawie Benedykta Labra.
Literat.: OOCC XI 320, przyp. 3; 328, przyp. 4. - De Geslin/Bayer, listy: 6, n. l;28n. 2; 121, n. 28.
[1] Habent sua fata libelli - Terentianus Maurus
[2] Veraja F., Le cause di canonizzazione dei Santi, Vaticano 1992, s. 12
[3] Orlandi był „ostatnim i jedynym, jakiego spośród towarzyszy biog. Założyciela mogłem osobiście poznać”. J. Hettenkofer, De Sociis b.V. Pallotti, Rzym 1953, wyd. 2, s. 58
[4] Mamy maszynopis podpisany przez autora.
[5] Sporządzoną przez Hochschule Vallendar, Niemcy 1959 (15 filmów).
[6] „...oprócz tego zaleciła rozpowszechnienie pism Wieleb. Ojca” (Anal. P.S.M., 1633.
[7] „Krytyczne wydanie pism Błog. Ojca Wincentego Pallottiego ma być przedsięwzięte jak najprędzej”. ASAC,IV315.
[8] AS AC, XI 63
[9] ASAC, XI421.
[10] (do listu 1): zaskakuje nieco ten pierwszy list, pisany przez Pallottiego po łacinie, i to w formie utworu poetyckiego, wzorowanego na klasykach rzymskich. Pisze to młodzieniec zaprawiony i oczytany w pismach autorów pogańskich, ale jak widać jeszcze przed otrzymaniem kapłaństwa, pełen chrześcijańskiej pokory w osądzeniu siebie, i pełen entuzjazmu wobec kapłaństwa. Treść zawiłego nieco tekstu, można - jak myślę - oddać w swobodniejszym nieco przekładzie. - F. B.
[11] To horacjańskie „Dulcissime rerum” oddaje Stefan Gołębiowski przez: „Jak się masz kolego!”, co wydaje się mniej odpowiednie w omawianym utworze Świętego. Zob. Horacy, Sat., I, 9,4. i przekład Stef. Gołębiowskiego - Bibl. Klas. Polskiej... Warszawa 1980, s. 107.
[12] Wincenty, Vincentius, zwycięski.
[13] Wirgiliusz, Eneida, IV 174
[14] Z tego listu ks. Hettenkofer umieścił w swym zbiorze tylko taki urywek przełożony przez ks. Wróbla: „...Aby mi już zesłał święte dary swego Ducha; Ty tylko Sylwestrze i Kapłanie Pański - wypełniaj swą powinność, pamiętaj o mnie - Mówię Ci, że przyjdzie na mnie Duch z wysokiego nieba - Kiedy dostąpię wyższych święceń... ”
Na rękopisie listu widnieje napis ks. Hettenkofera: „Do Ks. Sylwestra Grazianiego, Frascati.
[15] Piotr Casini (+ 1848) w r. 1840 pral., proboszcz kość. katedralno-parafialnego św. Piotra we Frascati.
[16] To post scriptum w orginale znajduje się na lewym margin. s. 2.
[17] Alfons Maria de Liguori (1696 - 1787), kanonizowany w r. 1839.
[18] Pallotti tak rzeczywiście napisał (tj. D.O.I bez kropki); zazwyczaj jednak pisze D.O.S, tj „Deus Omnia Semper (Bóg Wszystkim Zawsze).
[19] Zakonnice klaszt. Św. Flawii Domitylli nie istniejącego już dzisiaj. W klasztorze Augustianek żyła jedna z sióstr ks. S. Grazianiego.
[20] S. Henryka Luiza Cesarini z klasztoru św. FI. Domitylli we Frascati.
[21] Następuje uwaga Ks. Hettenkofera: „Ks. Sylw. Graziani. Frascati”.
[22] R. od Św. Wawrzyńca - „Teolog XIII wieku, o którym brak niemal zupełny danych biograficznych. Ur. w Pikardii, został między 1239 a 1245 r. kanonikiem i dziekanem Kapituły w Rouen”. (Encicl. Catt.).
[23] Tekst drukowany, wyjąwszy nazwiska i daty, które pisane są kursywą. Własnoręczny podpis Pallottiego i sekretarza Torrettiego.
[24] Piotr Fiorani (1766 - 1837) od 1801 mąż Kandydy Palmucci (1774 - 1847), wdowy po Alojzym Pallottim (1756 - 1798), który byt stryjem Wincentego Pallottiego.
[25] Dionizy Areopagita; zob OOCC IV 125 i przyp. 4 - 7.
[26] Na 4. stronie widnieją liczne wprawki kaligraficzne, jak się zdaje autorstwa S. Grazianiego.
[27] Józef Castellamonte (ok. 1770 - 1832) racica i sekretarz gener. Zmarł w San Andrea delia Valle.
[28] Leonard z Porto Maurizio, zob. list 163, przyp. 228.
[29] Telesfor Galii (+1845) kanonik przy S. Maria in Cosmedin. W nie datowanym liście do Tomasza Bortiego Pallotti pisze o gotowości Gallego włączenia do nowego zbioru odpustów pewnych dekretów pięciu papieży (zob. list 1675 u ks. Hettenkofera.
[30] Antoni Santelli (1786- 1856). Zab. adresowane doń listy i notatkę biograficzną.
[31] Pod listem Pallottiego czytamy następujący tekst: „List Wiel. ks. Wincentego Pallottiego pisany do roku 1818 do kanonika del Bufalo i przechowywany przez rzeczonego kan. del Bufalo, przeszedł do moich rąk mniej więcej trzy miesiące przed jego śmiercią”. Jan Merlini (od 1847 General Zgromadzenia CPPS (Sangwiniści) Zgrom. Najśw. Krwi Chrystusa.
W przypisku tej kopii czytamy jeszcze: „Przepisane z 8-stronicowego oryginału. Sam oryginał znajduje się u WW. OO. Bufalinich w ich Kurii Gener., która upomniała się o ten orginał”. Jan Hettenkofer, 15.09.1941.
Cały tekst tego listu (jak i następnego) opublikował ks. Beniamin conti CPPS w „Vincenzo Pallotti” Gaspare del Bufalo Come l'ho conosciuto, Rzym, 1989, s. 184 - 196. -Rec. tej książki zob. w „Wiad. Polskiej Prow.” Stycz. 1991, s. 2- 11 -F.B.
[32] Marion Manfredi (1773 - 1843) kanonik przy kośc. San Eustachio.
[33] List pisany ręką Pallottiego nie ma podpisu. W przypisku umieszczonym na oryginale napisał ks. Hettekofer: ”List skierowany do kanonika Kaspra del Bufalo”.
W maszynopisie czytamy: ”przepisane z 2-stonicowego oryginału... Oryginał ten znajduje się u WW. OO. Bufalinich w ich Kurii Gener. 15.04.1941. Jan Hettenkofer”.
[34] Zaświadczenie łącznie z „Delegat” nie pochodzi ani od Bortiego, ani od Pallottiego. Autografem jest tylko jego podpis. - Na wyższym marginesie 4. strony oryginału figuruje notatka Orlandiego: „Nr 30. Bilecik Przew. ks. Antoniego Gammarellego.
[35] Tomasz Borti (1795 - 1852), subdiakon od 1817, współpracował z Pallottim. Zob. pisane doń listy i notkę biograficzną.
[36] Zob. De Angelis, Glorie delia Madonna di Ponterotto, wyd. 4. 1927.
[37] List pisany ręką Pallottiego nie został podpisany.
[38] Ten list bez daty został włączony do zbioru Hettenkofera pod nr. 30, oceniony na rok 1819. Z uwagi na treść list ten jednak przystaje do czasu sprzed sierpnia 1818 roku, ponieważ: 1-mo, nie wspomina, jeszcze Józefa Bianchiniego, podczas gdy w 17 liście (24.08.1818) jest on wskazany jako ewentualny członek, który „mógłby być agregowany do Ligi Antyszatańkiej”; 2-do, nie przytacza jeszcze między członkami „Wiel. ks. Chiassiego”, który, jak to wynika z listu 15 (16.08.1818) później wezwany jest do „przyłączenia się do naszej Ligi Antyszatańskiej”. Ponieważ „dzień 22 kończącego się miesiąca” musi poprzedzać 16.08.1818), list pod nr. 30 mieści się najlepiej w końcu lipca 1818 r., tu pod n. 12a; 3-tio, po liście 22 (21.10.1818) nie ma już jakiejkolwiek wzmianki o nazwie Ligi Antyszatańskiej. Może wtedy była już rozwiązana.
[39] Zob. List 14, przyp. 56.
[40] Zob. List 20, przyp. 78.
[41] Imiona członków Ligi Antyszatańskiej pod znakiem (a) widnieją w przypisku na lewym marginesie.
[42] Pan Quarti wzmiankowany jest też w listach 15,43, 190, 279. W tym ostatnim Pallotti pod datą 31.07.1833 pisze:” przed niecałym miesiącem zmarł Pan, Jan Chrzciciel Quarti po długiej chorobie znoszonej z wielką cierpliwością ku wielkiemu zbudowaniu. Miał on siostrę, która w 1820 r. pragnęła „zostać zakonnicą”. (List 43).
[43] Jan Annibali ( + 1844) otrzymał kapłaństwo w 1823 r. i był bardzo serdecznym przyjacielem Pallottiego.
[44] Wincenty Pallotti miał 4 braci: Salwatora (1793 - 1832). Alojzego (1799 - 1849), Jana, ur. 1805, Franciszka (1807 - 1822).
[45] Chodzi o dwóch braci:, synów Mikołaja Ramoniego.
[46] Józef Canali (1781 - 1851) zostanie w 1842 Wiceregentem, a w 1845 Patriarchą Konstantynopola. Zob. Del Re, Vicegerente.
[47] Pallotti wypomina o „traforo” maksym, o „traforo” Krzyża świętego, o „traforo” Najśw. Imienia Jezusa i Maryi, o znanym „traforo” (zob. listy 50 i 52). Znaczenie tego wyrazu w kontekście listów Pallottiego nie jest jasne. (Chodzi tu o rodzaj haftu - F.B.)
[48] Zob. list 142a i notkę biograf.
[49] Paweł del Signore, kanonik laterański, prof. Historii Kościoła na Sapienzy (zob. dane na lata: 1819, 1825, 1830). Wśród jego studentów był W. Pallotti.
[50] Piotr Winc. Sauli, „Kanonik Reg. na Lateranie... kwalifikator Św. Kongr. Inquizycji” odr. 1833 do 1838.
[51] (Viviano) Orsini. Mieszkał przy Via di Monserrato, 20.
[52] Józef Bianchini (+1844), „Mistrz gramatyki (...) w Colegium Rzymskim”.
[53] Wydaje się, że Priore Palladini może być utożsamiony z Wiel. Opatem Palladinim, którego Pallotti pozdrawia w liście 18. - Piotr Palladini (ok. 1755 - 1825) był „nauczycielem” w paraf, szkole św. Tomasza a Cenzi.
[54] Florido Azzurri (1792 - 1860). Pozdrawia go znowu Pallotti w liście 17.
[55] Claude Fleury (1640 - 1723). Zob. w encyklopediach, a także w pracy B. Bayera: Paul de Geslin, Compagnon de S. Vincent Pallotti, Paryż 1972, s. 173.
[56] Aleksander Chiassi (1796 - 1861), w roku 1819 subdiakon, w 1820 - kapłan.
[57] Józef Lorenzini (ur. w 1784), kanonik przy kośc. S. Maria in Cosmedin.
[58] Umieszczono tu dwa znaki wyrażające nieskończoność.
[59] Franciszek Albertini (1790 - 1819), kanonik przy kośc. S. Nicola in Carcere, kierownik duchowy Kaspra Del Bufalo. W r. 1819 zostanie bpem Terraciny. W „Memorie Biografiche” Pallotti mówi o nim: na s. 109: „przew. kanonik, a potem mons. Albertini bp Terraciny, autor b. cennej pracy pod tyt. «Wprowadzenie do pokornego życia nastawione na kształtowanie dusz świętych bazujących na mocnym fundamencie pokory». Na temat „Pia Adunza del Preziosissimo Sangue ” popieranej przez Albertiniego zob. „L'Abazia di San Felice..., Rzym 1991 s. 37.Bóg mój i wszystko
[60] (Panowie) Gonnelli: Pallotti utrzymywał kontakty z trzema Gonnellimi, braćmi kapłanami: z Alojzym (1784 - 1853), z Józefem (1792 - 1840) z Filipem (1794 - 1860).
[61] Św. Kryspin, Kapucyn (1688 - 1750) kanonizowany w 1982 r., autor „Maksym i Modliw”.
[62] Dionizy Areopagita, zob. list 8, przyp. 25.
[63] Wyraz „książki” został dodany.
[64] Zob. przyp. 62.
[65] Dwaj święci stanu świeckiego: Feliks brat kapucyński (1515 - 1587) i Izydor, żonaty (ok. 1080 - 1130), patron rolników. Obydwaj kanonizowani.
[66] Franciszek Fontana (1750 - 1822) Barnabita, od roku 1816 - kardynał.
[67] Jan Chrzciciel Bedoni (1756- 1821), u Św. Andrzeja, w 4. pokoju otwartej „Loży”. Zob. notkę biograf.
[68] Matylda (lub Mechtylda) z Hackenborn (1241 - 1294 ca) autorka dzieła „Liber specialis gratiae”.
[69] Jan M. Conca, członek Oratorium, (1785 - 1858).
[70] Alojzy Sacchi, kapłan od 1814, zostaje mianowany kanonikiem przy kośc. S. Eustachio.
[71] Zob. list 185, przyp. 266.
[72] W oryg. Micchele
[73] W poniższym miejscu Pallotti narysował trupią czaszkę z dwoma piszczelami, jak to pisze w tekście.
[74] Kard. Julius M. Della Somaglia (1744 - 1830). To on w latach 1816 i 1818 udzielił Pallottiemu święceń sub- i diakonatu.
[75] Filip Anfossi OP (1748 - 1825). Zob „Notizie per 1'Anno 1819 p. 57
[76] Józef Sebastiani (+1827), moderator duchowy w Seminarium Rzymskim aż do 1827, poprzednik Pallottiego w tej funkcji.
[77] G. Della Somaglia.
[78] Candido Maria Frattini (1767 - 1821) arbp. i wiceregent. To on udzielił Pallottiemu święceń kapłańskich.
[79] O tej Patrizi brak konkretnych wiadomości. Św. Kasper Del Bufalo pisze jedynie w paźdz. 1820 do Grzegorza Muccioli: „Zaopatrzą Was w bilecik dla Patrizi”. Epistolario, I 341, Roma 1986, ed. B. Conti.
[80] Prawdziwe jego nazwisko to chyba Gysler, NOACK, Das Deutschtum in Rom, Stuttgart 1927 nie przytacza go.
[81] Kard. Michele di Piętro (1747 - 1821). Bp. Albano, Penitencjarz W.
[82] S. Maria dei Martiri, Panteon
[83] Imię zamazane.
[84] U Hettenkofere „ immacolatissima”, co ks. Wróbel oddal przez „Najniepokalańsza” - F. B.
[85] Pasus: „...bardzo ładnie ozdobiony... zmarłych biskupów” dodany został na lewym marginesie.
[86] Św. Józef da Leonessa (1556 - 1612), kapucyn. Na marginesie dopisano „Właśnie z Leonessy”.
[87] Kajetan Bonanni (1766 - 1848), ur. w Rzymie, kapłan w 1790, bp. Nursji od 1821 do 1843. Zob. notkę biograf, i listy Pallottiego do Bonanniego [zob też Wyb. Pism Pallott., III, s. 367 - F. B],
[88] „Święcie” - wyraz trudny do odczytania.
[89] Wedł. innych listów adresowanych do O. Parentiego nosi on imię Franciszek, choć w tym liście Pallotti pisze „Piotr”, zob. list 31, przyp. 99.
[90] Nie jest pewne, czy ten list, i drugi, z 18.11.1819 pisany byl do S. Grazianiego, choć Hettenkofer ołówkiem dopisał po „Molto Rev. Sigre” Graziani Silvestro. Ponieważ jednak z tych lat nie znamy innych korespondentów z Frascati, jest prawdopodobne że ten list skierowany był do „Molto Rev” Sylwestra Grazianiego.
[91] Zob. notka biograf.
[92] Wyraz trudny do odczytania.
[93] Piotr Fiorani (1766 - 1837) to drugi mąż Kandydy Palmucci (1774 - 1847) matki Franciszka Pallottiego (1793 - 1876) i babki kard. Alojzego PALLOTTIEGO (1829- 1890). Na odwrocie kartki widnieje notatka Hettenkofera „Graziani Don Silvestro, Frascati”.
[94] Widnieje tylko podpis Pallottiego.
[95] Zob. list 27, przyp. 90.
[96] U Hettenkofera zam. officiosissima jest „efficacissima” - dosłownie „bardzo skuteczny, owocny”. Ks. Wróbel pomija ten przymiotnik. - F.B.
[97] Na odwrocie kartki widnieje uwaga Hettenkofera: „Graziani Don Silvestro, Frascati”.
[98] Ten list, bez daty, został umieszczony pod. n. 30 na końcu roku 1819. Istnieją jednak powody, by umieścić go pod koniec lipca 1818. Patrz list 12a, gdzie w 38 przypisie podajemy powody tego przeniesienia.
[99] List 26 (22.09.1819) do o. Parentiego OESA, wyraźnie adresowany do Piotra Parentiego, inne - do Franciszka Parentiego - może jedno z imion jest z metryki chrzcielnej, drugie - zakonne.
[100] Pod nr 32 widnieją dwa listy pisane na jednej kartce: Pierwszy - Bortiego do Pallottiego, drugi - Pallottiego do Bortiego (odpowiedź). Część z tekstem Bortiego jest uszkodzona.
[101] Chiarissimo Falconieri (1794 - 1859), w 1823 praiat referendarz, w 1838 - kardynał.
[102] Pierfrancesco Muti ( + 1839) Kanonik Baz. św. Piotra; Pracownik w wiecz. Oratorium S. Maria del Pianto.
[103] Zob. list 20, przyp. 78.
[104] Kartka uszkodzona.
[105] Jan Bapt. Tucci ( + 1839).
[106] Zob. list 41, przyp. 113.
[107] Zob. list 20, przyp. 78.
[108] Ów „znany Sbordoni” mógłby być Franciszkiem Sbordonim (ok. 1795 - 1859), którego w 1834 widzimy jako beneficjata w S. Maria in Trastevere.
[109] Wincenty Bocci (1799 - 1850), w r. 1835 Wik. Generalny we Frascati, w 1838 biskup tyt., Sufragan w Civitavecchia.
[110] Feliks Randanini (1810- 1875), zob. jego notkę biogr.
[111] Cosimo Corsi (1798 - 1870), w 1818 prał. referendariusz. Napisze o Pallottim w swym pozasądowym zeznaniu: „Zacząłem go poznawać... ok. 1820 roku... Od tego czasu zaczęliśmy wchodzić w stosunki wzajemności, żywe prawie aż do ostatniego okresu jego życia” Corsi zostanie dziekanem św. Roty, w r. 1842 kardynałem. Zob. Notizie per l'Anno 1851 s.51 nn.
[112] Alojzy Pallotti (1799 - 1849); Jan Pallotti, ur. 1805.
[113] Ignacy od św. Nereusza OCD, który w 1838 będzie Sekr. Gener., a w 1843 Definitorem generalnym.
[114] Antoni Maria Cadolini (1771 - 1851) ze Zgrom. św. Pawła (barnabici). Biskup Ceseny (1822), kardynał (1843). „Słynny mówca i gorliwy Pasterz”. - Nie należy mylić go z Ignacym Cadolinim (1794 - 1850), również kardynałem w roku 1843.
[115] Antoni Muccioli (1784 - 1842), syn hrab. J. Marino M. i Marii Anieli Cristaldi, siostry Belisario Cristaldiego.w 1819 rektor Archigimnazjum Rzymskiego Sapienzy. Zob. Del Re Niccoló, II Card. Belisario Cristaldi e il Can. Antonio Muccioli, C.d. Vaticano 1980.
[116] W latach 1817/1818 natrafiamy na ślad niejakiego Wincentego Palaniego, lecz utożsamienie z nim nie jest pewne.
[117] Jak wszystkie listy sierpniowe, tak i ten napisany został bez wątpienia poza Rzymem. Słowa „tu w Albano” zdają się wskazywać na napisanie go w tym mieście.
[118] Ręką nieznaną dodano ołówkiem: 1820
[119] Zob. list 41.
[120] Mikołaj Ferrarelli (1762 - 1843) wyświęcany na kapł. w 1789, był latach 1819 -1823 adwokatem w Instyt. Pr. Kanonicznego, w 1836 został biskupem Miry. Zob. listy 79 i 744.
[121] List ten opublikowany przez Hettenkofera i włączony do listów z 1820, odtwarzamy pod nr. 143a, gdzie wyjaśnia się w przypisie powód przesunięcia.
[122] Casini byl wtedy klerykiem - F. B.
[123] Ten Morelli utożsamia się może z Janem Morellim. Zob. list 115.
[124] Podobnie Garafoni - z Al. Garafonim, list 41.
[125] Oryginał uszkodzo ny.
[126] „Ks. kanonik Antoni Muccioli nabył w 1820, za własne pieniądze bardzo miły ogród rozciągający się od ul. delie Mantellate do Lungary... gdzie zbudował piękną kaplicę trzynawową, mieszczącą przynajmniej dwieście osób, i nazwaną Kaplicą Najśw. Maryi Wniebowziętej - to właśnie tytuł Związku prezeń założonego... Ogród i kaplica przy ul. Mantelate należą aż do dziś do Pia Casa di Ponterotto” (Del Re, II Card. Belisario il Can. A. Muccioli, C.d Vaticano 1980, s. 160 n. - O „Kaplicy Ogródka” mówi Pallotti w liście 17.
[127] Trudne do odczytania imię wskutek uszkodzenia karty.
[128] Alojzy Luzzi, kanonik u Św. Piotra w Watykanie. Zob. Notizie per l'Anno 1819, s. 179.
[129] Wtrącone zdanie umieszczone w nawiasie zostało w formie dłuższej również napisane w nawiasie.
[130] Słowa zawarte w tych dwu akapitach aś do ”... ofiarować swe zycia” choć umieszczone w liście do R.C., Autor zdaje się kierować wprost do przyszłego rekolektanta. – F.B.
[131] Obok adresu na 4 stronie jest stempel poczt.: 13 grudnia, a na adresie drugi stempel: Roma.
[132] Na odwrocie biletu nieznana,, ręka zanotowała uchylenie dokumentu tyczącego się Oratorium związanego z kośc. Sant. Ignazio, w Rzymie. Ponieważ notatka ta nie ma związku z Pallottim ani jego działalnością, tłumacz rezygnuje z przykładu tego zapisu- F.B
[133] Przy wielu adresach spotykamy dopisek Świętego z prośbą o pośpiech, albo wskazówką „do rąk własnych” (SPM) wzgl. „do czcigodnych rąk” (SRM) w przypadku adresatów duchownych. Tak np. „Szybko, jeśli laska” (subito in grazia); „Pilne” (con premura); „Bardzo pilne” (con grande premura).
[134] Markiz Piotr Nobili Vitelleschi (1875 - 1842). Syn jego Salvatore (1818 - 1875), zostanie w 1852 kanonikiem u Św. Piotra w Watykanie, w 1856 - arcybiskupem, w 1875 - kardynałem.
[135] Rafał Bachetoni (ur. 1804), od 20.05. 1850 biskup Nursji.
[136] Vetraio, co można też odczytać jako Vetraro, znaczy szklarz.
[137] Można też odczytać Carzoni.
[138] Tekst tego listu został przejęty z książki „Copie autentiche di scritti del Ven. Vinc. Pallotti” s. 149 n. Jest to jedyny list skopiowany ręką nieznaną, i uwierzytelniony dnia 6 lipca 1860 przez notariusza Dominika Montiego.
[139] Następuje wyraz nieczytelny i przekreślony.
[140] Słowa umieszczone przez Pallottiego między dwoma krzyżykami, zostały wciśnięte między wierszami. Można to też odczytać j ako „ pierwsze piętro”.
[141] List zaczyna się jakimś przekreślonym wyrazem.
[142] Następują przekreślone słowa „słodyczy”.
[143] Tekst następujący został napisany na skrawku papieru przylepionym na odwrocie listu.
[144] Następuje jakiś przekreślony wyraz.
[145] Zob. nagrobny napis opublikowany w „Memorie biografiche scritte... dal Vinc. Pallotti”, Rzym 1937, s. 153: „Nagrobkowy napis dla Franciszka Pallottiego, blisko 15-letniego chłopca, zmarłego z wielkim zbudowaniem, pochowanego w kościele Kapucynów [kośc. Najśw. Poczęcia] w Rzymie w pobliżu ołtarza Św. Pawła”.
[146] Tekst tego listu zachował się tylko w jednym odpisie, potwierdzonym nieznaną, i mało wprawną ręką. Jak wynika z tekstu, adresatem jest brat hr. Aleksandra Mattiolego (1763 - 1848). Zob. notkę biogr. Aleksandra.
[147] „Kaw. de Gennotte, Pierwszy Radca Ambasady...” Notizie 1825, s. 221
[148] Piotr Coraccini ( + 1840)
[149] Zob. list 84.
[150] Alojzy Ercolani (1758 - 1825), Skarbnik Gener., od 1816 kardynał, Prefekt dla Spraw Ekonomii Kongreg. Prop. Wiary.
[151] Dominik Gigli, zob. notkę biogr.
[152] W pewnym katalogu prezentuje się Tomasza Cuccioniego jako „wydawcę na Via Condotti.
[153] ”Zob. notatkę biogr. Dominik Gigli.
[154] Pallotti chciał z pewnością napisać „całując ziemię, po której...”
[155] Antoni Piatti (1782 - 1841), wyświęcony na kapł. w 1804, został mianowany kanonikiem u S. Lorenzo in Damaso. Był założycielem i przełożonym Ośrodka Rekolekcyjnego na Gianicolo, w którym Pallotti pracował od 1819 r. W roku 1821 Piatti został tyt. arcybiskupem Trebisondy. Będąc kanonikiem u Św. Jana na Lateranie i sekretarzem Św. Kongregacji Odpustów i Relikwii, został potem w 1833 r. mianowany Viceregentem kard. Wikariusza Zurli, po którego śmierci (1834) pełnił funkcję Pro wikariusza. W 1837 odbarzony został tyt. Patriarchy Antiocheńskiego. Zob. Del Re, „Vicegerente”.
[156] Alojzy Cesarini (1770 - 1843), w 1799 „agregowany... do Szpitala Wojskowego Św. Ducha”. Od 1822 beneficjat u św. Piotra.
[157] Dodatek umieszczony między wierszami.
[158] Klaudiusz Vitelleschi, brat Piotra Vitelleschiego.
[159] Słowa m. krzyżykami umieszczono między wierszami.
[160] Zob. list 111, przyp. 173.
[161] Eugeniusz Pechi z zak. cysterskiego... Zob. „Notizie perl'Anno 1823” s. 200: „S. Sebastiano fuori le mura, R.D. Eugenio Pechi, Economo”. Por. listy: 124 i 152.
[162] Prawdopodobnie jest to Piotr Bedoni (1803 - 1868), który otrzyma! tonsurę w 1819, a święcenia w 1821 i 1824. Zostanie proboszczem przy S. Lucia del Gonfalone, a w 1841 i 1847 napisze listy do Pallottiego. W 1858 każe wykuć ku pamięci W. Pallottiego kamienną płytę tkwiącą dotąd przed zakrystią S. Salvatore in Onda: (Petrus Bedoni... in memoriam tanti viri... lapidi consignanda curavit”).
[163] Zdanie trudne do zinterpretowania przepisano z całą dokładnością.
[164] Posiadamy tylko jedną kopię tego listu, sporządzoną przez samego Sisca i przechowaną w zbiorze „Copie autentiche di scritti del Ven. Vic. Pallotti”. s. 46 - 48 (s. 47 oznaczona numerem).
[165] Ostatnia cyfra trudna do odczytania.
[166] Zob. list poprzedni.
[167] Franciszek (1793 -1876), syn Al. Pallottiego ( + 1798) i Kandydy Palmucci (1774 - 1847), która w 1801 r, wyszta za mąż po raz drugi za Piotra Fioraniego (ok. 1766 - 1837). Al. Pallotti był bratem Piotra Pawia Pallottiego.
[168] Włoskie „figliano”, w dialekcie „synek”, bo Piotr jest wujem Wincentego. – F.B.
[169] List napisany na podwójnym arkuszu, dziś uszkodzonym. Na pierwszej str. zachowały się niektóre wyrazy; druga wydaje się kompletna.
[170] Słowa z pierwszej strony należy włączyć po „niczego”.
[171] Ten list bez daty opublikował Hettenkofer pod nrem 1700a. Faller umieszcza go w obrębie roku 1823. Wzmianka o „najbliższej Wielkanocy” pozwala umieścić list przed 30 marca, z uwagi na uroczystość wielkanocną w 1823.
[172] Oczywiście Sapienzy.
[173] Sylwester Nicolini OSB, „mnich sylwestriański”, w 1823 proboszcz przy S. Stefano del Cacco (zob. „Notizie perl'Anno 1823”, s. 200), współtowarzysz prokuratora generalnego.
[174] Prawdopodobnie markiz Aleksander Lepri, wzmiankowany często w listach do kan. Piacentiniego.
[175] Antoni Piatti (1782 - 1841), arbp w 1821. Por. list 94 i listy: 297, 341, 667.
[176] Następują przekreślone później słowa: „najsłodszy nasz Ojciec Niebieski”.
[177] Na górnym marginesie napisano ołówkiem „Miłość”, a pod tym: „Światła Sługi Bożego dla kierowania duszami”.
[178] Prawdopodobnie chodzi o tego samego Al. Gentilego (1801 - 1848), który po święceniach kapl. (1830) zostaje zwolennikiem Rosminiego. Zob. „Vita di Luigi Gentili, sacerdote dell'Instituto delia Canta, scritta da Pagani Giov. B.”, Rzym 1904.
[179] Zob. List 91.
[180] W liście 46. Pallotti pozdrawia niejakiego p. Morellego, bez wątpienia członka Adunanzy (Związku).
[181] Na marginesie strony napisano ołówkiem: „Miłość do Boga - Miłość do bliźniego - Miłość duchowa.
[182] Józef Lorenzini, zob. list 14. przyp. 57.
[183] List bez imienia i miejsca zamieszkania adresata.
[184] Zob. list 8 i przyp. 24.
[185] Co do stosunków pomiędzy Pallottim i niejakim Przew. Michałem Stefanim zob. „Soritti del Ven. V. Pallotti, Suppl. e Ind. gener.”, 276.
[186] Zob. list 17, przyp. 69.
[187] Wincenty Marziali ze Zgrom. Oratorianów, jak i wzmiankowani Conca i Sciarra.
[188] Filip Angelilli (1797 - 1837), jeden z dobroczyńców wiecz. Oratorium S. Nicola degli Incoronati. Zob. Frank, II 82.
[189] Lino Contedini ( + 1832). Jego syn Hieronim zwie się „drukarzem” (Santa Lucia del Gonfalone).
[190] Joachim Michelini (1768 - 1825), od 1799 do 1824 proboszcz przy S. Salvatore de Pede Pontis (zwanym też S.S. a Ponte Rotto). Kościół S. Eligio de Sellari, jak i Michelini, zasłużył na wzmiankę u Mariano Armelliniego w „Le Chiese di Roma”;Rzym 1891, s. 678: „W 1801... kościół został oddany pobożnej kongeragacji od rekolekcji przy Ponte Rotto na interwencję ks. Micheliniego”.
Ogromnie pobożny ten kapłan odnowił go, dodając dwa boczne ołtarze. Obecnie jednak kościół na wpół zburzony, tak że grozi bliskim zawaleniem.
[191] Chodzi o religijne asystowanie przy zawieranym małżeństwie.
[192] Ks.Hettenkofer umieścił ten list w r. 1829, z nadanym mu nr 178. Po roku 1930 przesunął datę z roku 1829 na rok 1824, co respektuje niniejsze wydanie, jako że list nie ma inicjałów A.D.P. (na zniszczenie grzechu), jakich Pallotti zaczął używać po 6 paźdz. 1824. Włączamy więc ten list na czas po 28 lutego, przed listem z 2 kwietnia 1824 - zaopatrując go numerem 123a.
[193] Chodzi tu może o ks. Angelo Argentiego (1798 - do po 1875), który w 1826 był „Substytutem św. Oficjum”. Stanie się on dobroczyńcą Pia Casa di Carita.
[194] Ks. Eugeniusz Pechi, zob. list 95 i 152
[195] Markiz Aleksander Lepri, zob. list 132, 152, 185.
[196] Porządek rekolekcji „jest według czasu rzymskiego, według, którego dzień zaczyna się od wieczornego Anioł Pański... [g.22.30, tj półtorej godz. przed zmiennym, wieczornym Anioł Pański” (OOCC XII 71, przyp.)]. Zob. też „Wybór Pism „Pallottiego, II s. 254. - F.B.
[197] W OOCC XII 73 n. znajdują się Uwagi dotycz, porządku rekolekcji, podane przez Pallotteiego. Zob. też „Wybór Pism”. II 254 - F.B.
[198] Pius Braschi Onesti (1804 - 1864), książę Nemi. Przez Leona XII został mianowany przybocznym kapitanem Szlacheckiej Gwardii w randze honorowego generała porucznika. Ceccarelli G., „I Braschi”, Rzym 1949, s. 43-45.
[199] Michał Ambrosini (1787 - 1866). Zob notat. biogr. o nim.
[200] Markiz Aleksander Lepri.
[201] Ks. Eugeniusz Pechi, zob. list 95, przyp. 161.
[202] Dnia 4 marca 1819 Pallotti otrzymał nominację na „Akademika Teologii” Rzymskiego Archigimnazjum Sapienzy; pełnił tę funkcję do r. 1831. Por. list 14.
[203] Mając na uwadze częste wzmianki o Ks. E. Pechim w listach pisanych do Piacentiniego, należy przyjąć że Pallotti mówi właśnie o nim.
[204] Aleksander Lepri (1799-1846), markiz, ożeniony w 1828 z Cecylią Bernini. Rodzina Leprich obdarzona tyt. markizowskim przez Klemensa XIII... (1758-1769)... Rodzina ta wpisana została w szeregi szlachty rzymskiej z Senatus Consulto 25 kwietnia 1843 r. na wniosek Aleksandra: dla niego samego, jego dzieci i potomków (II Libro d'oro del Campidoglio, wznów, w Bolonii 1973, s. 16 n.).
[205] List napisany nie w marcu, lecz w maju.
[206] Arrighi G.Jakub (1811-1882), kapłan w r. 1835. Zob. listy: 356, 362, 440, 727.
[207] Na dolnym marginesie napisano pismem odwróconym: Ks. Pallotti: C: 3 sierp.
[208] Kościół Santa Maria del Pianto.
[209] W 1827 rektor Seminarium Rzymskiego, Pius Bighi pisze zaświadczenie dla Jana Fioravantiego, chwaląc go, że „jako konwiktor tego Czcigodnego Seminarium oddawał się wytrwale dyscyplinom humanistycznym”. Fioravanti zostanie wyświęcony na kapłana w r. 1831.
[210] W Oryginale: S. Caterina delia Rosa, później przekreślone.
[211] Franciszek Pallotti (1793-1876), kuzyn Wincentego P.
[212] Hr. Aleksander Mattioli.
[213] Oryg. tego list znajduje się w Archiw. Państwowym w Rzymie (pozycja: Rachunkowość Ogólna, koperta V, 320, plik 4367). Stanowi on własność Schroniska Zagrożonych Dziewcząt przy Porta Settimiana, którego ojciec Pallottiego, Piotr Paweł Pallotti (1755-1837) był wierzycielem aż do 1798. List odnaleziony przez Ks. Fallera przed publikacjami Hettenkofera, nie był dotąd ogłoszony drukiem.
[214] Zob. notkę biograf.
[215] Józef Antoni Sala (1762-1839), wyniesiony do godności kardyn. w 1830
[216] Rajmund Pigliacelli (1794-1884), kapłan od 1820 lub wcześniej, profesor w „Collegio Urbano di Propaganda” w r. 1838, kanonik w 1850, został wyznaczony na postulatora Sprawy Elżbiety Sanny
[217] Hettenkofer w porządku chronologicznym włączy! ten list do listów z r. 1820, pod n. 45, a na oryginale można rzeczywiście wyczytać 1820. Ale tej dacie sprzeciwia się fakt, że Pallotti na początku listu pisze A.D.P. (Ad Destruendum Peccatum), czego nie stosował nigdy w r. 1820; tych inicjałów zaczyna on używać dopiero od 1824. Faller włącza to pismo między listy z roku 1826. Nadajemy mu nr 143a. Cyfra 1820 może istotnie być pomylona z 1826.
[218] Tekst sporządzony przez Pallottiego nie został jednak podpisany. 179
[219] Pismo to, napisane zostało bez wątpienia ręką Pallottiego. Dotyczy podania Alojzego Coriego, którego syn Jakub zabił nieprzyjaciela w obronie ojca. Czytamy u E. Webera, (Vinzenz Pallotti, Limburg 1961. s. 83): „Alojzy Cori z Frascati, w podeszłym wieku, a jego żona, Katarzyna Cori przybita jest ciężką, przykrą chroniczną słabością”.
[220] Tymoteusz Ascensi (1750-1828), karmelita, profesor teol. moralnej, uczący Pallottiego, jeszcze studenta, od 24.5.1824 - biskup Rieti, od 21.5.1827 - biskup Osimo i Cingoli, zmarł krótko przed nominacją na kardynała.
[221] Tekst listu zachował się w odpisie samego Sisca w zbiorze „Copie autentiche di scritti del Ven. Vincenzo Pallotti” (s. 48, nie numerowana i 49, numerowana).
[222] Józef Clementi, ożeniony z M. Luigią Bocchini w 1806, ojciec adwokata Juliusza Clementiego, był radcą prow. Genazzano między 1857 i 1865 r.
[223] List bez daty, sygnalizuje chorobę i pobyt w szpitalu matki Wincentego, Marii Magdaleny De Rossi-Pallotti, kt. zmarła 19 lipca 1827. Hettenkofer przydzielił mu n. 165
[224] Zob. „Napis wyryty w kamieniu dla Matki mej, Marii Magdaleny De Rossi- Pallotti [ur. 10 sierpnia 1765] zmarłej 19 lipca 1827, pochowanej przy ołtarzu św. Pawła Apostoła w Czcig. Kościele OO. Kapucynów w Rzymie”, opublikowany w „Memorie Biografiche... del Ven Yincenzo Pallotti”, Rzym 1937, s. 154.
[225] List pod nr 161 („Memoria di Maria Maddalena De Rossi-Pallotti Mądre”) adresowany prawdopodobnie do ks. Bernardyna Fazziniego z tego właśnie powodu, że nosi raczej cechy „Pamiętnika” niż właściwego listu, zostanie opublikowany między „Wspomnieniami” XIII tomu OOCC; teraz (1994) w przygotowaniu.
[226] Amadori Jakub Lanfredini (1680-1741) w 1734 kardynał i biskup diec. Osimo, „gdy tylko mógł przynosił chorym św. Wiatyk, dodając im otuchy ojcowskimi, pełnymi żaru zachętami przy ostatnich ich krokach” (Moroni, Dizionario...)
[227] Pius Bighi (1780-1854), rektor Seminarium Rzymskiego. Będzie potem biskupem Listrii, a w 1855 arcyb. Filippi.
[228] Leonard di Porto Maurizio OFM (1676-1751), beatyfikowany w rok po urodzeniu W. Pallottiego. Gorliwie szerzył nabożeństwo Drogi Krzyżowej.
[229] List bez daty, pisany przed śmiercią matki W. Pallottiego. Przenieśliśmy z n. 165 do n. 158 a, na okres przed śmiercią.
[230] Mikołaj Colleredo (+ 1884). W Notizie 1852 i 1853 piszą Coloredo. Byl przełożonym Oratorium św. Filipa Nereusza w Rzymie.
[231] „P. Andrzej” - znaki prawie nieczytelne z powodu wyrwania karty.
[232] Można by też odczytać jako „Sacchiego”.
[233] Piotr Caprano (1759-1834), franc. bp. Ikonium byi sekretarzem św. Kongr. Rozkrzewiania Wiary. W grudniu 1828 zostai ogłoszony kardynałem.
[234] Na stronie 4 napisano ołówkiem: ”Znaleziony w 1932”. Ks. Hettenkofer publikuje list w ”Suplemento...” Rzym 1939, s. 33-35 pod nr 169a. List traktujący o kanonikacie (jak i ten pod nr167) zaczyna się bez nagłówka.
[235] Słowa te w oryginale znajdują się już w poprzednim akapicie.
[236] Pseudonim Mikołaja de Tudeschis OSB (1386-1445).
[237] Lucjusz Ferraris OMin, kanonista (+ przed 1763).
[238] Następuje szereg przekreślonych słów.
[239] Wykład napisany przez Pallottiego nie został zaopatrzony podpisem.
[240] Cristaldi Belisario, zob. notka, biograf.
[241] Via delie Mantellate N. 12; zob list 46, p. 126
[242] Pallotti odpisał na dolnej części pierwszej str. listu, napisanego przez Gammarellego.
[243] Zob. not. biogr. Sylwestra Grazianiego.
[244] Zob. list 101, przyp. 167
[245] W r. 1828 Wielkanoc przypadła 6 kwietnia
[246] A. Frosini (1751-1834), kardynał w roku 1823.
[247] Antoni Piatti, zob. list 94 przyp. 155. Podpis jego jawi się na tej samej stronie po raz wtóry nad słówkiem „pel”, napisanym przez Pallottiego.
[248] Luka w tekście z powodu uszkodzenia kartki przez mole.
[249] Romuald Roberti CM, w latach 1825 i 1830 jest przełożonym Domu Misyjnego (Montecitorio). W liście 197 Pallotti zwie go „Pan Roberti z Misji”.
[250] Zob. notka, biogr. P. Fiorani.
[251] Franciszka De Ross i (1772 -1828), wyszła za mąż w r. 1790 za Angelo Ugoliniego (1763-1835)
[252] Zob. notka, biogr. o Sylwestrze Grazianim.
[253] Posiadamy jedynie kopię tego zaświadczenia, udostępnioną nam w roku 1939 przez Wiel. Ks. Prof. Fischera z Bambergi.
[254] Dionizy Pallotti, osierocony w roku 1827; zob. list 179, przyp. 257.
[255] Ks. Hettenkofer napisał na dolnym marginesie listu 178, na s. 2: „Wydaje się, że list ten zosta! napisany nie w r. 1829 a 1824, bo w nagłówku nie ma inicjałów A.D.P., jakie od 1825 r. Winc. Pallotti zwykł dodawać. J. H.” Dlatego list został przeniesiony, otrzymując n. 123a.
[256] Angelo Gaffi ( + 1836) z Colforcelli (Pallotti pisze Caforcella) byl w 1834 posiadaczem masarni na placyku przy Ponte Sisto 42, Rzym. Jedna z córek Gaffiego, Maria Klara, ur. 1794, umiera już w 1810 roku w opinii świętości”.
[257] Dionizy Pallotti (1815-1875), syn Joachima Pallottiego (1774-1827) i Katarzyny de Barba, otrzyma święć, kapłańskie w 1838 r. W 1857 złoży pozasądowe zeznanie o Wincentym Pallotim, swoim krewniaku. Umiera w Monteromano. Zob. biografie o Pallottim, Amoroso, Frank.
[258] W „Maksymach” (i w innych książkach) św. Jana od Krzyża znajdują się wzmiankowane przez Pallottiego myśli. Nie ma tu jednak dokładnych cytatów, lecz są to raczej reasumpty. We włoskim wydaniu „Maksym” czytamy, np.: „Nie może dojść do doskonałości, kto się nie stara być zadowolony z niczego, tak że naturalna pożądliwość i duchowe pragnienie byłyby w próżni” (Opere. Roma 1940, p. 745, n. 51). W „Wejściu na Górę Karmelu” pisze Święty: „Wiara, będąca nocą ciemną, daje duszy światło, które jest ponad ciemnością, i sprawdza się to, co w tym względzie powiedział Dawid: »A noc jest moim światłem w rozkoszach moich«”. (Ps 138, 10): Noc w rozkoszach moich stanie się światłem moim” (Lib. II, cap. II, n. 5).
[259] Grifoni otrzyma! święć. kapl. już w dwa lata po obłóczynach (1821), co zakłada wcześniej odbyte studia. Urodzony w tym samym roku co Pallotti, zapoznał się z nim prawdopodobnie jeszcze przed swymi obłóczynami. Serdeczny ton listu zakłada istniejące już uprzednio (bliskie) stosunki.
[260] W roku 1829 Wielkanoc przypadała na 19 kwietnia
[261] Papier listowy uszkodzony. Na tylnym górnym marginesie napisano inną ręką: Listy Jeremiasza Pallottiego (syna Alojz. Pallottiego). Potem na różnych miejscach ćwiczenia z matematyki, a może i kaligrafii: Wiktor Danieli - Filip Danieli - Dominik Marincalli - Pasąuale Colori - i parę innych słów, trudnych do odczytania.
[262] Bardzo prawdopodobne, że chodzi o Szpital Ducha Świętego in Sassia.
[263] W r. 1829 hr. Mattioli ma lat 66. Zob. list 86 i świadectwo lekarskie.
[264] Piotr Corrado, zob. not. biogr.
[265] W oryginale „Vespiniani”. Józef Maria Vespignani (1800-1865), kanonik u św. Jana Laterańskiego w r. 1835; Bp. Orvieto w 1842; powie w swym pozasądowym zeznaniu: „Zaświadczam, że od roku 1815 lub 1816 znałem Kapłana, Sługę Bożego Ks. Wincentego Pallottiego i przestawałem z nim przez czas długi stale, prawie bez przerwy czy to w Domu Rekolekcyjnym na Gianicolo i w Ponterotto, czy korzystając ze spowiedzi u niego przez lat wiele”. Zob. „Notizie per i l'Anno 1835”, s. 246.
[266] Dobroczyńca opuszczonej dziatwy Jan Borgi (1732-1798), zwany pieszczotliwie mianem „tata”, jakim w Rzymie w owej epoce wyrażano „Tatuś” (Tatulo). Również inni ludzie „zaczęli wiekowego dobroczyńcę rzymskiego zwać „Tata Jan” - miano, przyjęte później przez Hospicjum (Del Re, „II Cardinale B. Cristaldi” s. 21, przyp 1).
[267] Aleksander Lepri.
[268] Zob. Joel 4,2 i 12.
[269] „Ojciec chrzestny” rozumie się tu od bierzmowania, gdyż przy chrzcie byl nim Nikodem Bonaccorsi (matką chrzestną zaś, Maria Graziosi). Por. Frank 114-15 i 7.
[270] Wtorek, 11 sierpnia 1829.
[271] Kandyda Palmucci-Fiorani.
[272] Kajetan Bonanni, bp. Nursji.
[273] „Kopia tego listu wyjęta została z księgi »Copie autentiche di scrtti del Ven. Vinc. Pallottii«, s. 143, a dokładniej, z »Copia di tre Lettere, dirette al Sig. D. Francesco Colombara« (pp4 = 143-144) i uw jest pierwszym z tych trzech listów, skopiowanych przez Orlandiego, mając też znamię n. 1. Orlandi nie rozszyfrował konwencjonalnych słów «Umo, Dmo, Obblmo Sre...» ale zaznaczył R, potem list, który mógłby być D, a w końcu dwa inne listy, niepewne. A. Faller, 5 wrześn. 1953”. - Nasza transkrypcja włącza zwyczajne skróty Pallottiego (Umo, Dmo...), lecz nie przytacza niepewnych listów przytoczonych przez Orlandiego
[274] Mowa tu chyba o Antonim Canobbim związanym sprawami z Piotrem Corradem, służącym hr. Mattiolego. Corrado pozostawał w stosunkach z Andrzejem Castratim - nazwisko brata Jakuba, zanim został kamedułą.
[275] Zob. list 13 i przyp. 42.
[276] Rafał Melia (1804-1876) będzie pierwszym stałym towarzyszem Wincentego Pallottiego, i od 1856-1862 Rektorem Generalnym jego Dzieła. Zob. Hettenkofer, „De Sociis Beati V. Pallottii”, Rzym, wyd. 2, 1953, s. 13-22. Amoroso wskazuje na czas, w jakim pisany był list 192. „To tu właśnie [w S. Maria del Pianto] spotkał Święty młodego Rafała Melię, który od tych lat powziął wobec niego cześć tak wielką, że w 1829 przejął po nim kierownictwo Kongregacji, a potem wspomagał go w Ustroniu Oddanych Maryi na Janikulum” (s. 23).
[277] W liście 190, pisanym do tegoż brata Jakuba, Pallotti wspomną hr. Mattiolego. Należy przyjąć, że „Jaśnie Pan Hrabia”, to Aleksander Mattioli.
[278] List nie ma adresu ani nagłówka. Treść jednak jego porównywana z listami pisanymi do hr. Plebaniego wskazuje na tożsamość osoby. Na oryginale napisał Hettenkofer ołówkiem: „Plebani, Conte Antonio, Amandola”. W liście z następnego dnia (n. 195) Pallotti mówi znów o hr. Plebanim.
[279] Alojzy Vaselli, substytut Kamery Apostolskiej, zob. „Notizie deli, Anno 1830”, s. 165. 0 Por. Amaroso, 364, gdzie znajduje się wzmianka o tym liście.
[280] Por. Amaroso, 364, gdzie znajduje się wzmianka o tym liście.
[281] Bilet z dnia 35. urodzin Winc. Pallottiego. Stawianie daty na początku listu było rzadko stosowane.
[282] Maria Liwia R., ur. 1806, wyszła w r. 1826 za mąż za Franciszka Gasperoniego.
[283] „Alumn” podkreślono dwukrotnie, jak się zdaje inną ręką.
[284]. „Jan Du Bois został Biskupem 23 maja 1826” (w N. Jorku). Por. „Notizie per l'Anno 1830”, s. 108.
[285] Zob. list 174, przyp. 249
[286] S. Michele a Ripa - hospicjum, którego kierownictwo od r. 1825 było w ręku Bernardyna Fazziniego. Por. Frank I 38
[287] Luka w tekście z powodu wydarcia karty.
[288] Syn hr. Plebaniego.
[289] W oryginale „Ufność w Bogu” podkreślono dwukrotnie
[290] Obok Piazza Navona. - Następują przekreślone słowa: „ale jeszcze nie”.
[291] „Wykaz stopni honorowych” podkreślono dwukrotnie.
[292] S. Michele a Ripa. Por. list 198, przyp. 286
[293] Mario Mattei (1792-1870), w r. 1830 Skarbnik Generalny. Por. „Notizie per 1' Anno 1830”, sl85. Kardynałem zostanie w r. 1832.
[294] Zob. list 168, przyp.33; „Notizie per 1' Anno 1830” s. 37.
[295] Istnieje ślad niejakiego „adwokata Felice Campagnoni wyposażonego w dyplom” w 1849. Zob G. Spada, „Storia delia Revoluzione di Roma”, Florencja, 1869, III 460; 463.
[296] Podpis Józefa Cimy wskazuje, że sam list napisany został inną, bardzo wprawną ręką.
[297] Adres pisany ręką Pallottiego, który list Cimy przesłał kanonikowi Pia- centiniemu, dołączając doń swój list osobisty (list 200 II).
[298] Oryginał tego listu pisanego ręką Pallottiego, dziś przyklejony jest do listu Cimy i zadresowany ręką Pallottiego do Piacentiniego.
[299] Zob. list poprzedni przyp. 293
[300] Antoni Laurentini (1765-1835) „deputowany do małżeństw” („Notizie per 1' Anno 1825” p. 167). W 1826 r. jest audytorem w sprawach cywilnych, adwokatem- sędzią Wiceregenta Rzymu, a od 1833 - zastępcą Wiceregenta.
[301] Następują trzy skreślone wyrazy, a jednocześnie trudne do odczytania: (tereny do nabycia?).
[302] Na dolnym marginesie 1 strony oryginału napisano: Autograf Wiel. Sługi Bożego Wincentego Pallottiego. Na dowód prawdy - Ze świętego Ustronia Najśw. Zbawiciela na Fali, dnia 17 lutego 1888. Karol Maria O r land i, Po stu la tor Sprawy. Pieczęć.
[303] Po zgonie Piusa VIII, 30 listop. 1830, kardynałowie zbierają się na konklawe dnia 14 grudnia. Dnia 2 lut. 1831 obrany zostanie Mauro Cappellari, który przyjmie imię Grzegorza XVI.
[304] „Na rzecz młodego seminarzysty” wpisane między liniami.
[305] Dionizy Pallotti, zob. list 179, przyp. 257
[306] Hipolit Galantini (1565-1619), człowiek świecki, beatyfikowany w 1825 r., założyciel Kongregacji Nauki Chrześcijańskiej W dziedzinie apostolstwa praktycznego jest on jednym z najbardziej cnotliwych rycerzy, jakich laikat dał odnowie katolickiej” (Del Re Niccoló w „Biblioteka Santorum” V 1355). Jego „Ćwieczenia szkoły ducha” wydał w 1831 kanonik Antoni Santelli.
[307] Zob. list 64.
[308] Ten, nie datowany, list należy umieścić w czasie między 31 marca 1829 a 30 listopada 1830 - miesiące pontyfikatu Piusa VIII.
[309] Słowa „odpowiednim czynnikom” wpisano między liniami.
[310] Posiadamy tylko jeden egzemplarz kopii tego listu pisanego ręką Pallottiego, przepisanego przez Orlandiego, a uwierzytelnionego przez kard. Asąuiniego. Kopia znajduje się zbiorze „Copie Autentiche di Ven. Vincenzo Pallotti”, s. 103.
[311] List jest bez daty, ale jak wynika z zapisu wspomnianego przypisu należy go umieścić między 1 stycznia i 30 listopada 1830.
[312] Proboszcz Jakub Soldi pisze znów do Pallottiego 15 czerwca 1837: „Pragnąłbym, by mi ksiądz uzyskał dyspensę od jednego roku nowicjatu dla nowicjusz- ki Marii Feliksy Bossoni z Brescji... Jestem pewny skuteczności Jego pośrednictwa w tym upragnionym zamierzeniu” („Lettere al Pallotti”, n. 33).
[313] Fabio Maria Asąuini (1802-1878), ot Odpustów i Relikwii” („Notizie per 1' Anno 1851” s. 53).
[314] W górnośrodkowej części listu jest taki tekst: Kopia oryginalnego rękopisu Sługi Bożego ks. Wincentego Pallottiego, znajdująca się w Sekretariacie [Kongr.] Świętych Odpustów, w Protokole z 1830. cz. III n. 21.
[315] „Notizie per l'Anno 1851”, s. 222, zwą go „Alojzy Prinzivalli”, podczas gdy Pallotti, również w listach 125 i 212 pisze: Prinzivalle
[316] Słowa podkreślane są w oryginale dwu - a nawet trzykrotnie!
[317] Syn hr. Plebaniego. Por. listy 198-199.
[318] Piotr Matera (ur. ok. 1803, zm. po 16 grudnia 1830) syn Franciszka Matery (+1825) i Małgorzaty Pagani, zam. w Rzymie, via del Panico 55 lub 56. Pewien dokument z 1831 r. zaświadcza, że zmarły Piotr Matera, był pozbawiony obojga rodziców, powierzony Angelemu Menazziemu i Franciszkowi Paganiemu.
[319] W r. 1830 Wielkanoc przypadła na 11 kwietnia. Trzeba przyjąć, że „szczęśliwie zawarte małżeństwo” miało miejsce po Wielkanocy, w kwietniu lub w maju, w mniej niż „osiem miesięcy” przed śmiercią Piotra Matery.
[320] Zadrapanie na arkuszu nie pozwala odczytać końcowych słów ostatniego wiersza na pierwszej stronie.
[321] Nie da się odczytać początku tego słowa, z powodu przedziurawienia karty.
[322] Wyraz z powodu uszkodzenia karty nie do odczytania.
[323] Próba odgadnięcia w nawiasie.
[324] Sobota, 18 grudnia 1830.
[325] List kończy się bez zwykłych zakończeń i bez podpisu. K. Hettenkofer ołówkiem napisał na stronie 1.: „Styczeń 1831”. List był pisany na dwóch podwójnych arkuszach (zszytych 8 stron); stronice od 4-8 czyste.
[326] Por. Ga 1,3; 2 Kor 13,13.
[327] Bernard z Clairvaux, „In laudibus Virginis Matris”, Homilia II, 17
[328] Dnia 21 kwietnia 1831 Pallotti kończy 36 rok życia.
[329] „Viterbo” przekreślono, a inna ręka napisała „Roma”.
[330] List będący odpowiedzią na pismo Ambrosiniego, został napisany na czystej części tego pisma.
[331] Zob. listy: 179, 181, 188.
[332] Na odwrocie Orlandi napisał na górnym marginesie: Listy Jeremiasza Pallottiego, ur. 1812 w S. Giorgio, syna Alojz. Pallottiego (1772-1859) i Gertrudy Brandani. Dalej po prawej stronie ku dołowi, nieznana ręka napisała: „34 e” a w trzecim rządku kolejno: „Luigi Pallotti, Luigi Luigi Pallotti, Luigi P Pallotti.
[333] Wśród przyjaciół i współpracowników Winc. Pallottiego był ks. Piotr Romani (1804-1847) współpracujący z nim już w Pia Casa di Ponte-Rotto. Współpraca ich dotrwała aż do śmierci Romaniego, którego Pallotti zwał „Święty Abate Romani”. Zob. indeksy w biografiach ks. Amoroso i ks. Franka.
[334] Zob. notat. biogr. o hr. Aleks. Mattiolim.
[335] De Rohan-Chabot Ludwik-Franciszek-August, książę Leone (1788-1833), abp. Besanęon, kardynał w 1830 r. Grzegorz XVI „w czasie swego 1. konsystorza w 1831 nałożył mu kardynalski kapelusz... i wręczył pierścień kardynalski” (Moroni, LVIII 101 n.) Według Moroniego kard. urodził się w 1788, a nie 1783; „odmienne daty, zamieszczone w „Notizie di Roma” były mylne, tamże 100.
[336] Kard. Della Somaglia zmarł w 1830; por. list 18, przyp. 74.
[337] Nieczytelne z powodu uszkodzenia papieru przez mole.
[338] List bez adresu i wstępu. Mając na uwadze list 224 do kan. Santellego i wzmiankę tak o regułach, jak o Brescji i Frascati, nie mamy wątpliwości, że i list 226 skierowany byl do tego samego kanonika.
[339] Karol Odescalchi (1785-1841), kard. od r. 1823 za Piusa VII, był bpem Ferrary do 1826. W 1830 kard. Odescalchi jest Prefektem św. Kongregacji Biskupów i Zakonników („Notizie per l'Anno 1830”, s. 32). W 1835 zostaje „Kard. Wikariuszem”, i jako taki, dnia 4 kwietnia „wszelkiego błogosławieństwa” udzieli Petentom „pobożnej Unii, której można by nadać tytuł Apostolstwa Katolickiego” (OOCC IV 3).
[340] Dopisane inną ręką: „Anioł Tobiaszowi”
[341] Dopisane inną ręką: „Św. Paweł”.
[342] „jego cech... synowska miłość” - podkreślone dwukrotnie.
[343] Po „sytuacji” następują jakieś słowa przekreślone i nieczytelne.
[344] Posiadamy tylko jedną kopię tego 4-stronicowego listu, pisanego nieznaną ręką. Na s. 4. czytamy słowa napisane przez przepisującego: „List przesiany przez Wiel. Ks. Wincentego Pallottiego do Wieleb. Proboszcza w związku ze śmiercią zacnego młodego Kamila Jermoniego, alumna tegoż Apostolskiego Hospicjum”. Po słowie: „Proboszcza” Ks. Hettenkofer dopisał na marginesie: „Ten Proboszcz to Bernard Fazzini”. Dlatego w odtworzeniu pierwszych słów listu 230 Ks. Hettenkofer wskazuje na adresata Fazziniego Bernarda, proboszcza. W innej uwadze dodaje: „List adresowany jest do Wiel. Proboszcza św. Michała, którym podówczas był Bernard Fazzini”. Według dokumentów Fazzini nosił imię Bernardyn.
[345] Kamil Jermoni (1810-1831) syn Alojzego Jermoniego (+1817) i Luizy Vannini. W 1833 rodzina mieszkała w Porto di Ripa Grandę, 49. W dokumentach pisze się też Jelmoni lub Ielmonti.
[346] Oryginał niniejszego listu (nie opublikowanego przez J. Hettekofera) znajduje się u Sióstr Najśw. Serca, w Villa Lante w Rzymie. Nasz odpis - według fotokopii oryginału.
[347] „Jeszcze” trudne do odczytania.
[348] Nie ulega wątpliwości że adresatem listu jest O. Salwator Pascale ze zgromadzenia Pijarów, którego w roku 1844 Pallotti obierze sobie jako spowiednika (zob. OOCC X 770, przyp 1) - W liście 230a Pallotti pisze Pasąuali, choć z dokumentów wynika, że jego nazwisko jest „Pascale”.
[349] List napisany zostai na arkuszu, na którym S. Gertruda pisała do Pallottiego; dlatego tekst Pallottiego, jako odpowiedź, zaczyna się bez nagłówka. W danej odpowiedzi wyliczanie według numerów odpowiada prawdopodobnie numerom z listu skierowanego do Pallottiego. Siostra Gertruda zachowała tylko część listu, który pisał jej przewodnik duchowy, odcinając to, co napisała sama.
[350] Pieczęć jest identyczna z tą, jaka widnieje na liście 220. Na prawym marginesie dopisał Hettenkofer: „Z pliku listów pisanych do S. Gertrudy Costantini. Zob. listy 1730-1830.
[351] Następuje skreślenie „Osimo”
[352] Aleksander Mattioli.
[353] Woryginale „Borgognioni”.
[354] W oryginale „Cisello” zam. „Cesello”
[355] Karol De Giulj (1805-1875) w pewnym dokumencie nazwany „rytownik metalowy... Człowiek rzetelny, dobry chrześcijanin”. Istnieje pozasądowe zeznanie o Pallottim podpisane przez De Giulja.
[356] Nazwa poprawiona.
[357] Również i ten list, pisany do Józefa Sisca ma jedną tylko kopię (jak listy 99 i 157). Znajduje się on w zbiorze „Copie autentiche di scritti del Ven. Vincenzo Pallotti”, s. 49. Według Fallera, odpisów dokonał sam Sisco, a uwierzytelnił je 23.01.1861 Dom. Monti, notariusz.
[358] Kościół S. Maria del Suffragio przy via Giulia, blisko mieszkania Pallottiego i p. Sisca.
[359] W oryginale „Vespiniani”. Zob. list 185 przyp. 265.
[360] Aleksander Lazzarini (1754-1836), kanonik przy S. Maria in Trastevere i papieski ceremoniarz. Zob. „Notizie 1833 r.”, s. 246.
[361] Słowo trudne do odczytania.
[362] Litery ujęte w nawias są już nieczytelne z powodu obcięcia kartki. Z uwagi na kontekst i zgodnie z takim samym prawie wyrażeniem w poprzednim liście, pisanym tegoż 26 kwietnia, wyraz „obowiązek” jest pewny.
[363] Dwie ostatnie litery tego słowa pokryte są plamą.
[364] Następuje przekreślone i nieczytelne słowo.
[365] Następuje znak podobny do „1”.
[366] Dominik Fraschetti (+1846) - Ksiądz. Nazwisko jego zachowało się w dokumentach parafii san Lorenzo in Damaso (gdzie W. Pallotti byl chrzczony). Fraschetti był też w Rzymie przedstawicielem bpa. Bonaniego.
[367] Zob. list 179.
[368] Tekst tego listu, odnaleziony po roku 1930, opublikował Ks. Hettenkofer w „Supplemento”. Z kartki pozostał tylko skrawek z podpisem: „Najuniżeńsza i najposłuszniejsza służebnica Aurelia Paris”. Z tego wynika jasno, że Święty odpisał na tejże kartce wspomnianej zakonnicy. - Nieznana ręka napisała na górnym marginesie: „Odpowiedź na współczucie z powodu śmierci Brata Salvatora, zgasłego pod koniec (23) maja 1832”.
[369] Zob. to samo wyrażenie w liście poprzednim. Nie istnieje już zakończenie tekstu, a zatem nie ma i podpisu.
[370] Pallotti pisał na odwrocie kartki, jaką posłużył się Prinzivalli.
[371] „ducha musi wzmocnić myśl” umieszczono między liniami.
[372] Brak czegoś z powodu uszkodzenia kartki przez mole.
[373] Wyblakłe trzy ostatnie litery są prawie nieczytelne.
[374] Karol Odescalchi (1786-1841), od roku 1823 Kardynał, od 1826 Abp Ferrary, od 1828 Prefekt św. Kongr. Biskupów i Zak. Zob. „Notizie 1828”, s. 140. Listy do Kardynała Pallotii zaczął pisać (marzec-kwiecień 1835) od nru 336.
[375] Świadectwo dla Marii Pallotti pochodź, z S. Maria in Trastevere, a zaświadczenie dla Wiktorii - z SS. Silvestro e Dorotea.
[376] Wiktoria (ur. 1826, zmarła po 1887), Maria (ur. 1824) - obydwie były córkami Bernardyna Pallottiego (1778-1828), masarza w Rzymie (Piazza delia Malva) i żony jego Anny Ciccolini. W 1884 Maria złoży o Pallottim, zeznanie pozasądowe. Zob. Frank I 281
[377] Zob. List. 250, przyp. 366.
[378] Maurizi (1770-1831). Między 1831 a 1832 Pallotti pisze swe „Wspomnienie” (Memoria) o życiu Służebnicy Bożej, a potem, w 1834 „Zeznanie w procesie informacyjnym beatyfikacji Siostry Marii Luizy Maurizi”, opublikowane przez Ks. Hettenkofera w „Memorie biografiche...”, Rzym, 1937. s. 7-42. Obydwie te pozycje przygotowuje się do opublikowania w OOCC.
[379] O. Paweł, OCD, por. Frank II 2 i 345.
[380] O. Ignacy od Św. Filipa Nereusza OCD, definitor generalny. Spowiednikiem jego był Pallotti. Por. Frank I 2 i 622.
[381] S. Maria Angelika Pizzamiglio, OVM, klaszt. deli' Umilta, w którym S. Gertruda była przełożoną. Zob. Frank 1313.
[382] „W opactwie św. Feliksa di Giano... Ks. Kasper Del Bufalo założy! 15 sierpnia 1815 Kongregację Misjonarzy Krwi Przenajdroższej” („L'Abazia di San Felice pres- so Giano delTUmbria”, Rzym 1991, s. 36). Virili wstąpi do tej Kongregacji.
[383] Według listu z 3 grudnia (list 259) Pallotti przebywa w Camadoli „przez parę dni”.
[384] Po „Matce Bożej” w tekście brak jednego wiersza. Został on wyeliminowany przy pomocy atramantu, który w miarę upływu czasu niszczy papier.
[385] W oryginale „Lugo”.
[386] Aleksander Mattioli, zob notat. biogr.
[387] List pisany ręką Pallottiego nie ma podpisu. W ostatnim wierszu nad „Jego” inna ręka napisała „prawdziwe serce”, a nad „lutego” (przekreśl) „marca”.
[388] Pallotti adresując list, jak się zdaje, nie znał jeszcze nazwiska Wikariusza Gen. bo na miejscu imienia postawił pięć kropek; inna zaś ręka napisała: „De Stefano Spada”, zaś pod Spoleto, jeszcze raz „Stefano”.
[389] Zob. not, biogr. o S. Aurelii Paris.
[390] Candida Onofri (di Ortona) przyjęta w 1829 r. do klasztoru Santa Maria dei Sette Dolori. W 1833, jest o niej wzmianka, jako o „współmieszkance”. - Cale to zdanie w górnym tekście niejasne - F. B.
[391] W oryginale „pme = per me, tj dla mnie. Gdy Siostra pisze „pme”, tu czy na innym miejscu, można nad „e” dostrzec akcent, który może też oznaczać kropkę.
[392] Jan Allemand (1799-1835) otrzymał kapłaństwo w 1823 r. Jego przewodnikiem duchowym jest Pallotti.
[393] Alojzy Mancini di Monte Rotondo. W roku 1848 pisze list do Pallottiego (list 463).
[394] Piotr Meli (1766-1849), Rzymianin „pobożny i uczony kapłan”.
[395] „Piotra” - poprawiane i trudne do odczytania.
[396] Pallotti odpisał na odwrocie listu S. M. Franciszki, między datą a jej podpisem.
[397] Zob. „Notizie 1833 i 1851”, s. 256 i 280.
[398] Po „próby”, z powodu uszkodzonej kartki, nieczytelne jest jedno lub dwa słowa.
[399] O Alojzym Prinzivallim zob. not. biogr. Siostra pisze „Prinsivall”
[400] Liczby 2. i 3. wpisane zostały ręką Pallottiego.
[401] Zob. list 264 przyp. 391
[402] Dodatek wpisany po „S Franciszka” (SA) częściowo przekreślony. Zdaje się, że Siostra napisała „Sales” z czego została tylko pierwsza sylaba.
[403] Pallotti odpisał na tym samym liście s. M. Franciszki, po tekście P.S. List ten odnaleziony w r. 1939 lub 1940 i do tego czasu nie opublikowany, ks. Hettenkofer umieścił w „ Supplemento secondo”. Zgodnie z chronologią włączamy go pod n. 266 a.
[404] W listach Pallottiego z tym tytułem spotykamy się po raz pierwszy.
[405] Również i to krótkie pismo, sporządzone w odpowiedzi na list S. M. Franciszki, figuruje na arkuszu użytym przez nią. Arkusz został okrojony, a z tego, co napisała Siostra zostały tylko te oto słowa: „7 marca 1833. Prawdziwa Księdza służebnica w J.Chr.M. Franciszka. P.S. Usilnie myślę o druku”. Treść tego P.S. („Usilnie myślę”) została przekreślona, lecz jest czytelna.
Ten skrawek papieru zawierający słowa Siostry i Pallottiego został naklejony na większy arkusz, na którym inna ręka napisała ołówkiem: „Siostra H. Franciszka, Klasztor 7 Boleści NMP”, a na odwrocie: „ prośba o zwrot wraz z odpowiedzią” - słowa napisane przez Pallottiego, jak i słowa Siostry: „Jaśnie Oświecony Dobrodziej Ks. Pallotti, Dom”.
[406] W sprawie tego listu trzeba powiedzieć to samo, co o poprzednim (przyp. 405). Ze słów napisanych przez Siostrę widoczne są tylko te: „25 marca 1833. Służebnica i córka w J. Chr. M. Franciszka”. Skrawek papieru został przylepiony do tego samego arkusza co poprzedni.
[407] Ta cyfra (I) odnosi się na pewno do odpowiedniego pytania Siostry, którego treść nie została nam przekazana.
[408] ”Placido Zurla, OSB Kamed. (1769-1834), Kardynał od roku 1823.
[409] List 267, pisany do Tomasza Bortiego, a przez Hettenkofera umieszczony pod rokiem 1833, zostaje przesunięty na rok 1835, otrzymując n. 355a i datę 15.11.1835 z powodu następujących racji: 1-mo. W liście prócz zwykłych inicjałów (AIDG, ADP) jawią się inne (DPFA MD = De post Foetantes Accepit Me Dominus [por. Ps 77, 71], Inicjały te zjawiają się po raz pierwszy dopiera w r. 1834 (list 313). 2-do. List nie był pisany w 1834, bo wykluczają to cyfry roku. 3-tio. Pallotti rozpoczyna rekolekcje w Domu Mis. na Montecitorio, dokładnie 15 listop. 1835, właśnie w dniu, w którym nie może przybyć „tego wieczoru”. Zob. Moccia F., „Regestum. vitae B. Vinc. Pallotti” ASAC IV 15: „15.11.1835 Exercitia spiritualia incipit in Montecitorrio (usque ad 21 d.m.)”.
[410] Zob. not. biogr.
[411] I ten list należy przesunąć z r. 1833 do 1839. Hettenkofer umieścił go pod r. 1833, nadając nr. 269, pisząc na samym oryginale: „List ten pochodzi prawdopodobnie z r. 1835 lub 1839 (!) bo w nagłówku ma inicjały: D.P.F.A.M.D., których w 1833 (Pallotti) nie zwykł był dopisywać - J. H.”. Te inicjały znajdują się tak w 1835, jak 1839. Jednak z biblijnym zdaniem: „Krew J. Chr. oczyszcza nas z wszelkiego grzechu” nie występują w miesiącach: marcu, kwietniu, maju 1835, jawią się natomiast w lutym, kwietniu i maju 1839. Z pewnym więc zastrzeżeniem umieszczamy ten list pod 1839 r., oznaczając go n. 543a.
[412] List bez podpisu
[413] W 1833 r. ogłosił Pallotti drukiem trzy tomiki Miesiąca Maryi. Przeznaczony dla świeckich miał tytuł: „Maria Niepokalana Matka Boga i Matka Miłosierdzia w Miesiącu Maju z motywu czci poświęconym Bogu przypomina dzieciom Kościoła Katolickiego ich religijno-moralne obowiązki, wypływające z nauczania Boskiego jej Syna Jezusa, wygłoszonego w Kazaniu na Górze spisanym w świętych jego Ewangeliach”.
[414] Tytuł Miesiąca Maryi dla duchownych brzmi: „Maryja Niepokalana Matka Boża, Królowa Apostołów w Miesiącu Maju poświęconym Jej czci przypomina duchownym jakiegokolwiek stopnia święceń o wskazówkach, jakie daje Kościół po ich święceniach w Pontyfikale Rzymskim i w ich Anielskim posługiwaniu, jak je nazywa Pismo św.”
[415] Miesiąc Maj dla osób zakonnych opatrzony był tytułem: „Maryja Niepokalana Matka Boga, Królowa Świętych w Miesiącu Maju Jej czci poświęconym przypomina żyjącym w klasztorze przecenną wartość zakonnego życia, wiedzionego wedle światła Ośmiu Błogosławieństw, obwieszczonych przez Boskiego Jej Syna, Jezusa w świętych Jego Ewangeliach”, Rzym 1833.
[416] Maria Julianna Masturzi (im. chrzestne M. Elżbieta), 1776-1842 jest założycielką Służebnic Maryi, zwanych Mantellatkami, założonymi kanonicznie w 1803 (Zob. Moroni, Serve di Maria, t. 64, s. 195-199). Matka Julianna Masturzi pisze 29.11.1831 do Pallottiego.
[417] Pallotti napisał w roku 1834 „Zeznanie w procesie informacyjnym w sprawie beatyfikacji Siostry Marii Luizy Maurizi”, opublikowane w „Memorie Biografiche”, s. 7-42. Zob. Amoroso 69, Frank I 321-325, Weber, 93. Zeznanie ukaże się w najbliższym tomie OOCC, będącym teraz w przygotowaniu.
[418] V. M. Strambi C.P. (1745-1824), Biskup - 1801 r., kanonizowany w 1950 r. O wzajemnych stosunkach Pallotti-Strambi zob. Weber, 60 n.
[419] Działko „De adhaerendo Deo” za czasów Pallottiego przypisywano Albertowi Wielkiemu, dopóki Marcin Grabmann (1875-1949), nie wykrył prawdziwego autora tj. „Jana Kastl, ok. 1400, przeora opactwa Kastl, benedyktyna”, Enciclopedia Cattolica VI 566 n.
[420] Następuje przekreślony wiersz, z nie przekreślonym wyrazem „obowiązki” napisanym m. wierszami.
[421] Następuje wiersz skreślony do połowy.
[422] Następują dwa wiersze przekreślone.
[423] Zob. Jan od Krzyża, traktat „Noc ciemna”.
[424] Następuje „Sekretarki”, potem przekreślone.
[425] Następuje pół wiersza przekreślonego.
[426] Tekst od „Niech wreszcie siostry proszą” aż do „Służebnicy Bożej” pisany jest atramentem ciemniejszym, i jak się zdaje, dołączony później po końcowych słowach: „Laska P.N.J.Ch...).
[427] „Najniższy i ostatni... ” napisano atramentem ciemniejszym i - jak się zdaje - włączono w późniejszym czasie.
[428] Zdanie urwane, nie dokończone.
[429] Słowa umieszczone w nawiasie, napisano na marginesie.
[430] Franciszek Ruggieri, księgarz na pl. delia Chiesa Nuova, jeden z dobrodziejów Wiecz. Oratorium św. Mikołaja degli Incoronati”, ożeniony z Wincentą Casini (dnia 15.09.1833).
[431] Zob. not. biogr. Pensa i list 280. Pallotti pisze wyraźnie „Penso”.
[432] Feliks Plebani, syn hr. Antoniego Plebaniego (zob. not. biogr.) Studiuje on w Rzymie i zdobędzie „doktorat praw oboj ga”. Pewien dokumentzr. 1849 wzmiankuje o jego „stanie małżeńskim”. Jego żoną jest Joanna Diamanti.
[433] Filip Allemand (1804-1864). Zob. Frank II 27.
[434] Dnia 5 lipca 1827 Pallotti pisze list (n. 158) do „Pana Hrabiego Aleksandra Mattiolego albo do jego domownika”. Ten, to Piotr Corrado (zob. not. biogr.) pozostaje w bliższych stosunkach z Pallottim, który go zwie „przyjacielem duszy”. Hr. Mattioli znajduje się z powodów zdrowotnych w klasztorze „S. Silvestro al Tusculano” w 1822, a w Asyżu w 1829 roku (list 184). „Wszelkie błogosławieństwa...” były prawdopodobnie kierowane do Antoniego Mattioliego i Piotra Corrada.
[435] Kasper Bonvecchiati (zwany też Bonvecchiato) pochodź, z Wenecji urodził się w r. 1790. „Oblóczony w święty habit eremicki przybrał imię Justyniana” w r. 1830.
[436] Zob. notat. biogr.
[437] Przed wstąpieniem do Eremu w Monte Corona Andrzej Castrati (Brat Jakub) mieszka! na Zatybrzu, via del Moro, 37.
[438] Salvatore PaUotti (1792-1832).
[439] Zob. list 13, przyp. 42.
[440] Józef Bonvicini (1795-1848), kolega szkolny Pallottiego; wstępuje do Jezuitów w 1814 r. W pozasądowym zeznaniu Wincentego Martiniego czytamy: „O. Józef Bonvicini SJ zapewniał mnie że go poznał jako kolegę w pierwszych latach szkolnych w S. Pantaleo, gdzie dla swej nadzwyczajnej skromności i grzeczności dla wszystkich stanowił przedmiot podziwu”. Zob. Frank, I 28 i 53 (kt. zwie go Buonvicinim).
[441] W orygin. „nolla” zam. nulla. Cytat z tekstu Św. Teresy od Jezusa” „Nada te turbe”. (!?)
[442] List ten przepisany ze zbioru „Copie autentiche di ser. del Ven. V. Pallotti”, s. 121. Ta str. 121, pierwsza jednego z plików (s. 121-131), zaopatrzona jest takim nagłówkiem: „Kopia pewnych listów pisanych przez Sługę Bożego Wincentego Pallottiego”.
[443] Zob. list 273, przyp. 416.
[444] List bez nagłówka zaczyna się od słów „Dobrzy Katolicy” do których jest adresowany. W pallotyńskim piśmiennictwie zwie się [„Apelem] do dobrych katolików”, choć Pallotti nie posługuje się tym określeniem.
[445] P. Tomasz, bez wątpienia Tomasz Alcusci (zob. not. biogr.) przedstawiciel Chaldejskiego Kościoła w Rzymie, dla którego Pallotti zabiega o pomoc.
[446] Ten kraj Patavor (Pallotti zdaje się pisać „Pataver”) należący do Patriarchatu Chaldejskiego Kościoła w Persji, zamieszkiwali chrześcijanie złączeni z Rzymem. Zob. Schulte, Der „Beginn”, s. 116.
[447] Moroni, w r. 1853, pisze „Adorbigana”. Dziś ta perska prowincja zwie się (po włosku Azerbaigian), po polsku Azerbejdżan. - F. B.
[448] Moroni (LX 281) pisze: „Salmas, Salmast, Salma o Salama (Salmasien. Chaldeorum). Miasto z biskupią siedzibą w Persji, Prov. Adorbigana”, - „Annuario Pontif”. 1864, s. 203, czytamy: „Salmas, rito Caldeo, consagrato 18 otto. (paźdz.) 1847”. Zob. też Moroni, art. „Caldea”.
[449] 4 lutego 1830 był w istocie dniem czwartkowym; i tak znika wątpliwość, czy Pallotti pisał 9 lutego.
[450] Słowa „Jasne jest zatem” aż do „zwolenników nestorianizmu”, zostały dodane później, po końcowym słowie „Maryi”.
[451] Tekst zatem przesłano do poprawy Rafałowi Melii. Pallotti te poprawki włączył do listu przez skreślanie czy zmodyfikowanie. My publikujemy tekst definitywny, taki jaki został przesłany Melii.
[452] Pierwszy wyraz na drugiej stronie nie jest już widoczny z powodu szczególnego rodzaju atramentu.
[453] Tekst napisany na skrawku papieru 20 x 8 cm., prawdopodobnie na nie zapisanej części listu pisanego do Pallottiego. Na górnym marginesie widnieje jeszcze jakiś ślad odciętego kawałka listu.
