W przekładzie ks. Fr. Bogdana SAC
APOSTOLICUM
Ząbki 2001
Publikacja niniejsza zawiera teksty sześciu Listów łacińskich, pisanych przez św. Wincentego Pallottiego, a przedrukowanych z XIII tomu (s. 757 - 912) „Opere Complete” (Rzym 1997). Wprowadzenie w ich treść i historyczny kontekst znajdzie czytelnik w „Uwagach wstępnych” tejże publikacji.
Ponieważ Listy te pisane były w języku łacińskim, nie dla wszystkich dostępnym, Rada Generalna poprosiła ks. Franciszka Moccię o ich przełożenie na włoski, by członkom Pallotyńskiej Rodziny umożliwić bardziej pogłębione poznanie i szersze rozpowszechnianie pallotyńskiej myśli. Dla owocniejszego korzystania z tekstu, starannie przygotowanego przez ks. Franciszka Moccię, dołączono doń, opracowane osobno wykazy: cytatów biblijnych, imion osób i miejsc oraz wykaz analityczny.
Uważna lektura łacińskich Listów prowadzi do odkrywania myśli św. Wincentego Pallottiego, jak i do lepszego zrozumienia dziejów pallotyńskiej Fundacji. Listy łacińskie cenne są zarówno dla wiernych, jak i dla członków Pallotyńskiej Rodziny, bo stanowią niezastąpiony historyczny dokument, a przy tym fascynującą lekturę, która zawiera i dziś aktualny ładunek duchowy - świetlany przykład egzystencjalnej wędrówki.
Ks. Jan Kupka
W lutym 1849 roku, po proklamowaniu Republiki Rzymskiej, przystąpiono natychmiast do kasacji klasztorów i do prześladowania księży. 22. tegoż miesiąca, gdy Wincenty znajdował się w szpitalu Świętego Ducha[2] przekazano mu kategoryczny rozkaz natychmiastowego opuszczenia szpitala wraz z jego ludźmi i niewracania tam pod żadnym pretekstem; nakazano mu jednocześnie, by nie utrzymywał odtąd z żołnierzami jakichkolwiek kontaktów.
Pallotti, odmawiając w drodze wraz ze swymi współpracownikami Te Deum, jak to w przeciwnościach zwykli oni czynić, przeszedł do kościoła Najświętszego Zbawiciela na Fali. Tu dla współbraci przeprowadził trzy dni rekolekcji, po czym, ustanowiwszy rektorem ustronia Francuza, ks. De Geslina, powiedział: „Oddajmy siebie i to niewiele, co mamy, pod możną opiekę Najśw. Dziewicy Maryi, a Ona zaradzi”. Posłuszny zaś spowiednikowi, udał się potem skrycie do Kolegium Irlandzkiego przy Sant'Agata dei Goti, i tam w ukryciu pozostał do 14 lipca. Ks. F. Vaccari w tym czasie krążył po mieście w przebraniu lekarza, by leczyć duchowe niemoce wiernych.
Co do rewizji przeprowadzonej przez republikanów w Kolegium Irlandzkim, Pallotti pisze dnia 2 maja do kard. Lambruschiniego: „Dnia 1 maja popełniono morderstwo w pobliżu kolegium. Pod pozorem, że zbiegły morderca ukrył się w tymże kolegium, uzbrojeni w broń palną gwardziści wtargnęli do gmachu, niby na poszukiwanie. Szukali jednak kard. Castracane, bo wnioskując, z faktu, że jego dziekan wchodził do kolegium, podejrzewali, że kardynał jest tam obecny (jak był w rzeczy samej), lecz nie szukali mordercy (bo przecież było niemożliwe, by przeskoczył mur, jak oni twierdzili). Ja zaś dowiedziałem się później, że przyszli zdecydowani zabrać każdego, kto się tam ukrywał, aby rozstrzelać go na placu Monte Cavallo (plac Kwirynalski). Faktem jest, że przeszukiwali z wściekłością dom od sufitu do piwnic. Nie znaleźli kardynała, który przemykał z pokoju do pokoju, a ja, nawet nie wiedząc o tej rewizji, byłem w swym pokoju, do którego nie weszli” (List 1581).
Również Ustronie Najśw. Zbawiciela musiało aż dwa razy poddać się rewizji tych, republikańskich gwardzistów. Przy pierwszej rewizji, dzięki roztropnej i zdecydowanej postawie rektora De Geslina, dokonujący przeglądu nie wyrządzili żadnej szkody, przy drugiej ograniczyli się do zabrania dwu dzwonów kościelnych. Pod koniec kwietnia funkcję rektora przejął ks. Orlandi, gdyż De Geslin przy powrocie do Rzymu z Frascati, gdzie prowadził misje ludowe, zastał bramę miasta zamkniętą[3], został więc kapelanem wojsk francuskich, jakie wylądowały w Civita Vecchia, przybywając z Francji pod rozkazy Oudinota.
Wincenty zaś, który dniem i nocą, błagał Boga o miłosierdzie dla miasta i całego ludu, gdy się tylko dowiedział, że zakonnice z klasztorów San Silvestro in Capite i od św. Marty[4] zostały wypędzone z własnych siedzib, dnia 29 kwietnia napisał do nich list pocieszający, przytaczając racje, by nie traciły ducha (List 1562 i 1563). Podobny list napisał 9 maja do dominikanek, wyrzuconych z klasztoru św. św. Dominika i Sykstusa[5], a także drugi, krótszy - do salezjanek od św. Nawiedzenia[6], również wypędzonych z własnego domu. Czytamy tam m. in.: „A jako... że jesteście owocnymi pędami Bożego drzewa, Ojciec Niebieski, w bezmiarze żaru swej Boskiej miłości, tak wielkim utrapieniem oczyszcza was dlatego, by doprowadzić każdą z was do najwyższej przemiany w Jezusa Chrystusa” (List 1576).
Z listów łacińskich, jakie Wincenty w obszerniejszej formie opracował w maju, dwa noszą datę Wniebowstąpienia Pańskiego, które w owym roku przypadało dnia 17. tegoż miesiąca. Pierwszy z nich, zaadresowany do Ferdynanda II, króla Obojga Sycylii, zawiera gratulacje z powodu wybrania go przez Boga do przyjmowania i goszczenia samego Zastępcy Jezusa Chrystusa; drugi do alumnów Urbanowskiego Kolegium Rozkrzewiania Wiary, przypominający im, że kochającym Boga wszystko wychodzi na dobre, również i różnorakie zło, dziś panoszące się wszędzie. Trzy inne listy mają datę (!), Zesłania Ducha Świętego (27 maja). Pierwszy z nich, skierowany do księży: Melii i Faa di Bruno, pracujących w Londynie, mówi najpierw o odnowie kultu Najśw. Dziewicy, jako że Bóg chce, byśmy wszystko otrzymywali przez ręce Maryi, a potem, o doskonałości własnej według Ewangelii. Drugi list zaadresowany do księży brytyjskiego mocarstwa, traktuje o nadziejach i skuteczności miłości apostolskiej. Trzeci wreszcie, pisany do głównych Pasterzy Kościoła, skierowany został na ręce Dziekana świętego Kolegium, kard. Wincentego Macchiego. W liście tym, „niby strwożona przez wilki owieczka wydaje bek swój, na ile to tylko możliwe”. Chce przez to wyrazić, jak wzrusza się jego serce na widok stanu, w jakim znajduje się cały Kościół, bo teraz nie chodzi już o zwalczanie jednej tylko herezji czy jednej postaci zła i bezbożności, ale o wielorakie ich formy i postacie. A nad tym wszystkim zapanować można, jeśli księża będą prowadzić życie zgodnie ze świętymi zasadami prawa, poprzez wizytacje diecezji, poprzez synody diecezjalne, jak i prowincjonalne, a nade wszystko przez zwołanie ekumenicznego soboru.
Dnia 2 lipca do miasta wkroczył generał Oudinot wraz ze swymi wojskami, a dnia 14. tegoż miesiąca ogłosił tam przywrócenie władzy papieskiej. Wincenty tego samego dnia wrócił do San Salvatore, a 19 lipca mógł już tak pisać do kard. Lambruschiniego[7] :
„Miłosierdzie Pańskie, żeśmy nie zniszczeli, a o tych Pańskich zmiłowaniach można by pisać historię, i to niemałą, nawet gdyby się chciało opisać to, co się tyczy maleńkiej naszej Kongregacji odnośnie do osób, ustronia i kościoła San Salvatore, oraz Pobożnego Domu Miłosierdzia, czyli przytułku dla dziewcząt, założonego przez tę Kongregację, a wreszcie, co się tyczy dobytku, który ocalał, choć - jak i wszystko inne - w najwyższym stopniu był on zagrożony. Dzięki Bogu naszemu wszystko, wyjąwszy dwa dzwony, zostało uratowane” (List 1581).
J /an/ H / Hettenkofer/ [8]
Do[10] Majestatu świętej Jego Królewskiej Mości Ferdynanda II[11] Przesławnego Władcy w Królestwie Obojga Sycylii[12] .
Teofil, niegodny tego miana i najbardziej niegodny kapłan Pana naszego Jezusa Chrystusa, z należnym i kornym szacunkiem śle pozdrowienia w Panu.
Niech łaska i pokój Pana naszego Jezusa Chrystusa (por. Rz 1, 7) zgodnie z wielką litością (por. Ps 50, 3) naszego Boga spłynie na święty Twój Majestat Królewski i na Twe pokolenia, aby królewskie berło zgodnie z wolą Boga (por. Mt 6, 10) i z Jego błogosławieństwem utwierdziło się w Was aż do końca wieków (por. Mt 28, 20), i abyście wszyscy, stawszy się przez usynowienie (por. Rz 8, 15) dziedzicami Boga i współdziedzicami Chrystusa (por. Rz 8, 17) mogli wraz z umiłowanym ludem, czasu swego otrzymać nie więdnący wieniec chwały (por. 1 P 5, 4).
Lecz jakże to może być, żeby nieznany całkiem człeczyna, bez jakichkolwiek zasług, godny politowania biedak (por. Ap 3, 17), nieudolny w mowie wieśniak prosty i ciemny, ośmielił się przeszkadzać świętemu Majestatowi Królewskiemu, zajętemu tak bardzo rządami swojego królestwa?
Niechaj Majestat Twój wybaczy temuż człowiekowi, który jest ogarnięty zupełnym podziwem wobec przedziwnego bogactwa łask, cnót i darów nieba, jak i wobec obfitości, jaka Ci jest dana, bo nie jest on zdolny w sercu swoim zamknąć ani uczuć radości, ani tych najwyższych nadziei, jakie żywi w Bogu.
Jestem pewny, że święty Twój Majestat Królewski, z dobrocią użyczoną nam, grzesznym przez Jednorodzonego Syna Boga Ojca, który na ziemię zstąpił, aby służyć, nie by być obsługiwanym, i aby z ludźmi żyć i z nimi obcować, z wielką łaskawością upodobał sobie w słuchaniu mnie, nawet gdy u podnóżka Jego stóp (por. Ps 109, 1) mówię z całą swą ograniczonością.
A przede wszystkim cieszę się w Panu (por. Ps 33, 3) i składam dzięki Bogu (por. 1 Kor 1, 4) mojemu Ojcu i Ojcu Pana naszego Jezusa Chrystusa, że w tym czasie, kiedy wzburzyły się narody i ludy, a królowie ziemscy widząc to i słysząc, zaskoczeni tym, zbulwersowani, trwogą przejęci (por. Ps 47, 7) cierpieli przy tym wielce, wybrał Cię sposobem dziwnym[13] Bóg miłosierny i wszechmocny za wstawiennictwem Błogosławionej Dziewicy Maryi, przez łaskę tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa spomiędzy licznych królów do wprowadzenia sprawiedliwości pośród narodów, do strofowania ludów, do skucia kajdanami (por. Ps 149, 8) ich wodzów i powiązania ich żelazną siłą, lecz siłą miłości, bo napisano, że „mocna jak śmierć jest miłość” (por. Pnp 8, 6), ponieważ miłość jest tym, co według Ducha Świętego niweczy bezczelność zuchwałych (por. Ps 2, 9), jak niszczy garncarz gliniane naczynie, i ponieważ miłość nie skończy się nigdy (por. 1 Kor 13, 8).
Istotnie: z miłością Chrystusa pełnią się Twe dzieła, bo zgodnie z łaską powołania i wyboru na króla[14] . Miłość Pana naszego Jezusa Chrystusa przynagla Jego Królewską Mość do walki, zgodnie z wolą Boga, o chwałę Najświętszego Imienia Jego i dla zbawienia ludów. I jak wielorakim sposobem (por. Hebr. 1, 1) w każdym czasie, nieraz poprzez Proroków mówił do sług swoich[15], do Ojców, ludów i narodów, tak i w ostatnich dniach tenże Pan Zastępów z całą wspaniałością Boskiej mocy i mądrości swojej przemawia do nas i do królów ziemskich za pośrednictwem Twojego berła, a w swym miłosierdziu potężnym uczynił Twe ramię (por. Łk 1, 51), i przez Ciebie rozproszył pyszałków a wyniósł pokornych (por. Lk 1, 52), a przeciw buntującym się królom ziemi i przeciwnikom krzyża Jezusa Chrystusa, Pana naszego postawił Cię jako mur złoty (por. Jer 1, 18) w swym domu i w swoim Przybytku. I uczynił Cię chwalebnym w zwycięstwie również dla zbawienia pogan, i ustanowiony zostałeś przez Pana jako chwała i ocalenie Twego ludu (por. Jdt 15, 10), a także jako chwała królów ziemi, a przez wiarę i miłość (uczyniony jesteś przez Pana)[16] koroną Chrystusowego Kościoła, który (w nadziei w Chrystusie)[17] rozwijać się będzie w obliczu Pana aż po wieczność całą.
Dlatego ci, którzy w pełni wiodą swe życie w Chrystusie (por. Tm 3, 12) cieszą się, ufni całkowicie, i chwaląc błogosławią Pana, że w taki to sposób sprawował wobec nich swoje miłosierdzie.
I jak najsłuszniej dopiero co wspomniano, „cieszą się całkowicie ufni”, ponieważ wezwano Ciebie zgodnie z wolą Bożą, nie tylko do rządzenia twym ludem w prawdzie i sprawiedliwości, ale także, jak się to należy świętemu Twemu Majestatowi Króla, do szukania we wszystkim i dobra Kościoła, zwłaszcza znajdującego się w Twoim Królestwie, i do jego obrony, zawsze gdy zajdzie potrzeba. Jak kiedyś do Jozuego, tak dziś Wszechmogący Bóg zwraca się do Ciebie: Jak byłem z Mojżeszem tak będę i z Tobą, nie opuszczę cię, ani cię odstąpię, wzmacniaj się, a bądź waleczny... wzmacniaj się i bądź mocnym bardzo! Oto ci przykazuję: wzmacniaj się, a bądź waleczny. Nie bój się ani się lękaj, bo z tobą jest Pan Bóg twój we wszystkim, do czegokolwiek się obrócisz (Joz 1, 5nn).
Radością bardzo wielką cieszy się powszechny Kościół Świętych zarówno ten, co jest na Niebiosach, jak ten, co jest tu, na ziemi, ponieważ w dniach, w których miasto wierne (przekształciło się w nierządnicę[18] (por. Iz 1, 21) i w mieście Pana Zastępów (por. Ps47, 9) wzmocniła się moc szatańska, by udręką napawać Oblubienicę Chrystusa, i (por. Łk 22, 31) sam Jego Kościół dręczony jest zewsząd. Ale jak napisano, że bramy piekielne nie zwyciężą go (por. Mt 16, 18) tak tenże Pan nasz Jezus Chrystus, który przez Ojca ustanowiony jest Królem na świętej górze Syjonu (por. Ps 2, 6), przez osobę swego Wikariusza powiedział, pomijając innych królów: „Ferdynandzie, śpiesznie zstąp, ponieważ w dniach tych chcę pozostać w domu Twoim” (por. Łk 19, 5). I rozradowało się Twe serce (por. Ps 15, 9), usłyszawszy ten głos jako głos Boga Twego, poruszyło się ze swojego miejsca (por. Hi 57, 1 }.
I zaraz pośpiesznie zszedłeś, nie z sykomory (por. Lk 19, 4), ale z tronu Twego i nie czekając dnia, ale w porze nocnej, i nie krótką drogą[19], jaką miał ów mąż z Jerycha[20], lecz serce Twe śpieszyło jak na skrzydłach wiatrów (por. Ps 17, 1), w porywie bowiem miłości, nie niby w łodzi[21], lecz (jak na ognistym wozie Eliasza)[22] biegłeś na spotkanie jakby samego Boga (z najwyższą w Panu radością)[23] pełną szczerej (por. 1 Tym 1, 5), na całym świecie znanej, nieobłudnej wiary (por. 1 Tm 1, 5) i przyjąłeś w Królestwie swoim Zastępcę Jezusa Chrystusa, wraz z książątami Jego Kościoła[24], w nim zaś, do domu swego przyjąłeś samego Pana naszego, Jezusa Chrystusa, jak i Jego uczniów[25] . I tak twoje Królestwo zamieniło się na dom Pana i Boga Twojego, tak że mówiąc o Królestwie Twym, Pan nasz mógł powiedzieć: Zbawienie dzisiaj na ten dom spłynęło, albowiem przez wiarę przemieniłeś się w syna Abrahama. Dlatego Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba niech teraz i zawsze błogosławi Ciebie i całe Twe potomstwo błogosławieństwem Pana naszego, Jezusa Chrystusa.
Obyś się cieszył przez pełnię błogosławieństwa tego i z tej łaski, jaka w niewymownym rzeczy porządku przysługuje Aniołom w niebie, i jaka dana jest Tobie. Zaś poprzez wiarę, która przez miłość działa nieustannie w Tobie, poszerzyły się serca wszystkich wierzących w Chrystusa, i rozproszeni na cały świat, już w sercu swym mówią do siebie, ufni w Chrystusa:
Błogosławiony niech będzie Pan Bóg Izraela[26], albowiem nawiedził i dał narodowi swemu Króla, młodego wprawdzie wiekiem ale dojrzałego[27], i więcej niż dojrzałego co do mądrości i roztropności. I pośród królów uczynił bogatym w wiarę, nadzieję i miłość, i w inne święte cnoty, by mógł przez łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa wykonać nie tylko wszystko to, co stanowi chwałę Króla Kastylii i Leonii, którego przydomek to święty, a imię Ferdynand III[28], ale zdolny jest dopełnić tego, co napisano i o królach świętych [29], ustanowionych przez Boga, by kierowali ludem Izraela, i jacy zjawiali się, kwitnąc w Kościele Chrystusa aż do naszych czasów.
I znów dziękuję Panu memu za to, że gdy ludzie, w Chrystusie pokładając nadzieję, myślą tak w sercu swym o Twym Majestacie Króla, to bynajmniej Ci nie schlebiają, bo rzeczywiście nie w Twoich siłach kładą swe nadzieje, ale w wierze tej i łasce Pana naszego Jezusa Chrystusa, która za sprawą Ducha Świętego została Ci dana w przeobfitej mierze (por. Łk 6, 38) nie tylko dla Ciebie, ale i dla dobra Twego ludu i Kościoła Chrystusa, a dana w formie przykładu dla wszystkich ludów, jak i dla królów świata.
A jako ten, co z wiary żyje (por. Rz 1, 17), podobnie jak czuje to i Twój królewski Majestat, winien mówić wraz ze św. Pawłem: Mogę wszystko w Tym, który mnie umacnia (Flp 4, 13), ponieważ powiedział już Pan nasz Jezus Chrystus: Kto wierzy we mnie dokona czynów, które ja spełniam, a nawet większych rzeczy dokona (J 14, 12). Jakie zaś są te dzieła, jakich dokonał Jezus, Wasza Królewska Mość już wie na podstawie tego, co mówi Jan Ewangelista: Wiele też innych rzeczy uczynił Pan, ale gdyby każdą z nich opisywać, myślę, że cały świat nie pomieściłby ksiąg, które miałoby się pisać (J 21, 25).
O niewysłowione obietnice Boskiej prawdy! O przedziwna wielkości Bożej dobroci[30]!
A zatem zgodnie z Boską obietnicą, godne jest i słuszne[31], by wszystkie ludy wierzące w Chrystusa cieszyły się największą radością w Chrystusie i dzięki składały naszemu Bogu[32] za to, że dał Tobie taką wiarę i miłość, iżby królewski Twój Majestat przodować mógł zawsze dla zbawienia swojego ludu, dla rozbudowy Kościoła Chrystusa (por. 1 Kor 14, 12), dla dokonania nie tylko takich czynów, jakie właściwe są wszystkim świętym królom, żyjącym aż do naszych czasów, ale i do spełniania czegoś jeszcze więcej, jeśli domagają się tego większe potrzeby Twojego ludu, jak i Chrystusowego Kościoła.
Dlatego niech Twój Majestat, rządzący z taką ufnością, nie tylko się umacnia[33], potęgując zbawienie Twojego narodu, lecz również dzięki wierze, nadziei, miłości i gorliwości o święty Dom Boży, jakimi się cieszysz, coraz bujniej w Twoim Królestwie rozkwita Winnica Pana (Jer 11, 20) Zastępów, a światło Twojej wiary razem z pasterskim wysiłkiem biskupów sprawi, że w rozlicznych królestwach wstanie Kościół coraz to piękniejszy, silniejszy i wspanialszy i ożywią się zeschłe latorośle bezbożnych. A im więcej się prześladuje i niszczy Owczarnię dobrego Pasterza Jezusa Chrystusa (J 10, 11), tym bardziej niech śpieszą wszystkie Jego owce pod jedno władanie, do jedności i miłości, i wiary, by z radością czerpać ze Źródeł zbawienia (por. Iz 10, 9), i by wszystkie dotrzeć mogły do pastwisk szczęśliwości wiecznej, przez tegoż Jezusa Chrystusa.
A kiedy z lękiem wsłuchuję się w słowa Boga: Kto stoi, niech patrzy, aby nie upadł (por. 1 Kor 10, 12), to czuję trwogę o siebie samego, ponieważ Lucyfer spadł z nieba niby błyskawica (por. Łk 10, 18), kiedy to pysznił się swoją pięknością. I inni też, nie myśląc stale o sobie pokornie (jak Saul, Dawid, Salomon i Ezechiasz) i tak liczni w nieprzebranej liczbie, musieli popadać podobnie w nieszczęście.
Ja zaś raduję się niezwykle, (2 Kor 7, 4), patrząc na Twój królewski Majestat, ponieważ Świątynia, którą Mądrość Boża wzniosła w Twoim sercu, oparta jest na najtwardszym fundamencie pokory, na kamieniu węgielnym (Flp 2, 20) Jezusie Chrystusie, z którego płyną wszystkie cnoty, dary, charyzmaty, trwające i doskonalące się, aż do pełnej sprawiedliwości w tymże Panu naszym Jezusie Chrystusie.
Niepokalana zaś Pani, najwznioślejszymi słowy zapowiedziana od zarania świata, Bogurodzica Dziewica Maryja, która starła łeb węża (por. Rdz 3, 15), niech potężnym wstawiennictwem swoim zachowa na wieki w Twym sercu wszystkie owe dary, jakie zostały Ci dane wraz z ich przybytkiem, to jest z pokorą.
Jego Królewski Majestat powie mi zapewne: Czemu tak mówisz? Czyś ty jest prorokiem? - Prorokiem nie jestem (por. J 1, 21), lecz mówię i sądzę tak, jak widziałem i jak zrozumiałem. A dalej, wszyscy też widzą, że dzięki miłosierdziu Boga naszego w Jezusie Chrystusie drzewo Twe przynosi dobre owoce (por. Mt 2, 17); ja zaś, w wierze pokornie[34] słuchać mam Jezusa Chrystusa, który uczy[35] : „po owocach ich poznacie ich” (Mt 7, 20).
Ponieważ dzięki obfitej mierze darów łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa nie chowałeś ukrytych talentów, lecz strzegłeś ich w Panu (por. Mt 25, 14-30), dlatego Powszechny Kościół Świętych cieszyć się będzie z Ciebie po wieczne czasy, bo w dniu ostatecznym, gdy przyjdzie Syn Człowieczy (por. Mt 18, 23) w Majestacie swym, by sądzić swe sługi, uściśnie Cię wobec Aniołów Boga i powie: „Dobrze, sługo dobry i wierny; byłeś wierny w małych sprawach, więc postawię cię nad wielkimi. Raduj się z Twoim Panem!” (Mt 25, 21). I rozraduje się Twe serce, i nikt nie pozbawi Cię radości (por. J 16, 22) na wieki wieków. Amen.
Niech Jego Królewska Mość raczy mnie mieć za usprawiedliwionego, mimo żem był przykry w swych słowach; wiedziałem jednak, że mówię do znamienitego i wiernego męża, który w sercu swym[36] w pełni strzeże słów Pańskich: „W cierpliwości waszej posiądziecie dusze wasze” (Łk 21, 19).
Ufam, że dzięki modlitwom Waszego Świętego Królewskiego Majestatu będę mógł znaleźć łaskę w oczach mego Pana i spełnić wszystko zgodnie z wolą Boga, aż po dzień wieczności (por. 2 P 3, 18). Amen.
W dniu Najśw. Wniebowstąpienia Pańskiego, szesnastym przed kalendami czerwca[37] roku Odnowy Zbawienia 1849[38] .
Alumnom Czcigodnego Kolegium Urbanowskiego, wielkiej nadziei Świętej Matki Kościoła Pozdrowienia przesyła w Panu Teodor[40], najniegodniejszy z kapłanów Pana naszego Jezusa Chrystusa[41]
Przestawanie Wasze w prawdzie i miłości niechaj trwa zawsze z Ojcem i Synem Jego, Jezusem Chrystusem, abyście strzegąc nieustannie łaski powołania świętego i wiernie z nim postępując, mogli osiągnąć wieniec wiecznej chwały (por. Iz 62, 3; 1 P 5, 4).
Może który z Was powie w sercu swoim: „Któż jest ten, który do nas mówi?”. To człeczyna nieznany, bez żadnych zasług, niedoświadczony prostak, biedny i politowania godny. Niech jednak miłość Wasza wybaczy mężowi, który zastanawia się nad przeobfitą łaską (por. Łk 6, 38) Pana naszego Jezusa Chrystusa, daną Wam dla uświęcenia Waszego i ludów; niechaj wybaczy temu tak słabemu, że nie ma sil, by w sercu powstrzymać uczucia najwyższej radości i największej nadziei w stosunku do Was. Albowiem w tych dniach, w których nastała godzina ciemności[42], Wam miłującym Boga, wszystko wychodzi na dobre (por. Rz 8, 28). Dlatego pełen nadziei, ciesząc się w Chrystusie, ośmiela się do Was przyjść tą drogą listu, który choć złożony ze słów nie najodpowiedniejszych, Wy jednak wyrozumiale[43] zechcecie przyjąć, wiedząc to dobrze, że osoba nieodpowiednia mówi mniej stosownie i w mniej właściwym stylu[44] .
Wydarzenia chwili obecnej wymagają od nas, by zaraz na początku posłużyć się słowami św. Pawła; toteż wraz z nim z całego serca mówmy wszyscy razem[45] :
„Niech będzie błogosławiony Bóg Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ojciec miłosierdzia i Bóg wszelkiej pociechy. Ten, który pociesza nas w każdym utrapieniu naszym, abyśmy umocnieni pociechą doznaną od Boga, mogli pocieszać tych, którzy się znaleźli w jakimkolwiek utrapieniu” (2 Kor 1, 3-4).
Najmilsi, których tak bardzo kocham w sercu Chrystusa (por. Flp 1, 8), nie smućcie się zbytnio, jeśli wasze życie toczy się teraz niby w niewoli: w niewoli już nie babilońskiej, lecz w Jerozolimie, w Mieście zastępów (niebieskich), w Mieście naszego Boga (por. Ps 47, 2).
A wszystko to sprawił Pan nie na Waszą zgubę[46], lecz dla zbawienia Waszego i ludów.
Smućcie się w Panu i płaczcie wraz z córą Syjonu, Matką naszą, Kościołem Chrystusa, która niewymownymi łzami oblewa śmierć tak wielu swych synów: oni wszak przyuczeni z katedry zarazy (por. Ps 1, 1), zszedłszy na ścieżki bezbożnych, stali się synami gniewu, synami pomsty, kary, i dziećmi zatracenia (por. J 17, 12).
A że widzieliście własnymi oczyma i słyszeliście od innych, ile zła w Mieście Pana dokonało się i za tych dni naszych, strwożyło się serce Wasze aż do poruszenia się w skrytości swej (por. Hi 37, 1).
Lecz pomimo lęku i drżenia serc Waszych (Ps 54, 6), święta Matka-Kościół w Was pokłada nadzieje. Dlatego też, płacząc nad rozlicznymi owieczkami, które się błąkają po opuszczeniu Owczarni Chrystusa, raduje się w Panu widokiem tej swojej nadziei.
Bo jako Bóg po to wyciągnął Was ze świata, abyście szli, wydawali owoc, i by owoc trwał nadal (por. J 15, 16), tak tenże Bóg większą miłość wlał w serca Wasze (por. Rz 5, 5). Z tego powodu te mnogie wody, zalewające całą niemal ziemię, nie mogły zalać w Was tej Waszej miłości (por. Pnp 8, 7).
I jak napisano, że miłującym Boga wszystko pomaga do dobrego (Rz 8, 28), podobnie i wszelkie zło panujące dziś wszędzie, zgodnie z łaską powołania Waszego (2 Tm 1,9), wychodzi na Wasze dobro[47] .
Dlatego też, jak pobłogosławił Was Bóg, wybrał i w swym Przybytku umieścił po to, aby każdy z Was stał się dzielnym rycerzem Chrystusa (por. 2 Tym 2, 3), tak i Wy z lękiem i drżeniem (por. Ef 6,5) coraz to bardziej lgnący do Boga, poprzez miłość utwierdzajcie się w wierze.
Ja zaś, ze swej strony, dziękuję Bogu memu za Was, że przez wzrost Waszej wiary, jaki w niekorzystnym tym czasie utwierdził się w was przez łaskę i miłosierdzie Pana naszego Jezusa Chrystusa, serca wasze przygotowują się dzięki łasce Chrystusa do tego, co On sam uczynił, i co wycierpiał, jak i do tego, co głosił Apostoł natchniony przez Ducha Świętego[48], kiedy tak zachęcał:
„W każdej okoliczności okazujemy, że jesteśmy sługami Boga, a mianowicie we wszelkim cierpieniu i utrapieniach, wśród przeciwności i ucisków, w chłostach i więzieniach, podczas rozruchów i wśród trudów, w czuwaniach nocnych i postach, przez czystość i wiedzę, przez wielkoduszność i dobroć, przez dary Ducha Świętego i nieobłudną miłość, przez słowo prawdy i objawienie mocy Bożej oraz w sprawiedliwości, w obronie i w natarciu, wśród czci i w pohańbieniu.
Uważają nas za oszustów, a my jesteśmy prawdomówni, traktują nas jak nieznanych, a przecież jesteśmy znani; wyglądamy za umierających, a oto żyjemy; jesteśmy karceni, lecz nie uśmierceni; wyglądamy na smutnych, a zawsze jesteśmy radośni, na ubogich, a wielu wzbogacamy, na tych którzy niczego nie mają, a posiadają wszystko” (2 Kor 6, 4-10).
Otwarły się usta me do Was, o najukochańsi i najbardziej oczekiwani, rozkwitający[49] dopiero w Chrystusie, serca wasze (2 Kor 6, 11) poszerzyły się w Panu, przez „nauczanie prawdy” po to, abyście wszyscy wspólnie stawali się przez miłość złotą koroną Chrystusowego Kościoła.
I chociaż przestraszyły Was bezbożności i herezje tych czasów, choć tak bardzo zdumieliście się, wzruszyli i pomieszali, znosząc przykrości wzburzonego ducha, to jednak wzloty waszej wiary tak się kształtują w waszym sercu, iż ta wiara (przez miłość i zdrową naukę) staje się jako wieża, którą w winnicy swej Niebieski Gospodarz wzniósł dla obrony ludu Bożego przed nieprzyjaciółmi Pana Ukrzyżowanego (Flp 3, 18).
Wy, którzy w życiu kierujecie się nie mądrością świata, lecz wiarą zgodną z Ewangelią Boga, wzrastacie przez miłość, hen, ku rzeczom wzniosłym[50] niby na ognistym wozie Eliasza; a przez to wzrastanie wiary rozświetlą się w was, jak i w wielu ludziach, owe cuda wiary, o których (mówiąc o świętych Ojcach), powiedział Paweł w liście do Hebrajczyków: „Przez wiarę zdobyli królestwo, pełnili sprawiedliwość, uzyskali to, co im przyrzeczono” (por. Hbr 11, 33).
Wy zatem, którzy Boże prawo rozważacie co dzień, co w wierze pożądacie rozkoszy Niepokalanego Baranka, spragnieni także Chrystusowych bogactw, spragnieni radości wiecznych wszystkich dzieci Bożych, pokonacie wszystkie królestwa tej ziemi, albowiem wszystko to, co się znajduje teraz na tym świecie, to tylko pożądliwość ciała i oczu, i pycha żywota (por. 1 J 2, 16).
I przez tęż waszą wiarę, działającą w Was przez miłość w Chrystusie Jezusie-Słońcu sprawiedliwości, dopełnicie całej tej sprawiedliwości, do jakiej zobowiązani jesteście wobec Boga, was samych i wszystkich narodów.
Lecz owszem, i w Przybytku Boga już obecnie sprawiedliwość pełnicie, strzegąc nakazu Apostoła w wierze: „ Pilnuj samego siebie i nauki” (por. 1 Tm 4, 16), by stać się pracownikiem rzetelnym nie do pomylenia.
Dalej zaś, z wolą Bożą również jako szafarze Chrystusa, stawszy się widowiskiem dla świata, aniołów i ludzi (por. 1 Kor 4, 9), poprzez tę wiarę, jaka w was jest, sprawicie, że sprawiedliwość wasza jaśnieć będzie w Kościele Bożym do dnia ostatniego.
Ponieważ zaś nie tylko sprawiedliwość, lecz i zwycięstwo wasze nad wszystkimi królestwami świata rozbłyśnie według słowa Pana, polecającego: „Niech tak świeci światłość wasza wśród ludzi, aby widzieli wasze dobre dzieła i chwalili waszego Ojca, który mieszka w niebie” (por. Mt 5, 16), to właśnie w ten sposób cuda waszej wiary rozmnożą się nie tylko w was samych, ale i pośród rozlicznych narodów.
A rozmnożą się również pośród synów gniewu, którzy pod wpływem łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa, wszedłszy w siebie, znów przysposobieni będą jako syny Boże i dzieci światłości, i pełnić będą dzieła, płynące z wiary w Pana naszego Jezusa Chrystusa, nauczającego: „Kto wierzy we mnie, ten dokona czynów, jakie ja pełnię, a nawet dokona większych” (por. J 14, 12).
I cuda wiary mnożyć się będą nawet wśród ludów, plemion i narodów, które pogrążone były dotąd w ciemnościach i w cieniu śmierci (por. Ps 106, 10); bo gdy rozbłyśnie nad nimi światło waszej wiary, za łaską Ducha Świętego uznają prawdziwego Boga, jak i Tego, którego On posłał, Jezusa Chrystusa (por. J 17, 3); i względem nich spełni się to, co Pan powiedział przez Izajasza proroka: „I liczne ludy ruszą, mówiąc: Chodźcie, wstąpmy na górę Pańską i do domu Boga Jakuba. On nas nauczy dróg swoich, a my nimi kroczyć będziemy. Bo z Syjonu przyjdzie Prawo i słowo Pańskie z Jerozolimy” (Iz 2, 3); wszyscy zaś, pełni radości zejdą się razem, by czerpać wodę ze źródeł wiary (por. 1 Tes 1,3).
I dlatego z uwagi na was cieszy się w Panu cały Kościół Świętych, i będzie się cieszył z nadziei waszej wiary, jaka według miary daru Chrystusa (por. Ef 4, 7) działa w was przez miłość, a działa w was tym silniej, im większe są potrzeby Kościoła, jak i bieda ludów.
I jeszcze w Panu radować się będzie Kościół, bo z racji wzrostu wiary waszej coraz to bujniej kwitnąć będzie winnica Pana zastępów, coraz bardziej wzrośnie w dobrobyt i poszerzy się Chrystusowa owczarnia, a Kościół-Oblubienica Chrystusa, otarłszy łzy swoje, zaślni urodą (por. Pnp 8, 5) i tchnąca rozkoszą będzie się posuwać jak wschodząca jutrzenka, piękna jak księżyc, wybrana jak słońce, groźna jak szyki gotowe do boju (Pnp 6, 9), aby gromić widzialnych, równie jak niewidzialnych nieprzyjaciół krzyża Pana naszego Jezusa Chrystusa (por. Flp 3, 13).
I serce wasze na wieki radować się będzie, a radości waszej nikt nie zdoła zgasić (por. J 16, 22); albowiem gdy Syn Człowieczy zjawi się w całym majestacie swoim, by się rozliczyć ze swymi sługami, żadnego z was nie zgani, mówiąc „sługo niegodziwy”, ani przeciw nikomu z was nie powie do swoich sług: „związawszy ręce i nogi wrzućcie go w ciemności zewnętrzne, tam gdzie płacz i zgrzytanie zębów” (por. Mt 22, 13). A za to do wszystkich was, coście w głębi serca[51] wiernie i z wytrwałością strzegli waszego talentu, zgodnie z wolą Bożą, powie: „Dobrze, sługo dobry i wierny; ponieważ byłeś wierny w małych sprawach, więc postawię cię nad wielkimi; raduj się z twoim Panem” (por. Mt 25, 21).
Tego wszystkiego niech raczy udzielić wszystkim wierzącym Bóg wszechmogący za wstawiennictwem Dziewicy Maryi i wszystkich Świętych, i przez Tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa. Jemu cześć i dziękczynienie przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Módlcie się za mną, bym nie był odrzucony, i bym mógł wszystkiego dokonać zgodnie z wolą Boga, aż do ostatecznego dnia mojej rozłąki (por. 2 Tm 4,6).
W Święto Wniebowstąpienia Pana naszego Jezusa Chrystusa, 16. dnia przed kalendami czerwca, roku Odrodzonego Zbawienia 1849[52]
Do Najmilszych w Chrystusie
Alumnów Czcigodnego Kolegium Urbanowskiego Propagandy Wiary[53] w Rzymie.
Z Marsylii[54] - do Przewielebnego...
Wasza Wielebność, który obowiązki pełnisz w Imię Boże[55], zechce z tym listem skierowanym do alumnów zrobić to, co po Bożemu pomyśli w swym sercu, bo serce króla znajduje się w ręku Pańskim. Proszę o modlitwę za mnie, a Wasza miłość zechce mi wybaczyć (por. Lk 14, 18).
Kreśli się ostatni ze sług Waszej Wielebności-Teodor.
Najdroższym w Chrystusie braciom przebywającym w Londynie[57], członkom Kongregacji Księży Świeckich Apostolstwa Katolickiego, toczącej boje pod opieką Matki Bożej-Królowej Apostołów -
Pozdrowienie w Panu przesyła Wincenty, najbardziej niegodny kapłan Pana naszego Jezusa Chrystusa.
Łaska dla nas i pokój, wraz z nadzieją, że każdy z nas wypełni wiernie świętą swą posługę zgodnie z wolą Bożą, według daru i powołania (por. Ef 3, 7) świętego[58] .
Nie było mi dotąd dane, by przybyć do was z wyboru Bożego, co byłoby dla mnie rzeczą wielce miłą. Za to staję przed wami za pośrednictwem niniejszego listu z nadzieją wszelkiego dobra od Jezusa Chrystusa tak dla mnie, jak dla was.
Zapewne nie powiem wam niczego takiego, o czym byście jeszcze nie wiedzieli; ale że miłość Chrystusa przynagla mnie (por. 2 Kor 5, 14), abym mówił do was[59], a was, byście słuchali w swej prostocie serca, dlatego ta sama miłość lepiej jeszcze usposobi nas w duchu, abyśmy pamiętali o tym, cośmy już słyszeli, i cośmy głosili zgodnie z Ewangelią Pana naszego Jezusa Chrystusa.
A przede wszystkim z całego serca dzięki składam Bogu, że wy, a z wami tak wielu innych, wybranych zostało przez Boga, który jako żeńców posłał was na swe żniwo (por. Łk 10, 2), by przez was i przez waszą posługę na terenie naszego apostolstwa i wszystkich ziem brytyjskiego władania zachowała się wiara i zwiększyła miłość[60] między owieczkami Chrystusa, żyjącymi w owczarni, oraz by do daru wiary przysposobione zostały również i te, jakie wprowadzone być winne do gromady Chrystusa[61] .
Weselcie się w Panu, mówię wam, weselcie się (por. Flp 4, 4), bo jak zostaliście wybrani i powołani do wypełnienia Bożego dzieła, tak też Bóg udzielił wam wszelkiej łaski i wiary działającej przez miłość, byście się we wszystkim stali wiernymi sługami Chrystusa (por. Syr 36, 18).
I tak stanie się, że w miłosierdziu Boga naszego i przez łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa będziecie mogli przynosić owoc, a owoc wasz trwać będzie (por. J 15, 16) wedle woli Boga.
By jednak ktoś mógł stać się wiernym swemu powołaniu (por. Lk 4, 2), konieczne jest, aby otrzymanych talentów nie chował w chusteczce (por. Łk 19, 20) ani ich nie ukrywał, lecz by nimi obracał, aby mieć pożytek zwłaszcza dla swej duszy, i na duchowy pożytek bliźniego.
Wszyscy wybrani i powołani dostali od Pana talenty zgodnie z miarą świętego ich powołania i wybrania, nie wszyscy jednak są im wierni, tylko niewielu obraca nimi z wiernością i zyskiem.
Toteż starajmy się o to, by przez miłosierdzie naszego Boga i z łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa stawać się wiernymi we wszystkim zgodnie z wolą Boga.
Dlatego nie bądźmy leniwi i ospali i nie tracimy nadziei[62], wplątani w ułudy tego świata, ale po wszystkich drogach sprawiedliwych biegnijmy niby kozice i jelenie (por. Pnp 2, 9) z nadzieją w Chrystusie.
I by nie wpaść w błędy, czy w sieci szatańskie (por. Tm 3, 7), nastawmy uszu na słowa Apostoła: „Jeśli ktoś nie potrafi kierować swym domem, jakże będzie mógł troszczyć się o Kościół Boży?” (1 Tm 3, 5). Trzeba zatem, byśmy wciąż badali, czy jesteśmy zdolni kierować swym domem, aby potem o Kościół Boży troszczyć się, jak trzeba.
A jako Holofernes, chcąc wtargnąć do Betulii, kazał najpierw zniszczyć wodociągi, tak heretyccy zwolennicy bezbożności, celem niszczenia wiary u tych, co właśnie przez nią stali się owieczkami Chrystusa, usiłowali przeciąć dopływ wszelkich darów i łask Bożych[63], jaki stanowi kult Matki Bożej, Najśw. Dziewicy.
Za to niektórzy, wybrani przez Boga zgodnie z Jego wielkim miłosierdziem i z łaską Pana naszego Jezusa Chrystusa, podobnie jak Aaron zostali powołani do Sanktuarium i posłani na Jego żniwa (por. Łk 10, 2), aby do Owczarni z powrotem przywieść owieczki zbłąkane i rozproszone. Dla tych więc owieczek zbłąkanych i rozproszonych po bezbożnych drogach mają oni odbudować wodociąg[64], użyczony łaskawie rodzajowi ludzkiemu z wysoka po to, by można było z radością czerpać wody ze źródeł Zbawiciela (por. Iz 12, 3).
Dlatego, Bracia najdrożsi, których w sercu Chrystusa tak mocno miłuję, dzięki składam za was mojemu Bogu, i z niezwykłą radością weselę się w Panu, w oparciu o nadzieję, złożoną w Jezusie Chrystusie, Panu naszym[65] .
A ponieważ wy sami - jak i wielu innych, na terenie waszego apostolstwa, jak i na wszystkich ziemiach brytyjskiego władania - zostaliście wybrani i powołani przez Boga (por. Ef 4, 4), przeto tenże Bóg wysłał was jako robotników i żołnierzy Chrystusa (por. Mt 20, 4), by dzięki waszej posłudze zjawiła się owa Najśw. Nieskalana Niewiasta, zapowiedziana na początku świata dla zbawienia rodzaju ludzkiego. Ta właśnie, ukazana w Judycie, przysłana dla zmiażdżenia łba piekielnego Holofernesa, to Ta, przez którą byłby odbudowany wodociąg łask wszelkich.
Odnowić kult Najśw. Dziewicy Bożej Rodzicielki, będącej istotnie przewodem wszystkiego, co Boskie (boć niewymownym i pełnym miłosierdzia sposobem Bóg chciał przekazywać nam wszystko przez Maryję) jest czymś niesłychanie wielkim! Czuwajcie, jednak, bo diabeł w każdym czasie nad wszystko inne nienawidzi tego[66], i niby lew ryczący krąży wokół, usiłując pożreć (por. 1 P 5, 8), osłabić czy wypaczyć gorliwość tych Bożych wybrańców, którzy wezwani zostali do pełnienia tego w Bożym Domu dla zbawienia dusz ludzkich. Wszakże zgodnie z poleceniem św. Piotra (por. 1 P 5, 9) sprzeciwiajcie się szatanowi, będąc umocnieni w wierze[67] .
Dlatego - wraz z tą miłością, z jaką darował nam Bóg Jedno- rodzonego Syna, Odkupiciela rodzaju ludzkiego, narodzonego z Dziewicy Maryi, która swego czasu po trzech dniach szukania, znalazła Go w świątyni, gdzie siedząc wśród doktorów słuchał ich i pytał (por. Lk 2, 46) - konieczną jest rzeczą dla mego i waszego zbawienia (zgodnie ze słowem Pańskim, i przez napominanie, jakim i my napominani jesteśmy przez Pana naszego Jezusa Chrystusa), byśmy i my u Boga słuchali w Panu tego, co zgodnie z darem wybraństwa i świętego powołania winniśmy czynić[68], abyśmy mocni w wierze (por. 1 P 5, 9) mogli sprzeciwiać się we wszystkim diabłu, naszemu wrogowi.
A przede wszystkim niech w sercach naszych obecne będzie słowo Apostoła Jakuba, które brzmi[69] : „bo jako ciało bez ducha jest martwe, tak martwa jest i wiara bez towarzyszących uczynków” (por. Jk 2, 26)[70] . A gdy martwa wiara, nie ma w nas mocy potrzebnej, by sprzeciwić się diabłu, ale odwrotnie: to on przeciw nam się wzmacnia[71] .
Toteż niezbędną jest rzeczą, by wiara działała w nas przez miłość (por. Ga 5, 6), zgodnie z darem naszego wybraństwa i powołania.
Do nas należy współpraca z Ewangelią zgodnie z mocą Boga, który odkupił nas i powołał przez święte wezwanie, nie z uwagi na nasze dzieła, ale z wielkiego miłosierdzia swego (por. Ps 50, 3), i z łaski, jaka została nam dana w Jezusie Chrystusie.
A jak On ustanowiony został jako pierworodny pomiędzy wieloma braćmi, tak i my we wszystkim mamy się stawać podobni do Niego (por. Mt 6, 8).
Dla naszego to pouczenia[72] i dla poglądowego przykładu Chrystus Pan począł działać i uczyć; dlatego pozostawił nam zdanie: „Kto będzie czynił i uczył, będzie nazwany wielkim w Królestwie niebieskim” (por. Mt5, 19).
Dlatego biada nam, gdybyśmy przepowiadali Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego, sami zaś żyli w rozkoszach; gdybyśmy wynosili Jego ubóstwo, a sami żyli w bogactwach; gdybyśmy wielbili Jego pokorę, sami zaś pławili się w zaszczytach.
Biada nam, gdybyśmy głosili umartwienie Jezusa Chrystusa, a sami szli za zbytkiem i płochością świata. Biada nam, gdybyśmy głosili przykazanie Pańskie: „Z tego, co zbywa wam, dawajcie ubogim” (por. Lk 11, 41), my zaś dla biednych nie mielibyśmy otwartych rąk (a przecież przystoi to nam, abyśmy mając pokarm i okrycie, tym się zadowalali[73] .1 jeszcze większa biada nam, jeśli[74] słowem jedynie, a nie czynem, odprawiamy tych, co w Jezusie Chrystusie są naszymi najmniejszymi braćmi, zbywając ich słowami: „Ogrzejcie się, pożywcie i idźcie w pokoju” (por. Jk 2, 16).
Albowiem, jak to sami wiemy, i jak to głosimy zgodnie z Ewangelią Chrystusa[75], w dniu sądu, gdy Syn człowieczy przyjdzie w swoim majestacie, powiedziałby nam wobec wszystkich ludzi: „Idźcie precz ode mnie przeklęci w ogień wieczny, przygotowany przez diabła i jego aniołów. Bo byłem głodny, a nie daliście mi jeść; byłem spragniony, a nie daliście mi pić; byłem w podróży, a nie przyjęliście mnie; byłem nagi, a nie przyodzialiście mnie; byłem chory i w więzieniu, a nie przyszliście mnie nawiedzić” (Mt 25, 41-43).
Biada nam, gdy głosimy, że nasz Pan Jezus Chrystus przeszedł dobrze czyniąc, a my sami szukamy swego interesu, nie zaś tego, co jest Jezusa[76] . Co do interesu, powiedziałem, nie do was[77], bo nie przypuszczam, byście chodzili w ciemnościach; powiedziałem je jednak dla was, bo wszak napisano: kto stoi niech baczy, by nie upadł (por. 1 Kor 10, 12).
Ponieważ jednak wiara nasza działa w nas zawsze poprzez miłość, a w sercach naszych coraz to nowe wzloty dochodzą aż do pełnej świętości zgodnie z darem wyboru i świętego wezwania (abyśmy zawsze i we wszystkim byli jak przystoi sługom Chrystusowym: por. Rz 15, 16), przeto wypada, abyśmy brali przykład z tych oto świętych ludzi, przez których od początku świata przemawiał Pan do nas, ukazując nam szlaki sprawiedliwości pośród tych nocnych ciemności obecnego życia.
I istotnie: dla rozpalenia serc naszych ogniem swej miłości, Pan zesłał nam w swym miłosierdziu Abla, abyśmy strzegli niewinności życia.
Dla strzeżenia i potęgowania w nas czystości we wszystkich tu sprawach, przysłał nam Enocha.
Dla umiłowania i zachowania cierpliwości w nadziei i w dokonywaniu dzieł, posłał nam Noego.
Dla ćwiczenia nas w posłuszeństwie we wszystkich sprawach, ukazał nam Abrahama.
Dla ukochania i zachowania czystości[78] u każdego według jego stanu, pokazał Jakuba.
Po to, byśmy zło odpłacać mogli dobrem, ukazał Józefa.
Po to, abyśmy ukochali i zachowywali na zawsze łagodność serca, ukazał nam Mojżesza.
Po to, byśmy w przeciwnościach zachowywali i potęgowali ufność, ukazał nam Jozuego.
Po to, byśmy mogli mieć cierpliwość wśród plag i większych utrapień, przysłał nam Hioba.
A potem, jak Bóg na wszystkich drogach swej sprawiedliwości wielokrotnie i na różny sposób przemawia! za pośrednictwem wszystkich swoich świętych, a także proroków, ostatnimi czasy przemówi! do nas w Synu, ustanowionym przez siebie Dziedzicem wszystkiego. I z tego powodu Apostoł Piotr napomina, że „po to też jesteśmy wezwani. Albowiem i Chrystus cierpiał za was, pozostawiając wam wzór, abyście postępowali za Jego śladami (1 P 2, 21).
I abyśmy wszyscy w wielkiej nadziei bez przerwy śpieszyli za Nim, by we wszystkim stać się do Niego podobnym[79], napisano dla nas: „Z Jego pełności wszyscyśmy wzięli łaskę po łasce. Prawo zostało przekazane przez Mojżesza, łaskę zaś i prawdę otrzymaliśmy przez Jezusa Chrystusa” (J 1, 16-17).
A na potwierdzenie nadziei wszystkich, którzy wierzą w Jezusa Chrystusa, naszego Pana, przenajdroższa miłość Boga naszego ukazała nam litościwie świętych: Józefa Oblubieńca Maryi[80], a także poprzednika Jednorodzonego Syna Bożego, Jego Apostołów wraz z uczniami, i nieprzeliczonych innych, pochodzących z każdego plemienia, ludu i narodu wszystkich części świata, aż do nas samych; a wszyscy oni w nadziei i w łasce Pana naszego, Jezusa Chrystusa podążali Jego śladami aż do pełni sprawiedliwości.
A jako że Bóg, nawet przez Anioły, otoczył litościwie czcią i podniósł wysoko tych, których sobie wybrał, i niby Aarona wezwał do świętych spraw, by pełnili funkcję posłów Chrystusowych (por. 2 Kor 5, 20) w Kościele, to oni, podobnie jak lśnią czcią i godnością, tak błyszczeć mają światłością swoją w przybytku Boga.
My zaś, którzy z miłosierdzia i łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa zostaliśmy wezwani do tych rzeczy świętych, składajmy dzięki naszemu Bogu[81], który umiłował nas miłością przedwieczną (por. Jr 31, 3) i ukazał nam Najświętszą Dziewicę Maryję, Matkę swego Jednorodzonego, która dla naszego przykładu kroczyła śladami Pana naszego Jezusa Chrystusa po wszystkich drogach sprawiedliwości, a czyniła to tak, że w stopniu przedziwnym, w pełni świętości, łaski i sprawiedliwości górowała ponad wszystkimi chórami Aniołów i Świętych.
A Bóg w takiej postaci nam Ją ukazał, a jednocześnie przez Jednorodzonego Syna swego za Matkę nam darował. My zaś, za Jej wstawiennictwem, i wpatrując się w przykłady całego Jej życia, w każdej chwili, w wierze i nadziei, mamy iść za śladami[82] Pana naszego Jezusa Chrystusa. Wszystko to pełnić mamy po to, aby we wszystkie dni życia aż do ostatniego z nich, we wszystkich naszych czynach wszelka sprawiedliwość mogła świecić przed bliźnimi[83], aby ci wielbili Ojca, który jest w niebiesiech (Por. Mt 5, 16).
Do tego, com powiedział, nie dodam niczego: wiem, że mówię do ludzi, którzy wiedzą, że wszystko to napisano.
Bo rzeczywiście, wszystko co napisano, zostało napisane dla naszej nauki, abyśmy - dzięki cierpliwości i na pociechę, jaką dają Pisma - mieli nadzieję (por. Rz 15,4).
Wy zaś, najmilsi Bracia, którzy nie jesteście już obcymi i przychodniami, a współobywatelami Świętych i domownikami Boga, umocnieni zostaliście na fundamencie apostołów i proroków, gdzie kamieniem węgielnym jest sam Jezus Chrystus (por. Ef 2, 19-20)[84] w Duchu Świętym. Modląc się jedni za drugich w miłości Boga i całego braterstwa[85] w Chrystusie, trwajcie w oczekiwaniu miłosierdzia tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa dla życia wiecznego. Amen.
A gdy każdy w wierze i miłości stara się rządzić własnym domem[86], by sam dom i jego kolumny były w porządku, trzeba, byśmy pod tchnieniem miłości Chrystusa (por. 2 Kor 5, 14) uprawiali w sposób szczególny (w nadziei łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa)[87] i z całą możliwą doskonałością wszystkie i poszczególne cnoty Boskie, kardynalne, jak i do nich dołączone. Bo św. Grzegorz uczy, że jedna cnota bez drugich albo nie istnieje, albo w czymś szwankuje. Toteż w każdym czasie winniśmy się starać, bądź poprzez kontemplację najwyższych tajemnic, a także przez wzgardę świata i przez czystość serca[88], by doskonaliła się zawsze coraz bardziej w zgodzie z tym, co napisano: „Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą” (Mt 5, 8). Nadzieja zaś, jaka zawsze obfitować powinna przy każdym dziele, wraz z bojaźnią Bożą (początkiem mądrości: por. Ps 110, 10), łącznie z ufnością w Jezusie Chrystusie, musi być wciąż odżywiana i udoskonalana, tak że gdy się zjawi, by się przy tym Jego przyjściu nie okryła wstydem.
A miłość wreszcie, rozlana w sercach naszych przez Ducha Świętego, który jest nam dany[89], domaga się wciąż wysiłków i trudów, aż do osiągnięcia pełni sprawiedliwości. Bo rozszerza się ona i udoskonala bądź przez rozniecanie miłości braterskiej, bądź przez troskę o wzrost żarliwości o chwałę Bożą, jak i o dobro dusz ludzkich, bądź głosząc i utrwalając dobro braterskiego pokoju, bądź miłując nieprzyjaciół, bądź modląc się za tych, co nas oczerniają i prześladują (por. Łk 6, 28), dla sprawiedliwości, dobrze czyniąc wszystkim, nawet i tym, od których doznaliśmy złego; rozszerza się również przez świadczenie wszelkich przysług dobroci i miłosierdzia, a także przez radowanie się z tymi, którzy się radują, jak i przez współpłacz z płaczącymi (por. Rz 12, 15) i przez pocieszanie smutnych z jakiego bądź powodu, i to nie tylko słowem, lecz bardziej czynem; a wszystko w taki sposób, by się zawsze pełniło to, co Bogu się podoba (por. J 8, 29).
Dla coraz to doskonalszego pełnienia cnoty roztropności, wymienianej na pierwszym miejscu wśród cnót kardynalnych (gdyż wymaga ona licznych działań duszy, jak: pamięć, pojętność, przewidywanie, gotowość, podatność, rozsądek, rozwaga i ostrożność), Pan nasz Jezus Chrystus pragnie zwrócić nam uwagę, byśmy się trzymali drogi tej cnoty, połączonej, jednak z prostotą serca[90] . Dlatego potem, gdy powiedział do uczniów: „Oto posyłam was jak owce między wilki”, dodał od razu: „Bądźcie roztropni jak węże, i prości jak gołębice” (Mt 10, 16).
A dla naszej pociechy i duchowego pożytku dobrze jest przemyśleć[91], idąc za św. Janem Chryzostomem (hom. in Matth.) polecenie Pańskie: „Wysłał Pan uczniów i nas niby owieczki pośród wilków (por. Mt 10, 16), zalecając nam, jak i im, roztropność i prostotę zarazem. I cóż znaczy to wszystko? Że chce On ukazać swą moc przeciw wilkom, czyniąc nas bardziej od nich groźnymi przez roztropność i prostotę, a chce w ten sposób objaśnić apostolskie „posługiwanie”.
A dalej sprawiedliwość: to jedna z głównych cnót, mająca się udoskonalać przez wiążące obowiązki religijności wobec Boga, przez pokutę i zadośćczynienie za popełnione przestępstwa, oraz przez poszczególne przejawy pobożności, przez pełnienie obowiązków stanu, przez posłuszeństwo wobec przełożonych, przez wdzięczność wobec dobroczyńców, przez trzymanie się prawdy w rozmowach, przez prawdziwy dar chrześcijańskiej przyjaźni, przez uporządkowaną hojność, i przez ową szczególną prostotę, jaka we wszystkim na względzie ma jedynie Boga.
Umiarkowanie natomiast, by jako cnota mogło się rozwijać, musi rozciągać się na umiarkowanie w jedzeniu i piciu, na trzeźwość, i na czystość, dziewiczość, wstydliwość, na trzymanie ciała w ryzach, na łagodność, na dobrotliwość, na pokorę, na dobrowolne ubóstwo, na pilność, na milczenie i skromność, która, zwłaszcza gdy chodzi o nas, znana ma być wszystkim (por. Flp 4,5).
I wreszcie, doskonali się i uwidocznia w wielkoduszności, we wspaniałomyślności, w cierpliwości, w stałości i wytrwałości; a te również jako osobny dar Boży, dla nas nieodzowny, mamy sobie u Boga wypraszać w bezustannej modlitwie (por. Tes 5,17). Napisano bowiem: Nie ten, który zaczyna, lecz kto dotrwa do końca będzie zbawiony” (Mt 10, 22)[92] .
Wiemy też, że napisano: „Mądrość zbudowała sobie dom, wznosząc siedem kolumn” (Prz 9, 1). Jest to wielkie i przedziwne dzieło Bożego miłosierdzia, jakiego Bóg przez łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa dokonał w nas w zdroju odrodzenia, jako że ochrzczeni zostaliśmy w Chrystusie Jezusie, Panu naszym (por. Rz 6, 3).
A jest to dziełem mądrości i dobroci, wzniesionym na fundamencie Apostołów i Proroków, a mającym za kamień węgielny Jezusa Chrystusa (por. Ef 2, 20). On to po jej zapoczątkowaniu i wzmocnieniu doprowadzi w mocy aż do pełnej sprawiedliwości w nas, ale nie bez nas.
Toteż przez miłosierdzie naszego Boga, w duchu jesteśmy domem lub żywą świątynią Boga, w której On sam[93] wzniósł siedem kolumn przez dar stałego usposobienia wiary, nadziei i miłości, jak i wszystkich innych świętych sprawności moralnych. To zaś, w oparciu o ufność w Bogu i przez łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa, ma być również w nas utrwalane i doprowadzone aż do pełnej sprawiedliwości.
A wy, jako szafarze Chrystusa[94], litujcie się nad wzdychaniem i miejcie litość nad łzami świętej Matki Kościoła, który gorzko płacze[95], gdyż niezliczone świątynie Boga żywego z powodu grzechu- idą ku zniszczeniu, i coraz częściej, codziennie, ulegają zagładzie.
I wy także, Bracia najmilsi,[96] płaczcie i podnoście w Panu woła-, nie (por. Iz 4, 8), gdy tak wielkie mnóstwo innych świątyń odbudowanych przez pokutę, z powodu wszelkiego rodzaju bezbożności, chyli się stopniowo ku ruinie. Dlatego tak spustoszony, smutny jest cały Kościół, bo nie wszyscy, nawet spośród szafarzy Chrystusa, myślą w sercu swym nad wspomnianymi już słowami św. Pawła: „Jeśli ktoś nie potrafi kierować własnym domem, jakże troszczyć się będzie o Kościół Boży?” (1 Tm 3, 5).
My zaś, którzy przez miłosierdzie Boga naszego (por. Łk 1, 78) i z łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa, za wstawiennictwem Niepokalanej Matki Bożej, zostaliśmy wybrani i powołani jako szafarze Chrystusa, jesteśmy tym samym wezwani do zrozumienia, że to „myślenie w sercu” - słowa św. Pawła - znaczy „przewodniczyć w istocie jak należy naszemu domowi, zgodnie z darem wybrania i powołania świętego”.
A jako że napomnienie św. Pawła skierowane do Tymoteusza: „Pilnuj samego siebie, i pilnuj nauczania, bądź w tym wytrwały. Czyniąc tak, zbawisz i siebie, i tych, którzy cię słuchają” (Tm 4,16) - jest, skierowane i do nas, dlatego dla zbawienia własnego i innych ludzi czuwajmy nad sobą i pouczajmy się dla naszego dobra, by idąc śladami Pana naszego Jezusa Chrystusa „ który począł działać i uczyć”: (Dz 1, 1), móc ze starannością zająć się Kościołem Bożym, tak aby to przyniosło owoc, i by ten owoc trwał zgodnie z wolą Boga.
Cóż jednak, Bracia najmilsi, których miłuję w Chrystusie[97] (por. Tyt 1, 8), cóż znaczy czuwać nad sobą i dla własnego dobra pouczać się w Panu, jeśli nie zrozumieć, rozważyć[98] i zmienić w czyn to, co tyczy się kierowania domem, i to we wszystkim, jak przystało to szafarzom Pana.
Z tej racji jest niezbędne, byśmy na pierwszym miejscu[99] wzięli (z radością w Panu), pod uwagę fakt, że dom, jaki Mądrość Boża wzniosła w nas dla siebie, został zbudowany przez ową miłość, jaka rozlana jest w sercach przez Ducha Świętego, który jest nam dany (por. Rz 5, 5).
Dalej rozważyć trzeba, że jak są dwa przykazania jednej (i tej samej) miłości, z których pierwsze jest ważniejsze, bo dotyczy Boga, a drugie bliźniego (a napisano, że na tych dwu przykazaniach zasądza się Prawo i wszyscy prorocy - por. Mt 22, 40), tak podobnie i te siedem kolumn wzniesionych przez Pana w Jego domu, właśnie poprzez miłość, (choć przedstawiają one i tworzą cały zespół), obfitość i pełnię zespołu cnót świętych, które razem brane, sprawią, że osiągniemy przed Bogiem pełnię sprawiedliwości.
Dla nas więc, głodnych i spragnionych tej sprawiedliwości (por. Mt 5, 6)[100] jest niezbędną rzeczą zrozumieć, jak zdecydowanie rządzić mamy naszym domem, by i on sam i kolumny rozszerzały się w Panu, pięły się ku górze, wypełniając się i zdobiąc bogactwem Jezusa Chrystusa naszego Pana. I to w ten sposób, by w każdym momencie mogła się w nas znaleźć owa sprawiedliwość, jaka świecić ma przed ludźmi (por. Mt 5, 11) w mężach, którzy w Kościele Bożym tegoż Chrystusa są przedstawicielami.
I zawsze dziękujmy naszemu Bogu za to, że jako sam nieraz, i na różny sposób przez swych proroków przemawiał do Ojców, tak ostatnimi czasy przemówił do nas w Synu, którego ustanowił Dziedzicem wszechrzeczy (por. Hbr 1, 1-2).
Słuchajcie więc w wierze - ufni w Bogu - Jednorodzonego Syna Bożego, który został nam dany przez odwieczną Miłość, i który z niewymowną miłością przemawia za nami, pouczając nas tymi oto słowami: „Będziesz miłował Pana Boga swego z całego swego serca, z całej swojej duszy, i z całego swego umysłu, bliźniego zaś swego jak siebie samego” (Lk 10, 27).
O, niewypowiedziany nakazie tej Boskiej miłości[101], która utwierdza nas w wierze z ufnością w Chrystusie, byśmy posiąść mogli całą pełnię łaski i mocy do wykonywania go w każdym momencie, zgodnie z wolą Bożą, jako że „Prawo było nadane za sprawą Mojżesza, lecz łaska i prawda przyszły przez Jezusa Chrystusa” (J 1, 16-18).
O, dziwna łaskawości tej Bożej dobroci![102] . Bóg wielkiego Majestatu z mocą i wspaniałością sprawił to, że głosem Jego miłości rozbrzmiewały wody mnogie, nawet te cuchnące, co są w sercu naszym.
Lecz Pański głos połamie i cedry Libanu (por. Ps 28, 3) i wstrząśnie pustynią Kadesu, a wraz z mnogimi wodami rozproszy wszystko i obróci w nicość[103], bo i liczne wody nie mogły ugasić miłości Pana naszego Jezusa Chrystusa, który na ziemię przyszedł rzucić ogień, chcąc by się zapalił (por. Lk 12, 49) również w głębi serc naszych.
O, słodsze od miodu i jego plastra słowa mądrości Bożej, przez które ta sama Mądrość uczy nas, że ponad wszystko mamy kochać Boga, bliźniego zaś, jako samych siebie - podobnie przypomina, że naszym domem mamy kierować całym naszym sercem, całą naszą duszą, ze wszystkich sił naszych i z całego umysłu naszego(przypis47a).
Radujmy się więc w Panu, najmilsi Bracia i ukochani Synowie, z miłości Bożej; po raz wtóry wam mówię, radujmy się (por. Flp 4, 4), albowiem jest to przykazaniem Bożym, abyśmy wszyscy, w każdym czasie, skierowywali ku wieczystej miłości Bożej i nas samych[104], i razem wzięte wszystkie sprawy nasze.
Byśmy jednak daremnie nie przyjmowali łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa (por. Kor 6, 1), potrzebne jest, abyśmy mocno byli przekonani o tym, co winniśmy czynić, by zgodnie ze świętymi słowami przykazania Bożego mogli kierować domem naszym z całego serca, z całego umysłu, z całej duszy i ze wszystkich sił naszych (por. Mt r. 22).
A i z tego powodu cieszę się wielce, że i wy, wyśpiewujecie Panu co dzień z radością wraz z królem Dawidem: „Błogosławieni, których droga nieskalana, którzy postępują zgodnie z prawem Pańskim. Błogosławieni, którzy zachowują Jego napomnienia i szukają Go całym sercem” (Ps 118, 1-2), macie i w ustach i sercach waszych bogactwa prawdziwej mądrości i wiedzy.
I jak z miłosierdzia Boga waszego staliście się w tym wszystkim bogaci, tak zmuszony jestem wierzyć, że jesteście podwójnie szczęśliwi: że jesteście na drogach bez zmazy, i że rozważając, badacie świadectwa Pana, chodzicie drogami Jego Prawa i wędrujecie, szukając Go z całego serca. Dlatego pełnicie Boże przykazanie z całego serca, z całego umysłu, z całej duszy i ze wszystkich sił.
Strzeżmy więc w sobie umiejętności Świętych nie tylko dla nas samych, ale i dla tych, których Ojciec Niebieski powierzył nam w winnicy Pana Zastępów.
My zaś, patrząc w duchu wiary wzmocnionej nadzieją, na Pana naszego Jezusa Chrystusa, jak pośród doktorów w Świątyni słucha ich i pyta (por. Łk 2, 46), winniśmy i słuchać i nauczać innych.
Którzy to jednak są ci, co postępują istotnie według Prawa Bożego, a postępują tak, by z całego serca, a jednocześnie całym umysłem, całą duszą i wszelkimi siłami szukać Go, czyli Go miłować, i dlatego zwą się błogosławionymi, i takimi są rzeczywiście? Według słów Dawida, pytanie to poprzedza taka odpowiedź: Ci mianowicie, którzy nieskalani w swym postępowaniu badają na serio świadectwa Pana.
A dalej, co jest potrzebne do tego, aby ktoś był uznany za nieskalanego w swym postępowaniu?[105] Tak się nazywa tych, co wędrując na tym świecie z dala jeszcze od Pana, nie chcą bynajmniej słuchać pożądań tej ziemi, ale przeciwnie, tak się od wszystkich tych spraw powstrzymują (por. Kor 9, 25), że niczym, nawet najmniejszym przymusem, a tym bardziej swą własną wolą nie dają sobie przeszkodzić w kroczeniu drogą Prawa Pańskiego, tak aby mogli postępować na niej całym sercem, całym umysłem, całą duszą i ze wszystkich sił swoich.
Napisano jednak, że „Bojowaniem jest życie człowieka na ziemi” (Hi 7, 1), bo przeciw sobie mamy wewnętrznych i zewnętrznych wrogów, jakich zwyciężać winniśmy w każdej chwili bronią tak z prawej, jak i z lewej strony; dotknięci zaś niemocą, mamy wracać do zdrowia przy pomocy Bożej[106], Dlatego, by każdy mógł iść naprzód drogą prawa Pana, i wytrwać też na niej, niezbędne jest nade wszystko badanie słów Pańskich.
Badanie bowiem, czy zastanawianie się nad ich treścią, nie tylko budzi w nas lepsze zrozumienie, łączące się z odrazą do dróg niegodziwych[107], ale rodzi i miłość, jak to o sobie mówi tenże Dawid: „Pojąłem Twe nakazy, dlatego mam w nienawiści wszelkie niegodziwe drogi” (Ps 118, 104), „Rozgrzało się me serce we mnie, a w rozmyślaniu moim rozpalił się ogień” (Ps 38, 4). A miłość ta rozpala także serca nasze, podobnie jak ogień miłości Bożej spala wszystko, co ziemskie. A nie naruszając ludzkiej wolności porywa mocno, a jednocześnie słodko, serca nasze ku Bogu, istotnej Miłości (por. J 4, 16).
A ogień ten, co wybucha w czasie medytacji, tak rozpala nasze ludzkie serca, że wiedzie nas do umiłowania nie tylko samego Boga, ale i do szczególnego pokochania Jego przykazań, jak to o sobie samym świadczy tenże Dawid: „O, jakże ukochałem Twoje Prawo, Panie! To przez dzień cały przedmiot mych rozmyślań!” (Ps 118,97).
Myślę, że rozumiecie, iż ten, który na drogach Pańskich posuwa się aż do miłości Jego przykazań - to ten sam, o którym mówi Paweł: „Wiemy to, że sprawiedliwemu Praw nie narzucono” (1 Tm 1, 9), bo Prawa tego przestrzega sam chętnie, nie pod wpływem gróźb czy nadziei obiecanej nagrody. Albowiem Bożą dobrocią natchniony jako dzielny w wierze żołnierz Chrystusowy, wzmocniony nadzieją przez tego Pana naszego, Jezusa Chrystusa, zaopatrzony we wszelki oręż do walki duchowej, walczy i odnosi zwycięstwa, idąc naprzód drogami tej sprawiedliwości, o której w Piśmie napisano: „Dzięki swej wierze zwalczyli królestwa, szerzyli sprawiedliwość, dostąpili skutków obietnic” (Hbr 11, 33). To zaś dokonało się dlatego, że wiara działa przez miłość.
Dla swej pociechy i dla waszego zbawienia rozważajcie w Panu, że jak napisano: „miłość spodziewa się wszystkiego” (1 Kor 13, 7), tak[108] wszyscy cieszący się tą miłością rozlaną w ich sercach, ufni w Panu, odznaczają się męstwem, dostają skrzydeł, latając jak orły bez żadnego zmęczenia. A rozwijają te loty, wzbijając się stale na drogach prawości, tak, że w prawie Pańskim są już doskonali, bo Boga już miłują z całego serca, z całego umysłu, z całej duszy i ze wszystkich sił swoich. I z tego względu są to ci, którzy rzeczywiście potrafią kierować swym domem.
A dla znalezienia ulgi w naszej słabości i dla wzmocnienia serc naszych na drodze praw Bożych, kierujcie wzrok swój na to dzieło Boże, jakie się potęguje w ludziach miłujących Boga i bliźnich, zgodnie z Jego przykazaniem.
W takich to bowiem ludziach i sam dom, jaki Mądrość Boża sobie zbudowała, i te siedem[109] kolumn, jakie wyciosała (por. Prz 9, 1), rozrosły się wielce i strzeliły w górę, zdobne w przecenne perły tej Bożej miłości, i pełne bogactw Pana naszego Jezusa Chrystusa[110] . W nich to bowiem działa i płonie ta miłość, która jest łaskawa, która nie zazdrości, nie przechwala się, nie unosi się pychą, nie zachowuje się nietaktownie, nie szuka swego, nie popada w gniew, nie pamięta złego, nie cieszy się z nieprawości, lecz raduje się z prawdy; wszystko znosi, każdemu wierzy, każdemu ufa, wszystko przetrzyma (por. 1 Kor 13, 4nn ).
Bo istotnie ci, którzy taką właśnie miłością kochają Boga i Pana naszego Jezusa Chrystusa, stają się sprawiedliwością Bożą w Chrystusie,- w Tym, który nie przechodząc przez grzech, z woli samego Boga stał się dla nas grzechem (por. 2 Kor 5, 21)[111] .
Ale dla upomnienia naszego i dla naszej nauki posłuchajmy znad Morza Tyberiadzkiego[112] Pana naszego Jezusa Chrystusa, który po Zmartwychwstaniu, ukazując się już po raz trzeci swym uczniom, trzykrotnie zapytywał Piotra, (który wszak zaparł się Go trzy razy): „Szymonie, synu Jana, miłujesz mnie więcej niż ci?”; potem poraź drugi: „Czy kochasz mnie?; i trzeci raz jeszcze: „Czy miłujesz mnie?”. A Piotr odpowiada: „Tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham”. A na to trzykrotne wyznanie miłości mówi Pan do Piotra dwa razy: „Paś baranki moje”, i jeden raz: „Paś owieczki moje” (J21, 1-17).
Powiedziałem, że winniśmy słuchać Chrystusa Pana i Mistrza dla upomnienia i zbawienia naszego, ponieważ słowa Jezusa, wypowiedziane do Piotra jako swego Zastępcy, mogą być skierowane po prostu i do nas jako kapłanów, nie tylko dlatego, że my którzy zostaliśmy wybrani i powołani do strzeżenia Chrystusowej trzody, powinniśmy miłować Boga więcej od tych, co nie są szafarzami Chrystusa, ale też i dlatego że mamy okazywać swą miłość do Boga, nade wszystko w strzeżeniu owiec i baranków Chrystusa. Dla nich bowiem, gdy zajdzie potrzeba, mamy wystawiać duszę, tj. życie nasze (na niebezpieczeństwo), bo dobry pasterz życie swoje daje za owieczki swoje (por. J 10, 11). Dlatego upomina nas św. Augustyn: „Strzeżenie trzody Pańskiej niech będzie obowiązkiem miłości” (Tract. 123, In Ioan.).
A podobnie, jak miłować Boga, tak i strzec owieczek Chrystusa mamy z całego serca, z całej myśli, z całej duszy i ze wszystkich sił naszych.
I dobrze też będzie wziąć pod uwagę to, że zdaniem św. Teofila, przytoczonym przez Doktora Anielskiego (Cat. Aur. in Ev. Joan r. 21), można się tu dopatrywać pewnej różnicy między owieczkami i barankami: barankami są bowiem ci, których się dopiero wprowadza, a owce natomiast - to już doskonali.
Zważmy, najdrożsi Bracia, niewypowiedzianą miłość Pana naszego Jezusa Chrystusa, który Piotrowi każe dwukrotnie paść baranki, a tylko jeden raz owce. I prośmy tego Pana naszego Jezusa Chrystusa, by zechciał miłościwie nie tylko wyjawić[113] nam sens owych słów swoich, ale by też poszerzył w nas tę miłość, jakiej nam potrzeba, i abyśmy słowa Jego, pokornie ufając Bogu, zachowali w duszy.
Toteż z takąż ufnością winniśmy i to rozważyć[114], że jak paść owce oznacza z jednej strony wzmacniać je przez posługę Bożego słowa i przez udzielanie sakramentów świętych tym, co w Chrystusa wierzą, aby nie odpadli - tak z drugiej, przez pokutę przywracać do życia dzieci Boże, tj. tych, co uchybili miłości. I dla takich owieczek mamy świecić żywym przykładem wszelkich cnót i pełnić pozostałe posługi kapłańskie, jakie potrzebne są do tego, by doszły one do nie więdnącego wieńca chwały (P 5, 4).
Tak też i dla baranków, jakie dopiero trzeba wprowadzać do wybranej owczarni Chrystusa, wypadnie podwoić to wszystko, co my jako szafarze Chrystusa powinniśmy pełnić, zgodnie z darem naszego wyboru i naszego powołania, albowiem Jezus nie bez ważnego powodu powiedział Piotrowi: „Paś baranki moje!” (por. J 21, 15-16).
Ale w naszej myśli winniśmy bardzo mocno utrwalić jeszcze jedno, to jest, że ani owieczki, a tym bardziej baranki, nie są bynajmniej skore do akceptowania wartości duchowych, jeżeli nie dostrzegą wprzód dzieł naszej miłości, również w sprawach doczesnych - a to samo dotyczy innych spraw, jakie głosimy, a które wedle Pańskiego polecenia mamy również pełnić dla zaspokojenia ich cielesnych potrzeb. W takim bowiem wypadku zbliżą się one w „dobrym bardzo usposobieniu”, by z radością zaczerpnąć wody ze źródeł Zbawiciela (por. Iz 12, 3).
Dlatego też my, mając pożywienie i to co potrzebne do naszego okrycia, winniśmy się tym zadowolić (por. 1 Tm 6, 8), aby choć mały pieniążek znalazł się w dłoniach naszych, które dla biedaka, wedle naszych sił, zawsze winniśmy otwierać (por. Prz 31, 20).
I tym się cieszcie, żywiąc ufność w Panu, bo może się przytrafić, że jak Chrystus rozmnażał chleby na pustkowiu, błogosławiąc je, łamiąc i w kawałkach dając Apostołom, a w rękach ich chleb mnożył się w większej mierze niż było to dla tłumów niezbędne, jako że pozostało z tego wiele pokruszonych cząstek - podobnie, jeśli wierzycie Bogu, pieniążek, znajdujący się w waszych dłoniach dla litosnego wsparcia tych, którzy są najmniejszymi braćmi w Panu, pomnoży się albo realnie (cudownym sposobem[115], jeśli wymagać tego będzie chwała Najśw. Imienia Bożego, zbawienie dusz lub zwykła konieczność), albo przez światło tej waszej miłości, jaka z łaski Jezusa Pana naszego porusza serca tych ludzi, co opływają w doczesne bogactwa, aby je najobficiej nawet zsypywać na łono biedaków (Łk 6, 38)[116] .
A we wszystkim tym pamiętać mamy, że miłość ta, która jest w nas we wszystkich świętych dziełach, górować ma nad miłością owieczek ze stada, bo jak nas napomina św. Grzegorz: „Tak ma działanie zwierzchnika przewyższać poczynania ludu, jak od stada odstawać zwykło życie ich pasterza”[117] .
Toteż z prostotą serca strzeżmy słowa Prawdy, to jest Jezusa, który nam zaleca: „Tak wasze światło niech świeci przed ludźmi, by widzieli dobre wasze czyny i wielbili Ojca waszego, który jest w niebie” (Mt5, 16).
I podczas gdy z miłosierdzia Boga naszego i z łaski naszego Pana Jezusa Chrystusa każdy z nas, zgodnie z wyborem i świętym wezwaniem, żyjący według Pańskiego Prawa, by nie ustać w drodze[118], niech słucha słów Boga, który napomina: „Kto stoi, niech uważa ażeby nie upaść” (1 Kor 10, 12).
Łaknąc zaś, i pragnąc sprawiedliwości pełnej, zmierzającej do człowieka doskonałego (por. Ef 4, 13), „do miary wielkości według Pełni Jezusa Chrystusa”, na drodze roztropności zostawiajmy dzieciństwo uważając, że dzieciństwa ledwieśmy dotknęli, zgodnie z przestrogą Mądrości Bożej: „Porzućcie dzieciństwo, a żyjcie i kroczcie drogą roztropności” (por. Prz 9, 6).
Tak postępując nauczycie się nie tylko rządzić waszym domem, ale i troszczyć o Kościół Boży w taki sposób, by na Bożej roli powstawały liczne żywe świątynie Boga, a przez pokutę odbudowane zostały świątynie zburzone. Wzniesione zaś, będą się poszerzać i wznosić coraz wyżej, a budowle te coraz zdobniejsze, piękniejsze, a także kształtniejsze, będą pełne bogactw Jezusa Chrystusa, w którym jako w zwierzchniej więźbie będą utwierdzone (por. Ef 2, 20).
A zatem, Bracia najmilsi, wy, którzy nie jesteście już gośćmi i obcymi, lecz obywatelami Świętych i domownikami Boga, podtrzymując się i postępując w miłości Boga i serdeczności wobec całej bratniej wspólnoty w Jezusie Chrystusie i Duchu Świętym, módlcie się bez znużenia (por. Tes 5, 17), czekając na miłosierdzie tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa prowadzące nas ku żywotowi wiecznemu.
Zaś wszystkiego tego, za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi, jak i wszystkich Świętych, niech Bóg udzielić raczy w swym miłosierdziu zarówno nam zjednoczonym w Chrystusie[119], jak i wszystkim wierzącym w Chrystusa. Przez tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa. Jemu cześć i chwała, i dziękczynienie przez wieki wieków (por. Rz 16, 27). Amen.
Wy zaś, wraz z rozlicznymi innymi, żyjącymi zbożnie w Chrystusie, błagajcie bardzo za mną, zarówno lichym, jak biednym i pożałowania godnym, aby we wszystkim, co do mnie i względem mnie, pełniła się zawsze wola Boga naszego i Zbawiciela Jezusa Chrystusa (por. Tyt 2, 11).
A. I. D. G. /D. P. F. A. M. D. /A. D. P./A. S. A. /M. P. V. D./ E. N. P. M. A. O.M[121]
Krew Jezusa Chrystusa oczyszcza nas z każdego grzechu (1J 1,7). Wincenty, najniegodniejszy ze wszystkich, ale dzięki serdecznemu miłosierdziu naszego Boga (por. Lk 1, 78) kapłan[122] Boga i z Jego woli, ostatni[123] pomiędzy Braćmi Kongregacji Apostolstwa Katolickiego, pozdrowienia śle Przewielebnemu Księdzu Hodgsonowi[124] .
Najmilszy w Chrystusie Bracie! Łaska, miłosierdzie i pokój Boga Ojca i Jezusa Chrystusa naszego Pana niech będzie zawsze z Tobą, abyś zgodnie z Bogiem[125] i z łaską udzieloną Ci przez włożenie rąk kapłańskich, mógł w pełni wykonywać posługiwanie aż do samego kresu Twego pielgrzymowania[126] . A ja najmniejszy i ponad[127] ...
Księża Rafał i Józef, najdrożsi bracia w Chrystusie, uradowali mnie wiadomością o świętym Twym powołaniu, bo przez Ducha Świętego rozlana została w sercu twym miłość Chrystusowa, która jak u ludzi podobnego ducha doprowadza do zamieszkania wspólnego w jednym domu, tak skłania ciebie do[128] prowadzenia z nami apostolskiego życia, zgodnie ze świętymi normami i konstytucjami tej najskromniejszej naszej Kongregacji. Ja zaś, mizerak biedny co do wiary i łaski naszego Boga[129], błagam naszego Pana Jezusa Chrystusa, by za wstawiennictwem Błogosławionej Dziewicy, Maryi Niepokalanej i wszystkich świętych, zgodnie z łaską wezwania, jak i z wolą Bożą, otworzył ci bramy świętego przybytku za pośrednictwem ks. Rafała[130], najmilszego w Chrystusie brata naszego, któremu niezbędne do tego upoważnienie ze strony Kongregacji zostało przekazane. A ja, najmniejszy w Jezusie Chrystusie, za ową łaskę, jaka cię spotkała, wraz z innymi braćmi w Jezusie Chrystusie, w ubóstwie moim składam Bogu mojemu nieprzerwane dzięki [prosząc], by święcone było Imię Boga naszego i Zbawiciela, Jezusa Chrystusa, a owieczki Jego napełnione były rosą niebieską i bogactwem ziemi (por. Rdz 27, 28).
Błogosławiony niech będzie Bóg Ojciec naszego Pana Jezusa Chrystusa (por. 2 Kor 1, 3), który przez łaskę Ducha Świętego w wielkim swym miłosierdziu[131] (por. Ps 50, 3.) - jak to słyszę od ks. Józefa, najmilszego w Chrystusie naszego brata - natchnął cię do wzniesienia świątyni Pańskiej, i to nie w jednym tylko[132], ale w kilku miejscach. Cieszę się z tego i będę się cieszył, i to radością niewypowiedzianą (por. 1 P 1, 8). A cieszę się tak, bo jeżeli w sprawach pomniejszych Królestwa Bożego powinniśmy walczyć przeciw diabłu, przeciwnikowi naszemu, który krąży wokół, szukając, kogo by pożarł (por. 1 P 5, 8), to o ileż bardziej walczyć winniśmy o sprawy wielkie? Zbudować zaś dom Panu Bogu Najwyższemu stanowi największą powinność w winnicy Pana zastępów. W nim bowiem, każdy kto prosi, otrzymuje, kto szuka znajduje i kto puka, temu otwiera się w każdym momencie (por. Mt 7, 8). Bo sprawiedliwi, którzy się tam[133] modlą, dostępują daru wytrwałości; proszący grzesznicy dostąpią zmiłowania i łaski, serca niewierzących otwierają się na dar wiary, aby wierząc, pojęli; synowie gniewu (por. Ef 2, 3) w przedziwnej kąpieli odrodzenia przyjmowani są na synów Bożych, a jako synowie, ustanawiani są dziedzicami Boga i współdziedzicami Chrystusa (por. Rz 8, 17); wszystkie zaś ludy[134], pod jednym przewodem, w jedności wiary i miłości, mogą z weselem[135] czerpać wody ze źródeł Zbawiciela (por. Iz 12, 3), i wszędzie, bez złota i srebra zdobywać mogą Królestwo niebieskie.
Najmilszy, którego kocham, ożywiony miłością Chrystusa (por. Flp 1, 8), otwórz oczy i patrz: wszystkie moce ciemności są przeciwko tobie[136], ale ty jako dzielny żołnierz Chrystusowy[137] nie przejmuj się tym, nie bój się, lecz się wzmocnij i bądź mężny w Panu (Pwt 31, 23). A jako otwarci i podatni na Ducha Świętego, dający się pouczyć, słuchajmy tegoż Pana naszego, Jezusa Chrystusa, który mówi do nas: „Trzeba się modlić zawsze, nigdy nie ustawać; (por. Łk 18, 1) czuwajcie i módlcie się, abyście nie weszli w pokuszenie; duch wprawdzie ochoczy, ale ciało mdłe (por. Mt 26, 41)[138] . Bądźmy czujni we wszystkim, bo kto lekceważy drobne rzeczy, powoli dojdzie do upadku (por. Syr 19,1). Czuwajmy, szczególnie co do sposobu naszego życia, bo staliśmy się widowiskiem dla świata, aniołów i ludzi (por. 1 Kor 4, 9). W każdym razie módlmy się umysłem i sercem i usty; strzeżmy na co dzień przekazywanego nam depozytu medytacji, który[139] przez Ducha Świętego litośnie został nam powierzony, abyśmy wspominali minione czasy i pamiętali o latach wieczności (por. Ps 76, 6). Nade wszystko zaś, pamiętajmy o niewypowiedzianej onej miłości, jaką Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa nas umiłował, tak że Syna swego nam dał (por. J 3,16), i ustanowił Go Pierworodnym Swym Synem pośród wielu braci (por. Rz 8,39), wszystko wraz z Nim nam darując. Ażeby z powodu wzmożonego zatroskania naszego o ewangeliczną posługę, nieprzyjaciel nasz nie wykradł nam świętego depozytu medytacji, (który przede wszystkim strzeże i sprzyja wzrostowi życia dzieci Bożych), dla przykładu naszego posłuchajmy Dawida, który mówi[140] : „A w rozmyślaniu moim rozpala się ogień” (Ps 38, 4),- i dlatego, choć wśród walk przeróżnych[141] dźwigał na sobie troskę, zleconą mu przez Boga o cały Izrael, mimo to aż siedem razy dziennie wielbił swego Pana (por. Ps 11 8,164).
A posłuchajmy też św. Bernarda, który pisząc do papieża Eugeniusza,[142] wyraża się w ten sposób: „Boję się, Eugeniuszu, by cię mnóstwo zajęć nie zawiodło do zaniedbania medytacji i refleksji nad sobą, i nie doprowadziło do twardości serca, które nie boi się już samego siebie, nie czując już tego, że z lękiem i drżeniem (por. Tb 13, 6) rozważać należy słowa, iż twarde serce nie lęka się, bo straciło czucie”[143] .
A jako że Bóg, Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa w miłosierdziu swym ustanowił nas[144] pasterzami swojego ludu[145], abyśmy strzegąc łaski medytacji, mogli paść Chrystusowe owieczki, i aby nie wymagano od nas więcej niż domagano się od królów Judei, posłuchajmy samego Boga, który mówi przez Jeremiasza proroka: „Wielu pasterzy zniszczyło winnicę, podeptało część mi przynależną, godną pożądania cząstkę obrócili w pustkowie, oddając w rozszarpanie, a ona z płaczem mówiła do mnie: cała ziemia została spustoszona, bo nie ma nikogo, kto by rozważał w sercu” (Jr 12, 10-11). „Na wszystkie pustynne drogi poszli burzyciele, bo miecz Pański dokona zniszczenia od jednego do drugiego końca ziemi; nie ma pokoju dla nikogo. Siali pszenicę, ale żęli ciernie, wzięli dziedzictwo, lecz nic im nie pomoże. Wstydzić się będziecie waszych zbiorów z powodu gniewu zapalczywości Pańskiej” (ib)[146]
O, ileż rozlało się zła, dlatego że nie było nikogo, kto by rozważał w sercu (por. Jr 12, 11)! Ten, kto z pokorą stara się zrozumieć, nie potrzebuje wyjaśniania Pisma, wystarczy mu, że wszystko co napisano, zostało napisane dla naszej nauki (por. Rz 15, 4) po to, byśmy zgodnie z nadzieją i łaską Pana naszego Jezusa Chrystusa dostali nie więdnący wieniec chwały (por. 1 P 5, 4).
I tak: czuwając i modląc się, z siłą i łagodnością wiódł będziesz boje Pańskie, a szatan, nasz przeciwnik, nie będzie triumfował nad tobą[147] . - A ty odwrotnie: przeciwko tym mocom ciemności chlubić się będziesz w obliczu Pana, który walczy, zwycięża w nas, dla nas, ale nie bez nas![148] . Jemu chwała i moc na wieki wieków (Ap 1, 6). Amen. Proszę o modlitwę za mnie i za wszystkich braci w Chrystusie, a łaska Pana naszego, Jezusa Chrystusa niech będzie zawsze[149] z nami. Amen.
Wielebnym Księżom Świętej Matki Kościoła, przebywającym w Londynie i na wszystkich terenach ziemskiego władztwa Wielkiej Brytanii - Teofil, najniegodniejszy kapłan naszego Pana Jezusa Chrystusa, pozdrowienie w Panu.
Łaska, zmiłowanie i pokój Boga Ojca i Jezusa Chrystusa, naszego Pana z nami[151] wszystkimi, aby każdy z nas[152] wypełnił posługiwanie swoje (por. 2 Tm 4, 5) przez tegoż Chrystusa Pana naszego. Amen. Cóż to jest, że człek nieznany i prosty, a do tego żyjący pod innym, tak od was dalekim, niebem ośmiela się zwracać do Was tą drogą listową?
Niech wybaczą Wasze Wielebności takiemu jak ja człowiekowi, który rozważając przedziwne zrządzenie Opatrzności Bożej wobec was[153] i obfitość łask i darów Bożych, jakie zostały wam dane, nie potrafi w lichocie swej powstrzymać się od uczuć największej radości i nadziei, jakie w sercu mym żywię dla was i dla Chrystusowego Kościoła, istniejącego na tych waszych ziemiach.
Jestem bowiem pewny, że z tą miłością - jaka przez Ducha Świętego rozlana jest w sercach waszych (por. Rz 5, 5), a którą, jak to już Pan nasz Jezus Chrystus prosił o to Ojca - czyni wszystkich wierzących w Chrystusa czymś jednym z Ojcem w taki sam sposób, w jaki Ojciec, Syn i Duch Święty stanowią jedność (por. J 17, 21-22), jestem pewny - powtarzam - że zechcecie mnie pobłażliwie wysłuchać, gdy mówić będę nie w charakterze eksperta czy uczonego mędrca ex cathedra, lecz jako najmniejszy spośród braci przybytku Bożego.
Przede wszystkim dziękuję Bogu mojemu, bo na ziemi naszej ukazały się kwiaty w winnicy Pana zastępów, i w nadziei w Chrystusie Panu nadszedł czas przycinania, a sama winnica rozkwita coraz bardziej w Panu.
I raduje się w Panu powszechny Kościół Świętych, bo Oblubienica Chrystusa, będąca na ziemi waszej, stara się odnaleźć pierwotną swą piękność[154] i większą jeszcze krasę niźli miała przedtem: a łaknąc w wierze rozkoszy Boskiego Oblubieńca, woła doń z głębi swego serca: „Ucałuj mnie pocałunkiem ust Twoich” (Pnp 1, 1). Spragniona zaś Jego czystych uścisków, zwrócona do Oblubieńca woła z zaufaniem: „ Pociągnij mnie za sobą! Pobiegnijmy w zapachu Twych wonności! Będziemy radować się w pląsach” (Pnp 1, 3-4). I by Oblubieniec Boski, lewicą swą podtrzymując głowę swej oblubienicy, całą ją mocno i czule przyciskał do siebie, stara się Oblubieńca wzruszyć wewnętrznym swym żarem, i wśród łez mówi doń z ufnością.
Ojcowie nasi zgrzeszyli (por. Lm 5, 7), uczynili zło przed obliczem Pana, naszego Boga; porzuciwszy Go, odwrócili twarz swoją od Przybytku Pana (por. par. Km 29, 6), pokazując Mu plecy. Słusznie więc na tę ziemię spadł gniew Boga, a dzieci matki mojej wyszły walczyć ze mną (por. Pnp 1, 5), zatrzasnęły bramy Pańskiego domu, zgasiły latarnie, nie składały już Bogu Izraela ofiary pochwalnej i całopalenia w Jego sanktuarium, nie paliły już kadzidła przed Nim, a ja, strażniczka, nie pilnowałam już swojej winnicy” (por. Pnp 1, 6). Myśląc jednak nad tym, Oblubienica Chrystusa nie upada na duchu, lecz przeciwnie: wzmaga swoją ufność, i przez wzgląd na miłosierdzie naszego Boga, jak i na łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa, podnosi głos w bardzo wielu sprawach, tym bardziej, i coraz to mocniej woła do Pasterzy takimi słowami: „Ukaż mi tego, który jest przedmiotem miłości mej duszy!” (Pnp 1, 6). Któż zatem może przeszkodzić w zachęcaniu jej, nie bez nadziei w Chrystusie: „Podnieście głowy wasze, zbliża się wasze odkupienie (por. Łk 21, 28)? - dodając do tego taki oto kantyk, skierowany do Pana: Błogosławiony[155] Pan Bóg Izraela, który okazał wielkie miłosierdzie, nawiedzając swój lud, rozsiany po ziemiach Brytyjskiego Imperium, i pełen miłosierdzia potęgą swą zerwał niegodziwe sidła, jakie stanowiły zewnętrzną przeszkodę, stawianą poza Owczarnią[156] po to, aby nie weszły (owce) do wybranej trzody Chrystusowej. Błogosławiony na wieki Bóg, Ojciec miłosierdzia (por. 2 Kor 1,3). Ale choć ziemia pełna jest zmiłowań Pańskich (por. Ps 32, 5), i choć Pan czuwa u wrót serca i puka stale, mówiąc: „Oto stoję u twoich wrót i kołaczę: jeśli kto usłyszy głos mój i otworzy mi, wejdę doń, bym wieczerzał z nim, a on, by wieczerzał ze mną” (por. Ap 3, 20) - to jednak z owiec spoza owczarni, które winny by wejść, (a które we wszystkich niemal stronach brytyjskiego władania są prawie niezliczone) tylko nieliczne zaczynają pobekiwać do pasterza, prosząc: „Ukaż mi tego, którego miłuje dusza moja” (por. Pnp 1, 6); pozostałe natomiast, zaślepione pychą, zwiedzione ziemskimi ułudami lub co najmniej wplątane w sidła szatańskie, siedzą w ciemnościach i w cieniu śmierci (por. Ps 106, 10).
Lecz Boski Pasterz i tych nie opuszcza, ale przeciwnie: otacza je niewysłowionym miłosierdziem (por. Ps 31, 10), oczy dobroci i łaskawości swej zwraca na nie (por. Ps 12, 54), i uszy otwiera na prośby sług swoich (por. Iz 42, 20). Oni zaś proszą po całej ziemi Boga wszechmogącego, aby rozjaśnił wobec nich swe oblicze, by się zlitował, a oni by byli zbawieni. Boski Pasterz, widząc je jako owieczki pozostawione bez pasterza, dręczone przez duchy nieczyste, pod wpływem miłosierdzia swego (por. Łk 7, 13), pełen łaskawości prawicą swą ukaże je tym, co wierzą w Chrystusa, mówiąc do nich te słowa: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście więc Pana żniwa, aby posłał robotników na zebranie swych plonów” (por. Mt 37-38).
A ja dziękuję za was Bogu mojemu, bo jak wysłuchał modlitw biednych, tak wybrał On was[157], i jak Aarona was wezwał (por. Hbr 5,4) do świątyni, pomijając innych. Wysłał was jako robotników na swe żniwa, na tereny znajdujące się na ziemiach brytyjskiego władztwa. Czyni to we wspólnej nadziei w Jezusie Chrystusie, by przez was, nie tylko owieczki owczarni waszej były zawsze coraz lepiej żywione karmą zbieraną na waszych pastwiskach, ale i niezliczone niemal mnóstwo tych innych, które nie należą (jeszcze) do Owczarni. Oby przez powrót do katolickiej jedności wyrwano je spod panowania czarta, jak przez Mojżesza uwolnieni zostali Izraelici spod władzy Egipcjan, i by wszyscy mieli dostęp otwarty do nieba, podobnie jak synowie Izraela przez Jozuego zostali wprowadzeni do ziemi obietnic.
I jak obalony kult Boży, za sprawą króla Ezechiasza wrócił do swego splendoru, a zamknięty już Boży Przybytek, z wielką uroczystością i chwałą został znów otwarty - tak zgodnie z łaską wezwania i wyboru świętego - Pan wysłał was, aby również przez waszą posługę[158] Kościół Chrystusowy powrócił do piękności pierwotnej i posiadł jeszcze większy urok niż ten, jaki miał poprzednio, gdyż pomnożyły się doczesne dziedziny Chrystusowego władztwa[159], aby inne ludy[160] i inne narody otwarły się na Królestwo Boże Chrystusa Pana, i by ich zamieszkaniem stała się święta Góra Syjonu (por. Ps 73, 3).
Cieszcie się zatem w Panu, najmilsi w Chrystusie Bracia, mówię wam po raz wtóry, cieszcie się (por. Flp 4, 4), albowiem wasze imiona zapisane zostały jako imiona Bożych wybrańców do pełnienia wielkich dzieł Boga i Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, który chce, by zbawili się wszyscy ludzie, i by doszli do poznania prawdy (por. 1 Tm 2, 4).
Z najwyższą radością cieszcie się w Panu[161], bo zgodnie z waszymi trudami, i z miłością rozlaną w waszych sercach przez Ducha Świętego (por. Rz 5, 5), wśród apostolskich szeregów odłożony jest wam wieniec sprawiedliwości, ów wieniec, jaki przygotował Pan tym, którzy według łaski powołania i wybrania - podobnie jak i wy powołani i wybrani z miłosierdzia Pana naszego Jezusa Chrystusa, (por. Tm 2, 5) - współpracują wiernie[162] nad zbawieniem ludów.
I cieszy się w Panu ze względu na Was cały Kościół Wspólnoty Świętych, ponieważ nie brak wam niczego, ni z łaski, ni z mocy Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, do pełnienia wielkich i przedziwnych dzieł Bożych.
Dlatego w wyrywaniu dusz ludzkich z niewoli szatana nie może wcale przeszkodzić zatwardziałość ich serc (por. Wj 7, 13), ani ciemnych ich potęg, ponieważ jak do Mojżesza tak i do was mówi Pan w każdej chwili: „Ja będę z Tobą” (Wj 3, 12).
A ponieważ trzeba nam zawsze wieść boje Pana Zastępów przeciw widzialnym i niewidzialnym (por. Kol 1, 16) wrogom Krzyża Jezusa Chrystusa Pana naszego o przyprowadzanie owieczek Chrystusa na pastwiska wiecznego szczęścia, to podobnie jak Jozuemu, tak i wam Pan nasz i Bóg mówi: „Jak byłem z Mojżeszem, tak będę z tobą, nie opuszczę cię ani nie odstąpię. Wzmacniaj się, a bądź mocny... Wzmacniaj się tedy, a bądź bardzo mocny... Oto ci przykazuję: wzmacniaj się, a bądź mocny, nie bój się ani się nie lękaj, bo z tobą jest Pan Bóg twój we wszystkim, do czego się tylko obrócisz'” (por. Joz 1, 5 nn.).
Niechaj więc błogosławiony będzie Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa za to, że miłość Chrystusowa przynagla was stale (por. 2 Kor 5,14) do wykonywania na roli Pańskiej wielkich dziwów Bożych (por. Ps 135, 4) zgodnie z łaską świętego powołania i wybrania. Toteż dzięki składam Bogu mojemu za was, że łask i mocy Bożych nie przyjęliście daremnie, ale że wykorzystaliście je wiernie w duchu pokory i ufności w Chrystusie, by przynosiły owoc i aby wasz owoc był trwały (por. J 15, 16).
Przynagleni bowiem miłością Chrystusa, przestrzegaliście zawsze polecenia Pawła: „Pilnuj samego siebie i nauki, i w tym trwaj. Bo to czyniąc, i samego siebie zbawisz, i tych, którzy cię słuchają” (1 Tm 4, 16). Stąd to zachowują wszystkie dary, moce i charyzmaty wzmacniają się w was i dopełniają aż do pełnej sprawiedliwości w Panu naszym Jezusie Chrystusie, który dla pouczenia naszego zaczął czynić i uczyć (por. Dz 1, 1), byśmy i my otrzymali łaskę, i byśmy mogli się upodobnić we wszystkim do Niego (por. Rz 8,9).
Radują się też w niebie Anieli Pańscy, również ze względu na was, ponieważ - jak wysłuchaliście i strzegliście wiernie między sobą słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa, nakazującego Jego uczniom: „To jest mą wolą, byście się wzajemnie miłowali, jak ja was umiłowałem (J 15, 13) - tak po tej właśnie miłości rozpoznają was wszyscy, że jesteście istotnie uczniami Pana, zgodnie ze słowem prawdy: „Po tym poznają wszyscy, żeście uczniami mymi, jeśli miłość będziecie mieli jeden ku drugiemu” (por. J 13, 35)[164] . A jesteście, prócz tego, przyjaciółmi Pana, ponieważ wszystko to, co wam przykazał, zachowaliście i w pełni zachowujecie: „Będziecie mymi przyjaciółmi, jeśli czynić będziecie wszystko, co wam polecam” (J 15, 14).
I będę z Waszego powodu zawsze radował się w Panu, bo z racji tejże miłości Chrystusa, która nieustannie was przynagla, naśladujecie też przedziwne Jego posłuszeństwo. Wszak to On, będąc panem wszystkiego stworzenia, stał się posłusznym aż do śmierci (por. Flp 2, 8). Toteż i wy, we wszystkim i zawsze, dla waszego zbawiania i dla uświęcenia (mistycznego) ciała Chrystusowego staliście się w sprawie posłuszeństwa[165] szczególnymi reprezentantami, pokornie i doskonale podległymi tym, którzy są waszymi zwierzchnikami, a których Bóg ustanowił biskupami dla kierowania Kościołem Bożym (por. Dz 20, 28). Z tego to względu Pan obdarzał was w każdym czasie wszelkim błogosławieństwem duchowym w odniesieniu do spraw niebieskich w Jezusie Chrystusie, abyście się mogli stać pracownikami bez nagany w winnicy Pana zastępów, jakimi zresztą już jesteście.
I z tego jeszcze powodu rozradowało się serce me w Panu ze względu na was, ponieważ przynagleni przez miłość Chrystusa (por. Kor 5, 14), która jest w was, jak co dzień rozmyślacie o Prawie Pańskim, tak staliście się widowiskiem światu, Aniołom i ludziom (por. 1 Kor 4, 9), ponieważ wy, z motywu wiary stęsknieni za najczystszymi radościami Baranka, spragnieni wiekuistych bogactw Bożych i wywyższenia dzieci Bożych, mieliście w nienawiści wszystkie rzeczy świata, „albowiem wszystko, co jest na świecie: to pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha żywota” (1 J 2, 16), a to pochodzi nie od Ojca, ale od świata. A wszystkie te sprawy są u was tym bardziej w nienawiści, że wiecie, iż czystość duchownych bywa zagrożona w rozkoszach, ubóstwo ducha w bogactwach, pokora w zaszczytach; wiecie też, że niektórzy, pożądając bogactw czy błahostek świata czyli służby bałwanom, powpadali w sidła szatańskie (por. 1 Tm 6, 9) i odpadli od katolickiej wiary.
I poruszyło się serce moje z radości z Waszego powodu, ponieważ jako synowie miłości, a jeszcze bardziej jako kapłani tego Boga, który jest miłością (1 J 4, 16), z wielką życzliwością zawsze i ku chlubie katolickiego Kościoła ukazujecie wewnętrzne wasze miłosierdzie wszystkim, a nade wszystko biedakom i tym, co należą do najmniejszych braci Chrystusa. Wy bowiem, mając co jeść i w co się przyodziać (por. 1 Tm 6, 8). otwieracie zawsze, wedle możliwości, ręce wasze ubogim, i to nie tylko słownie, ale o wiele bardziej czynem niesiecie pociechę uciśnionym ludziom (por. 2 Kor 1,4).
Może jest pośród was ktoś, kto mi powie: W jakim charakterze przemawiasz? Czy jesteś prorokiem? - Nie! Prorokiem nie jestem. Wiadomo jednak, że drzewo wasze daje dobre owoce, a ja, zgodnie z wiarą, mam słuchać Pana naszego, Jezusa Chrystusa, który uczy: „Albowiem uczynki ich idą za nimi” (Ap 14, 13).
Ale podobnie, jak przez łaskę wybrania i powołania posłał was Pan głosić Ewangelię ubogim oraz leczyć wszelkie choroby i słabości dusz ludzkich, które miłosiernie odkupić raczył najdroższą Krwią swego Boskiego Syna (por. 1 P 1, 18-19), tak przez łaskę daną wam przez włożenie rąk (całego) prezbiterium, na wiele dusz miłość wasza coraz bardziej zlewa swe światło, poprzez które przejawia się wasza wiara, jak wymaga tego Najśw. Imię Boże i zbawienie dusz.
I czy w częstym głoszeniu Ewangelii Chrystusa, w prostocie słowa i w świętej nauce, czy też przez stałe udzielanie sakramentów, sprawowanych bez względu na osoby (por. Rz 2, 11), a jedynie przez wzgląd na Chrystusa Pana, a także przez pozostałe dzieła przeświętego waszego posługiwania, pełnionego dzień w dzień w Kościele[166], tak lśnią cuda waszej miłości i wiary, oraz tak rozchodzą się wokół, że powiedzieć można, iż ślepi widzą, chromi chodzą, trędowaci bywają oczyszczeni, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, a ubogim głosi się Ewangelię (por. Mt 11,5).
Bo dokonuje się to zgodnie z wielkim miłosierdziem naszego Boga i łaską Pana naszego Jezusa Chrystusa przez te dzieła, jakie spełniacie jako szafarze Chrystusa Pana. I ci, co na Pańskich drogach są ślepcami i przewodnikami ślepych (por. Mt 15, 14), zaczynają widzieć i wyznają[167] katolicką prawdę, chromi chodzą po drogach prawości, trędowaci doznają oczyszczenia we Krwi niepokalanego Baranka, głusi „sercem szczerym i najlepszym” chwytają głos Pański, strzegąc zdrowej nauki, rozmawiają o słowie Pańskim, a w duchu pokuty[168] wyznają w szczerości grzechy swoje. Poprzez łaskę Ducha Świętego, zmarli duchową śmiercią powstają do życia wiecznego, z powrotem do synostwa dzieci Bożych, jako synowie są współdziedzicami (por. Rz 8, 17), odchodząc z tego świata w sposobnym czasie w pocałunku Pana, oraz pod wpływem nieustannej miłości waszej uzyskują szczęśliwie mieszkanie na świętej Górze Syjonu przez Chrystusa naszego Pana.[169]
Przy tym wszystkim miłość wasza nie słabnie, lecz potęguje się raczej, gdy słyszy słowo Boga mówiącego: „Pójdźcie na ubocze i wypocznijcie nieco” (Mk 6, 31), odchodząc zaś stamtąd, mocniejsi jeszcze pełnicie wielkie sprawy Boże w miłości, w nadziei złożonej w Chrystusie, jak to jest napisane: „Święci, którzy nadzieję pokładają w Panu, posiądą moc, przybiorą skrzydła niby orły, polecą i nie ustaną w locie”[170] .
Ale i to nie wystarczy apostolskiej waszej miłości, i dlatego przez żarliwe i uważne odmawianie co dzień Bożego Oficium i przez bezkrwawą Najśw. Ofiarę, sprawowaną z jak najgorętszym uczuciem i w pełni wiary waszej, niejakie ukojenie w was modlących się i ufających Bogu znajdzie wasza miłość. Bo tylko Bóg na niebie i na ziemi wypełnić może wszystko to, czego pragnie wasza miłość dla szerzenia chwały Najśw. Imienia Bożego i zbawienia dusz.
A pokój ten przyczynia się do spotęgowania wiary i miłości w was, którzy strzeżecie w sercach przyrzeczenie Jezusa Chrystusa, naszego Pana, zapewniającego: „Kto wierzy we mnie dokona czynów, których ja dokonałem, a nawet większych rzeczy dokaże” (J 14, 12).
Lecz ta wasza miłość zwiększa się w każdej chwili według daru powołania i wybrania waszego, ponieważ jest z Boga i do Boga kieruje wszystkie wasze czyny, i On sam jest w was, zgodnie ze słowami Jezusa Chrystusa: „Kto mnie miłuje, zachowa w sobie me słowa[171], a Ojciec mój umiłuje go, i przyjdziemy do niego, i u niego przebywać będziemy” (por. J 14, 23)[172] .
Dlatego to choćbyście, z racji słabości ludzkiej, nie mogli przebywać zawsze w Bożej Świątyni dla pełnienia dzieła Jego i dla zbawienia dusz, to jednak miłość wasza zawsze w was działa, bo miłość Boża zbudowała sobie w was żywą świątynię Bożą (2 Kor 6, 16); przybytek zaś uczynił w was Ojciec, Syn i Duch Święty, a wy u Boga, niby w „Świętem Świętych”, jako prawdziwi adoratorzy oddajecie Mu nieustanną cześć.
Z waszego serca (por. Ps 140, 2), niby dym kadzielny z ołtarza wznosi się modlitwa wasza przed oblicze Pana, a na całą ziemię zstępuje miłosierdzie Boże dla zbawienia wszystkich narodów.
Zgodnie ze słowami Pana, który nakazuje: „Jak ogień na ołtarzu pali się wiecznie, a kapłan będzie go podsycał, dorzucając doń co dzień rano drzewa (por. Kpł 6, 12)[173], tak ogień miłości waszej płonie jasnym blaskiem w waszych sercach, czyniąc z was żertwę czystą, piękną, świętą i Bogu miłą[174], albowiem szczerym i najlepszym sercem słuchaliście i zachowywaliście słowa prawdy, mówiące: „Jeśli ktoś chce iść za mną, niech zaprze się samego siebie, niech bierze na siebie swój krzyż i niech mnie naśladuje” (Łk 9, 23). Idąc zaś, we wszystkim za Jezusem Chrystusem Panem naszym, nosicie i wielbicie Boga w ciele waszym (por. 1 Kor 6, 20), jak w ciele waszym nosiliście zawsze umartwienie Jezusa.
A że wasza miłość we wszystkim się przejawia, przeto usposabiacie się do wzlotów (!?).
Wy też w porę, czy nie w porę, wiernie i w dobrym duchu głosicie słowem i przykładem, jak trzeba czcić i wzywać należycie i z pożytkiem Świętych Aniołów Bożych w zgodzie ze zdrową nauką, tak jak z Bożym patrzeniem na sprawę, wymagają tego wyraźne racje, celem przezwyciężenia kacerskich nieprawości.
Radują się też w Panu wszyscy aniołowie i chóry sprawiedliwych, albowiem dzięki temu waszemu przepowiadaniu, zarówno wy sami[175], jak i liczne owieczki Chrystusowe postępują wraz z wami w nauce świętych; a oświecenia owe, i łaski, i dary otrzymywane za pośrednictwem aniołów, nie są przyjmowane daremnie, lecz strzeżone są wiernie, z pożytkiem dla osiągnięcia wiecznego żywota.
Ale wiara wasza i miłość, jaka wam została dana, ubogaca się jeszcze ponadto poprzez przepowiadanie, odnoszące się do należnego, wielce pożytecznego i niezbędnego (a tak można mówić nie bez poważnej racji) wzywania Najświętszej Niewiasty, Niepokalanej Dziewicy, Matki Bożej. Ona to, najwznioślejszymi słowy zapowiedziana była i przyrzeczona na początku świata dla zbawienia rodzaju ludzkiego jako Ta, która zdeptała łeb węża (por. Rdz 3, 15), pokonała wszelkie herezje świata, i odniesie nad nimi zupełne zwycięstwo.
I dzięki składam wciąż mojemu Bogu za was i za Chrystusowe owieczki, prowadzone łagodnie przez was na zbawienne owe pastwiska, obficie użyźniane przez Kościół, również skarbami odpustów, a to dla wspierania wśród wiernych czci do Bożej Rodzicielki, gdyż przez to przepowiadanie, za sprawą Matki Bożej wzrasta wiara i utwierdza się miłość w Chrystusowych owieczkach. Cuda zaś, wiary waszej i waszej miłości, dokonywane na rzecz zbawienia dusz i szerzenia chwały Najśw. Imienia, mnożą się i bardziej jaśnieją”.
Wszelkie wreszcie dary, laski Pana naszego, Jezusa Chrystusa i wszelkie cnoty dokonują się w was wedle miary (por. 2 Kor 10, 13) łaski wybrania i powołania świętego, aż do pełni świętości.
Dlatego to ubogaceni zostaliście tą miłością, jaka według przepowiadania Apostoła (por. 1 Kor 13, 5 nn) jest cierpliwa, łaskawa, nie zazdrosna, nie obłudna, nie pragnąca czci, nie szukająca swego, nie wpadająca w gniew, nie pamiętająca urazy, nie ciesząca się z niesprawiedliwości lecz współweseląca się z prawdy, wszystko znosząca, wszystkiemu wierząca, wszystko wytrzymująca.
Ufność zaś wasza, pokładana w Jezusie Chrystusie, nigdy nie ginie (por. 1 Kor 13, 8), gdyż Bóg miłość tę tak w was poszerzył, abyście mogli nawet dusze wasze oddać na rzecz tych owieczek (por. 2 J 10, 17); toteż nawet mnogie wody miłości waszej nie mogły ugasić (por. Pnp 8, 7).
Któż zatem będzie w stanie oderwać was od miłości Chrystusa? Utrapienie? Bieda? Głód? Nagość? Niebezpieczeństwo? Prześladowanie? Miecz? Ależ pośród tego wszystkiego odniesiecie zwycięstwo za sprawą Tego, który nas umiłował[176] . Toteż w Bogu pewni jesteście, że ani śmierć, ani życie, ani aniołowie, ani książęta, ani moce, ani teraźniejszość, ani przyszłość, ani przemoc, ani wysokość, ani głębokość, ani jakiekolwiek stworzenie nie może oderwać was od miłości Boga, jaka jest w Jezusie Chrystusie Panu naszym (por. Rz 8, 38-39)[177] .
Bo jako Bóg w miłosierdziu swoim uczynił was szafarzami Chrystusa, tak udzielił wam wszelkich łask, by nienaganne było w was święte posługiwanie. Toteż świętą swą mocą tak was ukształtował, abyście w każdym czasie mogli z całego serca i z rzetelną miłością znosić wszystko to, co jest niezbędne, i tak jak należy zgodnie z wolą Bożą wykonywać wszystko, co przyszło znosić, wykonywać i głosić Apostołowi, tak mówiącemu (por. 2 Kor 6, 4): „We wszystkim okazujemy się jako sługi Boże, w wielkiej cierpliwości, w utrapieniach, potrzebach, w uciskach, w chłostach, w więzieniach, w pracach, w czuwaniach i w postach. W czystości, umiejętności, pobłażliwości, w łagodności, w Duchu Świętym, w miłości nieobłudnej. W mówieniu prawdy, w mocy Bożej, przez oręż sprawiedliwości na prawo i na lewo. W chwale i hańbie, w zniesławieniu i w dobrej sławie, niby zwodziciele, a prawdomówni, niby tajemniczy, a dobrze znani. Niby umierający, a oto żyjemy, niby karani, a nie uśmiercani. Niby smutni, a zawsze weseli, niby ubodzy, a ubogacający wielu, niby nic nie mający, a posiadający wszystko”.
A pośród tego wszystkiego niech się nie trwoży serce wasze, lecz przeciwnie, niech mocniej płonie i świeci miłość wasza, i niech raduje się serce, wiedząc, że „Apostołowie wracali sprzed Rady z weselem, że stali się godni cierpieć zniewagę dla Imienia Jezusa” (Dz 5, 41).
I zanim przejdę do tych spraw, o których z pełną nadziei radością przypomnę, powiem też o waszej miłości i to tak, by prawda, bez żadnych upiększeń ukazała się jasno. Niech przede wszystkim wolno mi będzie przypomnieć:
1. Jak „Jeden jest Pan, jedna wiary, jeden chrzest” (Ef 4, 5), tak jeden jest tylko prawdziwy - Kościół Chrystusowy.
Do prawdziwej miłości pochodzącej z czystego serca i ujawniającej się w świętych czynach, jak to głosi Apostoł (por. 1 Tm 1, 5) nie można dojść inaczej, jak tylko przez fakt zamieszkania w nas Ducha Świętego (por. Rz 8, 11). Dlatego znajduje się ona jedynie w prawdziwym Kościele Chrystusa. I w rzeczy samej, nie należący do prawdziwego Kościoła Chrystusa, nie mają Ducha Świętego, który by przemieszkiwał w ich sercach.
2. Bóg jest Miłością (por. 1 J 4, 16 ). Dlatego w czasie naszego wędrowania z dala od Pana, sam Bóg nie objawia się nigdy lepiej, niż w dziełach miłości. A jako napisano: „Niewidzialne Jego przymioty, nawet wiekuista moc Jego i Bóstwo, od stworzenia świata, przez dzieła Jego, dla umysłu widzianymi się stały tak, że od winy wymówić się nie zdołają” (Rz 1, 20). Dlatego byliby nieusprawiedliwieni ci ludzie, gdyby nie wierzyli, patrząc na dzieła waszej miłości, jak i waszej wiary.
A ja składam dzięki Bogu mojemu i cieszę się wielce z Waszego powodu, że przez miłosierdzie Boga naszego i łaskę Pana Jezusa Chrystusa, wiara działająca przez miłość we wszystkich poczynaniach waszych, bardziej niż wszystkie katolickie wywody apologetyczne umacnia katolików w zdrowej nauce (por. 2 Tm 4, 3), uskrzydlając przedziwnie ich serca. Umacnia na drogach Pańskich tych, którzy pragną i poszukują katolickiej jedności. Oświeca i porusza siedzących w ciemnościach, jak i w cieniach śmierci (por. Ps 106, 10), oraz mocno i łagodnie zarazem pobudza ich, by w jednej wierze i miłości, jak i pod jednym kierownictwem, biegli szybko czerpać z radością wodę ze Źródeł Zbawiciela (por. Iz 12, 3).
O przedziwne przejawy miłości[178]! Albowiem w porównaniu z nią, niczym prawie są apologetyczne wywody, chociaż trzeba, by w pełni obznajomieni byli w wiedzy wszyscy szafarze Chrystusa Pana. Napisano bowiem: „Wargi kapłana strzegą wiedzy, lud zaś z ust jego dowiaduje się o prawie, gdyż on jest wysłannikiem Pana Zastępów” (por. Mt 2, 7).
I jak mnożą się co dzień i dopełniają w Panu dzieła waszej miłości, tak przez odnowę tejże miłości powiększa się wybrana owczarnia Chrystusa, a pokładające w Nim zaufanie ludy, przychodzić będą, mówiąc:
„Przyjdźcie,[179] wstępujmy na Górę Pańską do prawdziwego domu naszego Boga i naszego Pośrednika Jezusa Chrystusa. I nauczy nas dróg swoich, a my kroczyć będziemy po ścieżkach Jego, by mieszkanie nasze było na świętej Górze Syjon” (następuje zestaw różnych miejsc Pisma św.).
I cieszyć się będą w Panu mnogie ludy i liczne narody, gdyż Kościół opływający coraz bardziej w rozkosze, strojny w dziwną rozmaitość, ubogacony obfitością wszelkich darów, łask i cnót, jakby z pustyni wyłoni się (por. Pnp 8, 5) niby oblubienica strojna, a milsza, piękna i urocza wyjdzie na spotkanie ze swym Oblubieńcem (por. Mt 25, 6). Powstanie piękny jak księżyc, wybrany jak słońce, groźny jak wojsko uszykowane do walki z nieprzyjaciółmi Krzyża Jezusa Chrystusa naszego Pana.
I należące do Pana, a znajdujące się na waszej ziemi wszystkie pola, góry i doliny, zaufawszy Chrystusowi Panu, zakwitną w Jezusie Chrystusie Panu naszym i przemienią się w jedyną Jego winnicę.
I tak przy wspólnej nadziei w Bogu i za wstawiennictwem Dziewicy Maryi, Matki Bożej, Kościół katolicki, który znajduje się (por. 1 Kor 1, 2) na waszej ziemi, nie tylko powróci do swej pierwotnej urody, lecz dojdzie do pełni piękna, i do większego blasku niż miał poprzednio, jako że poszerzyły się prawa brytyjskiego władztwa.
I rozraduje się ze względu na was w Panu cały Kościół Świętych, ponieważ zgodnie z darem wyboru i wezwania świętego ubogaciliście się w Jezusie Chrystusie (por. 1 Kor 4, 8), i w Nim wykonywaliście zawsze dzieła wiary i miłości, jaka wam była dana, oraz zgodnie z wolą Bożą trwaliście wiernie w strzeżeniu otrzymanych talentów[180] . Dlatego w dniu ostatecznym, gdy przyjdzie Syn człowieczy w całym swym majestacie, by się rozliczyć ze swymi sługami, odezwie się do was: „Dobrze, sługo dobry i wierny: ponieważ byłeś wierny w małym, nad wieloma cię ustanowię: wejdź do wesela swojego Pana!” (Mt25, 21).
I będzie się radowało serce wasze, a radości waszej nikt nie będzie mógł wam zabrać.
W końcu, dla zbawienia mojego i tych ludzi, którzy w pewnej mierze są do mnie podobni, niech mi będzie wolno dodać, co następuje:
W świętym zespole Apostołów powstał spór, kto z nich jest większy (por. Łk 22, 24)[181] . W czasie, gdy Chrystus pogrążony był w modlitwie, spali Piotr, Jan i Jakub (Mt 26, 40), a zdrajca Judasz myślał o Jego wydaniu. A jeśli po wydaniu Jezusa uczniowie porzucili Go i uciekli (Mt 26, 56), jeśli Piotr, niebaczny na trzykrotne uprzednie zapewnienie, zaparł się swego Pana i Mistrza (Mt 26, 29), to nic dziwnego, że pomiędzy Wami są niektórzy - a wśród nich (nie kłamię, por. Rz 9, 1) ja pierwszy - zakażeni pychą, chorobą, słabością i śpiący w winnicy Pańskiej.
Ale według wielkiego miłosierdzia Pana naszego (por. Ps 50, 3) oraz wskutek waszych modlitw i przedziwnych dzieł waszej miłości - jak ufam w Chrystusie - to i oni i ja uzyskamy od Pana pokorę, zdrowie, siły, i staniemy się czujnymi i zdecydowanymi pracownikami w winnicy Pana Zastępów.
I nie zawiedzie nadzieja nasza nawet wobec tych, którzy idąc za Piotrem zapierającym się Chrystusa Pana, pójdą też za nim jako pokutującym i gorzko płaczącym (por. Mt 26, 69-75).
Niechaj się to stanie za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi i wszystkich Świętych przez tegoż Chrystusa, Pana naszego. Jemu cześć i chwała, i dziękczynienie (por. Ap 7, 12) na wieki wieków. Amen.
A przez miłosierdzie Boga naszego niechaj nie znajdzie się między nami nigdy syn zatracenia (por. J 17, 12). Amen.
I niech wybaczą mi Wielebności Wasze, że w tym pisaniu byłem zbyt rozwlekły, przykry i nieudolny. Byłem bowiem świadom, że mówię do osób, które z mocą, ale i z delikatnością (por. Mdr 8, 1) strzegą w sercu swym słów Pana: „Przez cierpliwość waszą posiądziecie dusze wasze” (Łk21, 19).
W miłości waszej módlcie się za mnie, abym znalazł łaskę w oczach Pańskich (por. Łk 1, 30), i bym zgodnie z wolą Bożą dokonał wszystkiego, aż do mojej śmierci (por. Tm 4,6).
W dniu Zielonych Świąt, 6. przed czerwcowymi kalendami, w roku odnowionego zbawienia 1849[182] .
(następują białe kartki)[183]
Tytuł. Do głównych Pasterzy Kościoła w Jezusie Chrystusie, Panu naszym. List radości i nadziei, że otrzymają pełnię łask dla budowania Ciała Chrystusowego (por. Ef 4, 12).
Do J. Eminencji Przewielebnego księdza Kardynała Wincentego Macchiego[185], Biskupa Ostii, Dziekana świętego Kolegium i współbraci Jego w świętej godności.
Teofil, niegodny tego miana, i ze wszech miar niegodny kapłan Pana naszego, Jezusa Chrystusa, przepraszając za śmiałość i ze czcią całując świętą purpurę, łączy pozdrowienie w Panu.
Zgodnie z tym, co przewidział Bóg (por. Dz 2, 23), na uświęcenie Ducha Świętego, na posłuszeństwo i pokropienie krwią Pana naszego Jezusa Chrystusa, niech łaska i pokój pomnożą się w Tobie i we wszystkich braciach Twoich, uczestniczących w tej godności w Kościele, i pełnia wszelkich darów (por. 1 P 1, 2) niechaj spłynie na Zastępcę Chrystusowego, byście wszyscy zjednoczeni w miłości - każdy według daru powołania i zgodnie z wolą Bożą - troszcząc się wiernie słowem i przykładem o wybraną Chrystusową trzodę, otrzymali drogocenny wieniec chwały (por. 1 P 5,4) w Jezusie Chrystusie Panu naszym.
Niech mi wybaczy Wasza Eminencja, że stoję przed Nim, mimo że choć na zewnątrz uchodzę za rzekomą owieczkę, lecz wewnątrz jestem jednak jednym z drapieżnych wilków (por. Mt 7, 15), tym więcej, że nie mogę mniemać, iż przez me usta, niby za pośrednictwem oślicy Balaama (por. Lb 22, 22-23)[186] przemawia anioł Pański. Mimo to jestem pewny, że Wasza Eminencja, w dobroci swej, spojrzy przynajmniej na mnie jak na zbłąkaną owcę z Owczarni Chrystusa i posłucha, nie jako mędrca z katedry, ale jako głosu owcy skarżącej się pojękiwaniem przed Pasterzem w chwili, gdy mnożą się tak co do liczby, jak co do dzikości wkoło wilki, dążąc do rozproszenia Chrystusowej trzody. A zatem jako owieczka przerażona z powodu wilków, lecz z oczyma utkwionymi w głównych Pasterzy będących w Owczarni z jękiem, ale, pogodnie i ufnie w Jezusie Chrystusie, Panu naszym, biegnę ile mogę, i zwracam się do Waszej Eminencji imiennie, by przez niego i inni współbracia w godności[187], mój głos usłyszeć mogli.
Cóż to jednak znaczy, że wśród tylu owieczek ubogaconych Boskim pożywieniem, wielką świętością, nauką i zdolnościami, jedna tylko, i w dodatku najmniejsza, słaba, chora i chroma, nieczysta z powodu trądu i wrzodów i dotknięta ranami ośmiela się teraz beczeć?
Otóż dlatego, że im bardziej potrzebuje wszystkiego, im bardziej bezbronna i słaba w chorobie, tym bardziej przymuszona jest do tego jęku.
Ale niech Wasza Eminencja raczy jeszcze raz mi wybaczyć, gdyż trzeba, by wiedział, że jeśli z tym przykrym beczeniem miesza się zgrzyt głosu koziołków, nie wypływa to ze (świadomej) woli, lecz z braku doświadczenia, jak i z braku zdrowia, i dlatego ze strony Pasterzy potrzebna tu jest jeszcze większa cierpliwość.
Czemuż to za dni naszych rozszemrały się ludy i narody, knując zamysły daremne (por. Ps 2, 1) i poczęły działać w sposób tak wielce niegodziwy, że gdyby wstawiennictwo błogosławionych Apostołów Piotra i Pawła oraz wszystkich świętych, i gdyby Bóg i Pan nasz, Jezus Chrystus, jak i Jego Niepokalana Matka, Najśw. Maryja nie okazali nam swego miłosierdzia - to popadlibyśmy w stan o wiele gorszy niż Sodoma i Gomora?
Bo w istocie, narody popadły w grzechy, ludy obciążone zostały niegodziwościami; nasienie przewrotne, synowie zbrodni opuścili Pana, zbluźnili świętemu Izraelowi, odwrócili się tyłem (por. Iz 1, 4). A wskutek tego Pasterze Kościoła, a nawet królowie ziemi, patrząc na to zdumiewali się, poruszeni i wstrząśnięci. Ogarnęło ich drżenie, tak że wewnątrz wstrząśnięci, cierpieli bóle jak rodząca, zdolni do zniszczenia okrętów Tharsis. Tak to słyszeliśmy i widzieliśmy w mieście Pana Zastępów, w mieście Boga naszego (por. Ps 47, 5-9).
Czemu?... Czemuż to aż tyle zbrodni w Jeruzalem, i niemal na ziemi całej? Czemu miasto wierne zmieniło się w jakąś ladacznicę, i tam, gdzie była sprawiedliwość panuje nieprawość, a srebro jego stało się żużlem? (por. Iz 1, 22). Dlaczegóż to tak? A... A... A... nie umiem powiedzieć!
Jedno jest pewne: my, których Niebieski Ojciec rodziny postawił jako stróżów na swej ziemi, choćby jako pasterzy najniższego stopnia Pańskiej Owczarni, zboczyliśmy z naszych dróg, i kiedyśmy spali, wtargnął nieprzyjaciel, by rozsiać kąkol. A gdy do tego wpadł wilk, my opuściliśmy nasze owieczki, wilk zaś porywał i rozpraszał je (por. J 10, 12).
I inna rzecz również prawdziwa: królowie i władcy ziemi zeszli się razem (może nieświadomie, lecz rzeczywiście się zmówili) przeciw Panu i przeciw Jego Chrystusowi poprzez niesprawiedliwe - by nie powiedzieć bezbożne - ustawy, utrudniające pasterską troskliwość tych, których tenże Pan nasz, Jezus Chrystus[188] postawił jako biskupów dla rządzenia Kościołem Bożym, jaki nabył za wysoką cenę (por. Dz 20, 28-29).
Niemniej ponad wszystko inne prawdą jest, że Chrystus, zjawiwszy się jako najwyższy Kapłan dóbr, kiedy przez Krew swą wylaną na ołtarzu Krzyża, z wieczystym odkupieniem wszedł do Sanktuarium, powiedział: „Wykonało się!” (J 19, 20).
Dokonało się zatem wszystko, również to, co powiedział Pan przez usta Proroka Izajasza tymi oto słowy: „I będzie w ostateczne dni przygotowana Góra Domu Pańskiego na wierzchu gór, i wywyższy się nad pagórki, i popłyną do niej wszystkie narody. Pójdą też liczne ludy i rzekną: „Przyjdźcie, wstąpmy na Górę Pańską i do domu Boga Jakubowego, a nauczy nas dróg swoich i będziemy chodzić ścieżkami Jego. Bo z Syjonu wyjdzie zakon, a słowo Pańskie z Jeruzalem. I będzie sądził narody i będzie strofował ludów wiele... Cała ziemia napełni się srebrem i złotem, i nie masz końca skarbów Jego” (Iz 2, 2 nn).
I wypełniło się jako napisano przez Proroka (por. Ps 2, 6), że mianowicie Pan nasz Jezus Chrystus ustanowiony został przez Najwyższego Pana Boga Królem na świętej Górze, tj. nad całym Kościołem i została Mu dana wszelka władza na niebie i na ziemi dla głoszenia przykazania Pańskiego i kierowania wszystkimi ludami w sprawiedliwości i równości (por. Prz 1,3).
I błogosławiony niech będzie Bóg i Pan nasz Jezus Chrystus, który według wielkiego miłosierdzia swego, powstawszy z martwych, ustanowił Piotra i jego następców Królem na świętej Górze Syjon, i przekazał mu, a przez niego każdemu z was, zgodnie z miarą łaski powołania i zależnie od stopnia godności w Kościele, wszelaką władzę do rządzenia po całej ziemi (por. Ps 18, 5) tym to Kościołem, który sam uczynił wierną swą Oblubienicą. A uczynił tak po to, aby przez Piotra i przez was i jego współpracowników mogło z Góry Syjonu wyjść prawo, a na całym świecie[189] mógł być słyszany głos Pana, wywodzący się z Jeruzalem, tak aby wszystkie narody, chodząc w Pańskim świetle, mogły wstępować na Jego Górę, do domu Boga Jakubowego; a w razie odczuwanego pragnienia, by mogły za darmo, bez srebra i złota iść dalej i z radością czerpać wodę ze zdroju Zbawiciela (por. Iz 12, 3).
Wam zatem przekazane zostały wszelkie sprawy, i w was jest władztwo Boże nad wszystkimi ludami, królami i książętami ziemi.
Dlatego ja raduję się niezmiernie w Bogu Zbawicielu moim i bardzo cieszył się będę; a już teraz dziękuję Bogu, że została wam dana łaska po to, by winnica, jaką litościwie założył Niebieski Ojciec rodziny, wydawała owoce. Dlatego też w was jest łaska do utrzymywania ogrodzenia, jakim On otoczy samą winnicę[190], aby nieprzyjaciel nie ośmielał się rozsiewać kąkolu (por. Mt 13, 24-30), i aby nie wtargnął złodziej dla przywłaszczenia sobie z niej owoców.
W osobach Waszych jest łaska po to, abyście za pomocą prasy ustawionej w winnicy przez tego Ojca rodziny, mogli własnymi rękami wyciskać (życiodajny sok) po zebraniu obfitego owocu z winnicy. A to stanie się rzeczywistością, gdy wszystkie ludy przez czujną troskę pasterzy będą przestrzegać przykazań Pańskich (Pwt 4, 2).
Wam też dana została łaska, aby sama umocniona budowla, którą Pan wzniósł w winnicy, również mocą waszej katolickiej wiary i waszej wiedzy była, jak to ustanowił Pan, filarem i oparciem prawdy dla zwalczania wszelkich herezji i jakiejkolwiek bezbożności, a także dlatego, aby pseudo-Chrystusowie i pseudoprorocy nie ośmielali się gdziekolwiek zasiąść na katedrze zarazy, i by Chrystusowe owieczki nie były mamione radami bezbożnych, ani wabione na pastwiska diabła (por. Ps 1, 1).
Dlatego nad wszystkich Pasterzy Piotrowi, a przez niego wam, zgodnie z porządkiem i stopniami kościelnej godności, dana została łaska troszczenia się o wszystkie Kościoły (por. 2 Kor 11, 28) na całej kuli ziemskiej.
Dzięki tej łasce posiadacie oczy stosowne do rozpoznawania i badania potrzeb owieczek[191] .
Macie uszy do słuchania głosu beczących owieczek, które wszak nie śmią się odzywać, jak tylko wtedy, gdy chcą być przez pasterza słyszane.
I macie język po to, aby owieczki, wsłuchując się z prostotą (por. Rz 12, 8) w wasz głos pasterski, gotowały swe serca do wzlotów, zależnie od wskazówki pasterskiego głosu.
Macie też ręce zaopatrzone w laski pasterskie dla pilnowania owieczek w owczarni, czy dla zbierania tych, co zgubiły się poza nią.
I dla przepowiadania tego, co dobre, dla niesienia Ewangelii pokoju macie, w Chrystusie, i nogi (por. Rz 10, 15) i ramiona dostosowane do tego, aby wychodzić na poszukiwanie zagubionych owieczek, i by po ich odnalezieniu przywieść je z powrotem do owczarni.
I w wielkiej mierze posiadacie umysły i serca pasterskie wraz z pełnią wszelkich łask, a macie je po to, aby za waszym pośrednictwem wszyscy należący do owczarni Chrystusa mogli żywić się o każdej porze na zbawiennych pastwiskach życia.
A z łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa zostały wam przydzielone niezliczone dary. Bo istotnie: zgodnie ze słowem Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, spełniło się, tj. dopełniło, również na Górze domu Bożego to, co napisane zostało przez proroka Izajasza: „Ziemia pełna jest srebra i złota, i nie można dojrzeć granic jej skarbów” (por. Iz 2, 7).
A Boskie owo srebro, jak i wszystkie te skarby Bożej wielmożności, których nie masz granic, a także pełnia Bożej władzy znajduje się w Piotrze, a przez Piotra także i w was wszystkich według porządku i stopnia świętego dostojeństwa, jakie przypada wam w Kościele Chrystusa.
Dlatego dla kierowania świętym ludem Bożym w obronie przed wrogami, tak widzialnymi, jak niewidzialnymi, mówi Bóg bardziej do was niż do Jozuego: „Jako byłem z Mojżeszem, tak będę i z tobą; nie opuszczę cię ani cię odstąpię. Wzmacniaj się, a bądź waleczny(...). Wzmocnij się więc i bądź pełen mocy(...) Oto ci przykazuję: wzmacniaj się i bądź mocny; nie bój się ani się nie lękaj, bo z tobą jest Pan Bóg twój we wszystkim, do czego tylko się obrócisz” (Joz 1, 5 nn).
I słusznie stwierdzono, że [to] „bardziej do was niż do Jozuego”, bo Piotrowi jako Zastępcy Chrystusa, a wam jako jego współpracownikom, wśród rozszalałych odmętów tego świata, przypadło w udziale sterowanie całą nawą Kościoła, podczas gdy nie było tak u Jozuego. A jako że Was ustanowił Pan książętami w swoim Królestwie dla wyzwalania narodów, dla strofowania ludów, dla wiązania w pęta ich królów i w żelazne kajdany ich książąt - o ile wymaga tego chwała Najśw. Imienia i zbawienie ludzi - tak, bardziej niż Ezechielowi zapowiedział Pan: „Lecz dom Izraela nie zechce cię słuchać, gdyż i mnie nie słucha, bo cały dom Izraela jest twardego czoła i krnąbrnego serca. Oto uczyniłem oblicze twe bardziej nieugięte niż oblicze ich, i czoło twoje twardsze od ich czoła. Jak krzemień i diament uczyniłem twe oblicze; nie bój się ich i nie trwóż przed nimi - wszak to dom wywołujący rozdrażnienie” (por. Ez 3, 7-9).
A jako że wszystko co twarde, musi z konieczności ustąpić przed tym, co od niego twardsze, tak wszelka wroga Kościołowi Chrystusowemu potęga - ziemskali czy podziemna - nie może się wam oprzeć, albowiem przez łaskę Ducha Świętego oblicze wasze i wasze czoło, w Chrystusie Panu stało się odporniejsze i twardsze niż krzemień w porównaniu z czołami tych, którzy się stali nieprzyjaciółmi Krzyża Jezusa Chrystusa, naszego Pana (por. Flp 3, 1 8).
I co jeszcze? O dziwna łaskawości miłości Bożej![192] . Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa podobnie, jak rzekł do swego Jednorodzonego Syna, Odkupiciela rodzaju ludzkiego, tak mówi i do Piotra, choć nie w tym samym czasie, ale jako do Zastępcy tegoż swojego Syna, a także każdemu z was, w mierze zależnej od łaski i powołania do świętej Godności: „ Żądaj ode mnie, a dam ci ludy w dziedzictwo twoje, i krańce ziemi na twoją własność” (Ps 2, 8). O nakazie Boskiej dobroci, słodszy od miodu i od plastra miodu, napełniający nasze serca wszelką radością! (por. Rz 15, 13). O niewypowiedziana obietnico Bożego Stwórcy, przez którą umacniamy się we wszelkiej nadziei, dotyczącej zbawienia ludów i szerzenia Królestwa Boga i Jego Chrystusa, aby doszło do dopełnienia Chrystusowego dziedzictwa! Ale choć za dni naszych przeliczni nieokiełznani wrogowie Krzyża Chrystusowego występują przeciw tej pełni Bożego dziedzictwa, to jednak z wszystkiego tego, Kościół Chrystusa wyjdzie jeszcze bardziej chwalebny, gdyż idąc wiernie śladami Apostołów posłusznych słowu Jezusa Chrystusa, (który przekazał im, by nie opuszczając Jerozolimy, czekali na przyrzeczenie Ojca (Dz 1, 4) ) - to podobnie i wy, pełni Ducha Świętego, napaściom wrogów postawicie tamę.
I radują się w Panu wszyscy wierzący w Chrystusa, bo jak Bóg Jednorodzonego Syna swego ustanowił Królem na świętej Górze Syjon, aby przez przepowiadanie objawił Ojcowskie nakazy (por. Ps 2, 6), tak i Piotrowi, który panuje na Syjonie w zastępstwie Chrystusa, została dana ta łaska, by osobiście czy przez was, ustanowionych jego współpracownikami, mógł wszystkim narodom głosić przykazania Pańskie.
Toteż i wam udzielona została łaska Ducha Świętego, aby za waszą sprawą słychać było po całym świecie ten głos, jaki Bóg majestatu wydał w mocy majestatu, głos zdolny do powalenia cedrów na Libanie (por. Ps 22, 5) i do wywracania pustyni Kadesu, do ogołacania leśnych gąszczów, oraz sprawiający, że w świątyni Jego wyśpiewują wszyscy: „Chwała!”.
Dlatego też z Waszego powodu dzięki składam Bogu, albowiem dzięki tej łasce dane wam jest głosić Pańskie przykazania zarówno biskupom, jak i nam, księżom, niższego rzędu lewitom, i innym jeszcze niższego stopnia spośród kleru świeckiego i zakonnego, abyśmy wszyscy postępowali zgodnie z wolą Bożą i z łaską naszego powołania, i by, gdy się staramy o lepsze charyzmaty (por. 1 Kor 12, 31), światło życia naszego tak pięknie przed ludźmi świeciło, aby oni chwalili Ojca naszego, który jest w niebie, i byśmy się stawali rzeczywiście światłością świata i solą ziemi (por. Mt 5, 13-14).
A jeśli - z jednej strony - zdolny jestem, nie bez łez, słuchać Doktora Kościoła świętego, Bernarda, który pisząc do Innocentego II rzuca oskarżenie: „Bezczelność duchownych, której matką jest niedbalstwo biskupów, niepokoi Kościół i budzi w nim obrzydzenie”, (Epist. 152) - to z drugiej ożywia mnie wielka nadzieja, bo dzięki tejże łasce dane wam jest - jak to już głosił Doktor Prawdy - powtarzać często biskupom, między innymi, to przykazanie Pańskie: „Na nikogo zbyt wcześnie rąk nie wkładaj” (1 Tm 5, 22).
I jest wam również dane głosić królom ziemi przykazanie Pańskie: „Teraz, królowie, zrozumiejcie, ukorzcie się sędziowie ziemi” (Ps 2, 10). I istotnie powinni zrozumieć, nauczeni doświadczeniem minionych dni, że nie utrwali się ich królestwo, jeśli poprzez niesprawiedliwe ustawy będą chcieli utrudniać pasterską troskę biskupów. Niech się też zapoznają z prawem Pańskim, gdyż jeśli królowie ośmielą się w królestwach swych tolerować katedry zarazy, uprawnione do podawania podległym im ludom nauk bezbożników, to doczekają się u siebie buntowników, odwracających ucho od prawdy, a zwracających się ku bajkom (por. 2 Tm 4, 4).
Wszak przeciw władcom ziemi, lekceważącym najwyższe obowiązki pasterskiej troski, ku szkodzie Kościoła Chrystusowego, i wzbraniającym się słuchać Bożego nakazu, powiedziano w Piśmie: „Potargajmy ich więzy, zrzućmy z siebie ich pęta! Drwi z nich Ten, który mieszka w niebie, Pan im urąga. Aż przemówi do nich w swym gniewie, i w zapalczywości swojej ich zatrwoży” (Ps 2, 3-5).
Ale cieszy się w Panu cały Kościół Świętych, bo wam została dana łaska ogłaszania nakazów Pańskich do wszystkich narodów: „Służcie Panu w bojaźni, i drżąc radujcie się w Nim. Hołd składajcie Synowi, aby się nie rozgniewał, i byście nie zgubili drogi” (Ps 2, 11-12). I trzeba ich przestrzegać, że ludowi, obciążonemu wielką nieprawością, zagroził Pan przez Izajasza: „I dam dzieci na książąta im, a zniewieściali panować im będą. A rzucą się wszyscy, mąż na męża, i każdy na bliźniego swego; i powstanie chłopię na starca, a wzgardzony na poważanego” (Iz 3, 4-5). A kiedy ludy trwały z uporem na drodze grzeszników, oburzony tym Pan, w gniewie swym oddał je pomście;[193] „i pójdą, kto na śmierć - na śmierć, kto pod miecz - pod miecz, kto na głód - na głód, a kto w niewolę - w niewolę (Jr 15, 2).
A jak do Syna, tak Pan tymiż słowami powiedział do Piotra i do jego współpracowników: „Będziesz je rządził laską żelazną, a jako naczynie garncarskie pokruszysz je” (Ps 2, 9); toteż nie brak wam łaski kierowania świętym ludem Bożym, jak przykazał Pan, laską żelazną, aby słuchał i przestrzegał przykazania Pańskiego. Bóg posłużył się słowem „laska żelazna”, która w ręce Pasterza istotnie jest taka. Ponieważ jednak jest żelazną w miłości, a miłość mocna jest jak śmierć (por. Pnp 8, 6), przeto (ta laska) jest żelazna, ale w miłości, o której mówi Apostoł, że „jest cierpliwa i łaskawa. Miłość nie zazdrości, nie działa obłudnie, nie nadyma się, nie łaknie czci, nie szuka swego, nie wpada w gniew, nie pamięta urazy, nie cieszy się z niesprawiedliwości, ale współweseli się z prawdy. Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko wytrzyma. Miłość nigdy nie ustaje” (1 Kor 13, 4 nn). - 1 rzeczywiście, nigdy nie ustaje, bo nawet gdy, niby garncarskie naczynie, rozbija zuchwalców, niszczy je z miłości według ducha Bożego.
Lecz smuci się Góra Syjonu, Matka nasza - Kościół Chrystusowy, i wielce boleje nad śmiercią tak licznych swych synów, ponieważ wielu fałszywych proroków za dni naszych (Mt 24, 23) widziało ułudy i zapowiadało rzeczy kłamliwe, posługując się zdaniem, że „to mówi Pan”, podczas gdy nie przez Pana zostali posłani. Powtarzając z uporem swoje twierdzenia, zwiedli bardzo wielu ludzi, a ci, odrzucając przybranie za synów Bożych, przemienili się na synów gniewu (por. Ef 2, 3), synów pomsty, synów kary i synów gehenny. Zatrzymali się przy drogach grzeszników, przeszli do zebrań bezbożników, a grzechy ludów rozmnożyły się bardziej niż włosy na ich głowach.
Toteż na skutek sprawiedliwego sądu Bożego, ów ryczący lew, który wciąż krąży, szukając kogo by pożarł, natarł mocniej jeszcze tak na owieczki, jak i na pasterzy, i to tak dalece, że nawet sami pasterze, chociaż święci, nie dojrzeli swoimi oczyma, nie usłyszeli swoimi uszami, nie otworzyli ust swoich, nie robili użytku z rąk, nie chodzili na nogach, nie odczuwali w sercu ani nie pojęli rozumem (por. Ps 11, 8 nn). I z tego powodu ginie wciąż coraz więcej owieczek Chrystusa. A nad tą ciężką raną, wraz z Jeremiaszem płacze Kościół, święta Matka nasza, lejąc łzy niewymowne, albowiem cała ziemia została spustoszona i zniszczona (por. Jer 12, 11).
Ale ta święta Matka-Kościół cieszy się jednocześnie z uwagi na was. Albowiem z wielkiego miłosierdzia Boga naszego, za pośrednictwem Pana naszego Jezusa Chrystusa, dla zniweczenia tych potęg ciemności została wam udzielona łaska osobna. Dzięki niej, w ramach tej troski pasterskiej, jaka jest w Piotrze, a przez Piotra w was, zgodnie z miarą daru Chrystusowego, po całym świecie głosi się nakaz Boży bądź przez biskupów, bądź przez kapłanów: „Jeśli pokutować nie będziecie, wszyscy podobnie zginiecie... Czyńcie pokutę, albowiem przybliżyło się Królestwo niebieskie” (Mt 3, 2). Toteż i wy będziecie się radować w Panu, bo słowo Pańskie nie wróci próżne; i gdy nadejdzie czas przecinania, kwiaty zjawią się na naszej ziemi, a niebiosa będą się cieszyć, bo napisano: „I większa będzie radość w niebie[194] z powodu jednego grzesznika czyniącego pokutę niż z powodu dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują pokuty” (Łk 15, 7). Będzie też radość i wśród Aniołów Pańskich[195] z powodu każdego z synów gniewu, którzy wróciwszy „do serca”, będą na nowo przyjęci jako synowie przybrani (por. Ga 4, 5).
Ale to nie wystarczy. Kościół Chrystusowy był, i musi być jeszcze uciskany, toteż winien się przygotować do walki. Szatan dołożył starań, by go przesiać, jak się przesiewa pszenicę, toteż Kościół musi być pouczony i wzmocniony na siłach, aby odniósł zwycięstwo. Piekielne bramy nie przemogą go. Jednakże za dni naszych popadł on między zbójców, którzy odarłszy go z szat, po zadaniu wielu ran, porzucili go w wielu sprawach na pół żywego. Toteż potrzebne mu współczucie jakiegoś Samarytanina, który pod wpływem litości przyszedłby doń, opatrzyłby jego rany po zalaniu ich oliwą i winem, a zostawiając gospodarzowi dwa denary, powiedziałby mu:: „Miej staranie o niego” (por. Lk 10, 30-37).
Gdzież jednak jest ten Samarytanin? W Kościele Chrystusowym mamy niewyczerpane skarby Boże, dlatego cieszy się i dziękuje Bogu naszemu cały powszechny Kościół: ten na niebiosach i ten co na ziemi, i to aż do skończenia wieków (por. Mt 28, 20), bo Boski Samarytanin, Pan nasz, Jezus Chrystus na swoim miejscu ustanowił Piotra i jego następców. Dał im łaskę, aby w zależności od potrzeb zbliżali się do całego Kościoła zjednoczonego w imię Jezusa, również na ekumenicznym Soborze, by obwiązali jego rany[196], po zalaniu ich oliwą i winem łaski Zbawiciela naszego. Wziąwszy zaś, dwa denary ze skarbca nauki niebios, mógł on dać je gospodarzowi, to znaczy biskupom, aby w każdym czasie mógli oni kupować olejki kojące rany, zarówno w wierze, jak i w obyczajach, jak tego wymaga potrzeba danego Kościoła.
Ach! Ach! Ta niedoświadczona owieczka zaczęła roztrząsać rzecz wcale niełatwą. Dziękuję jednak mojemu Bogu za to, że miłosiernie i w sposób na wskroś wyjątkowy utwierdził me nadzieje.
I rzeczywiście, w Jezusie Chrystusie Panu naszym i w miłosierdziu naszego Boga, święcenie bliskiego już Roku powszechnego Jubileuszu[197] obniża góry, przemienia ścieżki kręte i ostre na proste i gładkie (por. Iz 40,4) nadające się do zwołania ekumenicznego Soboru[198] .
Wśród bardzo ciężkich ran zadanych Kościołowi (o których zaraz będzie mowa)[199] jest bardzo wiele takich, które pobudzić mogą miłość dobrego Samarytanina do tego, by przez Sobór Ekumeniczny i opatrzył rany, i by Kościół Chrystusowy lepiej przygotował do walki, oraz wzmocnił do odniesienia zwycięstwa.
1. Za dni naszych niejedna jest herezja czy bezbożność, ale są bardzo liczne, a należy z nimi walczyć i je unicestwić.
2. Nie tylko w różnych miejscach ziemi, ale (o zgrozo!) ku zgorszeniu całego świata, przede wszystkim na terenach ziemskiego władztwa papieskiego, pośród wszystkich niegodziwości wysuwa się na czoło okropna i szatańska wada bluźnierczych przekleństw, będących istotnie mową piekieł. Ponieważ plaga ta, z powodu zaniedbań duszpasterzy, krzewi się z dnia na dzień coraz bardziej, jest rzeczą konieczną, aby wszyscy pasterze złączeni w Chrystusie z Piotrem, zebrali się po to, aby z energią i dobrocią (por. Mdr 8, 1) użyć mogli wszelkich niezbędnych i odpowiednich środków do wykorzenienia tej wady, tak aby zgodnie z przykazaniem Pańskim, jak i z tym co słuszne, nie znalazł się ani jeden, który by się ośmielił wzywać straszliwe, najświętsze Imię Boga.
3. A jako że za dni naszych stało się, że z Syjonu zamiast prawa, przez złość bezbożników, wypłynęła bezbożność, a na ziemi całej[200] nie słyszy się już słowa Bożego, lecz kłamstwa wywodzące się z Jerozolimy, dlatego jest niezbędne, aby Piotr na Syjonie, przed wszystkimi pasterzami, ogłosił słowo prawdy (por. 2 Tm 2, 15) i prawo Boga i Pana naszego.
4. A za dni naszych, będących godziną ciemności[201], trafiają się pasterze (niewinni jak myślę, ale są!), którzy mniej lub więcej zboczyli z drogi[202] . Wśród nich zaś, niemało jest takich, co popadli w niedbalstwo, ułatwiające tak duchownym, jak świeckim chodzenie po drogach grzeszników. Co do wielu z nich jest rzeczą pożądaną, (tak zresztą jak i u innych), by przestrzegali wszelkich przepisów, jakie na bazie norm kanonicznych świętej Matki Kościoła, zostały wydane w odniesieniu do życia i przyzwoitości duchowieństwa, w odniesieniu do corocznych wizytacji diecezjalnych oraz co do zwoływania synodów diecezjalnych, jak i prowincjalnych. Po dokładnym i wiernym wypełnieniu wszystkich tych zobowiązań, zbliża się tym samym wszelkie dobro ku budowie Ciała Chrystusa. Kiedy jednak pomija się te sprawy, i gdy nie są [one] wykonywane dokładnie i wiernie, pojawia się wszelkie zło, by zapanować w Kościele Chrystusa. Że ekumeniczny Sobór może obwiązać tego rodzaju najcięższe rany (por. Łk 10, 3) Kościoła - któż tego nie widzi?
5. Z powodu ucisku, jaki Kościół cierpi za dni naszych[203], osłabły wprawdzie siły pasterzy, ale i dziś nie brak ludzi gotowych do ich odnowienia. A wszystko to uzyskać można wspaniale przez zwołanie ekumenicznego Soboru, bo przez to siły owe staną się bardziej zdolne do opiekowania się owieczkami (każdą przez swego pasterza), w jedności rządzenia, wiary i miłości w zależności od wzrastających potrzeb poszczególnych ludów.
6. Za naszych dni doszło do tego, że z racji wspomnianego ucisku, wśród ludności prawie nie ma już tego szacunku i zaufania względem pasterzy, jakie niezbędne są do tego, by owieczki słuchały ich głosu (por. J 10, 16), i by ku swemu pożytkowi szły na Chrystusowe pastwiska. Szacunek ów i zaufanie będzie można odnowić i zwiększyć przez zwołanie ekumenicznego Soboru, gdyż pasterze, przybliżywszy się do Piotra i połączywszy się razem w Chrystusie na Soborze, w większej obfitości zaczerpną wód ze źródeł Zbawiciela, mówiącego o sobie: „Jam jest kwiat polny i lilia polna” (Pnp 2, 1). Zaś sami pasterze, kwitnąc zawsze i wciąż upodobniając się coraz bardziej w Chrystusie Panu naszym do lilii, wróciwszy potem do swych owczarni sprawią, że owieczki rozradują się w Chrystusie. A wówczas wszyscy wierzący w Chrystusa, z pól czy z dolin, kwitnąć będą razem w winnicy, w Jezusie Chrystusie, Panu naszym.
7. A już nade wszystko pasterze i królowie ziemi powinni się tak usposobić, aby zjednoczeni węzłem pokoju (por. Ef 4, 3) i miłości, odpowiednio godni łaski powołania swego, zgodnie i skutecznie, słowem i czynem, mogli, jak należy zabrać się do wykorzeniania na całej ziemi niegodziwych sekt i do okiełznania tego zepsucia obyczajów, z którego wspomniane sekty bezbożne, jak i herezje, biorą początek.
8. Za pontyfikatu Piusa VI, Piusa VII, i w początkach pontyfikatu Grzegorza XVI (którzy już nie żyją), według wielkiego miłosierdzia swego przemówił do nas Pan (por. Ps 50, 3)[204] w wielkim swoim gniewie i w miłosierdziu, a jednak stan nowy stawał się gorszy od poprzedniego (por. Mt 12, 45). I ponownie przemówił w swym zagniewaniu i miłosierdziu[205] (gdy Pallotti to pisał papież, zmuszony do ucieczki, przebywał poza Państwem Kościelnym). Dlatego nadszedł czas, by zastosować wszystkie, bardziej jeszcze skuteczne środki, oraz wszystko, co jest w dyspozycji Kościoła Chrystusowego; to zaś, co się tyczy duchownych, zakonników i świętego ludu Bożego, by było lepiej zachowane zgodnie z Prawem Pańskim i z kanonami świętej Matki-Kościoła. A wszystko to przy stosowaniu mocy i łagodności osiągnąć można przez zwołanie ekumenicznego Soboru pod wpływem natchnienia Bożego i przez łaskę Pana naszego, Jezusa Chrystusa, pod miłosiernym kierownictwem samego Boga Wszechmogącego.
W taki sposób nie tylko opatrzy się rany Kościoła, ale Kościół sam jako Oblubienica strojna i przygotowana dla swego Oblubieńca, powstanie niby z pustyni (por. Pnp 8, 5) opływająca w rozkosze, wsparta na Umiłowanym. A wówczas na taki widok Aniołowie Niebios mówić będą pełni podziwu: „Kimże jest ta, co kroczy niby powstająca jutrzenka, piękna jak księżyc, przyodziana jak słońce, a straszna jak wojsko ustawione w szyku bojowym” (por. Pnp 6, 9)? A miły Oblubieniec Kościoła w niewysłowionym przelewie łaski, zstąpi do niej jak do swojego ogrodu; lewe swe ramię podłoży jej mocno pod głowę, prawicą zaś swą obejmie ją, mówiąc ze słodyczą: Piękna jesteś Przyjaciółko moja, słodka i zdobna jak Jeruzalem (por. Pnp 6, 3). I wraz z Nim rozraduje się serce wasze, a radości waszej nikt wam nie odejmie (por. J 16, 22), gdyż przez tę łaskę, jaka w was działa, rozkwitnie winnica Pańska, rodząc w wielkiej obfitości zespół wszystkich cnót w Chrystusie Jezusie, Panu naszym. Jemu chwała, panowanie i dziękczynienie[206] przez wszystkie wieki wieków.
Prócz tego niech wszyscy wierzący w Chrystusa dzięki składają Bogu Zbawcy naszemu, bo jak w pierwszym okresie tenże Pan nasz Jezus Chrystus udzielił Apostołom dla rządzenia Kościołem, między innymi daru czynienia cudów (por. Dz 5, 12; Mk 16, 17), tak później, gdy przedziwnym zrządzeniem Bożej Opatrzności doszło do tego, że papież, prócz pełni najwyższej władzy potrzebnej do budowania Kościoła, uzyskał i władztwo doczesne, to i wam przyznana została jeszcze inna łaska, tj., współdziałania z papieżem w budowaniu Ciała Chrystusowego. Macie więc ten obowiązek pełnić w wierze, która w was działa przez miłość, i głoszona jest po całym świecie: (por. Ga 5, 5 i Rz 1, 8). Toteż przy stosowaniu doczesnej władzy pod wpływem wiary waszej przytrafiać się będą te przedziwne znaki, o których - powołując się na Ojców świętych - mówił już Apostoł do Żydów: „Przez wiarę pokonywali królestwa, pełnili sprawiedliwość, otrzymywali obietnice, zawierali paszczęki lwów” (Hbr 11, 33).
Istotnie! Przez wiarę waszą, stojącą tak mocno jak wieża libańska[207], ustawiona od strony Damaszku dla obrony przed wrogami Chrystusowego Krzyża (por. Flp 3, 18), wy w tymże Panu naszym Jezusie Chrystusie pragnący zaślubin z Barankiem Niepokalanym, pragnący prawdziwych Jego bogactw i spragnieni radości dzieci Bożych, staliście się zwycięzcami ponad wszystkie królestwa świata; wszystko bowiem, co jest na świecie - to pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha żywota (por. 1 J 2, 16). Przez tęż wiarę, wy, posługując się zawsze czterema Ewangeliami Jezusa Chrystusa, jakby to były czterokonne wozy Aminadaba[208], w tymże Panu naszym Jezusie Chrystusie, który jest Słońcem sprawiedliwości, rozbłyśnie przed Bogiem i przed ludźmi wasza sprawiedliwość (por. Mt 5, 16).
Dlatego to wskutek waszej wiary zamkną się lwie paszczęki tych, co w złośliwości swej wyostrzyli języki jak miecze przeciw pasterzom i książętom Kościoła Chrystusowego, a wy w dniu ostatecznym, zgodnie z obietnicą Bożą otrzymacie koronę sprawiedliwości w Jezusie Chrystusie Panu naszym. I przekonają się wszystkie ludy ziemi, że ustanowieni z woli Bożej zwierzchnicy dla zarządzania doczesnymi sprawami, są tymi, którzy w wierze w Jezusa Chrystusa, korzystając ze świata, jakby nie korzystali (por. 1 Kor 7, 31), posiadając, jakby nie posiadali (ib).
I raz jeszcze dziękuję Bogu mojemu, ufny w Jezusie Chrystusie Panu naszym, że przez podobne, codzienne cuda waszej wiary, jakie objawiają się wśród działań w dziedzinie kierowania doczesnymi sprawami, wzmocni się autorytet władzy, a Chrystusowy Kościół, coraz bardziej kwitnący, będzie się rozszerzał po całej ziemi.
I cały Kościół Świętych, ze względu na was, cieszył się będzie wieczyście nie tylko dlatego, że ponad wszystkich innych staliście się w Chrystusie bogaci w Boże dary niezwykłej obfitości, przekazane dla uświęcenia waszego i dla budowania (por. Ef 4, 16) całego Ciała Chrystusa, ale o wiele więcej (cieszył się będzie) niewypowiedzianą radością, bo jak nie ma między wami nikogo, kto by otrzymany talent zawinął w chustkę[209] i potem go ukrył, ale zgodnie z wolą Bożą, ufni w Jezusie Chrystusie oddaliście go z zawierzeniem bankierom na stałe, by przynosił dochód, tak kiedy nadejdzie Pan nasz Jezus Chrystus, obejmie każdego z was, mówiąc: „Dobrze, sługo dobry i wierny. Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego Pana (Mt 25, 21).
A jako wam, tak wszystkiego tego i mnie, i wszystkim braciom w Chrystusie za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi i wszystkich Świętych niechaj miłosiernie użyczy wszechmogący i miłosierny Bóg, przez tegoż Chrystusa Pana naszego. Jemu chwała, cześć i dzięki przez wszystkie wieki wieków. Amen. (por. Rz 2,10; Ap 7,12).
I znów, powtórnie, proszę Waszą Eminencję i Braci Waszej Em. w świętym dostojeństwie, byście mi raczyli wybaczyć[210], bo jeżeli - jak zwykły to czynić owieczki - uprzykrzyłem się wam swoim pojękiwaniem, to świadom jestem, że jęczę przed tymi Pasterzami, którzy jako nieomylni opiekunowie, sercem i czynem strzegą słowa Pana, które tak brzmi: „Dobry pasterz daje życie swoje za swe owieczki” (J 10, 11).
A według pełni łaski Jezusa Chrystusa, naszego Pana, jaka udzielona została wam, a w Bogu przez was, i przez tego, który nosi miano Zastępcy Chrystusa, (a któremu nie jestem godzien rozwiązać u nóg rzemyka)[211], błogosławieństwo Boga wszechmogącego niech będzie nade mną i nad całym światem. W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego przez wszystkie wieki wieków. Amen.
W Dniu Zielonych Świąt, 6 - go dnia przed czerwcowymi kalendami[212] roku przywróconego zbawienia 1849.
[1] Tłumacz ogranicza, się do włoskiego przekładu „Uwag wstępnych”, „Nota praevia” ks. Hettenkofera. Przekład ten został poszerzony przez włoskiego tłumacza o teksty Pallottiego dla pełniejszego obrazu okoliczności, w jakich powstały „Listy łacińskie”.
W przekładzie tekstu samych Listów tłumacz stosuje taką metodę, jak przy przekładzie innych działów OOCC. Opuszcza więc wiele adnotacji wydawcy, nie wnoszących nic merytorycznego.
[2] Tam bowiem przeniesiono szpital z Via Pettinari (Cento Preti).
[3] Prawie na pewno była to brama Świętojańska.
[4] Klaryski z San Silvestro in Capite żyły w klasztorze przy placu o tej samej nazwie, Augustianki od św. Marty, przy pl. Colleggio Romano.
[5] Dominikanki żyły w obecnym „ Angelicum” (Uniwersytet św. Tomasza).
[6] Wizytki miały swój klasztor przy istniejącej jeszcze ul. Via delie Vergini.
[7] W sprawach osób i rzeczy wymienionych w tej „Nota praevia”, jak w samym tekście tej publikacji, należy się posługiwać jakąś odpowiednią encyklopedią.
[8] Według Jana Hettenkofera SAC, Historia P.S.M. Rzym 1935, S. 129- 132. Nie wspomina on tam nic o liście /4/ do Hodgsona. Zob. o nim Frank, II635.
[9] Mając na uwadze przekład krytycznego wydania Listów łacińskich (przedrukowanego z XIII tomu OOCC) tłumacz - w odróżnieniu od przekładu włoskiego - wprowadza do polskiego tekstu (podobnie jak w poprzednich przekładach Pism Pallottiego) przypisy, znajdujące się we wspomnianym krytycznym wydaniu, wciągając również odnośniki z Pisma Św.
[10] Czterostronicowy plik z dołączoną luźną kartką, z datą 17 maja 1849.
[11] Ferdynand II, ur. 2 stycznia 1810, wstąpił na tron 8 listopada 1830, poślubił w 1832 Marię Krystynę z Sawoi; w latach 1848-1850 gościł w Gaecie i w Portici wygnańcę z Rzymu, Piusa IX; zmarł 22 maja 1859.
[12] Królestwo Obojga Sycylii przywrócone zostało oficjalnie po raz ostatni - pod panowaniem Ferdynanda I, który (ur. w 1751) panował w latach 1759-1825.
[13] „Sposobem dziwnym” - dodatekpóźniejszy.
[14] „bo zgodnie z łaską powołania i wyboru na króla” - dod. późn.
[15] „do sług swoich” to końcowa wersja różnych innych sformułowań.
[16] „uczyniony jesteś przez Pana” - dod. późn.
[17] „w nadziei w Chrystusie” - dod. późn.
[18] ”przeształciło się w nierządnicę” - dod. późn.
[19] Na spotkanie z papieżem król wybrał się okrętem.
[20] Po prostu musiał on zejść z drzewa.
[21] Zobacz przypis 11.
[22] „jak na ognistym wozie Eliasza” - dod. późn.
[23] Typowa formuła stosowana przez kurię rzymską.
[24] Zbiegli z papieżem razem. Pierwszym w Gaecie był kard. Jakub Antonelli.
[25] Zob. przypis poprzedni.
[26] W oryginale było: „Niech błogosławi Tobie i wszystkim pokoleniom Twoim.
[27] W 1849 Ferdynand II liczył lat 40.
[28] O Ferdynandzie III, „ króli Kastylii i Leonii” - zob. w encyklopediach.
[29] „świętych” -dod. późn.
[30] Zob. „praeconiumpascale”.
[31] Słowa używane w prefacjach mszalnych.
[32] „i dzięki składały naszemu Bogu” (też słowa prefacji) - dod. późn.
[33] „nie tylko się umacnia” - dod. późn.
[34] „pokornie” - dod. późn.
[35] W oryginale: „tak nauczającego”.
[36] „w sercu swym” - dod. późn.
[37] Odpowiada to dacie 17 maja.
[38] Wedł. ks. Amoroso (Biografia, s. 437) list ten skierowany był do ks. Feliksa Randaniniego, który miał go wysłać.
[39] Plik 4-stronicowy, rkp. z 17 maja 1849.
[40] Teodor. W oryginale Wincenty, w wyd. ks. Hettenkofera Teofil.
[41] W górnym prawym rogu kartki num. listu 1569. Data 17. 5 1849, dopisana przez ks. Hettenkofera ołówkiem.
[42] Por. Łk 22, 53. - Pallotti pisze to w ukryciu w Kolegium Irlandzkim za Republiki Rzymskiej.
[43] „wyrozumiale” -dod. późn.
[44] Cały ten ustęp od „Może który z was” do „w mniej właściwym, stylu” został napisany na marginesie, i w późniejszym czasie. Przekreślony tekst pierwotnie brzmiał: Chociaż ja w tych dniach nie pełnię wobec was dzieł Ojca, nie wyzbyłem się jednak do was mojego uczucia. Nie mogę też, jakbym pragnął, mówić do was z ust do ust, obecny jednak w duchu i przez list niniejszy, z nadzieją w Jezusie Chrystusie, przychodzę cieszyć się z tego, że, gdy nadeszła noc i godzina ciemności, wam kochającym Boga wszystko wychodzi na dobre.
[45] „Wydarzenia chwili... wszyscy razem”- dod. późn.
[46] „na waszą zgubę” - dod. późn.
[47] Dalej jest słowo zupełnie poprzekreślane i nieczytelne.
[48] ”natchniony przez Ducha Świętego” – dod. późn.
[49] „rozkwitający” - dod. późn.
[50] „hen, ku rzeczom wzniosłym” - dod. późn.
[51] „coście w głębi serca” - dod, późn.
[52] Odpowiada t oddacie 17 maja 1849.
[53] Mieściło się wtedy na Piazza di Spagna w Rzymie.
[54] Pod przybranym imieniem Teodora Pallotti, ze zrozumiałych względów, podaje jakoby był wtedy „w Marsylii (Francja).
[55] Por. 2 Kor 5, 20. Święty zwraca się tu do jednego z przełożonych Kolegium
[56] Plik 4-stronicowy, rkp. z 17 maja 1849.
[57] „mieszkającym w Londynie” - dod. poźn. - Należy zwrócić uwagę, że następujące tu zaraz słowa zostały przez Pallottiego użyte niedługo przed jego śmiercią.
[58] Akapit ten to dodatek późniejszy.
[59] Trzy wersje, z których pozostała trzecia, bo druga nieczytelna, a pierwsza brzmiała: „ każe mi pisać”.
[60] Zachować wiarę i zwiększyć miłość - oto wyraźnie przedstawiony cel apostolskiego działania św. Wincentego.
[61] I tu została zaznaczona wyraźnie podstawowa idea Pallottiego: rozpalać miłość między katolikami i szerzyć ją wśród reszty ludzkości. fi Pierwotnie: „ nie ulegajmy niewłaściwemu lękowi”.
[62] Pierwotnie: „ nie ulegajmy niewłaściwemu lękowi”.
[63] Wyraźna aluzja do „Sermo in Nativitate B. M. De aquaeductu” św. Bernarda z Clairveaux.
[64] Trzy wersje: pierwsza „nam”; druga „wszystkim”; trzecia jak w tekście definitywnym.
[65] Słowa: „w oparciu o nadzieję... Panu naszym” - na pewno dodane w późniejszym czasie.
[66] I tu, przed ostateczną wersją, były dwie odmienne: „i diabeł ponad wszystko nienawidzi” (1) i „Ale czuwajcie, bo szatan ponad wszelkie dzieła Boże nienawidzi właśnie tego” (2).
[67] Skreślono słowa napisane po wierze: „która martwa jest zawsze, gdy pozbawiona uczynków”.
[68] Zamiast pierwotnego: „i byśmy przez Boga byli oglądani, takimi winniśmy być według daru wybraństwa i powołania naszego”.
[69] „A przede wszystkim... brzmi” - dod. późn.
[70] Nieco wcześniej omawiana była nauka Kościoła o Matce Bożej; teraz kolej na naukę o usprawiedliwieniu, jako że Melia i Faa di Bruno żyli w protestanckim środowisku.
[71] „przeciw nam” - dod. późn.
[72] W oryginale było najpierw: „Chrystus zaczął czynić i uczyć... „
[73] „a przecież przystoi... zadowalali” - dod. późn.
[74] „A jeszcze większa bieda nam, jeśli” - dod. późn.
[75] „jak to sami wiemy... Chrystusa” - dod. późn.
[76] Zdanie poprzedzone skreślonymi słowami: „Krótki jest czas pozostawiony nam, by się przygotować”.
[77] „nie do was” - dod. późn.
[78] „czystości” - dod. późn.
[79] W oryginale było: „aby ktoś mając na względzie naszą słabość... „
[80] „ukazała nam... Maryi” -dod. późn.
[81] Tak zamiast pierwotnego: „Który dla miłosiernego umocnienia i wsparcia naszej nadziei”.
[82] „mamy iść” - dod. późn.
[83] skreślone „jak przystoi szafarzom”.
[84] „i proroków... Jezus Chrystus” - dod. późn.
[85] ”całego” – dod. poźń.
[86] „stara się rządzić własnym domem” - dod. późn.
[87] „w nadziei łaski Chrystusa” - dod. późn.
[88] W oryginale: „anielska czystość”.
[89] „przez Ducha Świętego” - dod. późn.
[90] Zamiast pierwotnego: „przykazanie dał wam mówiąc”, napisano potem: „z prostotą serca”.
[91] „A dla naszej pociechy... przemyśleć” - dod. późn.
[92] Słowa: „dla nas nieodzowny... zbawiony” napisano na marginesie pionowo.
[93] „On sam” -dod. późn.
[94] „jako szafarze Chrystusa” - dod. późn.
[95] który gorzko płacze” - dod. późn.
[96] „A wy także Bracia najmilsi” - dod. późn.
[97] „Cóż jednak... w Chrystusie” - dod. późn.
[98] „i zamienić w czyn... kierowania domem” - dod. późn.
[99] Zamiast pierwotnego: „A wy łaknący i spragnieni sprawiedliwości rozważajcie...”.
[100] Skreślono następujące dalej słowa: „zgodnie z darem wyboru i powołania waszego”.
[101] Zobacz: Orędzie Paschalne.
[102] Por. Orędzie Paschalne.
[103] „rozproszy wszystko i obróci w nicość” - dod. późn. Oczywista aluzja do Mt 22.
[104] „w całości nas samych” - dod. późn.
[105] „A dalej... postępowaniu” - dod. późn.
[106] „bo przeciw sobie... przy pomocy Bożej” - dod. późn.
[107] „bo przeciw sobie... przy pomocy Bożej” - dod. późn.
[108] „jak napisano... tak.. „ - dod. późn.
[109] „te siedem” - dod. późn.
[110] „i pełne bogactw... Jezusa Chrystusa” - dod, późn.
[111] „stają się sprawiedliwością... grzechem” - słowa te stoją nad skreślonymi: „co nie znał grzechu, a dla nas stał się grzechem, stają się w Nim sprawiedliwością”.
[112] „znad Morza Tyberiadzkiego” - dod, późn.
[113] „zechciał miłościwie” - dod. późn.
[114] „winniśmy i to rozważyć” - dod. późn.
[115] „cudownym sposobem” - dod. późn.
[116] Następuje, skreślone potem: „Tak czyńcie” oraz: „I prośmy Pana N. J. Chrystusa o pomoc w każdym czasie, abyśmy pojęli (...)”.
[117] De cura Pastorum, cz. 2, rozdz. 1.
[118] „by nie ustać w drodze” - dod. późn.
[119] „nam zjednoczonym w Jezusie Chrystusie” - dod. późn.
[120] Plik 4-stronicowy, którego dwie ostatnie strony są czyste. Jest to pierwszy brudnopis z maja 1849.
[121] Ad Infinitam Dei Gloriam / De Post Foetantes Accepit Me Dominus /Ad Destruendum Peccatum/ Ad Salvandas Animas/ Moriatur Peccatum Vivat Deus/ Ego Nihilum Peccatum Miseria Abominatio Omne Malum/, tj. Dla nieskończonej chwały Bożej, Przyjął mnie Pan, pasącego brzemienne owce, Dla zniszczenia grzechu, Dla zbawienia dusz, Niech przepadnie grzech, a niech żyje Bóg. Jam nicość, grzech nędza, obrzydliwość, wszelkie zło.
[122] W oryginale było: „Najniegodniejszy ze wszystkich prezbiter przez serdeczne miłosierdzie Boże”,
[123] „ostatni” - dod. późn. Skreślono następujące dalej słowa: „Kongregacji założonej pod przemożną opieką Dziewicy Maryi, Królowej Apostołów”.
[124] O ks. Hodgsonie zob. pracę ks. F. Moccii: „Pallotti, Pallottini e Cattolice- simo Inglese nelTepistolario del Beato Vincenzo”, Rzym 1960 (maszynopis),
[125] „z Bogiem” - dod. późn.
[126] Przytoczone tu słowa, poczynając od „łaską udzieloną ci”, to ostateczna redakcja pisma o nieprawdopodobnie częstych poprawkach, będących często bez związku z tym, co je poprzedza; dlatego tekst w owej postaci niemożliwy jest do odtworzenia.
[127] Słowa: „A ja najmniejszy i ponad” przytoczone tu, nie mają żadnego związku z kontekstem.
[128] Cały fragment zaczynający się od: „Księża Rafał i Józef (Melia i Faa di Bruno) „... do „tak skłania ciebie do” pełne są też poprawek nie dających się dosłownie odtworzyć, choć w całości sens ich jest dostatecznie jasny.
Dla tekstu zaczynającego się od: „i łaską udzieloną i” (str. 43) aż do „tak skłania ciebie” mamy takie odnośniki biblijne:
„z udzieleniem ci przez włożenie rąk kapł.”-lTm4, 14; „wykonywać... posługiwanie” - 2 Tm 4, 5. „Twego pielgrzymowania” - Ps 118, 54; „uzdrawiali” - ITes 3, 7; „wiadomością o... powołaniu”- 2Tm 1, 9; „przez Ducha Świętego... miłość Chrystusa” - Rz 5, 5; „u ludzi... w jednym domu” - Ps 67, 7; „tak skłania ciebie” - 2 Kor 5, 14. Poczynając od tego: „tak skłania ciebie” zmniejsza się ilość poprawek, a przede wszystkim tekst staje się jaśniejszy.
[129] „Ja zaś mizerak... naszego Boga” - dod, późn.
[130] Chodzi oczywiście o Ks. Rafała Melię, jak nieco dalej o ks. Józefa di Bruno.
[131] „by święcone było... swym miłosierdziu” - dod. późn.
[132] Dla wspomnianej tu „świątyni”, jaka miała powstać w miejscowości Kenti- shtown Pallotti przygotował płaskorzeźbę, umieszczoną potem w San Salvatore in Onda w Rzymie (ołtarz św. Aleksego).
[133] „tam” - dod. późn.
[134] Pierwotnie: a) „wszystkich zaś poszczególnych ludów”; b) „wszystkie ludy”
[135] „z weselem” - dod. późn.
[136] Tekst od słów: „Najmilszy” brzmiał pierwotnie: „bądź zatem pewny, że wszystkie najniegodziwsze pociski nieprzyjacielskie diabła są przeciwko tobie”.
[137] „dzielny żołnierz Chrystusowy” - dod. późn.
[138] „Duch wprawdzie ochoczy, ale ciało mdłe” - dod. późn.
[139] Pierwotnie: „strzeżmy w dniu każdym dobrego depozytu modlitwy myślnej”.
[140] „który mówi” - dod, późn.
[141] „wśród walk przeróżnych” - dod. późn.
[142] Pap. Eugeniusz III, od 1145 -1153.
[143] Pierwotnie: „Mamy zaczynać z lękiem, aby stając się przez ten lęk zbawienny bardziej starannymi, i nie przyjmując daremnie łaski Bożej, coraz bardziej oddawać się świętym rozmyślaniom”.
[144] „w miłosierdziu swym ustanowił nas” - dod. późn.
[145] Odtąd Pallotti, który już od „A jako że Bóg...” pisał na dolnym marginesie kartki, kontynuuje to na górnym, skreślając z tego, co było na dole: „litośnie chciał nas wezwać tak do Ojca Wszechmogącego przemawiającego przez Jeremiasza proroka...” (por. Jer 3,15).
[146] Od tego miejsca („z płaczem mówiła” aż do „gniewu zapalczywości Pańskiej”): pisał Pallotti ten tekst pionowo, na marginesie lewej strony kartki.
[147] „nad tobą” - dod. późn.
[148] „ale nie bez nas” - dod. późn.
[149] „zawsze” - dod. późn.
[150] 16-stronicowy plik, którego dwie ostatnie strony są czyste. Plik utrzymany w dobrym stanie. Data 27 maja 1849. Paginację zawdzięczamy ks. Hettenkoferowi, który też podał datę tego listu, zaznaczoną przez Świętego na s. 14.
[151] W oryginale było „z wami”.
[152] W oryginale było „z was”.
[153] Pierwotnie „nad wami”.
[154] Dość wyraźna aluzja do przedreformacyjnego okresu Kościoła w Wielkiej Brytani.
[155] Tak się zaczyna parafraza kant. Zachariasza (Łk 1, 68 nn). Od tego punktu (a odnosi się to do całego obecnego listu) nie można zrozumieć w pełni tego pisma bez znajomości 19-wiecznej historii brytyjskiego Kościoła, zwłaszcza że od tego czasu upłynęło półtora wieku. Ale szerzej nie możemy tu tego omawiać.
[156] Na temat Owczarni zob. rozdz. 19 Ewang. św. Jana.
[157] „was” - dod. późn.
[158] „ tak i zgodnie... waszą posługą” - dod. późn.
[159] Z powyższych słów wynika jasno, że Pallotti myślał nie tylko o Wyspie Brytyjskiej, lecz patrzał dalej - jak sięgało imperium brytyjskie.
[160] „ludy” - dod. późn.
[161] „Z najwyższą... w Panu” - dod. późn.
[162] „Wiernie” - dod. późn.
[163] „mnogość przedziwna” - dod. późn.
[164] „Po tym... „ - dod. późn.
[165] „W sprawie posłuszeństwa” - dod. późn.
[166] „dzień w dzień w Kościele” - dod. późn.
[167] „i wyznają” - dod. późn.
[168] Wedł. ks. Noccii ma być poenitentes a nie poenitenter.
[169] Od słów: „odchodząc z tego świata” aż do „Pana” - tekst Pallottiego odtwarza w wielkim stopniu teksty Rytuału Rzymskiego, odnoszące się do ostatnich chwil życia wiernych.
[170] Źródło: „ Antiph. in Off. plurrim. Mart. „ - dod. późn.
[171] „zachowa w sobie me słowa” - dod. późn.
[172] W oryginale: „... umiłuje go Ojciec i do Niego przyjdziemy”.
[173] „a kapłan będzie go podsycał... „ - dod. późn.
[174] Przytoczone słowa nawiązują do słów Kanonu Rzymskiego, którymi prawdopodobnie inspirował się Pallotti.
[175] „jak to ma miejsce u was” - dod. późn.
[176] „któż zatem... umiłował” - dod, późn.
[177] W oryginale: „i jesteście pewni w Bogu, że nikt nie będzie mógł oderwać was od... ani żadne inne stworzenie”.
[178] „przedziwne przejawy miłości” - przypomina Orędzie Wielkanocne.
[179] Cały ten akapit naszpikowany jest cytatami pochodzącymi z Iz 2, 13, 1 Tm 2, 5 i z Ps 131.
[180] Przypowieść o talentach - Mt 25, 14-30.
[181] „... w zespole... niektórzy spierali się, który z nich jest większy” - tak było w oryginale.
[182] Oznacza datę: 27 maja 1849. Dopisał ją na osobnej stronicy ołówkiem ks. Jan Hettenkofer.
[183] Do tych jednak stron, jako 15, dołączona jest kartka z takim tekstem: „Prześwietny i Przewielebny Panie. Najpokorniej proszę, byś zechciał rozporządzić listem do Wiel. Księży (Tobie tylko, a nie innym, z wielką nadzieją w Panu, przekazanym), w zależności od tego, jak w sercu swoim uznasz według Boga. Zechce też Wasza Przewielebność dołączyć odpowiednie i jeszcze bardziej pożyteczne uwagi, jakie godzi się czynić nie mnie, lecz Waszej Przewielebności, i jakie się Tobie spodoba uczynić w Panu. Bo serce króla, a tym bardziej Biskupa jest w rękach Pana (Prz 21, 1). Całuję pierścień - znak świętego Twego oblubieńczego związku z Kościołem. Raczy mnie Ksiądz Biskup pobłogosławić w imię Pańskie. Pozostaję najmniejszym spośród sług Twoich Teofilem”. - Ks. Moccia uważa, że adresatem tych słów był Bp Mikołaj P. Wiseman (1802 -1865), znany przyjaciel św. Wincentego, późniejszy kardynał.
[184] 16-stronicowy plik, którego ostatnie trzy strony są czyste, bez daty. Datę (27-5-49) ołówkiem dopisał Hettenkofer.
[185] Po śmierci kard., L. Micary (1847), Macchi został biskupem Ostii (i Velletri), a także dziekanem świętego Kolegium; z tego względu jest adresatem listu świętego Wincentego.
[186] Trzeba pamiętać o okolicznościach, w jakich pisze Pallotti, zdeterminowany, m. in. wprowadzeniem „Republiki Rzymskiej”.
[187] „by przez niego i inni współbracia... mój głos usłyszeć mogli” - dod. późn.
[188] Dalej są przekreślone słowa: „Oblubieniec dusz naszych”
[189] „na całym świecie” - dod. późn.
[190] Por. 7Mtl3, 24-30.
[191] Od tego momentu częstsze będzie odwoływanie się do obrazu owczarni, owieczek, pasterza. Zob., np. pierwsze akapity 10 rozdz. Ewangelii wedł. św. Jana.
[192] Zob. „Orędzie Paschalne”.
[193] „oddal je pomście” - dod. późn.
[194] W oryginale było: „większa będzie przed Aniołami”.
[195] „przed Aniołami Boga” - dod. późn.
[196] Pallotti nawiązuje do Łk 10, 30-37.
[197] Pallotti pisze to w maju 1849. Rok święty to rok 1850, którego w ówczesnych warunkach politycznych nie można było obchodzić.
[198] Z tego można wnioskować, że w Rzymie podnosiły się już głosy o przyszłym Soborze; ale rozpoczął się on dopiero w 20 lat później, i przewlekał się po wzięciu Rzymu.
[199] „o którym zaraz będzie mowa” - dod. późn.
[200] „na całej ziemi” - dod. późn. po poprawkach.
[201] „A za dni naszych... godziną ciemności” - dod. późn. (poprawki).
[202] „jak myślę... są” - dod. późn.
[203] Może to aluzja do czasów od rewolucji francuskiej, albo do okupacji napoleońskiej, czy losów Państwa Kościelnego w ostatnim 20-leciu.
[204] Aluzja, o której pod nr. 5, jest tu wyraźniejsza. Fakty wiążące się z początkiem pontyfikatu Grzegorza XVI to rozruchy z lat 1831, 1832, marsz na Rzym generała Sercignaniego (itd.). Zob. F. Moccia, Roma e lo Stato Pontificio..., Roma 1956 (I, 1), w rękopisie.
[205] Nie wiadomo, do czego odnosi się to „ponownie”. Może do wydarzeń związanych z „Republiką Rzymską”?
[206] „i dziękczynienie” - dod. późn.
[207] Może święty chciał powiedzieć „cedr libański”? Wyrażenie „wieża Libanu” znajduje się w (PnP 7, 4), a odnosi się do szczegółu (nosa) jej twarzy.
[208] Syn Arama i ojciec Naassona zjawia się między przodkami Jezusa (Mt 1,4),
[209] Przypowieść o talentach zob, u Mt 25, 14-30).
[210] „i braci Waszej... wybaczyć” - dod. późn.
[211] „któremu... rzemyka” - dod. późn.
[212] Tzn. 27 maja.