WYBÓR PISM

Tom II

INSTYTUT APOSTOLSKI POLSKIEJ PROWINCJI

STOWARZYSZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO W OŁTARZEWIE

ŚW. WINCENTY PALLOTTI

PISMA DOTYCZĄCE ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO

WYBORU DOKONAŁ I OPRACOWAŁ

KS. FRANCISZEK BOGDAN SAC

POZNAŃ-WARSZAWA PALLOTTINUM 1984

Redaktor książki ZOFIA WALKIEWICZ

ZA POZWOLENIEM WŁADZY DUCHOWNEJ

Drukarnia Pallottinum, Poznań, Przybyszewskiego 30 Zam. 44/83.

WSTĘP

Po niespodziewanym odejściu śp. ks. Tomasza Bielskiego, autora pierwszego tomu Wyboru Pism św. W. Pallottiego, upłynęło wiele miesięcy, zanim podjęto na nowo myśl o kontynuowaniu rozpoczętej serii wydawniczej. Gdy w listopadzie 1979 roku piszący te słowa otrzymał od kierownictwa Prowincji zlecenie przygotowania następnego tomu tej serii, trzeba było ustalić jego przedmiot i kryteria wyboru tekstów. Ponieważ zaskoczony śmiercią śp. ks. Bielski nie zostawił w tej sprawie żadnych notatek (prócz ogólnikowej zapowiedzi zgłoszonej we Wstępie do opracowanego tomu, s. 19), należało rozejrzeć się w obfitym materiale i sporządzić plan następnego tomu. Po zatwierdzeniu tego planu przez kierownictwo Instytutu Apostolskiego — promotora tej serii — można było przystąpić do pracy, według kryteriów przyjętych w pierwszym tomie. W związku z tym warto zaznaczyć, że zachowują swą aktualność uwagi umieszczone przez śp. ks. Bielskiego we Wstępie, w szczególności uwagi wyjaśniające potrzebę publikacji Pism Założyciela w polskim języku, jak i określające punkt wyjściowy polskiego przekładu tych Pism [1].

A. W SPRAWIE POWSTANIA STOWARZYSZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO

Skoro obecny tom ma czytelnikowi udostępnić wybór Pism św. Wincentego Pallottiego odnoszących się do Stowarzyszenia (Congregazione deli'Apostolato Cattolico), wydaje się niezbędne podanie tu podstawowych danych o powolnym przekształcaniu się części ośrodkowej Zjednoczenia, nazywanej z biegiem czasu kolejno „Kongregacją”, później zaś, po śmierci Założyciela, „Pobożnym Stowarzyszeniem Misyjnym”, w samoistną jednostkę prawną o charakterze Instytutu życia konsekrowanego, zwaną obecnie Stowarzyszeniem Apostolstwa Katolickiego, a popularnie Stowarzyszeniem Księży Pallotynów.

Powstanie Stowarzyszenia wiąże się ściśle z rozwojem idei Pallottiego o jego zasadniczym Dziele, tj. o Zjednoczeniu. U pewnych autorów spotyka się w związku z tym opinię, jakoby powstanie Stowarzyszenia zbiegało się z powstaniem Zjednoczenia, a nawet twierdzenie, jakoby Założyciel nie miał żadnych wątpliwości co do powstania Stowarzyszenia razem ze Zjednoczeniem, a więc w roku 1835, czy że wtedy już Założyciel poznał „w najdrobniejszych szczegółach zarys Kongregacji, którą miał założyć”[2]. Jednakże w świetle dzisiejszej wiedzy o Stowarzyszeniu obydwa pierwsze twierdzenia są co najmniej dwuznaczne, a trzecie gołosłowne i błędne. U podstaw tego rodzaju opinii czy twierdzeń leżą nie tylko zagadkowe słowa św. Wincentego z okresu późniejszego (do których wrócimy we wstępie do pierwszej części tego tomu), ale i pomieszanie pierwotnej „wspólnoty księży” przy kościele Świętego Ducha[3] ze wspólnotą księży przy Najśw. Zbawicielu Na Fali. Ta wspólnota, choć związana nawet tożsamością niektórych osób z pierwotną grupą stanowiącą zawiązek projektowanego Kolegium Misyjnego, po upadku tego projektu przekształciła się (już w innym miejscu, w późniejszym czasie i nowym składzie osób) w związek, nazwany później „Kongregacją”, a dziś „Stowarzyszeniem”. To właśnie po fiasku inicjatywy związanej ze wspomnianym Kolegium Pallotti dochodzi w latach 1841/1842 do przekonania, że Zjednoczenie, tak dla owego ośrodka przygotowującego przyszłych misjonarzy, jak dla podtrzymania zasadniczego Dzieła Apostolstwa Katolickiego, potrzebuje koniecznie osobnej wspólnoty typu zakonnego. Wspólnota taka wyłoniła się rzeczywiście z poprzednich form przejściowych i w latach czterdziestych ubiegłego wieku otrzymała nazwę „Kongregacji”, czyli Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego.

Wiadomo też, że na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych XIX wieku Zjednoczenie zagrożone w swym działaniu i nawet istnieniu nie mogło jako takie występować publicznie, a reprezentowane było przez św. Wincentego Pallottiego, samego czy wraz z grupą księży. Zarówno więc dla podjęcia na nowo idei Kolegium Misyjnego, jak to wyraźnie czytamy w brulionie podania Założyciela z roku 1847[4], jak i dla rozbudowania części kierowniczej Zjednoczenia Pallotti uznał za konieczne stworzenie Instytutu obdarzonego osobowością prawną przez uzyskanie dla niego zatwierdzenia przez władzę kościelną. Tu ma swe wytłumaczenie troska o sprawdzenie Reguł z roku 1839, troska wyrażająca się w poddaniu ich pod ocenę kamiliana, ks. Antoniego Togniego. w roku 1841, jak również usunięcie się wraz ze współtowarzyszami w zacisze karmelickie w roku 1843 dla wspólnych przemyśleń nad ewentualnym dostosowaniem Reguł do zmodyfikowanych idei o Zjednoczeniu, a zwłaszcza o jego części centralnej, nazwanej w dwa lata później „Kongregacją”.

„Kongregacja” oznaczała i oznacza w prawie zakonnym Instytut życia konsekrowanego, w jakim członkowie składają zwykłe, czyli proste śluby publiczne. Pallotti po podjęciu decyzji w sprawie formalnego ukształtowania nowego Instytutu w postaci „Kongregacji” wahał się przez pewien czas, czy mają w nim obowiązywać śluby na podobieństwo innych zgromadzeń zakonnych. Po długich rozważaniach i modłach zanoszonych do Boga w odosobnieniu franciszkańskiego konwentu w Rzymie w roku 1846, wezwawszy do siebie współtowarzyszy oznajmił im stanowczo, że w Stowarzyszeniu nie będzie ślubów i że węzły prawne członków ze Stowarzyszeniem będą miały charakter religijnego kontraktu. Dla samego jednak Instytutu zatrzymał nazwę „Stowarzyszenie (Congregazione) Księży i Braci” — przy czym wyraz „Braci” w późniejszych dokumentach nieraz opuszczał, ponieważ pojmował Instytut jako klerycki. Wyraz bowiem „Kongregacja” nie tylko podkreślał wspólnotowość Stowarzyszenia, ale mógł ułatwić uzyskanie uznania ze strony władz kościelnych.

Rekapitulując ten wywód stwierdzamy, że Fundacja z roku 1835 odnosiła się w zasadzie do Zjednoczenia, w Zjednoczeniu zaś do tego, co zostało później przemianowane w osobną „Kongregację”, stanowiącą nadal część wewnętrzną i rozpędową Zjednoczenia. U znawców przedmiotu jest dziś powszechnie przyjęte przekonanie, że do lat czterdziestych ubiegłego wieku Pallotti nie miał zamiaru zakładania nowego Instytutu typu zakonnego. W początkach jednak tych lat, rozważając znaki czasów, zmuszony też poniekąd zewnętrznymi okolicznościami w Kościele, zmienił poprzednie stanowisko i część wewnętrzną Zjednoczenia przekształcił w odrębny twór prawny nazwany „Kongregacją” [5].

Jeżeli więc chce się mówić o sprowadzenia założenia naszego Stowarzyszenia do roku 1835, twierdzenie to można przyjąć jedynie w znaczeniu jakby zarodka późniejszej „Kongregacji”, zarodka założonego wraz ze Zjednoczeniem w postaci jego części centralnej. Wyrażenia zaś Pallottiego o założeniu Zjednoczenia przez Stowarzyszenie można wyjaśnić w rozmaity sposób. Właściwe jednak miejsce na to wyjaśnienie będzie we wstępie do publikowanych dokumentów dotyczących założenia Stowarzyszenia (Dział I tego tomu).

B. WYBÓR PISM ZAŁOŻYCIELA DOTYCZĄCYCH STOWARZYSZENIA[5a]

Z Pism dotyczących Stowarzyszenia na różnych jego etapach kształtowania się za życia Założyciela nie mogą być tu pominięte jego Pisma natury prawnej, odzwierciedlające starania o uznanie czy zatwierdzenie „Kongregacji” przez Stolicę Apostolską; ale głównym przedmiotem na- 6zej uwagi muszą być przede wszystkim Reguły Pallottiego z 1839 roku modyfikowane przez tzw. Kopię Lambruschiniego z roku 1846, aż do ostatniej ich postaci — Podręcznika Reguł z roku 1849. Prócz tego nie można pominąć mniejszych wprawdzie, ale bardzo ważnych dla określenia ducha Stowarzyszenia Pism Założyciela, jak Skrót Reguły, nazwany pospolicie Regułą 33 punktów, Pism o „codziennej pamięci”, o „umowie członków ze Stowarzyszeniem”, i jeszcze innych Pism.

Biorąc pod uwagę te różne grupy Pism Założyciela, wypadło dokonać z nich wyboru według następujących działów: o powstaniu Stowarzyszenia, o jego duchowości i zasadach życia, o kulcie religijnym sprawowanym przez Stowarzyszenie jako wspólnotę. Zatem obecny tom obejmuje dwa działy Pism Świętego. O ile wybór jego Pism do Działu I oraz do cz. 2—4 Działu II nie stwarza specjalnych trudności, to powstaje pewien problem przy wyborze Pism do pierwszej części Działu II. Na tę część mogłyby się złożyć dwa bardzo obszerne, a w gruncie rzeczy podobne do siebie dzieła, tj. Reguła Wielka, która powstała w Camaldoli w roku 1839, oraz jej przeróbka w postaci Reguły Pallottiego, zwanej popularnie Kopią Lambruschiniego, z roku 1846. Po starannym przestudiowaniu sprawy trzeba było dojść do konkluzji, że należy się tu ograniczyć do zamieszczenia wspomnianej Kopii, o czym niżej, we wstępie do pierwszej części Działu II.

O drobniejszych Pismach będzie lepiej powiedzieć, co niezbędne, przy ich przytaczaniu (cz. 2 Działu II). Tu zaś wydają się wskazane następujące uwagi co do Podręcznika Reguł i co do Pism dotyczących ceremoniału.

Podręcznik Reguł powstał w pierwszej wersji w roku 1846, najprawdopodobniej tuż po Kopii Lambruschiniego[6]. Podręcznik był gorliwie stosowany przez młode Stowarzyszenie przy Najśw. Zbawicielu Na Fali[7]. Poprawiony przez samego Założyciela, zawierał tylko cztery przyrzeczenia: ubóstwa, czystości, posłuszeństwa i wytrwania. Ważniejszymi były poszerzone wersje z lat 1847 i 1849. Pierwsza z nich, prócz innych nowości, zawiera już sześć przyrzeczeń, tj. prócz wyliczonych, przyrzeczenie doskonałego życia wspólnego i przyrzeczenie nieubiegania się o godności. Podręcznik ten stanowi już wszystkie istotne normy potrzebne do uporządkowanego życia Instytutu. Drugi, przepisany z małymi modyfikacjami z poprzedniego przez Józefa Maspaniego i ks. Henryka Ghirellego, poprawiany jeszcze jesienią 1849 przez Pallottiego, jest w gruncie rzeczy tym samym dziełem co Podręcznik z roku 1847. W stosunku do Kopii Lambruschiniego dzieło to pomija w zasadzie umieszczone jeszcze w Kopii przepisy ceremonialne, które odtąd opracowywano osobno. Wyjątki zamieszczone w obecnym tomie pochodzą z ostatniej wersji Podręcznika.

Ceremoniał Stowarzyszenia jest treścią ostatniej części Działu II niniejszego tomu. Dziś, gdy sprawy ceremonialne nie budzą w ludziach specjalnego zainteresowania, mogłoby się wydawać, że eksponowanie tego działu Pism Założyciela jest zbędne. Niemniej zamieszczenie tych Pism w Zbiorze dotyczącym Stowarzyszenia wydaje się bardzo wskazane nie tylko z uwagi na integralność spuścizny Założyciela czy przez wzgląd na ukazanie chrześcijańskiej pobożności pierwszej połowy ubiegłego wieku, ale z powodów bardziej zasadniczych. Z zachowanych Ceremoniałów przejawia się duch, jakim Stowarzyszenie powinno być przepojone. Duch ten przeziera z przemówień, modlitw, wyboru tekstów Pisma św. i z samego nawet toku ceremonii stosowanych w różnych momentach życia pallotyńskiej wspólnoty, szczególnie zaś w przyjmowaniu do niej nowych członków. Opracowania te, jak słusznie podkreślą ks. Moccia[8], pomagają bardzo zarówno w poznaniu samej postaci Świętego i epoki, w jakiej przypadło mu żyć i pracować (i jaką on sam był w pewnej mierze uwarunkowany), jak i w poznaniu zadań, jakie sobie stawiał, oraz ducha, jakiego chciał widzieć w swych synach duchowych. Przepisy, których substancję zasadniczą publikujemy w ostatnim dziale obecnego tomu, stanowiły dla całych pokoleń Pallotynów oficjalny ceremoniał Stowarzyszenia.

C. CHARAKTERYSTYKA PISARSTWA WINCENTEGO PALLOTTIEGO I PRZEKŁADY JEGO PISM NA JĘZYK POLSKI

Z uwagi na występujący w daleko większej mierze w obecnym tomie niż w tomie poprzednim charakter duchowy Pism Założyciela warto tu jeszcze podać kilka zasadniczych uwag co do sposobu pisania stosowanego przez Pallottiego; z uwagi zaś na trudności, jakie z tego tytułu powstają dla tłumaczy, trzeba koniecznie podać pewne wyjaśnienia dotyczące przekładu Pism, zwłaszcza publikowanych w tym tomie.

1. Zaczynając od pierwszej sprawy należy stwierdzić, że Święty pisał nie tylko wiele, ale również w sposób sobie tylko właściwy. Z tej odrębności jego pisarstwa należy sobie koniecznie zdać sprawę, jeżeli jego myśl chce się dobrze zrozumieć i właściwie ją sobie przyswoić.

Pallotti był przepełniony nie tylko ideą Boga i człowieka stworzonego na Jego obraz, ale i głębokim odczuciem i doświadczeniem tegoż Boga, przeżywanym tak żywo, jak to jest możliwe jedynie u prawdziwych mistyków. Gdy więc Święty zabierał się do rzucania na papier swych przeżyć czy wskazówek dla swych synów duchowych, nie dbał o literacko-artystyczną stronę pisania, lecz zdążał do celu drogą bezpośrednią, wyrażając swe religijne przeżycia i ich owoce albo dzieląc się nimi z członkami ukochanego Dzieła. Stąd w pisarstwie Pallottiego próżno szukalibyśmy elementów, jakie u literatów, często przed samą treścią, wybijają się na pierwsze miejsce. W Pismach Świętego dominuje myśl o Bogu, człowieku, jego zbawieniu; widoczna jest w nich teologiczna argumentacja i motywacja z długimi nieraz wtrącanymi zdaniami; powtarzają się przy tym często formuły wibrujące w duszy Świętego żarem miłości o „Panu naszym Jezusie Chrystusie”, o Bogu „niepojętym, nieskończonym, miłosiernym”, o działaniu „na większą chwałę Boga i większe uświęcenie dusz” itp.

Pallotti-pisarz nie gubi się jednak bynajmniej w swych rozbudowanych nieraz niepomiernie zdaniach, zawierających niejednokrotnie wiele piętrzących się myśli; przeciwnie, myśl jego płynie jasno, byle była śledzona z uwagą przez czytelnika. Spisując myśli, zwłaszcza odnoszące się do spraw ważniejszych, szczególnie zaś przeznaczonych do druku. Święty czyni to zawsze wedle przemyślanego planu, który kolejno realizuje logicznie i precyzyjnie, choć nieraz w formie bardzo długich zdań, w których czytający bez należytego skupienia łatwo się może zagubić. Ten sposób pisania usiłowano tłumaczyć u Świętego wpływem epoki skłaniającym do „barokowego” budowania zdań długich i misternie z sobą wiązanych. Jednakże próba takiego wyjaśnienia w naszym wypadku jest wyraźnym nieporozumieniem. Pallotti, choć bez wątpienia mógł pisać w sposób bardziej atrakcyjny i podobający się zwyczajnemu czytelnikowi, niemniej z powodów, o których zaraz powiemy, nie starał się o to, a w każdym razie daleki był zarówno od poddawania się pisarskiej manierze epoki, jak od stosowania sztuki dla sztuki. Wszak nie dla mody czy maniery pisarskiej spędzał z piórem w ręku, najczęściej na klęczkach, często w porze przeznaczonej na odpoczynek nocny, długie godziny na pisaniu listów[9]. Czynił to nie dla względów literackich, lecz dla przelania na zewnątrz żaru swego ducha, miłującego bez granic Boga i ludzi. Czynił zaś to nie tylko w Pismach o charakterze teologiczno-ascetycznym, jak np. w pięknym dziełku Bóg Miłość Nieskończona, ale także w Pismach o charakterze moralno-praw- nym, jak w Regułach pisanych dla członków Dzieła, a potem Stowarzyszenia.

Osobom, które dopiero zaczynają czytać Pisma Pallottiego, może się wydawać, że mają do czynienia nieraz z wyraźną przesadą. I tak może uchodzić za przesadne twierdzenie Świętego o sobie samym, że jest on najnędzniejszym z ludzi, przyczyną wszystkich grzechów, niegodnym, by go ziemia nosiła, owszem, że jest „niczym i grzechem”. Wyrażenia tego rodzaju brane w sensie potocznym nie tylko się wydają, ale są przesadą. Toż właśnie mistrz Eckehart został napiętnowany przez Kościół za twierdzenie: „jestem nicością”. Pisma Świętego długo czekały na ostateczną ocenę, zanim uznano, że nie są sprzeczne z nauką Kościoła, natomiast twierdzenie Eckeharta zostało odrzucone. Odrzucono je, bo było pisane w aspekcie filozoficznym, a w tym sensie jest błędne, lecz w aspekcie mistycznym, w jakim ujmował je Pallotti, zawiera jego egzystencjalną prawdę.

Trzeba w tym kontekście wskazać na wielką różnicę między mową zwyczajną, choćby teologa, a mową mistyka. Teolog ujmuje prawdy, również objawione, w terminach abstrakcyjnych lub ogólnych, podczas gdy mistyk może je ujmować w terminach „egzystencjalnych”, tzn. wyrażających nie tylko ideę, prawdę oderwaną lub rzeczywistość w ogólnym znaczeniu, ale rzeczywistość przeżywaną, i to na różny sposób.

Nie ma sprzeczności między mową teologa a mistyka, ale innej treści nabiera zawartość słów jednego i drugiego. W formule teologicznej (mówimy tu skrótowo) wystarczy powiedzieć, że Bóg jest pełnią bytu, a więc że posiada wszelką doskonałość pod każdym względem. Mistyk wypowie w tym samym sformułowaniu swe osobiste przeżycie, usiłując ujawnić doświadczenie Boga z całym żarem ducha, z gorącym pragnieniem, by wyrazić tę Rzeczywistość jak najżywiej — choć ludzkimi słowami w pełni nie da się tego uczynić. Teolog nie przyjmie bez zastrzeżeń twierdzenia, że człowiek jest niczym i grzechem, bo z łaskawości Stwórcy jest on — choćby się znajdował w stanie grzechu — nie tylko czymś, ale kimś wielkim, jako stworzonym na obraz i podobieństwo Boże. Ale mistyk, który ma wielką świadomość świętości Boga i widzi żywo okropność Jego obrazy, skłonny jest wyrażać to w słowach twierdzących, że sam z siebie jest nie tylko niczym, ale i grzechem, i obrzydliwością, gdyż na obrazę Boga nadużywa Jego daru wolnej woli. Teologowi wystarczy stwierdzić, że wszystko ma być czynione na chwałę Boga; nie wystarczy to jednak rozmiłowanemu w Bogu mistykowi, bo wewnętrzny żar miłości każe mu powtarzać możliwie bez końca, że wszystko ma być czynione i teraz, i zawsze na nieskończoną chwałę Boga.

Podobnie z innymi wyrażeniami teologa i mistyka. Gdy mistyk powtarza często — zdawać by się mogło, że za często — „na większe uświęcenie” czy „zbawienie dusz nieśmiertelnych” lub „aby się stała jedna owczarnia i jeden Pasterz”, „zawsze”, „wszędzie”, „przez wszystkich”, „obecnie i w przyszłości”, gdy powtarza skrótami czy pełnymi słowami „Pan nasz Jezus Chrystus”, mogłoby to zakrawać na przesadę czy po prostu na powtarzanie formułek z przyzwyczajenia. Ale u mistyka nie są to puste słowa, a tym mniej manieryzm epoki, lecz żywa prawda mówiącego i powtarzającego, gdyby można było, w nieskończoność to, czym przepełnione jest jego serce. Brak mu odpowiednich słów na wyrażenie odczuwanej rzeczywistości, więc usiłuje to zastąpić ich powtarzaniem, podobnie jak kochający się bardzo ludzie nie zadowalają się jednym, nawet uroczystym stwierdzeniem „kocham cię”, lecz sami skłonni są mnożyć słowa miłości i słuchać ich z radością, gdy są szczerze wypowiadane przez drugą stronę.

Temu to wewnętrznemu nastawieniu Święty dawał upust zewnętrzny bez zastrzeżeń w swych osobistych wynurzeniach[10], a także, choć z. większym umiarem, w Pismach przeznaczonych dla członków[11]. Mnożone formuły nie są u niego pustymi słowami[12], lecz wyrażeniami tętniącymi życiem. Mówiąc o Bogu nie zadowala się samym wyrazem „Bóg”, lecz musi dodać: „niepojęty”, „odwieczny”, „nieskończonego miłosierdzia” itd. W niewielkim dziełku Bóg Miłość Nieskończona użyje około 600 razy przymiotnika „[Bóg] nieskończony”, gdyż nosi w sobie odczucie Jego nieskończoności. Podobnie z innymi formułami, jakich pełno będzie i w tym Wyborze jego Pism. Święty używa tych formuł nie z przyzwyczajenia, ale z odczucia i z całą świadomością; każda z nich jest bowiem jego światem, jego przeżyciem, jego doświadczeniem płynącym z serca, ale opanowanym przez ducha w surowej karności, przeżyciem wciśniętym w trzeźwą, niepozorną formę wyrażoną na sposób rzymski. Z tego to ostatniego względu język Pallottiego nazwano językiem lapidarnym[13].

2. Kolej teraz na niezbędne wyjaśnienia co do przekładów prac Świętego na język polski. Zasadnicze wiadomości na ten temat podaje ks. T. Bielski[14]. Z podanego przezeń zestawienia wynika, że prócz zasługujących w tej sprawie przynajmniej na wzmiankę księży: St. Czapli i tegoż Bielskiego, głównym tłumaczem omawianych Pism, wydanych drukiem do roku 1939, był nieodżałowanej pamięci ks. Józef Wróbel. Jemu to polscy Pallotyni, nie znający języka włoskiego, zawdzięczają głównie możność zetknięcia się już nie tylko z urywkami, ale wielkimi tekstami Pism opublikowanych przed drugą wojną światową. Polska Prowincja Księży Pallotynów ma wobec tego Tłumacza wielki dług wdzięczności za udostępnienie znacznej części prac Założyciela, jak i za ogrom trudu wkładanego w sprawę przekładu w ciągu lat około trzydziestu pięciu.

W związku jednak z charakterem obecnego wydawnictwa należy stwierdzić, że przekłady śp. ks. Wróbla są bardzo nierównej wartości. Nie jakoby Tłumacz nie znał dostatecznie języka i myśli Założyciela[15] czy jakoby nie zawsze pracował z taką samą starannością, ale dlatego, że przy tym pierwszym polskim tłumaczeniu wychodził ze specjalnego założenia. Znajomość tak Pallottiego, jak i jego ducha była u nas wtedy raczej słaba; Pisma zaś o cechach mistycznych mogłyby czytelników dziwić, a może zrażać czy zniechęcać. Dlatego ks. Wróbel, jak to wyraźnie zaznaczył przy przekładzie Reguły pod nazwą Kopii Lambruschiniego[16] , nie tłumaczył zawsze całych tekstów, a niejednokrotnie podawał tylko ich zasadniczą treść, jak łatwo się o tym przekonać z poniższych przykładów. Przykłady te są tu przytaczane jedynie dla zilustrowania powodów, dla których prawie wszystkie teksty umieszczone w niniejszym II tomie musiały być tłumaczone na nowo[17].

Nie udało się przy tym, niestety zachować translacyjnego wkładu ks. Wróbla, również w stosunku do przekładu Kopii Lambruschiniego; pomijając bowiem sprawę ogromnej pracy porównawczo-uzupełniającej, jakiej trzeba by się podjąć, wersja definitywna nie byłaby już w większości wypadków wersją ks. Wróbla. Chodzi nam bowiem teraz nie tylko o przekład krytyczny, ale i o wierny, przynajmniej o tyle, by nie uronić niczego ze wspomnianego wyżej maksymalizmu, jaki skłaniał Założyciela do mnożenia różnych składników zdań. Składniki te, mimo że przy czytaniu powodują pewne znużenie, nie mogą być usunięte bez zubożenia charakterystycznych rysów Pism Założyciela[18].

WYKAZ SKRÓTÓW

OOCC — San Vincenzo Pallotti, Opere complete, Roma 1964—1974, t. I-IX. KLambr — Kopia Lambruschiniego. RW — Reguła Wielka.

Wyb. — Sw. Wincenty Pallotti, Wybór Pism, t. I : Pisma dotyczące Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Wyboru dokonał i opracował ks. Tomasz Bielski SAC, Poznań—Warszawa 1978. Lettere — Lettere e brani di lettere del. Ven. Vincenzo Pallotti, Roma 1930. ASAC — Acta Societatis Apostolatus Catholici, Roma 1S47—1971. Prompt. PSM — Promptuarium Piae Societatis Missionum, Roma 1910—1947. Racc. — Raccolta di Scritti del Ven. Vincenzo Pallotti relativi alla Pia Societa deli'Apostolato Cattolico, Roma 1929—1934.

OBJAŚNIENIA

1. W nawiasy kwadratowe ujęto cyfry, wyrazy i zdania pochodzące spoza oryginalnego tekstu Pism św. Wincentego Pallottiego.

2. Cytaty z Pisma św. tłumaczono według oryginału włoskiego Pism św. Pallottiego.

---

Dział I

PISMA DOTYCZĄCE POWSTANIA STOWARZYSZENIA

W sprawie powstania Stowarzyszenia, jak to podkreślono we Wstępie, widoczne są dotąd w niektórych kręgach naszego Instytutu pewne niejasności, wynikające m. in. z wypowiedzi samego Pallottiego. Wśród jego Pism znajdujemy np. twierdzenie, że Zjednoczenie zostało założone przez Stowarzyszenie (Kongregację), co łatwo przyjąć w tym znaczeniu, że jedno i drugie pochodzi od tego samego Założyciela; z faktu jednak, że Zjednoczenie powstało w roku 1835, wynikałoby logicznie, że Kongregacja musiałaby już wtedy istnieć. Jakoż w dokumencie Pallottiego (pochodzącym dopiero z roku 1849, a opublikowanym w roku 1967) czytamy o „Kongregacji” założonej już w roku 1835![1]

By uchwycić właściwy sens tych i tym podobnych wypowiedzi Założyciela, wystarczy prześledzić odnoszące się do tego zagadnienia dokumenty wydane krytycznie w OOCC. Z uważnej ich lektury wynika, że słowa Świętego należy brać w swoistym zupełnie znaczeniu, a w każdym razie nie w sensie, jakoby Stowarzyszenie jako odrębny Instytut życia konsekrowanego zostało założone w roku 1835, czy też jakoby Zjednoczenie zostało założone przez tenże Instytut. Dokumenty te, śledzone jeden po drugim, mówią o etapach, na których grupa księży, gromadząca się przy kościele Świętego Ducha, potem zaś przy kościele Najśw. Zbawiciela Na Fali, przekształcała się powoli w odrębny Instytut, będący różnym formalnie od Zjednoczenia podmiotem praw i obowiązków, nazwanym dopiero w dziesięć lat po bezspornym założeniu Zjednoczenia — Stowarzyszeniem (Congregazione) Apostolstwa Katolickiego.

I tak przy kościele Świętego Ducha widzimy w roku 1835 prócz osób duchownych i świeckich[2] osobne grono „Księży Unii”[3]. Statuty Zjednoczenia z roku 1836 przewidują jakąś wspólnotę, ale składającą się niekoniecznie z samych duchownych[4]. W roku 1837 spotykamy tam „pewną ilość gorliwych i przykładnych kapłanów”[5] w charakterze przyszłych duszpasterzy i misjonarzy. W dokumencie z przełomu lat 1837 i 1838 mowa jest o Zjednoczeniu i o jego kapłanach, którzy w czasie epidemii „udawali się za dnia i nocą” do ludzi złożonych niemocą[6]. W roku 1838 noszą oni miano „Kapłanów świeckich Pobożnego Zjednoczenia”[7]. W tymże roku Pallotti deleguje kanonika nazwiskiem Alojzy Locatelli jako członka Zjednoczenia[8]. Na przełomie lat 1838 i 1839 w Piśmie przeznaczonym dla kardynałów Kongregacji Rozkrzewiania Wiary napisano: „Dlatego też mamy znaczną ilość księży należących do klasy pracowników i zebranych przy kościele Świętego Ducha Neapolitańczyków (...). Nie stanowią oni zakonu, nie są związani ślubami, lecz pozostając księżmi świeckimi i nosząc ich ubiór, tworzą centralną część i motor Pobożnego Zjednoczenia (...) Kandydata przez okres sześciu miesięcy uważa się jakby za nowicjusza”, po czym „zostaje on formalnie członkiem części centralnej (...)”[9]

Podobnie stawiana jest sprawa księży na początku lat czterdziestych. W roku 1840 słyszymy o grupie duchownych skupiających się przy rektorze kościoła Świętego Ducha[10]. W tymże roku mowa jest o „Kapłanach Pobożnego Zjednoczenia” czy też „Pobożnego Związku” (piae Sodalitatis seu Societatis)[11]. W dokumencie z roku 1843 czytamy o „Kapłanach Pobożnej Unii”, pozostających „pod kierownictwem Księdza Wincentego Pallottiego”[12], a w innym Piśmie z tegoż roku o „Księdzu Wincentym Pallottim i Księżach reprezentujących (...) Pobożne Zjednoczenie”[13]. W roku 1844 występuje „Abate Pallotti wraz z innymi pobożnymi [współpracownikami”[14] Na przełomie lat 1844 i 1845 grupa księży przy kościele Najśw. Zbawiciela: Pallotti, Melia, Mogliazzi, F. Vaccari, Auconi, nazwana jest „Pobożną Unią”[15], pod tym zaś mianem grupa występuje nie tylko w roku 1845[16], ale i w następnym[17].

Jeżeli w pewnych dokumentach wcześniejszych znajduje się wyraz Congregazione, to pochodzi on z późniejszych dopisków. I tak na rękopisie sporządzonym według ks. F. Mocci po roku 1836 (a w rzeczywistości w roku 1847) napisano, ewentualnie dopisano później, że Zjednoczenie zostało założone przez Stowarzyszenie Księży (Congregazione dei Preti) Apostolstwa Katolickiego[18]. Tam na pierwszych sześciu stronach dopisano w czasie późniejszym wyraz „Kongregacja” aż siedem razy! Ale przeliczne dopisy późniejsze widzimy przede wszystkim w Regule Wielkiej z roku 1839. Po podjęciu decyzji o wyodrębnieniu grupy księży jako samoistnej jednostki w ramach Zjednoczenia Pallotti dostosował tekst Reguł z Camaldoli do tej nowej grupy tak, że poumieszczał wszędzie wyraz „Kongregacja” tam, gdzie przedtem były wyrazy odnoszące się do projektowanych Ustroni (Ritiri) Zjednoczenia.

W dokumentach zatem pochodzących z pierwszego dziesięciolecia od założenia Dzieła nie ma żadnej wzmianki o „Kongregacji”. Pierwszy taki ślad spotykamy dopiero w roku 1845, w którym to Pallotti prosi ks. Melię o modlitwę za powstającą do życia Kongregację (per la nostra nascente minima Congregazione)[19]. Fakt powstającego do życia nowego Stowarzyszenia podkreśli Pallotti i w urzędowych Pismach[20], pokazując je jako podmiot własnego działania. Nazwę zaś (Congregazione) ustali w roku 1846[21].

Po stwierdzeniu tych faktów nietrudno odpowiedzieć na dwa budzące się samorzutnie pytania: Dlaczego wyraz „Kongregacja” pojawia się w Pismach Założyciela stosunkowo późno, bo dopiero po upływie dziesięciu lat od założenia Dzieła, i dlaczego Założyciel, w późniejszym co prawda okresie, utrzymuje, że „Kongregacja” została założona w roku 1835, a co więcej, że była założycielką Zjednoczenia — czego w okresie wcześniejszym nigdy nie twierdził?

Co do pierwszego pytania odpowiedź jest prosta: Pallotti zmienił po prostu zdanie. Jest bowiem rzeczą pewną i dowiedzioną, że Święty, który początkowo nie miał zamiaru tworzyć nowego Instytutu życia konsekrowanego, pod wpływem różnych okoliczności, znanych już dostatecznie w piśmiennictwie Stowarzyszenia, doszedł w latach czterdziestych do wniosku, że „konieczne jest założenie Stowarzyszenia (Congregazione) Księży i Braci Pomocników tworzących doskonałą wspólnotę życia oraz prowadzących doskonałe życie wspólne[22]. Jakoż taki prężny Instytut, niezbędny dla całego Dzieła, Pallotti rzeczywiście stworzył, dążąc do uzyskania formalnego uznania go przez władze kościelne. To właśnie w związku z tymi staraniami wyłoniła się sprawa odpowiedniego dostosowania Reguł z roku 1839, co przy udziale kard. Lambruschiniego nastąpiło w zasadzie w roku 1846.

Odpowiedź na drugie pytanie wypływa z poprzedniego stwierdzenia. Skoro nadszedł czas, by z różnych względów położyć główny nacisk na ten odrębny Instytut, nazwany Kongregacją, było również celowe i wskazane wykazywać, że twór ten istniał już od lat dziesięciu, a co więcej, że to on właśnie założył Zjednoczenie, traktując je jako swe dziecię pierworodne[23]. Ale czy jest to zgodne z prawdą?[24] Tak, lecz tylko w tym sensie, że Pallotti wraz z ks. Melią stanowiąc jakby zarodek późniejszej Kongregacji był w ten sposób Założycielem tego zarodka i samego Zjednoczenia. Jaki zaś kształt miał przyjąć ten twór zarodkowy w przyszłości, Pallotti wtedy nie wiedział, jak to wynika z dokumentów dotyczących ośrodka centralnego, jak i późniejszych zabiegań o przekształcenie tego ośrodka w osobny Instytut. Do tego doszedł Święty dopiero po długich rozważaniach i modłach wśród trudności, w jakich znalazło się jego Dzieło. W jaki zaś sposób ten proces przekształcania (przez nadawanie Instytutowi różnych nazw, jak „Księża Zjednoczenia”, „Unia Księży”, „Pobożny Związek Księży” itp., aż do „Kongregacji”) przeprowadził Pallotti wobec władz kościelnych[25], wskazują zachowane dokumenty, których ważniejsze, w całości lub wyjątkach, zostaną tu podane.

1. KSIĄŻECZKA WPISU DO APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO

(1836/1837; OOCC IV 17—23)[26]

[1] Polski tekst dokumentu: Wyb. I 116—119, nry [330]—[334].

2. [DOKUMENT W SPRAWIE KOLEGIUM MISYJNEGO]

(grudzień 1838; OOCC IV 33—35)[27]

[2] Ojcze Święty

Świeccy kapłani Pobożnego Zjednoczenia (della Pia Societa) założonego dla obrony, umacniania i szerzenia katolickiej pobożności i wiary, w trosce o zaradzenie nie tylko potrzebom naszych braci katolików, którzy są nam bliscy, jak i innych [braci] od nas dalekich, rozsianych po terenach pogan czy innowierców, ale jeszcze bardziej w trosce o przywrócenie do owczarni Jezusa Chrystusa tych owiec, które z braku wiary do niej nie należą, [wreszcie] by wesprzeć zamiary wielu Papieży żywiących już wcześniej gorące pragnienie, by w Rzymie powstało Kolegium dla księży pragnących się udać do innych krajów w celu szerzenia wiary, błagają Waszą Świątobliwość o łaskawe przyznanie im domu stosownego do [tej] potrzeby.

Do tego celu nadawałby się klasztor i kościół Świętych Wincentego i Anastazego przy Trevi[28], gdzie proboszcz zmierza w sposób prawowity do przejścia w szeregi kleru świeckiego. Skoro, z uwagi na jego znamienite przymioty, Jego Eminencja Kardynał Wikariusz[29] nałożył nań, jako na księdza świeckiego, obowiązek kontynuowania funkcji proboszczowskich, kapłani - petenci mogliby służyć mu pomocą nie tylko w kościele, lecz także w duszpasterstwie, zwłaszcza umierających; proboszcz bowiem ze względu na wielkość parafii nie może z samym tylko swym zastępcą zaradzić wszystkim z nich w dostatecznej mierze. Kapłani zatem przygotowujący się do misji mieliby przy niesieniu tej pomocy gotowe pole do sposobienia się do przecennej służby pasterskiej w owczarni Jezusa Chrystusa. Niech więc łaska itd.

[3] Uwagi w sprawie supliki przedstawionej pokornie Jego Świątobliwości naszego Pana, Papieżowi Grzegorzowi XVI[30].

U Świętych Wincentego i Anastazego obecnie jest tylko trzech zakonników. Proboszcz przechodzi teraz [do stanu] księdza świeckiego, a dwaj pozostali zakonnicy zapowiedzieli już, że zrobią to samo. Klasztor zatem musiałby ulec zamknięciu w razie gdyby nie przekazano go proszącemu o to Pobożnemu Zjednoczeniu (alla Pia Societa).

Jego Eminencja Kardynał Wikariusz zezwolił na przejście proboszcza w szeregi duchowieństwa świeckiego pod warunkiem, że jako ksiądz świecki pozostanie nadal proboszczem. Wynika stąd, że musiałby mieć zapewnione zasoby materialne podobnie jak [mają] inni proboszczowie świeccy, a to obciążałoby skarb publiczny[31], gdyż środki przysługujące mu jako proboszczowi zakonnemu nie mogą wystarczyć na pokrycie wszystkich jego bieżących wydatków. A zatem dla odciążenia skarbu od nowych świadczeń najlepszym rozwiązaniem byłoby przyłączenie rzeczonego proboszcza do innej wspólnoty (Corpo morale), która by go wspierała w tym, czego będzie potrzebował. Z tym właśnie ofiaruje się występujące z podaniem Zjednoczenie.

Z tego względu wspomniany proboszcz był pytany w sekrecie, czy odpowiadałoby mu przyłączenie się do Świeckich Księży Pobożnego Zjednoczenia, w wypadku gdyby Jego Świątobliwość przyznał im lokal — on zaś wyraził pełne przyzwolenie.

Jego Eminencja Kardynał Wikariusz nie jest związany takim zobowiązaniem, które by mu wzbraniało wprowadzenia tam innej wspólnoty; owszem, wyraził on pragnienie, by wspomniany lokal przypadł w udziale Pobożnemu Zjednoczeniu, i w sprawie przedstawionej pokornie prośby, według swych możliwości, przyrzekł poprzeć Pobożne Zjednoczenie.

Do tego dołącza się fakt, że Pobożne Zjednoczenie miało już uprzednio zapewniony wieczysty fundusz na założenie i utrzymanie wspomnianego Kolegium, a teraz pewne pobożne i zasobne rodziny zgłosiły swą gotowość do ofiarowywania na rzecz tak świętą sum nawet pokaźnych, skoro tylko lokal będzie gotowy.

3. [PROŚBA O UPOWAŻNIENIE KSIĘŻY ZJEDNOCZENIA DO WPISYWANIA JEGO CZŁONKÓW DO TRZECIEGO ZA KONU

SW. FRANCISZKA]

(10 III 1840; OOCC IV 58—59)[32]

[4] Najprzewielebniejszy Ojcze,

Wincenty Pallotti prosi bardzo uniżenie, by Najprzewielebniejszy Ojciec raczył upoważnić Księży Pobożnego Zjednoczenia, założonego pod opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów, do wręczenia szaty Trzeciego Zakonu Sw. Franciszka i do przyjmowania w nim do profesji wszystkich wiernych obojga płci należących do wzmiankowanego Zjednoczenia.

Oby łaska itd.[33]

4. [PROŚBA KSIĘŻY ZJEDNOCZENIA O PEWNE WŁADZE DUCHOWNE]

(18 VII 1843; OOCC IV 64—65)[34]

[5] Ojcze Święty

Najuniżeńsi petenci Waszej Świątobliwości, Kapłani Pobożnego Zjednoczenia (della pia Unione) pod opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów, w trosce o krzewienie kultury duchowej wśród chorych żołnierzy w szpitalu rzymskim[35] ośmielają się przedstawić Waszej Świątobliwości, co następuje: Z powodów, które z uwagi na okoliczności osób i czasów łatwo są Waszej Świątobliwości zrozumiałe, [petenci] uważają za wskazane, by byli wyposażeni we władzę zwalniania chorych i zdrowych żołnierzy z obowiązku formalnej denuncjacji do Świętego Oficjum[36]. Spodziewają się bowiem, że lepiej będą mogli pomóc tym, którzy powinni by dokonać denuncjacji za pośrednictwem świętego posługiwania, po do prowadzeniu ich do skruchy i po uprzednim otrzymaniu zgody penitenta, jak i koniecznych czy stosownych informacji uzyskanych przez spowiedników u ich penitentów. Dlatego Kapłani wzmiankowanego Pobożnego Zjednoczenia proszą Waszą Świątobliwość, by raczył przyznać im władzę zwalniania chorych jak i zdrowych żołnierzy z obowiązku formalnej denuncjacji do Świętego Oficjum, wyjąwszy wypadki tzw. dogmatyzujących i urządzających zgubne spotkania o charakterze politycznym czy antyreligijnym. W tym wypadku ci sami spowiednicy, po uzyskaniu zgody penitenta, byliby zobowiązani referować, co potrzeba, w sprawach politycznych Jego Eminencji Najprzewielebniejszemu Kardynałowi Sekretarzowi Stanu, a w sprawach antyreligijnych — Jego Eminencji Najprzewielebniejszemu Kardynałowi Wikariuszowi[37].

Do Jego Świątobliwości naszego Pana Papieża Grzegorza XVI Miłościwie Panującego Przez podpisanych w dokumencie petentów.

5. [PROJEKT UMOWY W SPRAWIE PRACYW SZPITALUWOJSKOWYM]

(koniec grudnia 1843; OOCC X 702— 707)[38]

[6] Niniejszym pismem, sporządzonym w formie jak najbardziej nienaruszalnej, podpisanym przez obydwie niżej wzmiankowane strony, oświadcza się i ustala, co następuje.

Święty Wojskowy i Rycerski Zakon Jerozolimski oraz Wielki Mistrz reprezentowany przez J. Eksc. Brata Karola Kandyda Balio tegoż św. Zakonu pragną zapewnić w pełni i na stałe duchową kulturę chorym, rekonwalescentom, weteranom i rodzinie[39] godnego szacunku szpitala wojskowego. Dlatego odpowiedzialność za nią przekazują w pełni, na stałe i do wywiązywania się z niej w sposób niezależny Pobożnemu Zjednoczeniu (alla pia Societa), założonemu dla krzewienia, obrony i rozszerzania wiary katolickiej, a walczącemu pod szczególną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów, kierowanemu zaś przez księdza Wincentego Pallottiego czy przez kogoś innego na jego miejscu obecnie czy w przyszłości. Jednocześnie przekazują mu troskę o kulturę duchową całej rodziny szpitalnej składającej się ze służby, pielęgniarzy, cyrulików, techników[40].

[7] Ksiądz Wincenty Pallotti oraz Księża reprezentujący wspomniane Zjednoczenie mając na uwadze ogromną wartość zadań religijnych zleconych im przez św. Zakon Jerozolimski, aczkolwiek powinni uważać się za niegodnych tego, nie tylko nie potrafią tego odrzucić, ale owszem, z największą wdzięcznością przyjmują te zadania w pełni i na stałe. Przyjmują zaś, by móc w duchu świętych założeń Pobożnego Zjednoczenia szerzyć wszystkie dzieła miłosierdzia i gorliwości, jakie teraz i w przyszłości będą uznane za najbardziej stosowne do szerzenia większej chwały Bożej i większego uświęcenia dusz [ludzi] chorych, rekonwalescentów, weteranów i [członków] rodziny itd.

[8] Święty Zakon Jerozolimski, zawsze z zachowaniem prawa do wszystkich funkcji religijnych tegoż św. Zakonu, przyznaje Kapłanom rzeczonego Pobożnego Zjednoczenia swobodne używanie kościoła[41], by mogli wciąż coraz lepiej szerzyć dzieła na większą chwałę Bożą i na pożytek dusz.

Księża wzmiankowanego Pobożnego Zjednoczenia przyrzekają, że dwu księży spowiedników będzie przebywało stale w godnym szacunku szpitalu dla zaspokajania wszystkich potrzeb bieżących i nieprzewidzianych u biednych chorych i u rodziny; przyrzekają też zapewnić udział wielu innych księży i świeckich Zjednoczenia, którzy by się oddawali kontynuowaniu i rozwijaniu wszystkich tych dzieł miłosierdzia i gorliwości, jakie były już prowadzone w godnym szacunku szpitalu i kościele; ponadto przyrzekają postarać się o to, by nie brakło nigdy dwu Mszy odprawianych w kaplicy godnego szacunku szpitala, aplikowanych w liczbie (...) w celu zadośćuczynienia obowiązkom znanym przełożonym godnego szacunku szpitala; wreszcie przyrzekają zapewnić odprawianie w kościele codziennej Mszy św. dla rekonwalescentów.

[9] Święty Zakon Jerozolimski przekazuje Księżom wspomnianego Pobożnego Zjednoczenia swobodne używanie pokoi (i korytarza zwanego kapłańskim) przynajmniej w liczbie (...) oraz kuchni. Pokoje będą wyposażone we wszystko co potrzebne do przyzwoitego mieszkania: łóżko, bielizna pościelowa, umywalka [miednica], krzesła, stolik, lampa itd., a kuchnia będzie zaopatrzona w konieczne przedmioty.

Żaden z Księży rzeczonego Pobożnego Zjednoczenia nie będzie się domagał osobistego wynagrodzenia za wykonywanie prac, pragnąc pełnić dzieła miłosierdzia i gorliwości w duchu świętych założeń [Zjednoczenia] jedynie dla większej chwały Bożej i pożytku dusz. Jednak św. Zakon Jerozolimski pragnąc współzawodniczyć w pełnieniu dzieł na chwałę Bożą i na pożytek dusz, jakie szerzone są przez wspomniane Pobożne Zjednoczenie, złoży dlań przy końcu każdego kwartału w rzymskiej monecie ofiarę talarów (...)

[10] Ponadto św. Zakon Jerozolimski przekazuje Księżom rzeczonego Pobożnego Zjednoczenia wszystkie ofiary mszalne pobożnych zapisów czynionych przez chorych szpitala, czy inne ofiary przygodne, jeżeli się przytrafią, a także [ofiary] innych zapisów, którym Księża mają zadośćuczynić sami, czy też przez innych.

W ustalonych tu granicach obydwie strony, wiedzione jedynie pobudką miłości i gorliwości w szerzeniu większej chwały Bożej i pożytku dusz, przez złożenie podpisów przedstawicieli przyjmują wyjaśnione wzajemne zobowiązania do tego, co wyżej powiedziano, w formie jak najbardziej niepodważalnej[42].

6. POBOŻNE DZIEŁO DLA WOJSKOWEGO SZPITALA PAPIESKICH ODDZIAŁÓW, POWSTAŁE Z INICJATYWY POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA WALCZĄCEGO POD SZCZEGÓLNĄ OPIEKĄ NAJSW. MARYI KRÓLOWE J APOSTOŁÓW

(jesień 1844; OOCC III 317 nn)[43]

[11] Do szpitala dla wojsk papieskich w Rzymie dobrotliwie za wiodło nas Miłosierdzie Boże z okazji krótkich rekolekcji. Rozpoczęły się one w Wielką Środę 1843 roku wieczorem; trwały, na pamiątkę Męki Pańskiej, przez trzy dni następne, a zakończyły w Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego Komunią generalną, rozdaniem pamiątek i ogólnym wpisaniem biednych żołnierzy złożonych niemocą do szkaplerza Matki Boskiej Karmelitańskiej. Ojciec miłosierdzia pozwolił nam już wtedy oglądać mistyczne pole swego Kościoła bardzo urodzajne i przygotowane do wydania obfitych owoców zbieranych z błogosławionego pokoju między Bogiem a ludźmi. A wyraźniej jeszcze dozwolił nam się o tym przekonać, kiedy w maju tegoż roku zlecił nam duchowe urabianie chorych żołnierzy przez odprawiane nabożeństwa majowe. Za przyczyną bowiem Wielkiej Bogarodzicy udało się zebrać owoce znaczne i obfitsze od poprzednich[44] Ten oto obrót rzeczy zmuszał nas i zmusza do dalszego krzewienia kultury duchowej wśród żołnierzy. Pan Bóg zaś przez nieskończone miłosierdzie, przez nieprzebrane zasługi i wstawiennictwo Najdostojniejszej Bogarodzicy, Najśw. Maryi Panny, tak przeobficie wylał łaski, dobrodziejstwa i zmiłowania, takie zdziałał cuda budujących nawróceń i szczęśliwych przejść wielu godnych najwyższego szacunku chorych żołnierzy z życia doczesnego do wieczności, że trzeba je uznać za nadzwyczajne w stosunku do naszej pracy włożonej z miłosierdzia Bożego. Wszystko to pozwoliło nam poznać, że miłosierdzie Boże wyłącznie przez swe nieskończone zmiłowania, na które nie zasłużyliśmy i których nie jesteśmy godni, wezwało nas nie tylko do rozpoczęcia tej pracy, lecz i do rozwijania jej i utrwalania przez wprowadzenie pożytecznych postanowień praktycznych, które powiększą chwałę Bożą i zapewnią zbawienie dusz oraz duchową kulturę chorych pozostających w szpitalu.

[12] Prócz tego wola głównych, prawowitych i właściwych przełożonych kościelnych, która przez miłosierdzie Boże wezwała nas do zapoczątkowania tej cennej inicjatywy najpierw w szpitalu Jerozolimskim, a potem w szpitalu Sw. Karola u Świętego Ducha, dokąd pod koniec października 1844 roku szpital został przeniesiony, zapewnia nas o woli Bożej, każącej nam w dalszym ciągu z całym poświęceniem prowadzić podjęte dzieło kultury duchowej[45].

Jesteśmy przeto zobowiązani korzystać z tego wezwania, jeżeli nie chcemy stać się winnymi budzącej wstręt niewdzięczności wobec darów Ojca zmiłowań i narazić się na niebezpieczeństwo wiecznej zatraty. Któż bowiem da nam pewność, że miłościwe wezwanie Boże do pielęgnowania dzieła kultury duchowej w szpitalu wojskowym nie jest właśnie tym darem, z którym łączy się łaska odwiecznego przeznaczenia nas do chwały?

[13] O duchu, jakim powinni być ożywieni i kierowani wszyscy pragnący korzystać z wezwania Bożego do bezcennego dzieła w szpitalu wojskowym.

Nikt nie będzie mógł nigdy odnieść korzyści ze świętego dzieła w szpitalu wojskowym, jeżeli nie będzie całkowicie i stale ożywiany i powodowany duchem najgłębszej pokory, prawdziwej wdzięczności i szczerej gorliwości o większą chwałę Boga i większego uświęcenia dusz oraz osobnym duchem jedności owianej miłością, jak i duchem przestrzegania postanowień regulaminowych[46].

[14] Zastrzeżenia i wymagania obowiązujące przy włączaniu do świętego dzieła szpitalnego.

Zespół szpitalnego dzieła składa się z dwu członów: wewnętrznego i zewnętrznego. Człon wewnętrzny stanowią Księża i Bracia Pomocnicy żyjący w świętym Ustroniu Pobożnego Zjednoczenia, walczącego pod specjalną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów. Człon zewnętrzny obejmuje agregowanych do Zjednoczenia tych gorliwych kapłanów i pobożnych świeckich, którzy żyją w swych domach. Tu jest mowa jedynie o tym członie.

Należy przyjąć za pewną tę zasadę, że nie powinniśmy poddawać się pragnieniu tworzenia wielkiej liczby członków, lecz raczej [niech ich będzie] niewielu, ale za to pełnych ducha. Albowiem nawet jeden pełen ducha Jezusa Chrystusa będzie mógł zdziałać wiele, natomiast jeden jedyny bez ducha Jezusa Chrystusa wyrządzi wielką szkodę nawet pośród wielu dobrych; dlatego:

[15] Przed agregowaniem kandydata należy sekretnie zebrać informacje, tak od osób mających z nim bliższy kontakt w kościele, jak od innych, którzy znają go z terenu pracy, urzędu, czy z pobożnych dzieł, jeżeli w nich brał udział. I do agregacji nie wystarczy fakt, że na podstawie tych informacji [kandydat] wydaje się być człowiekiem dobrych obyczajów, że jest pobożny i gorliwy, jak to się pospolicie zwykło oceniać; ale wypada, by wynikało jeszcze to, że jest człowiekiem charakteru spokojnego, cichego, łagodnego, że lubi [raczej] słuchać niż rozkazywać, że jest podatny i skory do wszystkiego, co mu się zleca, że obrażony nie żywi gniewu, lecz znosi to w milczeniu, że nie kocha się we własnej wygodzie, lecz przeciwnie, kocha trud i niewygody. Co więcej, [wypada] by zachowywał stałość usposobienia przy wykonywaniu prac, jakie podejmuje, nie dla pozoru, lecz z głębokiego przeświadczenia, że należy je wykonać w pełni, choćby wiązały się z trudem.

Prócz tego wymaga się, by każdy, kto ma być agregowany, odznaczał się darami natury i łaski koniecznymi do wykonywania różnorodnych dzieł miłosierdzia co do ciała i ducha, jakie w szpitalu ksiądz wykonuje jako ksiądz, świecki jako świecki.

Wreszcie cały zespół świętego dzieła szpitalnego niechaj zarówno wspólnie, jak — przez swych członków — prywatnie, zanosi gorące modły dla otrzymania niezbędnego światła do włączania tych tylko, jakich pragnie Pan Bóg, oraz by Bóg ich napełnił wszelkimi swymi darami niezbędnymi do tego, by z włączenia i działania [poszczególnego] agregowanego rodziła się większa chwała Boża i większe uświęcenie dusz.

Przełożony po otrzymaniu koniecznych i stosownych informacji, jeżeli uzna, że [kandydata] można przedstawić konsulcie, zapowie ogólnie zespołowi, że według jego zdania można to uczynić. Każe mu przez miesiąc przychodzić do szpitala, by w praktyce mieć go na oku, i wreszcie za pośrednictwem sekretarza powiadomi konsultę. Kandydat zaś, jeżeli otrzyma wszystkie głosy, zostanie dopuszczony [do dzieła].

Włączenie [do szpitalnego dzieła]

[16] Kandydat przed włączeniem, dla lepszego przysposobienia się do świętego obrzędu agregacji i dla uzyskania od Boga darów niezbędnych do działania zawsze w pełni ducha Jezusa Chrystusa na większą chwałę Boga i na większe uświęcenie dusz, odprawi w tej intencji rekolekcje ignacjańskie albo w świętym ustroniu, gdzie zwykło się urządzać serie świętych ćwiczeń, albo we własnym domu pod kierunkiem swego ojca duchownego czy też jednego z księży naszego Instytutu[47].

Po ukończeniu świętych ćwiczeń dokona się agregacji według obrzędu naszego Pobożnego Zjednoczenia[48], a agregowany w osiem dni później, czy w innym następnym dniu, złoży formalne przyrzeczenie według Reguł tegoż naszego Zjednoczenia[49].

Zarząd zespołu świętego dzieła szpitalnego

[17] Zespół (Corpo morale), jak to powiedziano w rozdziale o zastrzeżeniach i wymaganiach obowiązujących przy włączaniu, składa się z dwu członów: wewnętrznego i zewnętrznego. Zespół ma przełożonego, sekretarza, archiwistę i kronikarza; wszyscy inni członkowie są prokuratorami z odpowiednimi zadaniami według potrzeb świętego dzieła szpitalnego.

§ 1. O przełożonym

Przełożonym będzie zawsze kapłan członu wewnętrznego, wybrany przez rektora samego Zjednoczenia w wypadku, gdyby on sam nie mógł sprostać zadaniom.

Przykładem swym przełożony ma ożywiać wszystkich we wszelkich dziełach miłosierdzia co do ciała i duszy wykonywanych na rzecz biednych chorych, a powinien się starać o to, by być prawdziwym przykładem przy najniższych posługach i przy najbardziej męczących pracach (...) Ma wyznaczać wszystkim i poszczególnym członkom zespołu ich zadania według zasad ustalonych, tak by święte dzieło się zachowywało, wzrastało i udoskonalało.

§ 2. O sekretarzu

Ma być kapłanem członu wewnętrznego, wybranym przez przełożonego (...) Ma prowadzić zestawienia konsult oraz wykonywać każde inne zlecenie przełożonego.

§ 3. O archiwiście

Ma być kapłanem części wewnętrznej. Ma zbierać wszystkie pamiątki, dokumenty i wszelkiego rodzaju pisma przeznaczone do przechowywania w archiwum (...)

§ 4. O kronikarzu

Może to być kapłan lub świecki wyznaczony przez przełożonego (...) Sam kronikarz w wykonywaniu swego zadania niech zważa na ogromną ważność pracy, jaką wykonuje. Albowiem od sposobu i ducha, z jakim pisze, może zależeć nawrócenie wielu albo unicestwienie owocu życia wiecznego wielu innych (...) W przedstawianiu rzeczy niech pod kreśla dobrze i żywo te okoliczności faktów, które bardziej budują (...) Ma w całości spisać ogólną historię dzieła, umieszczając wszystko, co jest godne zachowania i budując ego przekazania potomnym (... )

§ 5. O prokuratorach

Wszyscy członkowie zespołu mają funkcje i nazwę prokuratorów, by mogli zawsze i wszelkimi sposobami przyczyniać się do coraz większego rozwoju świętego dzieła szpitalnego[50].

7. W SPRAWIE PRZEKAZANIA WSPÓLNOCIE PALLOTYŃSKIEJ KOŚCIOŁA FRANCISZKAŃSKIEGO POD WEZWANIEM NAJŚW. ZBAWICIELA NA FALI

(List Pallottiego z 9 IV 1844; Lettere, nr 981)[51]

[18] 9. 4. 1844. Kardynał Alojzy Lambruschini, Sekretarz Stanu.

A. I. D. G. — D. P. F. A. M. D. — A. D. P. — A. S. A. — M. P. — „V. D.[52]. — Krew Jezusa Chrystusa oczyszcza nas z wszelkiego grzechu.

Eminencjo, Najprzewielebniejszy Książę[53]. — Przybyłem zaledwie w parą minut po odjeździe Waszej Najprzewielebniejszej Eminencji, dlatego niniejszym ośmielam się Go niepokoić. — Jestem pewny, że wieść o odejściu bardzo drogiej siostry zakonnej, o czym powiadomił mnie dziś Fratel Carlo[54], nie zasmuciła Waszej Eminencji, jak tych, którzy nie mają nadziei [por. 1 Tes 4, 13], lecz przeciwnie, że napełniła Go radością sprawiedliwych.

[19] Nadszedł czas, by zreferować o zajściu, jakie miało miejsce w Domu Najśw. Zbawiciela Na Fali. — Będę to mógł lepiej opowiedzieć ustnie, ale [teraz] w paru słowach mogę powiedzieć, że przez to, co mi dał do zrozumienia i co mi powiedział O. Prokurator[55], [choć wszystko dałoby się załatwić, gdyby dotrzymał słowa], zostało zupełnie przekreślone i zniweczone słowo, które J. Eminencja Najprzewielebniejszy Kardynał Orioli[56] dał Najprzewielebniejszej Waszej Eminencji, Wasza Eminencja zaś Ojcu św.; mówię „przekreślone” w całym tego słowa znaczeniu.

Jeżeli Bóg będzie chciał przyznać nam kościół i budynek, jak to się zdawało w świetle postanowienia Ojca św., że chciał, to oświeci Waszą Eminencję i Ojca św., by utrzymać w mocy pierwsze słowo Kardynała Orioli albo zadysponować, by był nam przyznany w całości. Albowiem racje, by przekazać jedynie małą część, są racjami starożytności i pamiątek; racje zaś, by dać w całości i tak, by mogło to służyć naszym zadaniom, są względami na chwałę Boga i zbawienie dusz Jeżeli Bóg zechce, sprawi, że Ojciec św. na wagach świętości zważy racje jednej i drugiej strony, w tym zaś waga starożytności i pamiątek jest żadna! — Ale we wszystkim niech się pełni to, czego chce Bóg; dla nas zaś decyzja, jakakolwiek by była, będzie zawsze bardzo dobrą decyzją, choćby się wydawała nam najbardziej przeciwna.

W najbliższym, jak tylko będę mógł, czasie skorzystam z Waszej dobroci, by przyjść na ustną rozmowę.

Całuję św. Purpurę, proszę o błogosławieństwo i z głęboką czcią zdaję się na Najprzewielebniejszą Waszą Eminencję.

9 kwietnia 1844 — Niegodny w Chrystusie sługa Wincenty Pallotti.

8. [W SPRAWIE PRZEKAZANIA WSPÓLNOCIE PALLOTYNSKIEJ WSPOMNIANEGO POPRZEDNIO OBIEKTU]

(14 VIII 1844; ASAC III 300 nn.)[57]

[20] Z Sekretariatu Stanu do Spraw wewnętrznych[58]

N° 57208 14 sierpnia 1844.

Jak bardzo żywe były pełne troski zabiegi Jego Świątobliwości naszego Pana, by Przewielebnemu Księdzu Wincentemu Pallottiemu i Pobożnej Unii Wielebnych Księży, jego Towarzyszy, dać dom i kościół, przez co mogliby żyć wspólnie w jednym, a praktykować w drugim nadal dzieła miłosierdzia i religii, jakimi się zajmują, tak bardzo zadowalającym i miłym echem odbiła się w jego ojcowskim sercu zapowiedź uległej gotowości sławnego Zakonu Konwentualnych [Braci] Mniej szych do spełnienia w całości zwierzchnich uprawnień co do ustąpienia kościoła Świętego Zbawiciela Na Fali wraz z przylegającym klasztorem na rzecz wzmiankowanego z pochwałą Księdza Abbate Pallottiego i jego Wielebnych Kolegów.

Dlatego, jak z jednej strony spodobało się Jego Świątobliwości uczcić dobrze zasłużonymi wyrazami uznania Jego Eminencję Kardynała Oriolego, czujnego Protektora Zakonu Konwentualnych [Braci] Mniejszych, dzięki czemu Wielebni Ojcowie tegoż Zakonu z podobną gotowością dali nowy dowód gorliwego i religijnego dostosowania się do godnych szacunku zamiarów Jego Świątobliwości, tak [z drugiej strony] raczył On teraz najwyższą swą władzą zatwierdzić te oto artykuły, przez które potwierdza się odstąpienie wzmiankowanego kościoła i klasztoru oraz ustala się sposób, w jaki Jego zwierzchnia myśl w tej sprawie ma być wprowadzona w życie.

[21] Art. 1. Konwentualny Zakon [Braci] Mniejszych przystąpi do formalnego przekazania kościoła Świętego Zbawiciela Na Fali, przyległego klasztoru i wszystkich dołączonych doń części składających się na całość wzniesionego obiektu, jak zwykło się mówić: „od nieba do ziemi”, włączając w to i podziemia. Sporządza całościowy spis tego wszystkiego, potrzebny do prawowitości aktu i dla potwierdzenia cesji. Wielebny Ks. Abbate Pallotti i Księża jego Towarzysze z Pobożnej Unii, otrzymają to formalne przekazanie, sporządzając z tego analogiczny protokół do podpisania przez obydwie strony.

Art. 2. Konwentualny Zakon [Braci] Mniejszych, mimo cesji i przekazania tego kościoła, klasztoru i części przyległych, zachowa własność obiektu, która ma być zawsze uznawana przez tegoż Ks. Abbate Pallottiego, przez Pobożną Unię Księży, jego Towarzyszy, i przez ich następców, przez złożenie, w formie przyjętej zwyczajem, ozdobnej świecy o wadze trzech funtów[59]. Ma ona być przekazywana Prokurze generalnej minoryckiego Zakonu corocznie, w jednym z ośmiu dni następujących po uroczystości Niepokalanego Poczęcia Najśw. Maryi, a przekazywanie ma być kontynuowane tak długo, jak długo Pobożna Unia cieszyć się będzie tym posiadaniem, uzależnionym od dobrowolnego uznania świętej Stolicy Apostolskiej.

[22] Podpisany niżej Kardynał Sekretarz do wewnętrznych spraw państwa, wykonując poruczenie Jego Świątobliwości, podaje wszystko to do wiadomości Przewielebnemu O. M. Bigoniemu, Generalnemu Ministrowi rzeczonego Zakonu Konwentualnych [Braci] Mniejszych, jak i Przew. Księdzu Wincentemu Pallottiemu i Pobożnej Unii Księży, jego Towarzyszy, by każdy w takiej mierze, jaka go dotyczy, mógł z rzetelnym zaangażowaniem dbać o pełne i prawidłowe wykonanie przepisów zawartych w dwu wyżej przytoczonych artykułach. Podaje się je do wiadomości również J. Em. Ks. Kardynałowi Wikariuszowi Jego Świątobliwości[60] i wspomnianemu wyżej z uznaniem J. Em. Kardynałowi Protektorowi Konwentualnych [Braci] Mniejszych, jak również J. Em. Kardynałowi Prefektowi Świętej Kongregacji Biskupów i Zakonników[61], do wglądu i dla porządku.

Mario Kard. Mattei

Przewielebnemu

Księdzu Wincentemu Pallottiemu i Wielebnym Księżom Towarzyszom,

Pobożnej Unii pod wezwaniem Najśw. Maryi Królowej Apostołów[62].

9. [RAPORT W SPRAWIE PEWNYCH UPOWAŻNIEŃ NATURY DUCHOWEJ DLA PALLOTTIEGO I JEGO WSPÓŁPRACOWNIKÓW]

(21 XII 1844; OOCC IV 68—69)[63]

[23] Mając szybko wyruszyć z Rzymu do Treponti po to, by wśród tamtejszego ludu przed bliskimi świętami Bożego Narodzenia przeprowadzić misje, na które zaofiarowali się samorzutnie: Wielebny Ksiądz Abbate Pallotti wraz z pobożnymi współpracownikami, proszą uniżenie Waszą Świątobliwość o następujące władze:

1. Rozgrzeszania z cenzur i grzechów zastrzeżonych, wyjąwszy te, które znalazły się już w zakresie zewnętrznym.

2. Błogosławienia różańców, medalików, krucyfiksów, z prawem nadawania im zwyczajnych odpustów.

3. Odprawiania Mszy św. w noc Bożego Narodzenia i w inne dni w cztery godziny po północy.

4. Poświęcenia w ostatnim dniu misji krucyfiksu z odpus tem zupełnym dla tych osób, które po spowiedzi i Komunii św. wezmą udział w ostatnim błogosławieństwie, oraz odpustu siedmiu lat i siedmiu kwadragen dla uczestników kazań[64]

10. [URYWEK LISTU PALLOTTIEGO W SPRAWIE POWSTAJĄCEJ KONGREGACJI]

(List do ks. Melii z 15 XI 1845; Lettere, nr 1190)[65]

[24] 15. 11. 1845. Ks. Rafał Melia, Londyn. — A. I. D. G. — D. P. F. A. — M. D. — A. D. P. — A. S. A. — V. D — Krew Jezusa Chrystusa oczyszcza nas ze wszelkiego grzechu.

(...) Pewien angielski katolik, mój tutejszy penitent, przygotowuje wezwanie do wszystkich katolików całego świata o szybkie i całkowite nawrócenie Anglii; proszę się modlić, modlić bez ustanku, by Bóg pobłogosławił skutecznie tę myśl tak zbożną i gorliwą.

Gdyby Papież na prośbę Biskupów i Wikariuszy Apostolskich Anglii nakazał katolikom całego świata modlić się prze z 3, 6 lub 9 dni z rzędu o nawrócenie owego kraju — i dodał do tego odpust w formie jubileuszu — można by się spodziewać przedziwnych owoców. Niech się więc Ksiądz postara namówić któregoś z Biskupów czy Wikariuszy Apostolskich, by przedstawili taką prośbę Ojcu św. (...)

Zbliża się oktawa Trzech Królów. Proszę się modlić, modlić bardzo, by uroczystość ta była owocna. — We wrześniu br. zmarł ojciec Wielebnego księdza Ignacego Auconiego. Jakże piękną miał śmierć! Przepowiedział ją sobie z całą dokładnością i oczekiwał jej pełen świętego wesela. — O jakże ja sam czuję się zawstydzony — Powstają i porywają!

[25] Proszę o modlitwę za naszą powstającą maluczką Kongregację. — Ojciec św. z własnych funduszów ofiarował 200 skudów na ukończenie robót przy domu Św. Zbawiciela. Proszę się modlić, by Bóg wynagrodził Namiestnikowi Chrystusowemu jego hoj no ść.

Jak postępuje praca ewangeliczna Księdza? Mam nadzieję, że dobrze. — Lecz proszę pamiętać, że postęp jej zależy od rozwoju świętej pokory. A zatem: pokory, pokory, pokory! I modlitwy! Proszę jak najbardziej szerzyć modlitwę: Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem, swym.

Wiele pozdrowień w Panu od wszystkich Braci. Wszelkie łaski, dary i zmiłowania Pana naszego Jezusa Chrystusa niech zawsze będą z Wami i ze wszystkimi. — Rzym, 15 listopada 1845. — Niegodny sługa w Chrystusie Wincenty Pallotti.

11. [W SPRAWIE OBIEKTU PRZY KOŚCIELE NAJSW. ZBAWICIELA NA FALI PRZEKAZANEGO WSPÓLNOCIE PALLOTTIEGO]

(10 V 1846; OOCC IV 72—74; Lettere, nr 1241)[66]

[26] Kopia Ojcze Święty

Dom i należący doń kościół Świętego Zbawiciela Na Fali z łaski Waszej Świątobliwości został przekazany księdzu Wincentemu Pallottiemu i Pobożnej Unii Księży pod opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów. Ksiądz Pallotti biorąc te budynki w posiadanie zauważył, że w minionych czasach część kościoła była przerobiona na mieszkania i sklepy należące do dwu czysto świeckich kapelanii. Kapelanie te zostały założone przez śp. O. Antoniego Brandimarte z Zakonu Braci Konwentualnych i oddane do użytku jego krewnym z tym zastrzeżeniem, iż z chwilą wygaśnięcia linii Brandimartich mają przejść na rzecz wspomnianego Zakonu.

Pragnąc, by wymienione części obiektu zostały przywrócone do użytku kościelnego, co było ich pierwotnym przeznaczeniem, autor niniejszego listu postanowił wykupić je od obecnych kapelanów Jana i Józefa Brandimartich za cenę 1200 skudów[67] Pominąwszy wszystkie inne wydatki związane z kontraktem, suma ta przewyższa o blisko 100 skudów wartość mieszkań i sklepów, których istotna wartość wynosi 1101 skudów.

Jasne jest, iż nie zaprzeczając korzyści tych kapelanii, autor tego podania ma jednak niezaprzeczalne prawo, by zmusić posiadaczy do sprzedaży danych budynków, by je przywrócić kultowi religijnemu. Dlatego też, pragnąc przy tym uniknąć sporów sądowych, zwraca się do Waszej Świątobliwości, by wydał nakaz przymusowej sprzedaży tych budynków za wzmiankowaną sumę 1200 skudów. Suma ta ma być umieszczona w Lombardzie rzymskim jako własność do dyspozycji kapelanii Brandimartich (...)[68]

12. [PROŚBA O UPOWAŻNIENIA DOTYCZĄCE POSTULANTÓW DO KONGREGACJI]

(23 VI 1846; OOCC IV 79—80)[69] [27] Eminencjo, Najprzewielebniejszy Książę

Rzymski kapłan Wincenty Pallotti prosi uniżenie Waszą Eminencję Najprzewielebniejszą, by zechciał udzielić zezwolenia na to, aby pomocni bracia laicy oraz klerycy, choć jeszcze są na próbie przed otrzymaniem szaty naszej powstającej (nascente) maluczkiej Kongregacji [podkreśl. — F. B], w zależności od potrzeby przy obsłudze zakrystii i kaplicy mogli dotykać św. naczyń.

Z ucałowaniem Purpury i z prośbą o św. Błogosławieństwo itd. I niechaj łaska itd.

Do Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Księcia (...) Ks. Kardynała Patriziego, Wikariusza Generalnego Rzymu[70].

Przez wzmiankowanych wyżej petentów itd.

13. [W SPRAWIE BYŁ YCH KAPELANII PRZY KOŚCIELE NAJSW. ZBAWICIELA NA FALI]

(13 VIII 1846; Lettere, nr 1276)[71]

[28] Kościół i klasztor Świętego Zbawiciela Na Fali został oddany aktem zwierzchniej władzy papieskiej do użytku Ks. Wincentego Pallottiego i Pobożnej Unii Kapłanów pod opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów. Na mocy dekretu Jego Świątobliwości Papieża Grzegorza XVI, wydanego przez kancelarię Mons. Audytora w dniu 10 maja 1846 r., są oni upoważnieni do domagania się przymusowej sprzedaży dwu sklepów, pokoi oraz innych części budowli mieszczących się przy ul. dei Pettinari pod numerami 58 i 59[72]. Chodzi o to, by te miejsca, w minionym czasie uszczuplające część kościoła, były teraz przywrócone religijnemu kultowi.

Obecni posiadacze tych miejsc, kapelani Józef i Jan Brandimarte, otrzymali nakaz sprzedania ich za kwotę 1200 skudów. Uzyskaną sumę mogą przenieść i umieścić w kapitałach czy czynszach w archidiecezji Fermo.

Kapelanie te z chwilą wygaśnięcia linii rodziny Brandimartich miały przejść na rzecz Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych.

Notarialny akt dotyczący umowy zawartej między tymże Zakonem a rodziną Brandimartich, sporządzony przez mediolańskiego notariusza Capuo w dniu 11 stycznia 1845 r., wymagał wpisania wzmianki o prawie substytucji, co zostało dokonane w biurze hipotecznym w Rzymie dnia 8 lipca 1845 r., wol. 9, art. 2.

[29] Ponieważ obydwa sklepy zostały sprzedane, więc z chwilą wypłacenia pieniędzy mają być zwolnione z tego obciążenia. Po dopełnieniu wszelkich formalności dotyczących kontraktu Ksiądz Pallotti może teraz przystąpić spokojnie do objęcia danych obiektów z następującymi żądaniami: 1. prócz przyzwolenia kapelanów na sprzedaż owych budynków potrzebna jest jeszcze zgoda generalnego Prokuratora Zakonu Konwentualnych Braci Mniejszych; 2. danie gwarancji, że lokata 1200 skudów w dobrach archidiecezji fermeńskiej nie będzie groziła żadnym kłopotem, ryzykiem czy niebezpieczeństwem Pobożnej Unii nabywającej oraz jej przedstawicielowi, Księdzu Wincentemu Paliottiemu; 3. ponieważ pieniądze wchodzą na miejsce nieruchomości, dlatego ciężar substytucji przechodzi na sumę owych 1200 skudów i na dobra, w których suma została ulokowana; 4. O. Prokurator generalny proszony jest o wyrażenie zgody na zdjęcie wyżej wymienionego obciążenia z owych dwu sklepów, pokoi i innych miejsc.

Zarówno kapelani Brandimarte, jak i Ksiądz Wincenty Pallotti, klęcząc przed tronem Waszej Świątobliwości, uniżenie proszą o błogosławieństwo, przyzwolenie i sankcje dla powyższej sprawy.

I niech itd.

Podpisali się: Wincenty Pallotti wnoszący prośbę i Karol Mancinelli prokurator Jana Brandimarte[73].

14. POCZĄTEK I ZAMIERZENIE, CZYLI CEL KONGREGACJI KSIĘŻY[74] I POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO ZAŁOŻONEGO POD SZCZEGÓLNĄ OPIEKĄ NAJŚW. MARYI KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW

(184 6[75] ; OOCC VII 1—8)[76]

[30] Część tekstu w dosłownym brzmieniu podano w: Wyb. 1205—206 nr [641]; tu ciąg dalszy odmiennego nieco tekstu.

(...) Zjednoczenie to zostało założone i jest kierowane przez Kongregację Księży[77] żyjących wspólnie według swej Reguły. Zjednoczenie bowiem składające się z osób rozproszonych łatwo traci na aktywności i stałości w pełnieniu dzieł miłosierdzia i gorliwości, jeżeli się nie oprze na Kongregacji Księży[78] zjednoczonych i wiodących życie doskonałej wspólnoty w doskonałym życiu wspólnym. Kongregacja ta, rozgałęziając się po różnych częściach świata katolickiego, ma być jakby duszą i siłą rozpędową całego Pobożnego Zjednoczenia, aby je całe zagrzewać do dzieł ewangelicznej miłości i gorliwości.

[31] Zostało też uznane za niezbędne to, aby Księża tej Kongregacji tworzyli w Kościele Bożym niejako ośrodek pomiędzy duchowieństwem świeckim a zakonnym, który by potrafił zespolić jednych i drugich świętym węzłem i pobudzić do wszelkich dzieł miłości i gorliwości. Z tego też powodu Księża tej Kongregacji nie mają zwać się zakonnikami, ale Księżmi Kongregacji[79] Apostolstwa Katolickiego.

Uważano, że nazwa Kongregacji i Pobożnego Zjednoczenia[80] powinna być taką, aby zapalała wszystkich członków gorliwością i miłością do wszelkich dzieł dla większej chwały Bożej i do pełnienia uczynków miłosierdzia co do duszy i ciała dla pożytku bliźnich, stosownie do celu Kongregacji i Zjednoczenia, tudzież, by wszystkich członków utrzymywała stale w jak najdoskonalszym zachowywaniu przykazań miłości Boga i bliźniego.

[32] Boski Zbawiciel został wysłany przez Ojca Niebieskiego na ten świat, aby nas czynem i słowem nauczyć, jak powinno się przestrzegać tego przykazania; takie samo zlecenie Pan nasz Jezus Chrystus dał swym Apostołom mówiąc do nich: Jako Mnie posłał Ojciec, tak i Ja was posyłam [por. J 20, 21], Pan Bóg zaś wszystkim ludziom powierzył to samo zadanie w słowach Pisma św.: Każdemu Pan Bóg nakazał troszczyć się o jego bliźniego [por. Syr 17, 12 — Wulgata]. Dlatego w Kościele katolickim zwykło się mówić, że ten, co z całą energią, jak tylko może, stosownie do stanu, godności i osobistych warunków pełni uczynki miłosierdzia i gorliwości, uprawia swego rodzaju apostolstwo, a takie ujęcie rzeczy pobudza do jeszcze energiczniejszego działania z czystej pobudki. Dlatego to uznano za najstosowniejsze, że tytuł właściwy, odpowiadający i naprowadzający na realizację celu zarówno Stowarzyszenia jak i Pobożnego Zjednoczenia ma być taki, by o jednym i drugim orzekał, że obydwa są Apostolstwa Katolickiego, czyli powszechnego; jedno bowiem i drugie pobudza wszystkie warstwy społeczeństwa bez różnicy stanu, godności i osobistych warunków do energicznego poświęcenia się dziełom miłosierdzia i gorliwości.

O takiej właśnie miłości i gorliwości mówią podane wyżej nazwy.

[33] Gdyby jednak ktoś chciał utrzymywać, że nazwa „Apostolstwo Katolickie” oznacza też owo najwyższe Apostolstwo (quella Suprema Missione), które istnieje w Kościele Bożym, wówczas należałoby zaznaczyć, że jak Pobożne Stowarzyszenie Najśw. Serca Pana Jezusa nazywa się tak dlatego, że kocha Pana naszego Jezusa Chrystusa i rozbudza doń miłość, tak też Kongregacja[81] i Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego mają taką nazwę, gdyż otaczają czcią, poważają i wspierają apostolstwo katolickie.

[34] Zarówno Kongregacja, jak i Pobożne Zjednoczenie[82] zostały założone pod szczególną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów nie tylko dlatego, aby Ona przez swą potężną przyczynę raczyła wypraszać dla wszystkich członków potrzebne łaski, dary i zmiłowania do pełnego i trwałego urzeczywistniania świętych celów i zadań, ale także dlatego, by mieć w Niej doskonały przykład pełnienia dzieł miłości i gorliwości. Ona bowiem, mimo że nie była kapłanem czy apostołem, zajmowała się jednak ich funkcjami z taką doskonałością i z tak wielkim oddaniem, że dostąpiła za to wyższej chwały niż apostołowie; Kościół zaś nie tylko dla samego Jej uczczenia, ale dla pełni zasług pozdrawia Ją wzniosłym mianem Królowej Apostołów. Daje Jej to miano w tym celu, aby wszystkich księży i świeckich, i wszystkich ludzi, tak mężczyzn jak kobiety, jakiejkolwiek warstwy społecznej, stanu, godności i warunków zachęcić do naśladowania naszej Niepokalanej Matki, Najśw. Maryi, w podejmowaniu wszelkich dzieł mających na względzie większą chwałę Boga i pożytek bliźnich oraz wszystkich dzieł miłosierdzia duchowego i materialnego.

[35] Kongregacja i Pobożne Zjednoczenie z samego założenia pozostają w całkowitej i bezpośredniej zależności od papieża nie tylko dlatego, by mogły korzystać z jego miłościwej opieki pasterskiej, ale także dlatego, by Zastępca Jezusa Chrystusa mógł według upodobania zarządzać i posługiwać się nimi, ilekroć w Kościele św. zajdzie tego potrzeba.

15. [PROŚBA O PEWNE UPOWAŻNIENIA DLA NOWICJUSZA I KSIĘDZA POWSTAJĄCEJ KONGREGACJI]

(22 IX 1846; OOCC IV 81 —82)[83]

[36] A.I.D.G. — D.P.F.A.M.D. — A.D.P. — A. S. A. — M.P. — V. D.[84]

Krew Jezusa Chrystusa oczyszcza nas ze wszelkich grzechów [por. 1 J 1, 7].

Eminencjo, Najprzewielebniejszy Książe

Wasza Najprzewielebniejsza Eminencja raczy wybaczyć mi, że ośmielam się zakłócać Mu spokój prośbą o konieczne i stosowne upoważnienia, by można było zaopatrzyć Najśw. Wiatykiem, a jeśli zajdzie potrzeba, udzielić św. Namaszczenia (Estrema Unzione), jak i otoczyć odpowiednią opieką świeckiego chłopca, który parę miesięcy temu przywdział szatę naszego maluczkiego, budzącego się do życia [podkreśl. — F. B.] Stowarzyszenia (nascente Congregazione), a który znajduje się w niebezpieczeństwie życia.

Prócz tego proszę Waszą Eminencję, by zechciał łaskawie przedłużyć zezwolenie na odprawianie Mszy św. dla rzymskiego księdza Lucjana Bandiery z naszego Stowarzyszenia, w formie podpisanego reskryptu na podanie, jakie ten sam kapłan, okaziciel niniejszej prośby, przedstawi osobiście[85].

Z ucałowaniem św. Purpury, z prośbą o błogosławieństwo i z głęboką czcią, oddany Waszej Eminencji Najprzewielebniejszej

sługa bardzo niegodny w Chrystusie

Wincenty Pallotti

Do Jego Eminencji, Najprzewielebniejszego Księcia (...) Kardynała Patriziego, Wikariusza Generalnego Naszego Pana.

16. [PODANIE DO PA PIEŻA W SPRAWIE UPOWAŻNIEŃ WYKONYWANYCH „NA PODOBIEŃSTWO ZAKONNIKÓW”]

(24 IX 1846; OOCC IV 84—85)[86]

[37] Ojcze Święty

Pobożna Unia Księży pod wezwaniem Najśw. Maryi Królowej Apostołów, których powołaniem jest zajmowanie się dziełami miłosierdzia i pracą kapłańską w celu pomnożenia, obrony i krzewienia pobożności i wiary śwętej, zwraca się do Waszej Świątobliwości z pokorną prośbą, by Wasza Świątobliwość raczył zezwolić członkom tej Unii na udzielanie świętych sakramentów bez specjalnych ograniczeń tak w czasie wielkanocnym, jak w wypadkach choroby, oraz na odprawianie pogrzebów i grzeb anie własnych zmarłych, podobnie jak to czynią zakonnicy. O uprawnienia te prosi fUnia] dla mieszkańców św. Ustronia Najśw. Zbawiciela Na Fali, jak i dla innych, które już są lub będą założone.

Oby itd.

Do Jego Świątobliwości naszego Pana

Szczęśliwie panującego Papieża Piusa IX[87]

17. [PROŚBA O UPOWAŻNIENIA DLA PIA CASA W RZYMIE]

(druga poł. paźdz. 1846; OOCC IV 86—87)[88]

[38] Ojcze Święty

Wincenty Pallotti, najuniżeńszy petent Waszej Świątobliwości, ośmiela się w charakterze rektora Pia Casa di Carita przy ulicy Borgo S. Agata ai Monti przedstawić co następuje: Dom ten, założony przez nasze Pobożne Zjednoczenie pod wezwaniem i opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów dla przygarnięcia biednych opuszczonych dziewcząt, stanowi obecnie wspólnotę liczącą około 80 osób, które żywią gorące i pobożne pragnienie, by w kaplicy swego ustronia mogły adorować często Najśw. Sakrament, a także uczestniczyć w niej czasem w Najśw. Ofierze Mszy św. Stąd pokorna suplika: by nie przeszkodzić w tak wielu aktach adoracji i miłości, jakie na cześć Jezusa Chrystusa naszego Pana spełniłyby te osoby, i by nie pozbawiać ich jeszcze większych pożytków duchowych, zasyła się prośbę, by, choć powyższa pobożna instytucja nie ma jeszcze dekretu kanonicznej erekcji, Wasza Świątobliwość raczył w swej dobroci i gorliwości zezwolić, aby w kaplicy tejże Pia Casa di Carita można było przechowywać stale Najśw. Sakrament oraz co dziennie sprawować więcej Mszy, tak jak to ma miejsce w kościołach publicznych.

Całuję święte stopy i błagam dla siebie i dla wspomnianej Wspólnoty o pasterskie błogosławieństwo

I oby łaska itd.

Do Jego Świątobliwości miłościwie panującego naszego Pana, Papieża Piusa IX[89]. Przez wzmiankowanego wyżej petenta i wyszczególnioną Wspólnotę itd.

18. [DECYZJA ZAŁOŻYCIELA O „KONGREGACJI” JAKO O OBOWIĄZUJĄCEJ NAZWIE INSTYTUTU KSIĘŻY I BRACI]

(Pismo z 11 XI 1846; Lettere, nr 1297)[90]

[39] 11. 11. 1846. Ks. Rafał Melia, Londyn.

A. I. D. G. — D.P. F.A. M. D. — A. D. P. — A. S. A. — M. P. — V. D.[91]

Krew Jezusa Chrystusa oczyszcza nas z wszelkiego grzechu.

Najmilszy w Panu naszym Jezusie Chrystusie Ukrzyżowanym.

Niechaj Duch Święty z łaską swą i nieskończonym miłosierdziem będzie zawsze z nami i ze wszystkimi. Odpowiadam na list Księdza z 29 września br. z radością, rzekłbym, całej naszej maluczkiej, budzącej się do życia Kongregacji[92].

Mam nadzieję, że uda się wysłać naszego Współbrata ks. Józefa Faà, i spodziewam się, że dzięki przymiotom danym mu przez Boga będzie on dla Anglii jednym z widzialnych aniołów. Ufam, że będzie go można posłać zaraz, jak tylko z uwagi na okoliczność pory roku pozwoli na to roztropność. Może uda się doprowadzić do tego, że w osobie ks. Józefa Seminarium otrzyma po pewnym czasie dobrego ojca duchownego, a dzieło wykładowcę teologii; dlatego zechce Wasza Wielebność skorzystać z propozycji wysuniętej przez Dzieło Konwertytów[93], które jeżeli spodoba się Królowej Apostołów, może się stać jednym z najpłodniejszych ustroni Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, i to niezależnie od odpowiedzi z Turynu[94]. Sprawy jednak mogłyby się tak potoczyć, że pozostawiając na swym miejscu ks. Józefa w Londynie, Ksiądz mógłby być przełożonym w pobliżu Oksfordu i kontynuować osobiście lub przez kogoś ewangeliczne prace z owego miejsca, robiąc wszystko, by na to miejsce przybyć w ciągu bieżącego roku (...)

[40] Ojciec św. reskryptem Pro Gratia przyznał nam władzę udzielania sakramentów św., również w odniesieniu do przykazania wielkanocnego, a także z okazji udzielania ostatnich sakramentów władzę pogrzebu i grzebania na podobieństwo zakonników dla wszystkich ustroni św. naszego Stowarzyszenia[95].

Gdyby się Ksiądz dowiedział, że dla rozwoju Wspólnoty Konwertytów koło Oksfordu byłby potrzebny osobny akt [indult] Ojca św. i gdyby Konwertyci chcieli takiego aktu lub innej jakiejś łaski, wystarczy, że Wasza Wielebność zawiadomi mnie o tym.

[41] Dla rozwoju naszego Instytutu pragnę Księdza powiadomić, że Stowarzyszenie (Congregazione), stanowiące część wewnętrzną i rozpędową całego Pobożnego Zjednoczenia, według zapadłej decyzji ma się zwać Stowarzyszeniem (Congregazione) Księży i Braci Pomocników Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, nigdy zaś Zgromadzeniem Kleryków Regularnych. Nasze bowiem Stowarzyszenie ma być w Kościele Bożym jakby środkowym punktem odniesienia pomiędzy klerem świeckim a zakonnym, aby tym łatwiej mogło pobudzać jednych i drugich w świętym przymierzu do prac ewangelicznych. I mam nadzieję, że w takiej roli otrzyma zatwierdzenie.

Gdyby Wspólnota Konwertytów chciała prosić o coś Ojca św., nie trzeba przysyłać osobnego podania: wystarczy wyszczególnić o co się prosi i nazwę proszącej wspólnoty. Uważajmy jednak, by nie prosić o rzeczy, które sprzyjałyby miłości własnej, lecz tylko o takie, które budują.

Na wypadek gdyby mi się nie udało wysłać książki o zebraniach, proszę korzystać z tego, co mamy w Mszale, Brewiarzu przez całą oktawę i w Ceremoniale Biskupów; jest to punkt bardzo nas interesujący z uwagi na budzenie poszanowania dla domu Bożego, a nasze Pobożne Zjednoczenie powinno to szerzyć na równi z innymi zwyczajami w Kościele.

[42] Przejdźmy teraz do naszych spraw. Z dniem 21 kwietnia wszedłem w 52 rok życia. Proszę się modlić za mnie, proszę się modlić za mnie, proszę się modlić za mnie — nie wiem, co mam mówić, i niech Ksiądz prosi o to innych, ile tylko może. Iluż to ludzi przyczyniło się w niewielu latach do popierania tak bardzo pożytecznej instytucji! Niech Ksiądz modli się za mnie. Mam nadzieję, że Bóg pomoże przeprowadzić owe angielskie protestantki do prawdziwego Kościoła.

Pozdrawiamy wszyscy Księdza w Panu naszym Jezusie Chrystusie. Niech spłyną na Księdza wszelkie łaski niebios. — Rzym, Św. Ustronie Najśw. Zbawiciela Na Fali, 11 listopada 1846 r. — Najniegodniejszy w Chrystusie sługa —

W. Pallotti.

19. [BRULION PODANIA DO PAPIEŻA O PRZYZNANIE DOCHODÓW Z WYTOPU TŁUSZCZÓW NA RZECZ KOLEGIUM MISYJNEGO]

(rok 1847; OOCC V 309—314)[96]

[43] Kapłani Kongregacji Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, najuniżeńsi petenci Waszej Świątobliwości, ucałowawszy wprzód [Wasze] św. stopy, ośmielają się przedstawić, co następuje.

Stwierdzili oni już dawno prawdziwą konieczność założenia w Rzymie Kolegium dla św. Misji Zewnętrznych. W nim wszyscy kapłani wysyłani przez Papieża za pośrednictwem Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary mieliby spędzić odpowiedni okres czasu dla wypróbowania powołania, dla poznania i udoskonalenia przymiotów wymaganych koniecznie u misjonarzy, dla podtrzymywania ich duchowego życia w sercu Stolicy świętej przy Wikariuszu Jezusa Chrystusa, dla kształtowania wszystkich jako spokojnych i zgodnych synów jednej wspólnej Matki, Kościoła katolickiego, apostolskiego, rzymskiego i dla wprawiania ich w świętą posługę kapłańską na modłę duchowieństwa rzymskiego.

[44] Jakoż głównym celem [podkreśl.—F. 13.] skłaniającym petentów do życia w Stowarzyszeniu (Congregazione) była właśnie troska o stworzenie takiego Kolegium. Jednakże wskutek różnych okoliczności ułożonych czy dopuszczonych przez Opatrzność Boską (a więcej jeszcze przez własną niegodność)[97] nie powiodło się im to [zamierzenie]; musieli się zadowolić tym, że mogli przysposobić kilku do wysłania ich do pogańskich krajów w charakterze misjonarzy (...)[98].

20. [PROŚBA O STALE UPOWAŻNIENIA DLA CZŁONKÓW KONGREGACJI]

(18 III 1847; OOCC IV 91 — 92)[99]

[45] Ojcze Święty

Kapłani Stowarzyszenia (della Congregazione) Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, najuniżeńsi petenci Waszej Świątobliwości, pragną być wysłuchani przez przesławną wiarę, miłość i gorliwość Waszej Świątobliwości, w imię większej chwały Bożej i większego uświęcenia własnego jak i dusz bliźnich, poprzez wszystkie prace, a osobliwie przez wykonywanie świętej posługi ewangelicznej. Dlatego ośmielają się prosić o przyznanie im na zawsze następujących władz:

1. udzielania umierającym błogosławieństwa połączonego z odpustem zupełnym na moment śmierci;

2. udzielania przy końcu św. misji czy św. ćwiczeń rekolekcyjnych, tak publicznie jak prywatnie, Błogosławieństwa zwanego Papieskim, wraz z odpustem zupełnym;

3. odprawiania Mszy św. łącznie z odpustem tzw. Ołtarza uprzywilejowanego, osobistego i codziennego;

4. odprawiania Mszy św. w dwie godziny przed świtem i w godzinę po południu;

5. poświęcania przez błogosławienie: koronek, krzyżyków, medalików, figurek itd., z prawem odpustów zaznaczonych w spisie ogłoszonym z polecenia Waszej Świątobliwości przez J. Eminencję Najprzewielebniejszego Kardynała Prefekta Świętej Kongregacji Odpustów, dla tych, którzy wypełniają wskazane tam dzieła nosząc czy posługując się koronkami, krzyżykami itd., poświęconymi przez Waszą Świątobliwość.

Całując święte stopy proszą o błogosławieństwo pasterskie i niechaj łaska itd.

Do Jego Świątobliwości naszego Pana

Miłościwie panującego Papieża Piusa IX[100]

Przez zaznaczonych wyżej petentów.

21. [PROŚBA O PRAW O DYSPONOWANIA NA CELE KULTU RZECZAMI ZŁOŻONYMI W KOŚCIELE NAJSW. ZBAW ICIELA NA FALI ORAZ INNYMI PRZEDMIOTAMI]

(25 V 1847; OOC IV 93—94)[101]

[46] Ojcze Święty

Kapłani Kongregacji Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego [założonego pod szczególną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów], najuniżeńsi petenci Waszej Świątobliwości, obowiązani są z samych swych założeń do zaopatrywania ubogich kościołów w odpowiednie przedmioty, niezbędne do wykonywania kultu Bożego. Dlatego ośmielają się prosić, by Wasza Świątobliwość raczył udzielić im koniecznego i odpowiedniego upoważnienia, by (z zatrzymaniem oczywiście części koniecznych dla swych kościołów i kaplic) mogli do tego tak świętego użytku przeznaczać nie tylko część przedmiotów przekazanych im wraz z przekazaniem kościoła i klasztoru Najśw. Zbawiciela Na Fali, ale prócz tego innych własnych [przedmiotów], tak obecnie jak w przyszłości.

Całując święte stopy proszą na kolanach o Błogosławieństwo Apostolskie[102].

Do Jego Świątobliwości naszego Pana

Miłościwie Panującego Papieża Piusa IX

Przez wspomnianych wyżej petentów.

22. [PROŚBA O POS ZERZENIE UCZESTNICTWA KONGREGACJI I ZJEDNOCZENIA W DOBRACH DUCHOWYCH ZAKONÓW I ZGROMADZEŃ ZAKONNYCH]

(1 VII 1847; OOCC IV 95—96; Lettere, nr 1374)[103] [47] Przekład polski tej ważnej prośby, zob. Wyb. I 216[104] nr [673].

23. [PROŚBA O ODPUSTY DLA WIERNYCH ODDAJĄCYCH CZEŚĆ RELIGIJNĄ KRZYŻOWI POSTAWIONEMU PO MISJACH]

(22 VII 1847; OOCC IV 97—98; Lettere, nr 1395)[105]

[48] Ojcze Święty

Kapłani Stowarzyszenia (della Congregazione) Apostolstwa Katolickiego, najuniżeńsi petenci, ośmielają się prosić Waszą Świątobliwość, aby raczył przyznać odpust jednego roku tym wszystkim wiernym obojga płci, którzy ucałują pobożnie jeden z krzyżów, jakie dla zachowania pamięci o owocach misji będą ustawione lub zawieszone przy końcu św. misji powierzonych [do przeprowadzenia] tymże [Kapłanom], czy misji, w których bierze udział ktoś z Kongregacji występującej z tą prośbą.

Całując święte stopy proszą o Błogosławieństwo Apostolskie; i oby łaska itd.[106]

24. [PROŚBA W SPRAWIE UDZIAŁU KONGREGACJI W SZCZEGÓLNYCH UPRAWNIENIACH ZAKONNYCH]

(2 IX 1847; OOCC IV 99—100)[107]

[49] Ojcze Święty

Kapłani Stowarzyszenia (della Congregazione) Apostolstwa Katolickiego w trosce o stały, coraz większy rozkwit karności zakonnej w ich świętych Ustroniach, a także o owocniejsze jeszcze pełnienie prac związanych ze świętą posługą na pożytek dusz, odczuwają potrzebę specjalnych uprawnień sposobnych do osiągnięcia tych celów. Wiedząc prócz tego, że Stolica święta w różnych okolicznościach c zasu raczy świadczyć specjalne łaski i fawory tym zwłaszcza Instytutom, które poświęcają się działaniu na rzecz dobra duchowego bliźnich, ośmielają się niniejszym prosić pokornie, by Wasza Świątobliwość przyznał temuż Stowarzyszeniu udział w przywilejach, jakimi cieszą się istniejące w Kościele św. zakony ścisłe i zgromadzenia kleryków, zarówno świeckich jak zakonnych.

Całując najśw. stopy proszą o Apostolskie Błogosławieństwo,

I niechaj łaska itd.[108]

Do Jego Świątobliwości naszego Pana

Miłościwie Panującego Papieża Piusa IX.

Przez wyszczególnionych wyżej petentów.

25. [PROŚBA O PRZEKAZANIE NA WŁASNOŚĆ OBIEKTU ZWIĄZANEGO Z KOŚCIOŁEM NAJŚW. ZBAWICIELA NA

FALI]

(listopad 1847; OOCC IV 101 —103)[109]

[50] Ojcze Święty[110]

(... ) proszą, by Wasza Świątobliwość raczył wystosować tak bardzo upragnione, brewe apostolskie[111] z wyjaśnieniem, że doroczne ofiarowywanie ozdobnej świecy, jaką nasze maluczkie Stowarzyszenie (Congregazione) ma składać na rzecz Prokuratury Wiel. Ojców Konwentualnych, należy im się li tylko w sensie prawdziwego „kanonu”[112], by w ten sposób nasze Stowarzyszenie mogło zatrzymać ten kościół i klasztor i dysponować nim tak, jak każdy może zatrzymać i dysponować jakimkolwiek lokalem, na którym nie ciąży żadne inne świadczenie niż tak zwanego „kanonu” (... )

26. [BREWE PAPIESKIE PRZYZNAJĄCE STOWARZYSZENIU PRAWO DO WIECZYSTEGO POSIADANIA I UŻYWANIA OBIEKTU ZWIĄZANEGO Z KOŚCIOŁEM NAJŚW. ZBAWICIELA NA FALI]

(19 XI 1847; ASAC III 369—371)[113]

PAPIEŻ PIUS IX Na wieczną rzeczy pamiątkę

[51] Skoro na roli Pańskiej, gdzie czeka obfite żniwo, potrzeba wielu i to gorliwych pracowników, nic nie jest godne większego pragnienia niż to, by doborowi kapłani, zapaleni ogniem miłości i zatroskani o chwałę Bożą, wkładali prace swe i znoje w uprawę Bożego pola. Otóż należy stwierdzić, że właśnie to postawili sobie za cel umiłowani sy nowie: Ksiądz Wincenty Pallotti i jego współtowarzysze pobożnego Związku (Sodalitatis) Apostolstwa Katolickiego[114] pod opieką Najśw. Dziewicy Królowej Apostołów. My zaś radujemy się na widok ich tak bardzo owocnej pracy na rzecz pozyskiwania dusz dla Chrystusa. Właśnie Kapłanom tym, z których rzeczony Związek się składa, Poprzednik nasz, chwalebnej pamięci Grzegorz XVI, przyznał miejski klasztor, zwany mianem Św. Zbawiciela Na Fali, wraz z przyległym kościołem przynależnym do zakonników konwentualnych Braci Mniejszych, po to, by mieli zarówno świątynię do pełnienia praktyk pobożności, jak i miejsce wspólnego mieszkania i życia; uczynił zaś to z tym zastrzeżeniem, by Prokurze generalnej tegoż zakonu byli zobowiązani składać corocznie trzyfuntową świecę. Ponieważ zaś wspomniany Związek Kapłanów tak na odnowę rzeczonego klasztoru, jak na remonty i przyozdobienie przyległego kościoła wydał wielką sumę pieniędzy, zwrócił się teraz do nas z pokorną prośbą, byśmy wzmiankowane przyznanie klasztoru i kościoła naszym Apostolskim Listem potwierdzili, wyjaśniając przy tym, że w miejsce kanonu[115] należy co roku ofiarować świecę Prokurze generalnej tegoż zakonu tak, aby pobożny Związek mógł po wieczne czasy klasztoru i kościoła używać i użytkować podobnym prawem, jakie przysługuje wszystkim, którzy posiadają budynki obciążone obowiązkiem kanonu.

[52] My zaś, chcąc wyświadczyć szczególne dobrodziejstwo wszystkim tym, na których korzyść ten list jest wydany, zwalniamy ich [wprzód] i uważamy za zwolnionych, jedynie z uwagi na tę sprawę, ze wszelkich kar ekskomuniki, suspensy, interdyktu i z innych kościelnych wyroków cenzur i kar w jakikolwiek sposób czy z jakiegokolwiek powodu ustanowionych, jeżeli może w nie popadli; a [równocześnie] władzą naszą Apostolską uznajemy niniejszym i potwierdzamy przekazanie rzeczonego klasztoru i sąsiedniego kościoła, dokonane przez chwalebnej pamięci Grzegorza XVI, naszego Poprzednika, na rzecz tegoż pobożnego Związku Kapłanów, czyli Kongregacji Apostolstwa Katolickiego[116].

Wyjaśniamy zarazem i wyrażamy wolę, by świeca, należna co roku Prokurze generalnej Zakonu Konwentualnych Braci Mniejszych Św. Franciszka, była uznana za przekazaną w miejsce kanonu, by zatem rzeczony Związek mógł zatrzymać i na zawsze posiadać klasztor z przyległym kościołem na zasadzie tego samego prawa, jakim zwykło się posiadać budynek, na którym spoczywa ciężar kanonu z obowiązkiem wpłacania każdego roku należności tym, którym przysługuje tzw. własność bezpośrednia (dominium directum) samego budynku.

[53] To przyznajemy, tego chcemy i to nakazujemy, polecając, by List ten był i pozostał w trwałości, ważności i skuteczności, by powodował pełne i całkowite skutki, by dla tych, których dotyczy, był zawsze pomocny oraz by, jak wyżej, przez wszystkich Sędziów zwyczajnych i delegowanych, nie wyłączając Audytorów spraw Pałacu Apostolskiego, był osądzany i określany; a gdyby się zdarzyło, że o tym jakakolwiek władza, świadomie czy nieświadomie sądziłaby czy usiłowała zadecydować inaczej, by to było nieważne i nic nie znaczące.

[Postanowienie to pozostaje w mocy] niezależnie od Apostolskich konstytucji, postanowień, przywilejów czy statutów rzeczonych Braci zakonnych, [pism] wspartych nawet przysięgą, potwierdzeniem Apostolskim czy jakimkolwiek innym wzmocnieniem statutów czy zwyczajów, czy jakimkolwiek innym postanowieniem przeciwnym.

Dan w Rzymie u Najśw. Maryi Większej[117] pod pieczęcią Rybaka, dnia 19 listopada 1847, w drugim roku naszego Pontyfikatu.

M [+] P A. Kard. Lambruschini[118]

[miejsce piecz.]

27. KSIĄŻECZKA WPISU DO APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO

(wersja 1847/1848; OOC V 347—354)[119]

[54] [Herb Pobożnego Zjednoczenia]

Rzym 1837. Za pozwoleniem Przełożonych.

Stowarzyszenie (Congregazione) i Pobożne Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, założone w Rzymie w celu pomnażania, obrony i rozkrzewiania pobożności oraz wiary katolickiej, pod szczególną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów (...)[120], uczestniczy w następujących dobrach duchowych.

Każdy kto należy do tego Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia lub z nimi współpracuje, albo też w jakikolwiek sposób je wspiera, uczestniczy tym samym we wszystkich zasługach płynących ze Mszy, Oficjów Bożych, modlitw, rozmyślań, kontemplacji, umartwień i postów, jak również wszystkich innych dzieł miłosierdzia oraz cnót, które bądź indywidualnie, bądź wspólnie spełniają członkowie Instytutów mniszych, zakonnych i Kleryków Regularnych, a także zakonów żeńskich podległych właściwym ze wspomnianych Instytutów będących w Kościele Bożym[121] ; ponadto uczestniczy w licznych odpustach, jakie papieże tym Instytutom nadali, pozwalając jednocześnie na dopuszczenie innych do uczestnictwa w nich. Dyplomy otrzymane, przesłane Pobożnemu Zjednoczeniu są odnotowane w registrach tych św. Instytutów, zachowują się w Archiwum Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia przy czcigodnym kościele Najśw. Zbawiciela Na Fali w Rzymie; przebogate to uczestniczenie w skarbach duchowych, zostało zaś uznane, potwierdzone i poszerzone przez Papieża Piusa IX reskryptem pochodzącym z dnia 1 lipca 1847[122].

Dzieła dobrowolne członków

[55] 1. Stowarzyszenie[123] nie nakłada na członków Pobożnego Zjednoczenia żadnych obowiązków, jakie by zobowiązywały w sumieniu; wszyscy natomiast dobrowolnie współpracują ze świętymi dziełami tegoż Zjednoczenia.

2. Duchowni świeccy i zakonni na mocy węzła współzawodniczącej miłości współpracują przez pełnienie swej świętej posługi.

3. Znawcy języków oraz naukowcy mogą bezpłatnie nauczać księży czy kleryków, którzy przygotowują się do głoszenia Ewangelii świętej szczególnie w krajach pogańskich.

4. Osoby zamożne mogą dobrowolnie dostarczać ofiar i środków doczesnych potrzebnych dla dzieł Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia.

5. Fachowcy, artyści i mechanicy mogą w miarę możności bezinteresownie ofiarowywać pracę z zakresu swej specjalności czy sztuki, by w ten sposób pomóc Stowarzyszeniu i Pobożnemu Zjednoczeniu.

6. Również mniej zasobni mogą mieć swój udział przez złożenie drobnej ofiary, ofiarowanie obrazka, koronki, szkaplerza, obrazu religijnego, pobożnej książki. Rzeczy tego rodzaju Stowarzyszenie i Pobożne Zjednoczenie zbierają i przekazują naszym braciom katolikom, którzy ich nie mają, a prowadzą ubogi żywot wśród katolików, albo leż przesyłają do ubogich braci w krajach pogańskich.

7. Wszyscy członkowie, którzy żyją w takich społecznościach, jak seminaria, domy wychowawcze, klasztory, ochronki, sierocińce, hospicja itd., mogą ze sobą święcie współzawodniczyć w wyrabianiu przedmiotów służących do ożywiania św. wiary i do rozpalania miłości między katolikami oraz do szerzenia ich po całym świecie[124]. Ponadto mogą ofiarować nie tylko prywatne czy wspólne modlitwy, ale także mniejsze czy większe ofiary będące owocem częstych ich umartwień, jak i drobne przedmioty służące pobożności, które zbiorą wśród siebie lub własnoręcznie sporządzą, mając na względzie wspomniany cel apostolski Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia.

8. Zarówno zdrowi, jak i chorzy mogą współdziałać przynajmniej modlitwą w intencji ożywiania wśród katolików wiary i rozpalania miłości oraz rozszerzania ich po całym świecie; bardzo skutecznie mogą to robić chorzy oraz cierpiący, ofiarując w tym celu swe cierpienia.

9. Wszyscy mogą, korzystając z czasu, miejsca, warunków, znajomości itd., zachęcać swych braci katolików, aby osobistą pracą, ofiarą czy modlitwą przyczyniali się do ewangelicznych dzieł Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia, które zawsze i we wszystkim zmierzają do większej chwały Boga i wiecznego zbawienia dusz.

10. Wreszcie zachęca się wszystkich do częstego przystępowania do sakramentów świętych, do odprawiania codziennego rozmyślania o prawdach wiecznych oraz do odmawiania Różańca i następujących modlitw (...)

Resztę tekstu, zgodną z pierwszą wersją, podano w Wyb. 1117—119 nry [332] — [333].

28. (PODANIE W SPR AWIE ŚWIĘCEŃ W KONGREGACJI NA PODSTAWIE KANONICZNEGO TYTUŁU „WSPÓLNEGO

STOŁU”]

(rok 1848; OOCC IV 108—110)[125]

[56J Ojcze Święty

Kapłani Kongregacji Apostolstwa Katolickiego, najuniżeńsi petenci [Waszej Świątobliwości] ośmielają się wyjaśnić, że po pokornym przedstawieniu Mu Reguł do aprobaty Wasza Świątobliwość zlecił Jego Eminencji Najprzewielebniejszemu Księdzu Kardynałowi Lambruschiniemu zbadanie rzeczonych Reguł, by mógł zdać o tym relację. Otóż wedle nich kandydaci po nowicjacie, uznani za zdatnych do Stowarzyszenia, zostają dopuszczeni do religijnego aktu konsekracji, w której oddają się całkowicie Bogu dla pełnienia dzieł na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie dusz; dochodzą oni równocześnie[126] do zawarcia uroczystego kontraktu (bez ślubu) ze wspomnianym Stowarzyszeniem, że żyć będą w ubóstwie, czystości, posłuszeństwie, doskonałym życiu wspólnym i wytrwaniu, i tak, bez węzła ślubów, podejmują ich praktykowanie, czyli treść albo samą substancję..

Dlatego proszą, by Wasza Świątobliwość raczył Stowarzyszeniu - petentowi przyznać przywilej przyznawany innym zgromadzeniom zakonnym (Congregazioni), według którego klerycy tegoż Stowarzyszenia mogliby gdziekolwiek i kiedykolwiek otrzymywać święcenia z tytułu „wspólnego stołu”. [A proszą o] to z tej racji, by [mając] możliwie największą ilość ewangelicznych pracowników, można było stanąć w gotowości do wszelkich prac na większą chwałę Boga i pożytek bliźnich.

Całując święte stopy błagają o Apostolskie Błogosławieństwo.

I niechaj łaska itd.[127]

29. [PROŚBA O PRAWO UDZIELANIA KOMUNII ŚW. W GODZINACH POPOŁUDNIOWYCH W CZASIE PROWADZONYCH MISJI]

(6 IV 1848; OOCC IV 104)[128]

[57] Ojcze Święty

Rzymski kapłan Wincenty Pallotti Stowarzyszeni a (Congregazione) Apostolstwa Katolickiego prosi dla większego pożytku dusz, by Wasza Świątobliwość raczył zezwolić wspomnianemu Stowarzyszeniu na udzielanie Najśw. Eucharystii per se et per alios[129] po południu w czasie misji. I niechaj itd.[130] Do Jego Świątobliwości naszego Pana

Piusa IX

Miłościwie Panującego.

Petent wyżej wzmiankowany.

30. [PROŚBA O UZNANIE ZA WŁASNOŚĆ STOWARZYSZENIA ŚWIĄTYNI KATOLICKIEJ BUDOWANEJ W LONDYNIEJ]

(18 VI 1848; OOCC IV 105—107; Lettere, nr 1477)[131]

[58] Ojcze Święty

Wiadome jest Waszej Świątobliwości, że pewni kapłani Stowarzyszenia (della Congregazione) Apostolstwa Katolickiego czynią obecnie usilne starania, by zdobyć środki na budowę kościoła w Londynie szczególnie dla użytku Włochów, i że kościół ten ma występować pod wezwaniem św. Piotra, Księcia Apostołów. Otóż aby ten kościół został zbudowany i obsługiwany na rzymski sposób oraz by cel, dla którego został ufundowany, nie uległ zmianie w przyszłości, Ksiądz Wincenty Pallotti, Wyższy Przełożony wymienionego Stowarzyszenia, zwraca się do Waszej Świątobliwości z pokorną prośbą, by Wasza Świątobliwość raczył zatwierdzić to, iż kościół, kierownictwo i administracja jego dóbr mają należeć do tegoż Stowarzyszenia tak długo, jak długo ono będzie istniało i miało odpowiedni do potrzeb personel; w wypadku gdyby przestało istnieć czy mieć odpowiednie osoby, Stolica Apostolska miałaby prawo zastąpić to Stowarzyszenie innym Zgromadzeniem czy Stowarzyszeniem księży włoskich. I niech itd.

Z posłuchania Jego Świątobliwości w dniu 18 czerwca 1848.

Jego Świątobliwość nasz Ojciec św. z Bożej Opatrzności Papież Pius IX po wysłuchaniu relacji niżej podpisanego Pro-Sekretarza Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary[132] i po rozważeniu wy łuszczonych racji, a także po zasięgnięciu informacji i zdania Przew. Prał. Ks. Pro-Wikariusza Apostolskiego w Londynie[133], przychylił się łaskawie do prośby wyrażonej w podaniu. — Dan w Rzymie z Siedziby rzeczonej Kongregacji, dnia i roku jak wyżej.

Gratisowo i bez opłat z jakiegokolwiek tytułu.

Aleksander Barnabo Pro-Sekretarz.

Zgodnie z oryginałem.

Rzym, z siedziby Świętej Kongregacji Rozszerzania Wiary, dnia

4 stycznia 1849 r. — Aleksander Barnabo, Sekretarz.

31. [NOMINACJA KS. IVERSA NA ADMINISTRATORA KAPLICY W POBLIŻU LONDYNU]

(8X11 1848; OOCC V 369—373)[134]

[59] Przełożony Generalny

Stowarzyszenia (Congregazionis) Księży świeckich Apostolstwa Katolickiego założonego w życzliwym Mieście[135] pod opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów.

Wielebnemu Florencjuszowi Hardingowi Iversowi, naszemu Kapłanowi, pozdrowienie w Panu.

Dzięki składamy Bogu, Ojcu Pana naszego Jezusa Chrystusa, przy każdym wspomnieniu o Tobie, Najmilszy Bracie w Chrystusie, za wszelkie dary, jakimi Ojciec zmiłowań [por. 2 Kor 1,3] od pierwszych dni Twego kapłańskiego życia w tym życzliwym Mieście obdarzał Ciebie w pełnieni apostolskiej posługi. Tu bowiem ze wszystkich sił starałeś się, ze szczególnym pożytkiem dla dusz, o doprowadzenie grzesznych do pokuty, słabych do gorliwości, sprawiedliwych do wytrwania, przez sprawowanie św. sakramentu pokuty i przez głoszenie słowa Bożego w świątyniach i szpitalach, a nade wszystko często w dniach uroczystej Oktawy Objawienia Najśw. Pana naszego Jezusa Chrystusa, jaka obchodzona jest rokrocznie przez nasze maluczkie Stowarzyszenie (Congregazione).

Teraz więc dowiadując się, że po doświadczeniach zebranych w winnicy Pana Sabaoth [por. Ps 79, 15 i Jr 2, 21], zwyczajem rzymskiego kleru, pod działaniem Ducha Świętego, pobiegłeś do swych współrodaków, powodowany żarem nadmiernej miłości dla coraz intensywniejszego szerzenia większej chwały Bożej i zbawienia dusz, i ofiarowałeś Bogu siebie samego i swój majątek, wystawiając w pobliżu Londynu w Kentish-Town na cześć rzymskiego Patrycjusza, św. Aleksego, świątynię, pragniemy gorąco, by to rozpoczęte dzieło dokonało się wedle woli Boga. Dlatego zgodnie z wolą całego maluczkiego naszego Stowarzyszenia jestem zobowiązany wyjaśnić Ci, że Twą powinnością jest, byś nigdy, przez cały bieg swego życia, nie porzucił administracji wspomnianej świątyni Bożej. Owszem, rozkazujemy Ci w Panu, byś rozpoczęte dzieło przez wieczystą administrację, opierając się nie na swoich siłach, ale na Bogu, tak zgodnie z wolą Bożą udoskonalił, by nie było już w Twojej mocy zrzec się administracji tej świątyni bez zgody Rady generalnej całego naszego maluczkiego Stowarzyszenia. Ogłaszamy Cię zatem Rektorem wieczystym świątyni Bożej, wzniesionej na cześć Patrycjusza rzymskiego św. Aleksego w Kentish- Town, zawierzając łasce Boga udzielonej nam wedle miary Chrystusowego daru [por. Ef 4, 7].

Według przejrzenia Boga Ojca ku uświęceniu Ducha, ku posłuszeństwu i pokropieniu Krwią Pana naszego Jezusa Chrystusa, niech się pomnoży w Tobie łaska, pokój i miłosierdzie [1 P 1, 2]. Amen.

Dano w Rzymie, w św. Ustroniu Najśw. Zbawiciela Na Fali, 14 lipca R. P. 1848.

Sekretarz Generalny. Przełożony Generalny.

32. [DYPLOM PRZYJĘCIA ATANAZEGO CALERJEGO DO ZJEDNOCZENIA]

(8 XII 1848; OOCC V 380—384)[136]

Polski tekst zamieszczono w: Wyb. I 220—221 nry [682] — [683].

33. [O POTWIERDZE NIE UDZIAŁU STOWARZYSZENIA W UPRAWNIENIACH ZAKONNYCH]

(12 III 1849; OOCC IV 111 —113)[137]

[60] Ojcze Święty

Wincenty Pallotti, Przełożony Stowarzyszenia (della Congregazione) Apostolstwa Katolickiego, najuniżeńszy petent Waszej Świątobliwości, ośmiela się przedstawić [co następuje]: Po tym, jak Wasza Świątobliwość reskryptem z dnia 2 września 1847 r.[138] raczył przyznać temuż Stowarzyszeniu udział w przywilejach Zakonów ścisłych, jak i Zgromadzeń świeckich i zakonnych, Kapłani tegoż [Stowarzyszenia] zdając sobie sprawę, że niektóre z tych przywilejów wymagają osobnej wzmianki, a także że nie jest łatwo uchwycić wszystkie wiążące się z nimi klauzule, mają wątpliwości przy ich stosowaniu, szczególnie przy sprawowaniu św. sakramentu pokuty.

[61] Stąd, dla większego pożytku dusz, dla usunięcia wszelkich wątpliwości w tak ważnej materii i dla spokoju sumień, petent zwraca się do Waszej Świątobliwości z ufnością, by Wasza Świątobliwość raczył wyjaśnić [jak to w podobnym wypadku uczynił w roku 1805 śp. Pius VII na rzecz Kongregacji Misji], że na podstawie wspomnianego reskryptu Waszej Świątobliwości, Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego przysługują wszystkie łaski, indulty, upoważnienia, odpusty i wyjęcia, również spod władzy ordynariuszów miejscowych, słowem, wszelkie przywileje, jakimi cieszą się wszystkie zakony ścisłe i zgromadzenia księży świeckich, jak i zakonnych, i to w sposób jednoznaczny, bez jakiejkolwiek różnicy, jakby teraz Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego zostały przyznane również przywileje wymagające osobnej wzmianki, czy [przywileje] trudne do uzyskania, wydane samorzutnie (motu proprio) z pełną wiedzą, wyrażone obecnie i wpisane dosłownie, niezależnie od jakichkolwiek postanowień przeciwnych.

Za łaskę, o którą proszą z ufnością, petent i całe Stowarzyszenie będą się czuli jeszcze bardziej zobowiązani do modlitw w intencji Waszej Świątobliwości, a [tymczasem] chyląc się dla ucałowania świętych stóp, proszą o Apostolskie Błogosławieństwo.

I niechaj łaska itd.

Do Jego Świątobliwości naszego Pana

Papieża Piusa IX

Miłościwie panującego

Przez wzmiankowanego wyżej petenta[139]

34. [PROŚBA O PRZEDŁUŻENIE ZEZWOLENIA NA UDZIELANIE KOMUNII SW. W GODZINACH PÓŹNIEJSZYCH Z RACJI WIELKI EGO NAPŁYWU WIERNYCH]

(1IX 1849; OOCC IV 114—115)[140] [62] Najprzewielebniejszy Eminencjo

Wincenty Pallotti, kapłan rzymski, najuniżeńszy petent Waszej Najprzewielebniejszej Eminencji, ośmiela się przedstawić [co następuje]. Korzystał on dotąd z przyznanego mu łaskawie przez Waszą Eminencję upoważnienia, by w kościele Najśw. Zbawiciela Na Fali rozdzielało się Komunię św. w godzinę po południu z racji napływu wiernych, zwłaszcza wieśniaków, którzy po długich godzinach czekania na spowiedź, gdyby się to przeciągnęło do południa, nie mogliby przyjąć Komunii św. Ponieważ to upoważnienie wygasło, błaga, by Wasza Eminencja raczył przyznać je na czas przyszły.

Całuje św. Purpurę i prosi o pasterskie Błogosławieństwo. Niechaj łaska itd.

Do Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Księdza Kard. Patriziego, Wikariusza Generalnego naszego Pana itd., itd.[141] Przez wyszczególnionego wyżej petenta.

35. [PROŚBA O ZEZWOLENIE NA ZAŁOŻENIE FILII PIA CASA W VELLETRI I NA OSIEDLENIE SIĘ STOWARZYSZENIA W TYM MIEŚCIE]

(5 XI 1849; OOCC IV 116—118)[142]

[63] Eminencjo, Najprzewielebniejszy Księże

Kapłani Stowarzyszenia (della Congregazione) Apostolstwa Katolickiego, istniejącego w Rzymie już od roku tysiąc osiemset trzydziestego piątego pod opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów, najuniżeńsi petenci Waszej Najprzewielebniejszej Eminencji przedstawiają [co następuje]:

Przy wydatnym współudziale wielu pobożnych osób duchownych i świeckich, agregowanych do Pobożnego Zjednoczenia (Societa), zwanego też Apostolstwem Katolickim, które stanowi część (corpo) zewnętrzną wzmiankowanego Stowarzyszenia, Księża ci mogli z Miłosierdzia Bożego założyć w roku tysiąc osiemset trzydziestym piątym przy ulicy Borgo Sant Agata sierociniec Pia Casa di Carita dla opuszczonych, niemajętnych dziewcząt, tworzących tam obecnie wspólnotę, która składa się z około dziewięćdziesięciu osób.

[64] Księża petenci, zachęceni szlachetną postawą rozmaitych pobożnych dobroczyńców, pragną, by ten tak bardzo pożyteczny zakład dla biednych dziewcząt przeszczepił się i do diecezji Velletri jako gałąź {ośrodka] rzymskiego z tym samym regulaminem i kierownictwem. Dlatego proszą, by Wasza Najprzewielebniejsza Eminencja raczył udzielić im wszelkich zezwoleń niezbędnych i pożytecznych do tego, by z pełnią Bożego błogosławieństwa urzeczywistnić w mieście Velletri założenie wzmiankowanego sierocińca[143]. By zaś mogli być w każdej chwili gotowi do zaradzania wszelkim potrzebom sierocińca, błagają, by kilku z Księży petentów mogło w Velletri zamieszkać w jedności życia wspólnego, zgodnie z zasadami rzeczonego Stowarzyszenia, w oddzielnym domu oddalonym od sierocińca.

Całując świętą Purpurę proszą o błogosławieństwo pasterskie.

I niechaj łaska itd.

Foris[144]

Do Jego Eminencji Najprzewielebniejszego Księcia, Księdza Kardynała Wincentego Macchi[145].

Przez wzmiankowanych wyżej petentów.

Portici koło Neapolu[146], piątego listopada tysiąc osiemset czterdziestego dziewiątego [roku].

Uważając, że mający powstać w mieście Velletri sierociniec będzie jedną z instytucji najbardziej interesujących i pożytecznych dla dobra duchowego, a także doczesnego naszej diecezji, z największą przyjemnością udzielamy Księżom Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, założonego w Rzymie w roku tysiąc osiemset trzydziestym piątym, upoważnień, o jakie proszą, z tym jednak, by były zastosowane zasady postępowania przewidziane przez reguły kanoniczne.

W miejsce [+] pieczęci

Wincenty Kardynał Biskup

36. [ZAPROSZENIE DO UDZIAŁU W OBCHODACH EPIFANIJNYCH]

(2 I 1850; OOCC VI 170 —173)[147]

Zaproszenie na obrzędy Uroczystej Oktawy Objawienia P. N. Jezusa Chrystusa obchodzonej w czcigodnym kościele S. Andrea della V alle dla pomnażania, obrony i popierania pobożności i wiary katolickiej

[pieczęć Zjednoczenia]

[65] Konstantyn, z miłosierdzia Bożego Biskup Albano, Kard. Sw. Rz. Kość. Patrizi, Archiprezbiter Patriarszej Bazyliki Liboriusza, Wikariusz Generalny Jego Świątobliwości naszego Pana, Sędzia zwyczajny Kurii Rzymskiej i jej Okręgu itd.

Tajemnica łaskawości i ludzkości naszego Pana Jezusa Chrystusa objawiająca się Królom-Mędrcom, Jego Adoratorom, przedstawia nam, o Rzymianie, nieskończone miłosierdzie Boże w wezwaniu nas (przed tak wieloma ludźmi pogrążonymi w sposób budzący litość w mrokach ciemności) do przedziwnego światła owej wiary, dla której miliony świętych Męczenników poniosło najokrutniejsze męczarnie, a wielu z nich nasz Rzym zrosiło własną krwią. [Tajemnica ta] przywodzi nam na pamięć, że na tak wielkie dobrodziejstwo jesteśmy obowiązani odpowiedzieć życiem zgodnym z nakazami wiary, by w ten sposób zapewnić naszym duszom zbawienie wieczne, a także, że poważny rachunek na Sądzie Bożym złożą owi niewdzięczni chrześcijanie, co na podobieństwo Heroda oświadczają, iż chcą adorować Jezusa Chrystusa i za Nim podążać, ale pod tym płaszczykiem religii bluźnią Mu tylko i Go znieważają. Niechże wreszcie obudzi się w nas wiara naszych dawnych ojców, a na widok Boskiego naszego Zbawiciela, który dla nas stał się małym Dzieckiem, niech sprawiedliwy nabierze ochoty, by w dobrym wzrastać i wytrwać, niech się grzeszny usposobi do pokuty i ufności w przebaczenie, trwający upornie w swych winach i błędach niech się lęka sądu Bożego, który mu zagraża.

Podczas gdy Kościół św. z największym pragnieniem, by Pan nasz Jezus Chrystus przez cały świat był poznany, miłowany i adorowany, przypomina nam na nowo wzniosłe Misterium Objawienia, Stowarzyszenie [Congregazione] i Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego zaprasza wszystkich, by Go kontemplowali i wielbili w uroczystą zbożną Oktawę Epifanii, w czasie której odbywać się będą przyjęte już zwyczajem obrzędy wyznaczone na co dzień.

Każdy wierny uczestniczący w którymś z tych obrzędów może za każdym razem uzyskać odpust siedmiu lat, a jeżeli uczestniczy pięciokrotnie — odpust zupełny, gdy wyspowiadawszy się i przyjąwszy Komunię św. polecać będzie w modlitwie potrzeby Kościoła św. (jak to na okres siedmioletni zostało przyznane reskryptem świętej pamięci Grzegorza XVI z dnia 20 grudnia 1843 roku).

Jego Świątobliwość nasz Pan Papież Pius IX raczył przyznać 100 dni odpustu wszystkim wiernym za każdym razem, gdy ucałują figurę św. Dzieciątka, jaką wystawia się ku czci publicznej wieczorem ostatniego dnia Epifanii.

Dan z naszej siedziby dnia 2 stycznia 1850 r.

K. Kard. Wikariusz Józef Kanonik Tarnassi — Sekretarz

Rzym 1850. W drukarni Wielebnej Kamery Apostolskiej.

Dział II

PISMA DOTYCZĄCE ZASAD ŻYCIA STOWARZYSZENIA [REGUŁY, KONSTYTUCJE, CEREMONIAŁY]

Część I

REGUŁA („KOPIA LAMBRUSCHINIEGO”)

Jak to zaznaczono we Wstępie do tego tomu, z Reguł, które stanowiły zasady życia Stowarzyszenia, postanowiono udostępnić polskiemu czytelnikowi prócz Podręcznika Reguł zasadniczą Regułę, tzw. Kopię Lambruschiniego, z pominięciem Reguły Wielkiej z 1839 roku. Oto powody tej decyzji:

Reguła Wielka pisana była nie dla istniejących w rzeczywistości, ale zamierzonych ustroni (Ritiri) Zjednoczenia, a więc nie dla Stowarzyszenia, którego wtedy ani formalnie, ani w skonkretyzowanym projekcie jeszcze nie było. Tekst ogłoszony w OOCC II zawiera wiele poprawek późniejszych, ze wskazaniem Stowarzyszenia jako głównego adresata Reguł[148].

Kopia Lambruschiniego przedstawia już bardziej skonkretyzowaną myśl Założyciela w porównaniu z Regułą Wielką, którą należałoby pojmować raczej w sensie ideału, do jakiego „Ustronia” miały zmierzać, niż jako konkretną normę życia[149]. Natomiast Kopia stanowi formę bardziej zwartą i bardziej odpowiednią do zatwierdzenia ze strony władz kościelnych.

Wreszcie, w krytycznym wydaniu Kopii łatwe są do wychwycenia zmiany wprowadzone do tekstu z 1839 roku z poprawkami późniejszymi, tak że aby mieć pojęcie o pierwotnej myśli Założyciela, nie potrzeba przytaczać odnośnego tekstu; wystarczy czytać uważnie Kopię uwzględniającą w krytycznym wydaniu różnice w stosunku do tekstu z roku 1839[150]

Chwilę uwagi należy jeszcze poświęcić drodze, na jakiej Reguła Wielka przybrała kształt tzw. Kopii Lambruschiniego. Kiedy dojrzała myśl o przekształceniu wspólnoty przy kościele Najśw. Zbawiciela Na Fali na odrębny prawnie Instytut, Pallotti ujrzał konieczność dostosowania owej Reguły do Instytutu, jeżeli chciał otrzymać u władz jego zatwierdzenie. Zwrócił się więc w początkach roku 1846 do kardynała Lambruschiniego z prośbą o pomoc fachową, wręczając mu tak Reguły, jak i dziełko o Zjednoczeniu z roku 1839. Kardynał przejrzał obydwie prace, pochwalił ich zasadniczą treść, a zwłaszcza ducha, i wysunął szereg sugestii w kieiunku modyfikacji, zwłaszcza pod kątem prawnym. Pallotti przyjął te sugestie z wdzięcznością. Dostosowując pierwotne Reguły wyłącznie do swego Instytutu, wprowadził niezbędne w tym względzie adaptacje i poprawki[151].

Poprawiony tak i przepisany na nowo tekst[152] Pallotti przed stawił po 16 czerwca 1846 roku Piusowi IX, który rozpoczął świeżo swój pontyfikat (po zmarłym dnia 1 VI 1846 r. Grzegorzu XVI); ten zaś, z życzliwości do Świętego, zlecił sprawę do zbadania znawcy przedmiotu i przyjacielowi Pallottiego, kard. Lambruschiniemu. Kardynał, teraz już urzędowo, wyraził jeszcze w tym samym roku na piśmie swe pochwały, wysunął zastrzeżenia i rady, wiele z nich przeznaczając do ustnego omówienia. Pallotti przyjął z wdzięcznością sugestie; owszem, nawet niezależnie od kardynała poczynił w tekście przy pomocy swych księży wiele zmian i poprawek, które naniesiono na kopię wręczoną uprzednio kardynałowi w roku 1846 i w latach następnych[153] W takim stanie tekst został opublikowany w OOCC VII w roku 1972.

Na podstawie tego krytycznie wydanego tekstu będzie tu podana w polskim tłumaczeniu w zasadzie cała Kopia Lambruschiniego.

REGUŁA PALLOTTIEGO (KOPIA LAMBRUSCHINIEGO)[154]

Reguły i Ustawy (Costituzioni)[155] Stowarzyszenia (della Congregazione) Apostolstwa Katolickiego przejrzane przez J. Eminencję Lambruschiniego w roku 1846[156]

Początek i zamierzenie, czyli cel Stowarzyszenia (dell Congregazione) Księży i Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, założonego pod szczególną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów[157].

[1] (Tekst wstępny zob. w Dz. J, dokument 14, nry [30] — [35])

Reguła Stowarzyszenia Księży i Braci Pomocników Apostolstwa Katolickiego, walczącego pod specjalną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów, wzorowanego na najświętszym życiu naszego Pana Jezusa Chrystusa[158].

CZĘŚĆ PIERWSZA

„A Słowo stało się ciałem i mieszkało między nami” [por. J 1, 14]

Tytuł I[159]

Rozdział [1 i] jedyny

O duchu doskonałej ofiary, z jakim ma się wstępować do Stowarzyszenia.

[2] W swym Wcieleniu się dla nas Syn Boży z miłości ku nam poświęcił samego siebie i wszystko swoje; przyszedł na świat w pełni doskonałej ofiary, kontynuując to na tej ziemi przez całe swe życie aż do śmierci krzyżowej.

Wobec Pana naszego Jezusa Chrystusa dla nas ukrzyżowanego[160] nie ma osobistości tak wielkiej, szlachetnej, bogatej, uczonej, czy możnej, która mogłaby się słusznie uchylić od naśladowania Go. Każda bowiem ofiara jakiejkolwiek, nawet największej osobistości na całym świecie, jest jakby niczym w porównaniu z Panem naszym Jezusem Chrystusem, który dla nas grzesznych poświęcił się cały.

[3] Życie doskonałej i nieustannej ofiary polega u człowieka na doskonałej, trwałej i powszechnej praktyce ujarzmiania złych namiętności[161].

Nikt przeto nie może wstąpić do Stowarzyszenia[162], kto w praktyce życia nie uprawia doskonałej ofiary lub nie ma szczerego i szlachetnego usposobienia serca do podejmowania tegoż w praktyce aż do śmierci, a także nastawienia na poddawanie się wskazówkom wewnętrznym i zewnętrznym, udzielanym przez przełożonych i kierowników duchowych dla doprowadzenia go w życiu do praktyki doskonałej ofiary.

[4] Dlatego w odniesieniu do kandydata, jakiejkolwiek by on był godności czy stanowiska, jeśli prosi o przyjęcie do Stowarzyszenia, odpowiedzialni za badanie powołania postulantów mają im pomóc, by jasno zrozumieli: 1. spoczywający na nas wszystkich obowiązek naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa w prowadzeniu życia w doskonałej i trwałej ofierze; 2. bardzo ważne powody, dla których nikt nie może się zwolnić od tego, choćby w oczach świata uchodził za wielkiego, bogatego, szlachetnie urodzonego, uczonego i możnego; 3. jak nieodzowną jest rzeczą, by wszyscy pragnący żyć w Stowarzyszeniu naśladowali w doskonały sposób Pana naszego Jezusa Chrystusa w praktykowaniu doskonałej i trwałej zawsze ofiary w życiu aż do śmierci; 4. wreszcie [ci sami] naśladując Pana naszego Jezusa Chrystusa, z prawdziwą pokorą, słodyczą i łagodnością niech pomogą postulantom[163] zrozumieć, że aby żyć w Stowarzyszeniu, trzeba przynajmniej mieć szczere usposobienie serca do prowadzenia życia nieustannej ofiary aż do śmierci, podobnie jak to uczynił Pan nasz Jezus Chrystus, że zatem powinno się doskonale przestrzegać wszystkich Reguł i spełniać wszystkie polecenia przełożonych i kierownika duchowego, by ćwiczyć się w ten sposób w życiu ofiarnym[164].

[5] Niech [wspomniani] zwrócą uwagę na to, że wśród postulantów bywają naprawdę dobrze usposobieni, ale że bywają i bez tego usposobienia, i bez żadnego powołania. Ci drudzy albo mało, albo wcale nie podlegają próbom wątpliwości, gdy składają podanie; przeciwnie, może są kuszeni, by czynić to natarczywiej i wstąpić do Stowarzyszenia ku wielkiej jego szkodzie. Odwrotnie, kandydaci z prawdziwym powołaniem podlegają bardzo wielkim próbom. Gdyby tych ostatnich na samym początku potraktowano surowo, szatan przywiódłby ich do przygnębienia, albo — ponieważ są dobrzy, za sprawą kusiciela mogliby dojść do wniosku, że w Stowarzyszeniu nie ma ducha Jezusa Chrystusa pokornego, łagodnego i miłosiernego.

Dlatego rektor czy zastępujący go niech nie odrzuca od razu postulanta, lecz przeciwnie, niech z dobrocią i gorliwość ą okaże mu prawdziwe uczucie serca pragnącego przyjmować możliwie jak najwięcej kandydatów na większą chwałę Boga, Jego Najśw. Niepokalanej Matki oraz na uświęcenie i zbawienie wszystkich dusz.

[6] Niech urządza spotkania dla wygłaszania ascetycznych konferencji, w których stopniowo rozwinie cały przedmiot dotyczący czterech punktów o praktyce życia ofiary, który postulant winien jasno poznać.

Niech wykorzysta te spotkania dla powierzenia mu jakiejś pracy do odpowiedniego wykonania, wewnątrz Stowarzyszenia czy poza nim, by tak lepiej poznać usposobienie [kandydata], jego charakter, uzdolnienia i zręczność przy wykonywaniu pracy.

[7] Od samego rozpoczęcia postulatu niech rektor wpływa na całą wspólnotę, by przez gorące i korne błagania, zanoszone prywatnie czy wspólnie, wyprosić światło niezbędne do rozpoznania prawdziwego powołania i do uzyskania łask dla wykorzystania go zgodnie z celami Stowarzyszenia; dlatego przez osiem dni będzie się odmawiało wspólnie Veni, Creator Spiritus wraz z wersetem i oracją oraz modlitwę do Najśw. Dziewicy lub też trzy „Zdrowaś Maryjo”.

Po stwierdzeniu tego, co potrzebne jest dla prawdziwego dobra postulanta, Stowarzyszenia i jego dzieł, jakie mogą dotyczyć samego kandydata, wyda się decyzję w sprawie przyjęcia[165] oraz ustali się dzień i godzinę wstąpienia.

[8] Pouczy się postulanta, że dla dobrego przygotowania się do wstąpienia do Stowarzyszenia w duchu ofiary, ma w dniu wstąpienia złożyć Najwyższemu z siebie ofiarę w intencjach i usposobieniu, o jakich mowa w drugiej części Reguły i w sposobie przepisanym dla formalnego wstępowania postulantów. Ma zaś to dobrze zrozumieć, by możliwie z największą doskonałością mógł się przysposobić do tego [poświęcenia]; trzeba mu przy tym dać do zrozumienia, że to ofiarowanie się nie stanowi ślubu[166].

[9] Rektorzy, ojcowie duchowni i spowiednicy poszczególnych ustroni, jak i cała wspólnota Stowarzyszenia (Corpo della Congregazione), przestrzegając świętych Reguł, postanowień i zarządzeń generalnych i partykularnych, są ściśle zobowiązani czynić to wytrwale i solidarnie, by nie zawiedli razem wspólnego oczekiwania poszczególnych członków w sprawie, jaka dla dostąpienia szczęścia doczesnego i wiecznego stanowi przedmiot najwyższego zainteresowania. By się to jednak naprawdę udało, ich kierowanie ma być wykonywane w pełni ducha Jezusa Chrystusa, który jest pełen słodyczy, cały pokorny, spokojny, cichy, łagodny, miły, mocny i pociągający. Tym duchem napełniony był św. Franciszek Salezy, dlatego w sposób przedziwny pociągnął tak wiele dusz do trwałego praktykowania życia doskonałej ofiary.

[9a] W tym celu rektorzy, ojcowie duchowni i spowiednicy powinni tak w zewnętrznym jak wewnętrznym kierownictwie przejąć się duchem, jaki przebija z dzieł ascetycznych i ze wskazówek św. Franciszka Salezego, oraz dołożyć starań, aby Reguł przestrzegano z całą ścisłością. Stosownie zaś do okoliczności, usposobienia, temperamentu, skłonności i przymiotów wewnętrznych jak zewnętrznych powinni dawać zlecenia i rady w ten sposób, by wszyscy z wielką doskonałością prowadzili życie ofiary aż do śmierci.

[10] Ponieważ jednak nikt nie jest zdolny do takiego rządzenia i kierowania, iżby z łatwością usposabiał bliźnich do doskonałego praktykowania życia ofiary, jeżeli go wprzód sam z wielką doskonałością nie praktykował i jeżeli nie jest obdarzony Bożym darem rządzenia i kierowania, wszelka reguła byłaby bezskuteczna, jeżeliby zabrakło osób mających dar jej praktykowania i powodujących jej praktykowanie przez innych. Dlatego wzywa się wszystkich do częstej modlitwy w ciągu dnia, aby Bóg Najwyższy udzielił wszystkim daru podatności na rządzenie i kierowanie, a wszystkim piastunom urzędów obecnym czy przyszłym — daru rządzenia i kierowania ku formowaniu we wszystkich życia praktyki doskonałej ofiary aż do śmierci; do tego celu chcemy kierować wszystkie modły Stowarzyszenia i Kościoła Jezusa Chrystusa[167].

Nikogo nie można powołać na stanowisko rektora, ojca duchownego i spowiednika w jakimkolwiek ustroniu Stowarzyszenia, jeżeli nie jest wiadome, że wykazał się wysoką doskonałością życia ofiary i że posiada Boży dar zarządzania i kierowania.

Aby w Stowarzyszeniu nie ustawała nigdy żywa praktyka życia ofiary zgodnie z zasadą ojców i mistrzów życia wewnętrznego, niechaj rektor, ojciec duchowny i spowiednik wykorzystają wszelkie nadarzające się okoliczności, by Stowarzyszenie to doprowadzać do jej praktykowania przez stosowanie odpowiednich upokorzeń, umartwień i wyrzeczeń.

Tytuł II

„Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie wszystkiemu ludowi, że się wam dziś narodził Zbawiciel, którym jest Chrystus Pan w mieście Dawidowym. A to będzie dla was znakiem: Znajdziecie Niemowlę owinięte w pieluszki i położone w żłobie” [por. Łk 2,10-12].

Rozdział 1[168]

[11] 1. O żywym i prawdziwym pragnieniu szerzenia w każdym momencie życia większej chwały Bożej i większego uświęcenia dusz poprzez wewnętrzne i zewnętrzne wykonywanie dzieł miłosierdzia i gorliwości; 2. o ustanowieniu i szerzeniu Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego; 3. o dziecięctwie duchowym, jakie w całym Stowarzyszeniu mają praktykować wszyscy z wielką doskonałością[169].

[12] Gdy jakiś świecki, kleryk, czy też kapłan, zdecydowany naprawdę praktykować życie doskonałej ofiary aż do śmierci, wstąpi w sposób formalny do Stowarzyszenia, można posłużyć się wtedy słowami anioła zwiastującego pasterzom narodzenie Zbawiciela i zwrócić się do wiernych, a nawet do pogan z tą nowiną, mówiąc: Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego Ludu Kościoła walczącego, cierpiącego i triumfującego, bo oto się dziś narodził wierny naśladowca Pana naszego Jezusa Chrystusa, by troskać się o zbawienie dusz waszych; narodził się w mistycznym mieście Dawidowym, które zwie się Betlejem, tzn. Domem Chleba; jest ono zarazem symbolem maluczkiego naszego Stowarzyszenia, wyposażonego przeobficie w pokarm duchowy i w środki konieczne do zdobycia ewangelicznej doskonałości dla skutecznego współdziałania aż do śmierci w pomnażaniu chwały Bożej i zbawieniu dusz. By jednak dojść do tego, należy koniecznie stosować [odpowiednie] środki[170].

[13] Nikt wszakże nie przystąpi do stosowania środków, jeżeli jest pozbawiony żywego, szlachetnego i doskonałego pragnienia współdziałania zawsze i we wszystkim dla większej chwały Bożej i zbawienia dusz; aby nikomu nie zabrakło takiego pragnienia, należy z nakazu Reguły naszego Stowarzyszenia [taki] robić użytek ze środków odpowiednich do tego, by żywe, szlachetne i doskonałe pragnienie większej chwały Bożej i zbawienia dusz występowało u wszystkich: osób świeckich, kleryków i księży. Dlatego wszystkie modlitwy Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia kierowane są do tego, by dla wszystkich i zawsze uzyskiwać, jako dar Boży, t akie właśnie pragnienie.

[14] Dla uproszenia tego daru mają wszyscy na początku konferencji, studium i rekreacji[171] wypowiadać pobożnie i z odkrytą głową słowa św. Pawła Apostoła: „Królowi wieków nieśmiertelnemu i niewidzialnemu, jedynemu Bogu, niechaj będzie cześć i chwała na wieki wieków. Amen” [por. 1 Tm 1, 17].

[15] Byśmy zaś byli gotowi do naśladowania Jezusa Chrystusa w tym, co uczynił dla naszego i wspólnego zbawienia, będą z żywą wiarą powtarzane słowa Symbolu konstantynopolitańskiego, odmawianego w czasie Mszy św.: „Który dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba i za sprawą Ducha Świętego przyjął Ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem”. Abyśmy wreszcie byli gotowi do zrzeczenia się wszelkich dóbr tego świata, byleby się osiągnęło zbawienie dusz, ma się dodać na końcu: „Daj mi dusze, resztę zatrzymaj dla Siebie” [por. Rdz 14, 21].

[16] Na ścianach: przy wejściu do świętych ustroni naszego Stowarzyszenia, w zakrystii, w korytarzach, pokojach, refektarzu, pracowniach itd. należy wielkimi literami uwidaczniać teksty czy [osobne] zdania pochodzące z dzieł św. Ojców Kościoła czy pobożnych pisarzy, lub też z Pisma św., stosowne do tego, by budzić żywe pragnienie większej chwały Bożej i zbawienia dusz.

W nagłówkach listów i rękopisów należy umieszczać początkowe litery haseł: „Na większą chwałę Boga”, „Dla zniweczenia grzechu”, „Dla zbawienia dusz”[172].

[17] Aby autentyczne pragnienie większej chwały Bożej, jak i większego uświęcenia i zbawienia wszystkich dusz było przez ewangeliczne dzieła Miłości i gorliwości urzeczywistniane w sposób możliwie najbardziej skuteczny, trwały i wszystko obejmujący, nasze maluczkie Stowarzyszenie już od samego powstania w roku tysiąc osiemset trzydziestym piątym przyjęło, jako swe specyficzne założenie, podejmowanie wszelkich prac ewangelicznych, zmierzających do większej chwały Bożej i do większego uświęcenia wszystkich dusz, w świętym związku współzawodniczącej miłości i gorliwości tudzież w zjednoczeniu z duchowieństwem świeckim i zakonnym; do tego zaś celu dąży przez zagrzewanie wszystkich katolików obojga płci, bez względu na stan, godność czy warunki, do doskonałego pełnienia przykazania miłości Boga i bliźniego, by [w ten sposób] pomnażać środki duchowne i doczesne, konieczne i sposobne do ożywiania wiary, rozpalania miłości między katolikami i rozkrzewiania j ej wedle możności po całym świecie.

[18] Dlatego to nasze Stowarzyszenie, mając aprobatę władz kościelnych i śp. Papieża Grzegorza XVI[173], a ciesząc się przychylną opinią wielu kardynałów, prałatów, generałów i prokuratorów generalnych zakonnych, wielebnych proboszczów rzymskich i wielu innych osobistości znanych ze świętości życia, głębokiej wiedzy i bardzo użytecznych dla Kościoła zasług, założyło w wyżej wymienionym roku Pobożne Zjednoczenie zwane również [Unią] Apostolstwa Katolickiego pod szczególną opieką Najśw. Maryi Królowej Apostołów. Stowarzyszenie popiera to Zjednoczenie agregując pewne osoby pojedynczo i powierzając im rozmaite dzieła miłosierdzia i gorliwości; agreguje też wspólnoty (Corpi morali) i zgromadzenia zakonne, klasztory, seminaria, kolegia, ochronki, hospicja, bractwa, a nawet diecezje, miasta, osiedla, zamki itd., a w związku z tym zakłada zbożne dzieło zwane prokurami Pobożnego Zjednoczenia, jak to zostało wyjaśnione obszernie w dziełku pt. Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego.

[19] Ale do skutecznego i nieustannego zagrzewania wszystkich katolików jakiegokolwiek stanu, godności i zewnętrznych warunków, do dzieł miłosierdzia i gorliwości, popieranych przez nasze Stowarzyszenie w obronie Pobożnego Zjednoczenia, jest rzeczą niezbędną, byśmy [właśnie] my wszyscy byli pierwszymi w naśladowaniu[174] Pana naszego Jezusa Chrystusa w Jego dziecięctwie. Stąd od samego wstąpienia do Stowarzyszenia musimy wyrabiać w sobie prawdziwe dziecięctwo duchowe. Dziecięctwo to będzie cechą wyróżniającą wiernego naśladowcę Chrystusowego, który zabiega skutecznie około wiecznego zbawienia dusz. „A to będzie dla was znakiem: znajdziecie Dziecię owinięte w pieluszki i złożone w żłobie” [por. Łk 2, 12].

[20] Istotnie — bo skoro Pan Jezus powiedział: „Jeśli się nie staniecie jako dziatki, nie wnij dziecię do Królestwa niebieskiego” [por. Mt 18, 3], to któż by mógł wieść życie gorliwe, jeśliby zaniedbywał własne zbawienie? Ten zaś, kto w życiu swoim nie objawia usposobienia dziecięctwa duchowego, jakże mógłby posiąść cnoty tego dziecięctwa, niezbędne do pociągania innych z łagodnością i słodyczą do prac apostolskich, jakie nasze Stowarzyszenie prowadzi w Zjednoczeniu? A jeśli sam Bóg stał się dla nas Dziecięciem i dla nas urodził się w cierpieniach, w ciemności nocy i w poniżeniu, to któż by mógł — choćby był szlachetnie urodzony, bogaty, mocny, uczony, obdarzony wielką godnością — znaleźć słuszny powód, by się uchylać od wyrabiania w sobie dziecięctwa duchowego, tym bardziej, jeżeli chce doskonale naśladować Jezusa Chrystusa w szerzeniu większej chwały Ojca Niebieskiego i zbawienia dusz?

Wobec tego jednym z punktów Reguły będzie praktykowanie dziecięctwa duchowego przez wszystkich stale, aż do śmierci.

„Znajdziecie Dzieciątko”

[21] Wszyscy powinni postępować zawsze jak małe dziatki — w najgłębszym przeświadczeniu o swej małości i niezdatności do wielkich czy małych zadań; jak dziatki — w stałej podatności do tego, by nimi rządzono i kierowano; jak dziatki — by wszystkim ustępować i słuchać wszystkich tak dalece, że choćby najmniejszy z członków Stowarzyszenia czy ostatni z kandydatów nie miał prawa domagać się od przełożonych Stowarzyszenia posłuszeństwa, zależności i uległości, niemniej tak u nich, jak u wszystkich innych powinien być duch posłuszeństwa, zależności i uległości wobec wszystkich innych. Dla zbudowania zaś bliźnich i łatwiejszego pozyskiwania ich do dzieł Pobożnego Zjednoczenia mamy wszyscy praktykować tego ducha również wobec ludzi z zewnątrz, choćby z najniższych sfer ludu, we wszystkim, co nie jest sprzeczne z Regułami Stowarzyszenia i co nie sprzeciwia się szerzeniu większej chwały Bożej i zbawienia dusz.

[22] Z uwagi na głębokie przekonanie o własnej małości nikt nie może ubiegać się o stanowiska czy zwierzchnictwa, choć powinien być gotowy do przyjęcia, jeśliby jakiekolwiek z nich były mu powierzone; w dziełach zaś apostolskich dokonywanych razem z kimkolwiek z duchowieństwa świeckiego czy zakonnego winniśmy się starać o zajęcie niższych stanowisk, choćbyśmy stanowiskami kierowali[175].

Nikt, kto żywi głębokie przekonanie o własnej niezdatności zarówno do wyższych, jak i niższych stanowisk, nie będzie mógł utyskiwać, jeżeli został pominięty w wyborach; powinien jednak dążyć do tego, by stał się zdatnym do spełniania [powinności] każdego stanowiska.

[23] Ożywiony duchem doskonałego posłuszeństwa, uległości i uzależnienia, każdy zarówno w obrębie Stowarzyszenia jak poza nim, powinien odnosić się do drugiego jak odnosi się najniższy ze sług do najmożniejszego i najszlachetniejszego z panów, pomny na wyraźne słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa: „Przyszedłem, aby służyć, a nie aby Mi służono” [por. Mt 20, 28].

W parze z duchem doskonałego posłuszeństwa, uległości i zależności, u wszystkich traktujących z kimkolwiek ze Stowarzyszenia czy spoza niego powinny jaśnieć inne jeszcze cnoty dziecięctwa duchowego, jak szczerość, niewinność, gołębia prostota, słodycz i skromność; a praktykowaniem wszystkich tych cnót powinna zawsze kierować chrześcijańska roztropność, konieczna także i z tego względu, by ludzie nieuczciwi nie nadużywali prostoduszności człowieka sprawiedliwego.

Dla przestrzegania skromności będą zachowywane następujące zasady:

Rozdział 2 — O skromności

[24] Przez słowa: „Wychwalajcie i noście Boga w ciele waszym” [por. 1 Kor 6, 20] św. Paweł Apostoł chciał nas pouczyć, że winniśmy żyć w takim skupieniu wewnętrznym i z myślą tak dalece ku Bogu zwróconą, żeby wszystkimi naszymi zewnętrznymi czynami kierował duch Boży, jakim winniśmy być przepełnieni. Stąd, aby skromność zewnętrzna nie wyrodziła się w obłudę, powinni wszyscy przestrzegać radykalnej i podstawowej Reguły prawdziwej skromności. Polega ona na życiu w stałym i ścisłym zjednoczeniu z Bogiem przez nieustanne zwracanie do Niego myśli i serca tak, by przez ożywienie duchem wiary widziało się Go we wszystkich rzeczach. On bowiem przez swą niezmierzoność znajduje się wszędzie.

[25] W zakresie zewnętrznym należy mieć na uwadze[176] :

[25a] 1. Zdyscyplinowanie raczej niż zniewieściałość co do twarzy, rąk i ubioru. W ubiorze wraz ze schludnością powinna się przejawiać prostota i ubóstwo, pozwalające na noszenie szat łatanych, lecz nie podartych; nie powinny one być obcisłe, lecz raczej luźne. Ma się je nosić przyzwoicie ułożone, by budziły pobożność i zbudowanie innych.

2. Głowa nie ma latać na wszystkie strony, lecz z pokorną powagą obracać się, kiedy zachodzi potrzeba; gdy tej potrzeby nie ma, głowę należy trzymać prosto, a pochylać raczej w przód niż na jedną czy drugą stronę.

3. Pogodny wyraz czoła i twarzy niech będzie objawem pogody serca i ducha[177].

[25b] 4. W rozmowie, szczególnie prowadzonej z osobami zasługującymi na specjalny szacunek, [członkowie Stowarzyszenia] nie powinni wpatrywać się w twarz, lecz patrzeć raczej tuż poniżej [niej]; większą jeszcze ostrożność mają stosować wobec osób płci odmiennej, z którymi w paru słowach niech załatwią to, czego wymaga konieczność czy miłość[178]. Rozmowy z nimi prowadzić będą zawsze przy drzwiach otwartych, by mogli być widziani; gdy zaś nie ma konieczności dłuższej rozmowy, bardzo godne pochwały jest to, by prowadzić ją w postawie stojącej; gdy jednak trzeba będzie usiąść, niech to zrobią w przyzwoitej odległości.

5. Warg nie powinno się ani zbyt zaciskać ni zbytnio rozchylać.

6. By nie dawać powodu do fałszywego mniemania, jakoby służba Bogu prowadziła do znudzenia czy przygnębienia, należy w wyrazie twarzy okazywać prawdziwą radość zamiast smutku lub innego jakiegoś nie uporządkowanego uczucia.

7. Wszyscy powinni w sposób doskonały zachowywać skupienie ducha, uważając je za jedną z głównych podpór Stowarzyszenia; nie opanowanym zaś rzucaniem oczyma mają się brzydzić jako zaczątkiem wszelkiego rozkładu we wspólnocie.

[25c] 8. Niech dla zachowania skupienia trzymają zwykle oczy spuszczone, bez zbytniego ich podnoszenia czy rzucania nimi w prawo i lewo.

9. Będą się wystrzegać wielomówstwa czy mówienia głośnego lub zbyt prędkiego oraz nieopanowanego gestykulowania głową albo rękami.

10. Ręce niech trzymają spokojnie i przyzwoicie ułożone; niech nie wymachują nimi ani niech nie trzymają ich w kieszeniach.

11. Nogi i stopy w czasie spoczynku niech trzymają prawie złączone, bez krzyżowania; kiedy siedzą, nie będą ich zbytnio rozchylać ani wyciągać, ani też kłaść jednej na drugą.

[25d] 12. Poruszać się będą spokojnie i statecznie, nie opierając się bez konieczności jeden o drugiego, z zachowaniem skromności w spojrzeniach i całej postawie zewnętrznej, bez wymachiwania rękami i bez wielkiego pośpiechu, chyba że wymaga tego jakaś potrzeba.

13. Udając się na akty wspólnotowe i wracając z nich, by nie było w tym zamieszania, niech idą jeden za drugim lub para za parą.

14. Wychodząc na zewnątrz, jeżeli są w większej liczbie, niech wedle wskazówki rektora idą dwójkami lub trójkami.

15. Wszystkie wreszcie słowa, rozmowy, gesty i ruchy ciała, choćby najmniejsze, niech będą zbudowaniem dla wszystkich, byśmy w ten sposób wykorzystywali wszystko dla większej chwały Boga i Jego Najśw. Matki, a także dla większego uświęcenia dusz[179].

Rozdział 3 — O milczeniu[180]

[26] Słowo Wcielone, które jest nieskończoną Mądrością, chcąc pouczyć wszystkich, jak zachowywać milczenie, raczyło narodzić się dla nas w głębokim milczeniu ciemnej nocy, w postaci Dziecięcia w stajennym ustroniu, w jakim pojawiło się przed ludźmi, we wspólnym dla niemowląt stanie, w jakim nie potrafią mówić.

Wobec takiego przykładu nawet najbardziej wymowni i uczeni powinni by współzawodniczyć w naśladowaniu milczenia Dzieciątka Jezus; dlatego przestrzegać będą dokładnie następujących zasad:

[27] 1. Aby w serca wszystkich członków Stowarzyszenia wszczepiać stopniowo prawdziwego ducha i zdecydowane praktykowanie milczenia, wszystkie domy Stowarzyszenia i wszelkiego rodzaju wspólnot, jakie Stowarzyszenie ma założyć, będą nosiły nazwę św. ustroni. Stąd w Stowarzyszeniu będzie obowiązywała stała zasada, że dom, w którym nie przestrzega się milczenia, jak tego wymagają Reguły, nie zasługuje bynajmniej na zaszczytny tytuł św. ustronia, i że ktokolwiek łamie milczenie, temu przysługuje miano niszczyciela Stowarzyszenia, gdyż wszelkie łamanie milczenia zmierza w rzeczywistości do stawiania przeszkody większemu dobru duchowemu tegoż Stowarzyszenia[181].

2. Ponieważ milczenie zachowywane dla ściślejszego przestawania z Bogiem stanowi Jego dar, wszystkie modlitwy Stowarzyszenia, jak i Pobożnego Zjednoczenia będą podejmowane również w tej intencji, by wszyscy otrzymali dar umiłowania i przestrzegania milczenia, jak i odnoszenia z tego pożytku.

3. Poza spotkaniami związanymi ze studium, poza dzieleniem się wątpliwościami w materii naukowej, poza rekreacjami i poza tym, co trzeba koniecznie powiedzieć w związku z pełnieniem danych obowiązków czy zadań, będzie się zawsze zachowywało pełne milczenie, a rozmów nie będzie się prowadziło z żadnych innych powodów bez zezwolenia rektora, chyba że zajdzie wypadek prawdziwej potrzeby[182].

[28] 4. Kto otrzyma zgodę na rozmowę z członkiem domu lub z obcą osobą, niech rozmawia głosem przyciszonym w rozmównicy czy innym pomieszczeniu, by nie zakłócać ogólnego milczenia; winien zaś rozmawiać jedynie o tym, co rzeczywiście jest potrzebne, przy czym z wielu powodów przestrzegać będzie następuj ących wskazówek:

5. Nie będzie się nigdy rozmawiać o tym, co przydarzyło się w jakimś ze św. ustroni Stowarzyszenia, ani o sprawach św. ustronia, w jakim się przebywa, chyba że uzyskane zezwolenie ma za przedmiot rozmowę właśnie o tych sprawach; w takim zaś razie mówi się tylko o tym i o niczym innym. Nie pozwala się też mówić o postępkach kogoś ze wspólnoty czy kogokolwiek innego znajdującego się w jakimś ze św. ustroni Stowarzyszenia aktualnie lub w czasie minionym.

6. Jeżeli zaś rozmówca zagadnie o tych, co są lub byli w św. ustro niach, ma się powiedzieć, że nie można udzielić wyjaśnień w tej sprawie i że wypada zwrócić się do rektora.

[29] 7. [Członek Stowarzyszenia] nie będzie rozmawiał ani o sobie, ani o krewnych, ani o swych stronach rodzinnych, ani o tym, czego dokonał, chyba z osobą, wobec której obowiązuje szczególny szacunek, np. ze zwierzchnikiem, gdyby zapytał o tego rodzaju sprawy. Trzeba pragnąć, by znał nas jedynie Bóg, a o ile to konieczne, także nasi przełożeni.

8. Nie będzie mówił ani o jedzeniu, ani o piciu, ani o innych potrzebach ciała [z nikim], jak tylko z osobami, z którymi rektor pozwoli mu rozmawiać.

9. Będzie mówił o tym, na co otrzyma zezwolenie rektora, poza tym o niczym innym, chyba o sprawach budujących, ku większej chwale Bożej i zbawieniu dusz.

[30] 10. Kto będzie w potrzebie pomówienia z rektorem, będzie rozmawiał głosem przyciszonym i [używał] niewielu słów.

11. W kościele, kaplicy, refektarzu w czasie posiłków, w sypialniach i innych [podobnych] miejscach będzie się przestrzegać ścisłego milczenia.

12. W zakrystii należy zawsze mówić po cichu, niewiele i tylko o tym, czego wymagają pilne potrzeby zakrystii, kościoła albo miłość i zbudowanie bliźnich.

13. Zmierzając na akty wspólnotowe, wracając z nich, a także w czasie ich trwania, [członkowie Stowarzyszenia] nie będą rozmawiać nawet z rektorem, chyba w tak pilnej potrzebie, że sprawy nie można odwlec; a wtedy mówić będą krótko.

[31] 14. Jeżeli członkowie idą razem przez miasto, będą albo odmawiać osobno Różaniec, albo rozmawiać głosem przyciszonym; rozmowa powinna jednak dotyczyć spraw duchowych albo dzieł gorliwości, powodujących większą chwałę Bożą i zbawienie dusz, albo też spraw naukowych. I wtedy jednak będą się starać o częste zwracanie się ku Bogu przez żarliwe akty strzeliste, by zachować pobożną postawę ku zbudowaniu bliźnich[183].

[32] 15. Zachowają najściślejsze milczenie od rozejścia się wieczorem aż do modlitw porannych dnia następnego. Wtedy, jeżeli nie zajdzie bezwzględna konieczność, nie będzie się mówić przez cały ten okres czasu nawet z rektorem.

16. By nie zakłócać milczenia, będą wykonywać wszystko bez hałasu; a przy tym [wszystkim] niech będą bardzo dokładni, nawet przy zamykaniu i otwieraniu drzwi[184].

[33] Rzetelne przestrzeganie tych zasad sprawi, że każde św. ustronie będzie jakby powtórzonym rajem na ziemi, a jego mieszkańcy żyć będą niby aniołowie. Będzie to słodkim i miłym owocem koniecznego gwałtu zadawanego sobie, by tych zasad dokładnie przestrzegać.

Każdy członek wspólnoty, przechodząc z jednego miejsca na drugie czy z jednego do drugiego pokoju w obrębie św. ustronia, będzie w całości lub w urywkach odmawiał Psalm (116) Chwalcie Pana wszystkie ludy itd. albo Psalm (50) Zmiłuj się nade mną, Boże...; będzie to czynił takim głosem, by móc być słyszanym, tak, aby nikt nie uległ pokusie nieodmawiania ich; pomaga to bowiem do utrzymania się w duchu modlitwy, do zjednoczenia się z Bogiem i do zachowania doskonałego milczenia. Zamiast psalmów można czasem obudzać gorące akty strzeliste.

Tytuł III

„Znajdziecie Dzieciątko owinięte w pieluszki” [por. Łk 2, 12]

Rozdział 1 — O przestrzeganiu Reguł

[34] Znak, jaki dał anioł pasterzom, by rozpoznali Boskiego Zbawiciela narodzonego w Betlejem, był wyrażony w tych oto słowach: „Znajdziecie Dzieciątko owinięte w pieluszki”. Podobnie znakiem, przez który rozpoznaj e się prawdziwego naśladowcę Pana naszego Jezusa Chrystusa w Stowarzyszeniu, będzie stwierdzenie, że zawsze jest on. zadowolony i spokojny w zachowywaniu świętych Reguł, będących niby pieluszki spowijające go w prawdziwym dziecięctwie duchowym. Dlatego choć Reguły w wypadku ich naruszenia nie obowiązują pod osobnym grzechem, choćby powszednim, to jednak powinny być zachowywane w sposób doskonały, a to z następujących bardzo ważnych - powodów[185] :

[34a] 1. Aby nie stawiać przeszkód w jak najdoskonalszym uświęceniu członków Stowarzyszenia obecnych i przyszłych; na odnowienie bowiem raz rozluźnionego życia Instytutu potrzeba by wielkiego cudu, który jednak jest rzadki.

2. Aby nie wstrzymywać czynnej, skutecznej, doskonałej i trwałej współpracy poszczególnych, obecnych i przyszłych członków Stowarzyszenia nad urzeczywistnieniem jego szlachetnego i zbożnego celu, polegającego na wykonywaniu wielkich dzieł ewangelicznych na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie nieprzeliczonych dusz, odkupionych Najdroższą Krwią Jezusa Chrystusa.

[34b] 3. By nie dawać zgorszenia pozostałym częściom całej wspólnoty (Corpo morale) Pobożnego Zjednoczenia, a tym samym nie ponosić winy za to, że dzieło Odkupienia stało się bezużyteczne dla wszystkich tych dusz, dla dobra których Pobożne Zjednoczenie mogłoby i powinno intensywniej pracować, gdyby właśnie dzięki przykładowi członków Stowarzyszenia i przestrzeganiu przez nich przepisów dyscypliny stawało się bardziej żywotne.

4. Aby nie zawieść dobrych intencji dobroczyńców i pobożnych współpracowników Instytucji religijnej, dla której poświęcili i w przyszłości poświęcać będą część swych dóbr doczesnych oraz osobiste prace miłosierdzia i gorliwości, aby bez ograniczeń rozszerzało się Królestwo Jezusa Chrystusa.

[34c] 5. Aby nie ściągnąć na siebie winy za niepowetowaną szkodę wyrządzoną samemu sobie; kto bowiem nie zachowuje Reguł, ten, choćby z miłosierdzia Bożego dostąpił zbawienia, byłby jednak przez całą wieczność pozbawiony na duszy i w uwielbionym ciele nieprzeliczonych stopni chwały więcej, które byłby zdobył za doskonale i stałe przestrzeganie Reguł tudzież za niezliczone a budujące skutki pełnego ich przestrzegania dla pożytku własnego i innych ludzi.

6. Reguły są środkiem do jak najdoskonalszego pełnienia miłości względem Boga i bliźniego; toteż wszyscy powinni z wielką doskonałością zachowywać Reguły, aby się nie narazić na niebezpieczeństwo przekroczenia jakiegoś z przykazań Bożych, a także, by korzystać ze środków do doskonałego zachowania przykazań.

[35] Refleksja. Niemało jest takich ludzi, którzy choć przez uroczyste śluby zaczęli podążać drogą doskonałości, potem zaniedbując się w zachowywaniu Reguł, posunęli się aż do porzucenia swej macierzy zakonnej, a potem w świecie zeszli na drogę zatraty[186].

Rozdział 2 — O środkach zachowywania Reguł

[36] 1. Wszystkie modlitwy Stowarzyszenia i Zjednoczenia są i będą zawsze ofiarowywane również w celu uproszenia dla wszystkich członków daru doskonałego zachowywania Reguł; podczas wszystkich zaś wspólnych modlitw wszyscy wyraźnie, z wielką ufnością i głębokim przejęciem, będą odmawiać następujący akt:

Ofiarowanie

Ojcze Przedwieczny, w zjednoczeniu z całym Zespołem Niebian i ze wszystkimi pozostałymi stworzeniami Twoimi ofiarujemy Ci teraz i w każdej chwili przyszłej ofiarowywać chcemy Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa na podziękowanie, jak gdybyś nam i wszystkim udzielił już wiecznie trwającego daru doskonałego zachowywania św. Reguł, jako też we wszystkich celach, jakie się Tobie podobają[187].

[37] 2. Codziennie rankiem, przy końcu pierwszych pobożnych modłów wspólnoty, albo też po obiedzie, należy odczytywać wyraźnie i powoli wyłuszczone powody doskonałego przestrzegania Reguł, po czym odczyta się kolejny ich rozdział lub część, jeżeli rozdział jest obszerny; rektor zaś czy inny zastępujący jego miejsce, jeżeli zajdzie potrzeba, niech podda odpowiednie refleksje na rzecz zachowania Reguł.

[38] 3. Przedmiotem rachunku szczegółowego przed wieczerzą będą uchybienia przeciw doskonałemu przestrzeganiu Reguł; za ich przekroczenie każdy zada sobie odpowiednią pokutę i wykona ją z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa.

4. Przy sakramentalnej spowiedzi należy oskarżać się o uchybienia przeciw Regułom, co będzie stanowiło środek do uzyskania wielkiej doskonałości.

5. Z tego to względu każdy, kto popadnie w jakieś naruszenie Reguły, oskarży się tego samego dnia prywatnie przed rektorem św. ustronia i przyjmie z pokorą napomnienie lub pokutę, albo jedno i drugie, wykorzystując to z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa.

6. W czasie prywatnych rozmów z ojcem duchownym każdy ma omawiać osobno i uchybienia przeciw Regułom, jako też środki zapewniające coraz skuteczniej doskonałe ich zachowywanie.

[39] 7. Kto zauważa u innych wykroczenie przeciw doskonałemu przestrzeganiu, niechaj się ukorzy głęboko przed Bogiem i uświadomi sobie, że widzimy małe błędy u naszych współbraci, a większych nie dostrzegamy u siebie; korzystając więc z czasu dozwolonego na rozmowy, niech z miłością, pokorą i gorliwością zwróci uwagę swemu bratu na rozpoznane uchybienie, a sam niech skorzysta ze słabości drugiego, by odnowić się w duchu doskonałego przestrzegania Reguł; niech potęguje w sobie jeszcze żarliwość w modlitwie, dokładność w rachunku sumienia i pokorę w oskarżaniu samego siebie.

8. Na drzwiach pokoi prywatnych, dormitarzy i innych pomieszczeń widocznych dla wspólnoty, wywiesi się wypisane ręcznie czy drukowane na kartoniku lub deseczce motywy przestrzegania Reguł; również na drzwiach czynnych biur czy warsztatów mają być w podobny sposób umieszczone regulaminy dla wykonujących tam pracę.

[40] 9. Rektor przy udzielaniu uwag i upomnień, ojcowie zaś duchowni i spowiednicy przy kierownictwie duchownym, jak i wszyscy inni, powinni się wzajem pobudzać do głębokiej czci i gorącego umiłowania Reguł, które należy przyjmować i kochać jako wyraz woli Bożej, tak by w Stowarzyszeniu panowało zawsze i powszechnie żywe przekonanie, że każdy znak wzywający na wspólne ćwiczenia jest głosem Bożym wzywającym nas do natychmiastowego i dokładnego wykonania zadania, jakie wypływa z woli Bożej. Dlatego to wszyscy na pierwszy znak dzwonka winni rzucić wszystko, nawet napoczętą literę, by stawić się na sam początek wspólnego ćwiczenia.

[41] 10. Gdyby ktoś z jakiegokolwiek powodu przyszedł już po rozpoczęciu się tych ćwiczeń, uklęknie, prosząc rektora o błogosławieństwo, i podniesie się po otrzymaniu go.

11. Gdyby ktoś z jakiegokolwiek powodu nie uczestniczył we wspólnych ćwiczeniach, niech powody przedstawi rektorowi; opuszczone zaś ćwiczenia, w całości lub w części, odprawi w innym czasie, stosownie do tego, jak w duchu Bożym uzna rektor, który w sumieniu jest obowiązany wspierać i pomnażać zasługi swych synów duchownych będących jego podwładnymi.

Tytuł IV

„Znajdziecie Dzieciątko (...) położone w żłobie” [por. Łk 2, 12]

Rozdział [1]i jedyny O ubóstwie domu, pokoi, łóżek, refektarza, odzieży itd.

[42] Drugą częścią znaku danego pasterzom przez anioła dla rozpoznania Boskiego Zbawiciela było znalezienie Dzieciątka złożonego w żłóbku. Stąd, aby wszyscy członkowie Stowarzyszenia, obecni i przyszli, nosili na podobieństwo Boskiego Zbawiciela znamię wiernych naśladowców Pana naszego Jezusa Chrystusa[188], jest rzeczą konieczną, by szukali go w mieszkaniu ubogim, na nędznym posłaniu z odrobiną słomy, i we wszystkim potrzebnym do tego, by ciało trzymać w umartwieniu, a serce w oderwaniu od wielkości i próżności ziemskiej, by można je było zwrócić całkowicie do Boga dla szukania wyłącznie i z wielkim pragnieniem Jego większej chwały oraz większego uświęcenia dusz. Dlatego:

[43] 1. Przy wyborze domów czy lokali dla zakładania w nich św. ustroni Stowarzyszenia pierwszeństwo należy zawsze przyznawać tym najuboższym, lecz i najbardziej nadającym się jednocześnie do pełnienia dzieł na większą chwałę Bożą i większe uświęcenie dusz, w wypadkach gdy ma się otwierać ustronie o tej celowości. Obranie zaś mieszkania najbardziej wśród innych ubogiego ma leżeć członkom tak bardzo na sercu, że powinni się uważać za bardzo szczęśliwych, gdy otrzymają ubożuchne, jako najbardziej się nadające do upodobnienia się do Pana naszego Jezusa Chrystusa, który narodził się w grocie betlejemskiej.

[44] 3. Gdyby przy zakładaniu jakiego ustronia, czy w jakimś innym czasie, ofiarowano [nam] coś z mebli, należy przyjąć wszystko z chrześcijańską wdzięcznością, na podobieństwo biedaków, którzy nie odrzucają niczego; jeżeliby to jednak nie odpowiadało ubóstwu, należy wyszukać jakąś pobożną osobę, która to zatrzyma dla siebie; będzie mogła w ekwiwalencie dać pieniądze czy rzeczy lub przedmioty, jakich potrzebuje wspólnota, ale ma to być zawsze z zachowaniem ducha św. ubóstwa.

4. W umeblowaniu wymagającym skompletowania, w sprzętach i narzędziach, jak i we wszystkim, co potrzebne do użytku Stowarzyszenia, ma zawsze jaśnieć św. ubóstwo, które by w pełni naśladowało ubóstwo Zakonu ścisłej, serafickiej reguły.

[45] 5. Również w pokojach ma rzucać się w oczy święte ubóstwo; rozwiesi się w nich religijne obrazy wykonane na papierze. Gdyby ktoś chciał zachować jakiś obraz olejny, będzie to mógł uczynić za zgodą rektora, ale nie zezwoli się na ramy złocone. Zezwala się na [posiadanie] najśw. krucyfiksu wykonanego w drzewie lub mosiądzu. Umieści się tam prosty drewniany stolik dla studium, czy dla innych potrzeb, oraz dwa krzesła. Łóżko będzie z żelaznych ram z trzema deskami, a dla naśladowania Jezusa, który ledwie narodzony spoczywał na słomie, będzie tam jeszcze siennik bez materaca; można też korzystać z prześcieradła, koca i poduszki z wełny[189].

6. W refektarzu nie będzie obrusów rozciągniętych wzdłuż stołów; wszystko zaś, co potrzebne do użytku refektarza i kuchni, niech lśni od splendoru św. ubóstwa.

7. Również w ubiorze ma się odbijać św. ubóstwo, podobnie jak w bieliźnie, obuwiu, kapeluszach, a wszystko to będzie w gatunku nie wyszukanym, trwałym i tanim.

8. Z zamiłowania do ubóstwa będzie się zwracało szczególną uwagę na to, by niczego nie zniszczyć, wszystko zbierać i wszystko naprawiać w porę, zanim nie ulegnie większemu zniszczeniu.

[46] 9. Ustronia, które trzeba budować od nowa, winny być urządzone[190] tak, by lśniły zawsze miłym i najwznioślejszym ubóstwem, a im więcej ich będziemy mieli odznaczających się ubóstwem, tym bardziej rozwijać się będą na większą chwałę Bożą i na pożytek dusz i tym pewniej będziemy mieli z sobą Pana naszego Jezusa Chrystusa z obfitością Jego łask; wszak nie chciał się narodzić w pałacu Heroda, ale w betlejemskiej grocie[191].

Tytuł V

„A śpiesząc się, przybyli i znaleźli Maryję i Józefa oraz Dzieciąt ko położone w żłobie” [por. Łk 2, 16]

Rozdział [1 i] jedyny O obowiązku przełożonych Stowarzyszenia zadbania o pełną kulturę i otaczania wszechstronną opieką wszystkich członków oraz o obowiązku wszystkich członków korzystania z tego zgodnie z celami tegoż Stowarzyszenia.

[47] Podobnie jak Boski Zbawiciel, który narodził się dziecięciem dla naszego zbawienia i dla dania nam przykładu pozwolił się rządzić i kierować przez swoje stworzenia: ubożuchną Maryję z Nazaretu i biednego rzemieślnika Józefa — choć nie potrzebował nikogo, bo On sam rządzi i kieruje światem — tak też wszyscy ci, co są w Stowarzyszeniu lub w nim będą w przyszłości, chciażby byli uczonymi, bogatymi i możnymi, nie będą wzbraniać się przed tym, by byli kierowani i rządzeni przez przełożonych tegoż Stowarzyszenia, by w ten sposób stawać się zdatnymi do pracy na większą chwałę Bożą i pożytek dusz. Dlatego to wypada przestrzegać następujących punktów Reguł:

[48] 1. Wszyscy przełożeni Stowarzyszenia, każdy odpowiednio do danego stopnia, mają naśladować Najśw. Maryję i św. Józefa w doskonałym rządzeniu i kierowaniu każdą osobą powierzoną ich pieczy, by każda mogła naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa w poddawaniu się prowadzeniu, kierowaniu i rządzeniu, i dlatego:

2. Wszyscy rektorzy, ojcowie duchowni i spowiednicy, a także inni piastujący jakiekolwiek stanowiska w danym ustroniu św. Stowarzyszenia pod specjalną opieką wielkiej Matki Boga, Najśw. Maryi, i mniemanego ojca, św. Józefa, wykonywać będą z jak największą doskonałością obowiązki piastowanego stanowiska, a w podejmowaniu tych obowiązków mają naśladować gorliwość i doskonałość, z jaką Najśw. Maryja i św. Józef kierowali Synem Bożym; a postępowanie tych najświętszych Osób będzie dla nich regułą.

[49] 3. Aby bez najmniejszego naruszenia zachowywać więzy miłości, tak koniecznej dla rozwoju dzieł na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie dusz[192], Rektor generalny, który wraz z Radą ustronia rzymskiego ma zawsze przebywać w Rzymie, będzie otaczał staraniem funkcjonowanie i postępy wszystkich innych św. ustroni Stowarzyszenia, które są czy będą w jakiejkolwiek części świata. Prowincjałowie będą roztaczać opiekę nad ustroniami danej Prowincji, a każdy rektor będzie się troszczył o wspólnotę danego ustronia. Wszyscy zaś podwładni dla naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa niechaj z pokorą i uległością dają się kierować i rządzić: własnemu przełożonemu ustronia, w jakim ktoś przebywa, prowincjałowi danej Prowincji oraz Przełożonemu generalnemu.

[50] 4. Wszelkie zmiany, jakie trzeba będzie wprowadzić zgodnie z wymogami różnych okoliczności, mogą być poczynione jedynie za aprobatą Zarządu św. ustronia rzymskiego, gdzie znajduje się zebrana naczelna część Stowarzyszenia[193].

Tytuł VI

„A gdy upłynęło osiem dni, aby obrzezano Dzieciątko, nazwali Je imieniem Jezus”

[por. Łk 2, 21]

Rozdział [1 i] jedyny — O czystości

[51] Pan nasz Jezus Chrystus poddając się zaraz po narodzeniu przykrościom żłóbka, a dnia ósmego bolesnemu prawu obrzezania, zostawił wszystkim naukę o umartwianiu ciała. Toteż mówi Apostoł, że wszyscy należący do Jezusa Chrystusa ukrzyżowali i umartwili swe ciała wraz z ich wadami i nieuporządkowanymi namiętnościami: „A ci, którzy są Chrystusowi, ciało swe ukrzyżowali z namiętnościami i pożądliwościami” [por. Ga 5, 24]. Byłoby rzeczą okropną, gdyby był choćby jeden członek Stowarzyszenia nie należący do Chrystusa, szczególnie gdyby mu brak było doskonałego umartwienia ciała. I dlatego:

[52] Wszyscy członkowie Stowarzyszenia powinni wieść życie w doskonałej czystości.

Jesteśmy wszyscy żywym obrazem istotnej Czystości (Purita)[194], jako stworzeni na obraz i podobieństwo Boga, który z istoty swej jest Czystością; dlatego jesteśmy wszyscy zobowiązani korzystać z wolnej woli, by doskonalić siebie samych jako tych, co są żywymi obrazami istotnej Czystości. Ale u tych, którzy pragną żyć w Stowarzyszeniu, byłoby czymś w najwyższym stopniu wstrętnym, gdyby do niewinności nie dołączyła się doskonała czystość; stąd wszyscy będą ją zachowywać z wielką doskonałością. Stałe bowiem przestrzeganie jak najdoskonalszej anielskiej niewinności i czystości ma być jedną z najchwalebniejszych cech wyróżniającą wszystkich, którzy są i będą w Stowarzyszeniu.

[53] Czystość wszakże jest darem Bożym: „Zrozumiałem, żem inaczej nie mógł być powściągliwy, ażby Bóg dał” [por. Mdr 8, 21]. Dlatego wszyscy powinni stale, gorąco, z wielką pokorą i ufnością prosić Boga, by wszystkim udzielił tego daru. Wszystkie też modlitwy wspólnoty będą zanoszone również dla uzyskania tego daru dla wszystkich na wieczne czasy.

[54] Za pozwoleniem ojca duchownego i z należytym umiarem będą uprawiać prywatnie również pokutne praktyki, niezbędne do zachowania świętej czystości. Będą zwierzać się sumiennie ojcu duchownemu ze wszelkich pokus przeciw świętej czystości, a dla ich pokonania będą stosować zalecone przez niego środki.

[55] Prócz stosowania wszystkich środków zalecanych przez ojców i mistrzów życia duchownego dla jak najdoskonalszego zachowania czystości, będą przestrzegać jeszcze następujących zasad:

Zachowają umiarkowanie w jedzeniu i piciu szczególnie co do wina; wroga czystości [por. Ef 5, 18], i postarają się o to, by przyjmować je dobrze rozwodnione.

Będą uważać, by nie oglądać siebie ani nie dać się oglądać w sposób choćby w małym stopniu nieprzyzwoity.

[56] Przy obnażaniu się i ubieraniu będą z największą starannością dbać o posuniętą jak najdalej skromność, przywdziewając jak się da najśpieszniej ubiór długi, a nie położą się spać bez koszuli i bez dolnej bielizny. Ci, co dla większej przyzwoitości będą chcieli spać w habicie, niech to robią z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa, ale dla schludności nocny habit niech będzie różny od dziennego[195].

Nie będą nigdy kłaść się we dwójkę, a jeśli będą zmuszeni uczynić to czasem w podróży, niech kładą się w ubraniu.

[57] Niech nie dotyka jeden drugiego nawet dla żartu czy dla jakiejś poufałości, bo to jest niestosowne i przeciwne szacunkowi, jaki powinni sobie okazywać, a także czystości i skromności.

Będą też bardzo uważać na to, by nie dopuścić do dotykania siebie przez kogokolwiek.

[58] Kapłani będą raczej niechętni, by kobiety całowały ich w rękę, a jeśli zezwolą, niech będą bardzo uważni. Przychodząc do wspólnoty niewiast, z posługą ewangeliczną czy dla spraw administracji, nie pozwolą im w żaden sposób na ucałowanie swych rąk.

Przy kontaktach z chłopcami, podyktowanych względami religijnymi czy świeckimi, nie będą ich nigdy dotykać, nawet dla żartu czy poufałości, zwłaszcza zaś nie dotkną nigdy ich twarzy.

Przy karceniu lub karaniu chłopców powierzonych ich pieczy będą postępować w sposób bardzo oględny i skromny, a przed czy po wykonaniu tego [zadania] niech panują bardzo nad sobą.

[59] W rozmowie z osobami innej płci będą zawsze uważać, by to się działo z pewnej odległości. Nie będą się nigdy wpatrywać w nie uporczywie, a byłoby lepiej nie wpatrywać się w nie w ogóle.

Rozmawiać z nimi będą bardzo skromnie i poważnie, bez pozwalania sobie na najmniejszą poufałość, co jednak nie powinno przekreślać świętej pogody prawdziwych sług Bożych.

Pełna dobroci życzliwość, z jaką powinni rozmawiać z matkami powierzonych sobie chłopców, niezależnie od starań, by ich nie zniechęcać, nie może stanowić przeszkody w zachowywaniu powyższej postawy wobec nich; toteż będą się starać o zakończenie z nimi rozmowy niewielu słowami.

[60] W świętych ustroniach nie będzie można przetrzymywać malowideł, obrazów, druków, figur czy książek, których widok czy lektura mogłyby przynieść uszczerbek świętej czystości. Należy też dołożyć wszelkich starań, aby odznaczały się pełną przyzwoitością i skromnością te malowidła, które choć o świętych motywach, nie zostały jednak wykonane w należycie skromnej formie.

[61] Wszyscy członkowie powinni zawsze i na każdym miejscu jaśnieć skromnością, niewinnością, czystością i wstydliwością anielską w całej swej postawie, spojrzeniach, słowach, w układzie i ruchach rąk i dłoni, w sposobie chodzenia, siedzenia, przy każdej w ogóle czynności.

W ogólności niech wszyscy wystrzegają się okazji mogących doprowadzić do grzechu przeciwko świętej czystości, i dlatego niechaj unikają ich za wszelką cenę.

[62] Ponieważ zaś nikt nie utrzyma się w niewinności i czystości bez głębokiej pokory, niech wszyscy uważają się za niegodnych trwałego daru doskonałej niewinności i czystości; dlatego niech we wszystkim i zawsze będą pokorni, albowiem Bóg udziela swych łask pokornym, a sprzeciwia się pysznym [por. Jk 4, 6; 1 P 5, 5].

Tytuł VII

„A gdy się wypełniły dni oczyszczenia Jej według prawa Mojżeszowego, przynieśli Je do Jeruzalem, aby Je stawić przed Panem” [por. Łk 2, 22]

[Rozdział (1 i) jedyny][196] O odnowie ducha w życiu ofiary

[63] Chociaż Pan nasz Jezus Chrystus przyszedł na ten świat w duchu ofiary, jak zapewnia o tym św. Paweł Apostoł [por. Flp 2, 5 nn], to jednak, zaledwie osiągnął czterdziesty dzień po swym narodzeniu, chciał zgodnie z prawem być przedstawiony w świątyni, by [na nowo] ofiarować się Bogu, swojemu Ojcu, na ofiarę doskonałą. Dlatego to dla większego wzrostu w duchu udoskonalenia życia w ofierze wszyscy raz w miesiącu, a poszczególni w dniach wyznaczonych przez rektora[197], obchodzić będą jednodniowe skupienie ducha w formie rekolekcji, połączone z rozmyślaniem, czytaniem duchownym, rachunkami sumienia i modłami, stosownymi do odnowy ducha w praktykowaniu życia ofiary.

[64] Prócz tego wszyscy członkowie wspólnoty raz w roku odnowią wspólnie ofiarę, jaką zwykło się składać przy wstępowaniu formalnym postulantów; uczynią to w jednym z dni nowenny czy oktawy uroczystości Oczyszczenia Najśw. Maryi, kiedy jednocześnie obchodzi się Ofiarowanie Jezusa w świątyni oraz ofiarę, jaką On sam złożył z siebie odwiecznemu Bogu Ojcu. Aby zaś wszyscy dokonali tego z prawdziwą odnową ducha i z większą żarliwością, dzień poprzedzający będzie dla wszystkich dniem duchowej samotności. W tym dniu będą miały miejsce wszystkie praktyki duchowe wyznaczone na dni samotności, ale rozmyślania będą się odbywały w pokojach po podaniu przez ojca duchownego, w kaplicy, wyznaczonych i rozwiniętych punktów.

Niechaj wszyscy przywiązują wielką wagę do praktykowania odnowy ducha w życiu ofiary, ponieważ zachowanie i udoskonalenie tego ducha aż do śmierci, jest tak bardzo ważne!

Tytuł VIII

„Oto anioł Pański ukazał się we śnie Józefowi, mówiąc: « Wstań, a weźmij Dziecię i Matkę Jego i uchodź do Egiptu. A pozostań tam, aż ci oznajmię. Albowiem stanie się, że Herod szukać będzie Dziecięcia, aby Je zgładzić. A on powstał, wziął Dziecię i Matkę Jego w nocy i uszedł do Egiptu” [por. Mt 2, 13-14]

Rozdział [1 i] jedyny

O tym, że należy być zawsze gotowym do znoszenia następstw wszelkich prześladowań, również w życiu prywatnym.

[65] Pan nasz Jezus Chrystus narodził się po to, by dobrze czynić wszystkim i by wszystkich zbawić, z miłości ku nam i dla dania nam przykładu poddał się prześladowaniu Heroda, ponosząc następstwa prześladowania, jak: udręki ucieczki do Egiptu i przykrego tam przebywania przez lat kilka; jeżeli zaś uchylał się przed bezpośrednim prześladowaniem Heroda, czynił to z wyższego nakazu Nieba i dla znoszenia większych prześladowań, aż do śmierci krzyżowej.

Wobec takiego przykładu któż by nie chciał zgodzić się na znoszenie jakiegokolwiek prześladowania z miłości do Chrystusa? Dlatego:

[66] Wszyscy, co są lub będą w Stowarzyszeniu, choćby oddawali się przez pewien czas zajęciom całkiem prywatnego życia, powinni przygotować się do publicznego życia ewangelicznej posługi, lub też przy niej bezpośrednio lub pośrednio współpracować przez dzieła zmierzające ku większej chwale Bożej i pożytkowi dus z, zgodnie z zadaniami czy pracami, jakie winni wykonywać. Ponieważ dzieła Królestwa Jezusa Chrystusa w zwyczajnym biegu rzeczy spotykają się zawsze z prześladowaniami, stąd każdy ma za zwyczajny i charakterystyczny warunek swego stanu uważać i przyjmować fakt, że będzie narażony z czyjejś strony na prześladowania.

[67] Poprzez częste rozmyślania nad życiem Jezusa Chrystusa prześladowanego mają się wszyscy usposobić i przygotować do prześladowań, jakie powinni ukochać; mają weselić się, gdy się z nimi spotykają, a dziękować Panu, gdy im podlegają; tak bowiem mogą w bardziej doskonały sposób naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa. Stąd też w naszym Stowarzyszeniu powstał święty zwyczaj odmawiać Ciebie, Boże, chwalimy, w przeciwnościach, a Psalm (50) Zmiłuj się nade mną, Boże, w momencie powodzenia, aby dziękować Ojcu Niebieskiemu za łaskę ucisku, a wypraszać dar skruszonego i uniżonego serca, by w powodzeniu nie dopuścić się nadużyć.

[68] I niech to nikogo nie zaskoczy, jeżeli ucisk pochodziłby od kogoś z tej samej wspólnoty.

Mają się modlić za prześladowców, a także w intencji dostąpienia owoców cierpliwości w znoszeniu utrapień.

Nie powinni utyskiwać z powodu udręk przeciągających się przez lata, a może nawet przez całe życie.

W milczeniu i z pełnym przylgnięciem do wyroków Bożych mają czekać na kres prześladowania.

[69] Wszyscy powinni zawsze bardzo zważać na to, by nikomu nie dać powodu do prześladowania, co mogłoby się przytrafić wskutek jakiejś nieroztropności, czy też przez brak jakiejś innej cnoty.

Wszystkie modlitwy świętych ustroni i Pobożnego Zjednoczenia niech będą zanoszone również w tym celu, by dla nas samych i dla wszystkich innych uprosić dar nieustannej gotowości do cierpliwego i owocnego znoszenia prześladowań na większą chwałę Bożą i pożytek dusz, a także o to, by przez nieroztropność nie dać nigdy okazji do prześladowań.

Tytuł IX

„Oto anioł Pański ukazał się we śnie Józefowi w Egipcie, mówiąc: «Wstań i weźmij Dziecię i Matkę Jego, a idź do ziemi izraelskiej, pomarli bowiem ci, co na życie Dzieciątka czyhali». A on powstawszy, wziął Dziecię i Matkę Jego i przyszedł do ziemi izraelskiej. Posłyszawszy zaś, iż Archelaus panował w Judei po Herodzie, bał się tam iść. A napomniany we śnie, zamieszkał w mieście, które zowią Nazaret, aby się wypełniło, co powiedziane jest przez Proroków, iż Nazarejczykiem będzie nazwany” [por. Mt 2, 19-23]

Rozdział [1 i] jedyny

Każdy ma się poświęcić doskonale Bogu i oderwać się całkowicie od świata.

[70] Pan nasz Jezus Chrystus wraz ze św. Józefem i Najśw. Maryją po paroletniem pobycie w Egipcie powrócił zgodnie z poleceniem anioła do ziemi izraelskiej i zamieszkał w mieście Nazaret, aby się wypełniło proroctwo, że będzie nazwany Nazarejczykiem, to znaczy poświęconym Panu i oderwanym od świata; takim też Pan Jezus był rzeczywiście w całej pełni.

[71] Jakżeż więc członkowie Stowarzyszenia obecni i przyszli mogliby naprawdę oddawać się doskonałemu naśladowaniu Pana naszego Jezusa Chrystusa oraz usilnemu i trwałemu popieraniu dzieł ku większej chwale Bożej i ku większemu uświęceniu dusz, jeżeliby się nie poświęcili całkowicie Panu z najbardziej doskonałym, zdecydowanym i ofiarnym usposobieniem serca, jeżeliby nie wiedli w rzeczywistości życia poświęconego Panu i jeżeli nie byliby rzeczywiście oderwani od świata, jego zasad i jego złych uczynków?

[72] Aby zatem w Stowarzyszeniu nie było ani jednego takiego członka, który, w trwałym i prawdziwym usposobieniu serca, nie byłby naprawdę poświęcony Bogu i oderwany od zasad przewrotnego świata, powinni wszyscy, jakiegokolwiek byliby stopnia i stanowiska, zaraz po formalnym wstąpieniu do Stowarzyszenia przejść przez przynajmniej dwuletnie lub, w zależności od słusznej decyzji konsul ty w poszczególnych razach, dłuższe dyrektorium odpowiadające nowicjatowi zakonnemu. Ma to każdemu służyć do przygotowania się do złożenia, przy końcu tego okresu, aktu formalnego i doskonałego poświęcenia się bez zastrzeżeń Bogu, do całkowitego oderwania serca od świata i do dozgonnego życia w Stowarzyszeniu w doskonałym przestrzeganiu świętych Reguł i w duchu tegoż Stowarzyszenia.

Zarówno praktyki w czasie trwania dyrektorium, jak formalny akt pełnego poświęcenia się Bogu i całkowitego oderwania się od świata będą się dokonywały według zasad i metod ustalonych w drugiej części niniejszych Reguł[198].

Tytuł X

„A Dziecię rosło i umacniało się, pełne mądrości, i łaska Boża była w Nim” [por. Łk 2, 40]

Rozdział [1 i] jedyny O obowiązku nieustannego wzrastania w świętości i doskonałości

[73] Pan nasz Jezus Chrystus przyszedłszy jako pacholę do miasta Nazaret, rósł i nabierał coraz więcej sił, ciesząc się przy tym jako Człowiek wszelkimi skarbami mądrości i łaski.

Otóż obecni i przyszli członkowie Stowarzyszenia nie powinni zadowolić się tym, że wstąpili do niego z wolą praktykowania życia doskonałej ofiary, że przeszli przez dyrektorium, że złożyli formalny akt poświęcenia się Bogu i pełnego oderwania się od świata; jeżeli bowiem nie chcą cofnąć się na obranej drodze, a żyć pragną w najdoskonalszym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa i współpracować skutecznie w pracach podejmowanych dla większej chwały Bożej i większego uświęcenia dusz, powinni nadto koniecznie przez całe życie oddawać się na serio i z całą możliwą żarliwością jak najbardziej rzetelnej praktyce wszystkich cnót niezbędnych do zdobycia najwyższej doskonałości, tak aby ich życie wśród innych cech charakterystycznych wyróżniało się i tym, że chcą zawsze postępować i wzrastać w świętości i doskonałości ewangelicznej, zgodnie z Regułami i w duchu Stowarzyszenia.

[74] Z uwagi na to, że pełne przestrzeganie wszystkich Reguł pomaga znakomicie w dochodzeniu do doskonałości, a również i dlatego, że w czasie dyrektorium każdy usposabia się do większej gorliwości i staranności w ich przestrzeganiu, członkowie, tak znajdujący się w Stowarzyszeniu, czy za zgodą przełożonych poza nim, lecz z nim złączeni, powinni co pięć lat wracać do dyrektorium na przeciąg miesiąca[199], by każdy rozbudził w sobie gorliwość do jak najwierniejszego przestrzegania Reguł i zachowania ducha Instytutu.

[75] Nikt, choćby nawet zajmował stanowisko przełożonego, nie może być z tego zwolniony; nie zwalnia się nawet Wyższego przełożonego[200], gdyż ma on być pierwszym, który zachęca wszystkich przez swój dobry przykład.

Przełożony może zawsze kierować do dyrektorium tych, których uzna za potrzebujących tego, i to na okres, jaki jego zdaniem jest wskazany.

[76] Kandydaci do wyjazdu na święte misje zewnętrzne, po upływie przynajmniej trzech lat od ostatniego ich dyrektorium powrócą doń przed odjazdem na okres miesięczny; jeżeli zaś upłynęło mniej niż trzy lata — wrócą na dni piętnaście[201]. Dlatego moment odjazdu należy przewidzieć w porę.

[77] Wszyscy zajmujący jakiekolwiek stanowisko nadrzędne, gdy nadejdzie czas ich powrotu do dyrektorium na okres miesięczny[202], powinni zostawić kogoś na swoim miejscu z większymi czy mniejszymi upoważnieniami, w zależności od tego, co będą uważać za bardziej wskazane.

Aby jednak w czasie miesiąca nie doszło do jakichś nadużyć władzy, żaden zastępca przełożonego nie będzie mógł zwalniać wspólnoty z przestrzegania jakichkolwiek przepisów Reguły ani też ten, kto w innym resorcie zastępuje uczestniczącego w dyrektorium, nie będzie mógł wprowadzać nowości w tym, co dotyczy tego urzędu.

Gdyby jednak konieczność czy pilna potrzeba wymagała czegoś nadzwyczajnego, zastępcy przełożonych powinni otrzymać pisemną zgodę właściwego przełożonego[203].

[78] Misjonarze w krajach pogańskich, którzy z powodu wielkich odległości nie mogą do dyrektorium wracać co pięć lat, by nie powodować poważnego uszczerbku w postępie prac misyjnych, niech odprawią zaraz trzymiesięczne dyrektorium[204], jak tylko ukończą swą misję lub z jakichkolwiek powodów znajdą się znów w naszych ustroniach. A gdyby potrzeby misji odwoływały ich wcześniej, niech spędzą tam przynajmniej większą część tego czasu, przez jaki pozostaną w ustroniu.

[79] Wszyscy mają się udawać do dyrektorium nie dla czczej formalności, ale z rzetelnym pragnieniem skorzystania z niego. Nikt bowiem nie powinien zakładać, że jest już doskonały na drogach Bożych; przeciwnie, każdy ma się uważać jakby za dziecię, a nawet, można by rzec, mniej niż za dziecię. Niech zatem każdy wejdzie z takim usposobieniem, jakby był ostatnim z postulantów i jakby najniższym z domu Pańskiego. Wszyscy też po dziecięcemu powinni się stosować do wszystkich przepisów dyrektorium i wszyscy, jakby byli całkiem nieoświeceni i niedoświadczeni, niech dadzą się pouczyć. Wszak Pan Bóg wynagrodzi tę ich pokorę, podatność i uległość przez udzielanie im obfitych oświeceń wraz z pomnożeniem łask i darów oraz z pogłębieniem zrozumienia najświętszych Tajemnic.

[80] Ci zaś, którzy mimo pokornej podatności i uległości nie odczują w pełni duchowych słodyczy, niechaj nie tracą odwagi, lecz z tym większym wysiłkiem niech pełnią swe obowiązki z wiarą, że w tym usposobieniu i w tej wiernej uległości mają Boga tym bliżej siebie, im mniej czują Jego duchowe rozkosze.

Tytuł XI

„A Rodzice Jego chodzili co roku do Jeruzalem na uroczysty dzień Paschy. I gdy miał już lat dwanaście, udali się do Jerozolimy według zwyczaju onego święta. A po upływie

dni, gdy wracali, zostawili Dziecię Jezus w Jerozolimie” [por. Łk 2, 41 -43]

Rozdział 1

O duchowych ćwiczeniach praktykowanych w świętych ustroniach Stowarzyszenia.

[81] Jak Pan nasz Jezus Chrystus jest Boskim wzorem wszelkich cnót i najwyższej doskonałości, tak jest nim również we wszystkich aktach religijnego kultu, zarówno wewnętrznych i zewnętrznych, jak prywatnych i publicznych. Dlatego też wszyscy, którzy są albo będą w Stowarzyszeniu, powinni Go stale naśladować w pokornym i gorliwym praktykowaniu aktów religijności i pobożności i dlatego mają przestrzegać następujących Reguł:

[82] Mają wprowadzać ład oraz ożywiać gorącym a pokornym duchem wiary, nadziei i miłości względem Boga i bliźniego wszystkie myśli, słowa i czyny całego swego życia, również te obojętne, lecz niezbędne dla zachowania własnego życia.

[83] Aby utrzymać się w żarliwym i pokornym duchu wiary, nadziei i miłości wobec Boga i bliźniego, niech przywodzą często na pamięć obecność Bożą. Dlatego we wszystkich pomieszczeniach domu, do których na pewien czas wchodzą lub z których wychodzą, niech na klęczkach adorują Boga mniej więcej przez okres jednego „Zdrowaś Maryjo”. Postarają się też zachować wszystkie przepisy i wykorzystają wszelkie przewidziane środki, by przypominać sobie o obecności Bożej.

[84] Dla utrzymania się możliwie w nieustannej pamięci na obecność Bożą będą z całą pilnością czuwać nad zmysłami, aby zachować wewnętrzne skupienie.

Będą sobie wysoko cenić skupienie ducha jako środek niezbędny do stałego zachowywania i wzmacniania wiary w obecność Bożą, a w konsekwencji jako środek potęgowania ducha wiary, nadziei i miłości.

[85] Dla ducha wiary, nadziei i miłości Boga i bliźniego jedynym stałym celem wszystkich myśli, wszystkich słów i wszelkich poczynań jest Bóg, od którego wywodzi się wszelkie dobro i do którego wszystko się odnosi; dlatego wszystko to, jak modlitwa, według św. Tomasza[205], stanowi wzniesienie ducha do Boga. Wszystkie nasze myśli, słowa i działania powinny być kierowane ku Bogu, dlatego życie [członków], przynajmniej przez szczerą intencję, będzie życiem modlitwy, jeżeliby nie było takim, na skutek doskonałego i aktualnego zwracania się ku Bogu.

[86] Omawiane tu życie modlitwy zrodzi u wszystkich podniosłe pragnienie, by dobrze odprawiać modlitwy zarówno ustne jak i myślne. A ponieważ modlitwa wytrwała, pokorna i wsparta ufnością jest potężnym i niezawodnym środkiem do zdobycia łask i błogosławieństw Bożych dla większego uświęcenia naszego i rozwoju prac na większą chwałę Boga i na większe uświęcenie bliźniego, dlatego wszyscy z wielką pilnością będą wykonywali następujące praktyki i pobożne ćwiczenia:

[87] Wszyscy odprawiają codziennie wspólnie i w porach ustalonych dwie medytacje, trwające przez czas wyznaczony codziennym regulaminem[206]. Jedną z nich należy zwykle poświęcać rozważaniu życia i męki Pana naszego Jezusa Chrystusa, drugą zaś rozmyślaniu o rzeczach ostatecznych.

[88] Wieczorem, po modlitwach, a przed udaniem się na spoczynek, zapowie się punkty do pierwszego rozmyślania dnia następnego, a to w tym celu, aby każdy przychodził rankiem już przygotowany do medytacji.

[89] W ciągu dnia [członkowie Stowarzyszenia] przeprowadzą potrójny rachunek sumienia: dwa szczegółowe, jeden ogólny. Przed obiadem będzie jeden rachunek szczegółowy dotyczący ćwiczenia się w jakiejś cnocie i zwalczania wady przeciwnej. Przed wieczerzą przeprowadzi się drugi rachunek szczegółowy w sprawie uchybień popełnionych przy zachowywaniu Reguł. Zrobią też ogólny rachunek sumienia po wieczerzy lub przed pójściem na spoczynek, a jego przedmiotem będą wszystkie czyny, słowa, myśli i zaniedbania popełnione w ciągu dnia.

Codziennie odprawią wszystkie modlitwy, jak to jest przepisane w codziennym regulaminie [w porządku dziennym][207].

[90] W ciągu dnia będą w pokorze częściej wzbudzać żarliwe akty strzeliste, przy czym szczególnie wysoko należy cenić takie akty strzeliste, jakie św. Franciszek Salezy nazywał „wdechem” i „wydechem”; takimi człowiek pokorny i pobożny, nie słowami, lecz gorącym uczuciem serca rwie się do Boga, pragnąc Go całego przyciągnąć do siebie.

[91] Obowiązani do odmawiania modlitwy Bożego Oficjum powinni ją odprawiać prywatnie w przepisanym czasie; Matutinum jednak i Laudesy odprawią dzień przedtem w godzinach, w jakich to jest dozwolone według przyjętych już zdań teologów.

[92] Duch Święty poucza nas, by przed modlitwą przygotować się do niej duchowo. Ponieważ odmawianie Bożego Oficjum stanowi modlitwę, jaką wznosimy w charakterze publicznych sług Kościoła, a zanosimy ją w sprawach całego Kościoła świętego, wszyscy starać się będą o dobre przygotowanie duchowe i o pełne skupienie, by mogli ją rzetelnie odmówić. Tym zaś, którzy będą mogli ją odprawić na klęczkach, radzi się, by to w ten sposób czynili; jeżeli zaś to uczynią, dostąpią szczególnego błogosławieństwa Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[93] Jeśliby się ktoś znalazł w takich okolicznościach, w jakich wedle opinii teologów nie byłby obowiązany odmówić Bożego Oficjum[208], niechaj wspomni na przykład św. Franciszka Ksawerego, który nigdy nie opuszczał Bożego Oficjum, choć w sposób nieprawdopodobnie wytężony oddawał się ewangelicznym pracom swego posłannictwa.

[94] Należy je zawsze odmawiać w miejscu i w okolicznościach, które nie powodowałyby łatwo roztargnienia, lecz skłaniałyby bardzo do skupienia, pobożności i żarliwości; aby zaś wzrastało jedno i drugie, należy wspominać różne najświętsze tajemnice Męki Pana naszego Jezusa Chrystusa, odpowiadające Godzinom kanonicznym, tak jak są one wyobrażone przez ludzi pobożnych; tych zaś, którzy mają takowe [wyobrażenia], zachęca się, by przed oczyma mieli święte obrazy, w jakich są przedstawiane.

[95] Przy odprawianiu Bożego Oficjum należy sobie uprzytomnić, że modlitwy te za pośrednictwem Kościoła św. przepisuje nam sam Bóg a także, że Bóg pragnie udzielić nam wszystkich łask, o które prosimy, i dla wszystkich tych, za których nasze prośby zanosimy; stąd wszyscy odmawiający modły brewiarzowe niech żywią zdecydowaną ufność, że otrzymają wszystkie łaski, o jakie proszą.

[96] Księża, o ile nie mają przeszkody, niech codziennie sprawują Najświętszą Ofiarę, nie zaniedbując nigdy odpowiedniego przygotowania i dziękczynienia[209]. Należy pamiętać, że czas po Mszy św. stanowi najcenniejsze chwile życia, dające możność gromadzenia skarbów łask i wiekuistej chwały. Dlatego wszystkie zajęcia i ćwiczenia duchowne całego dnia i całego życia niech sobie tak ułożą, by można było powiedzieć, że to całe ich życie stanowi przygotowanie i dziękczynienie w stosunku do Najśw. Ofiary. Takie bowiem ma być życie kapłanów.

[97] Świeccy [i Laici] będą się spowiadać i przystępować do Komunii św. dwa razy w tygodniu. Do Stołu Pańskiego przystąpią w niedzielą i czwartek; do spowiedzi w dni poprzedzające Komunię św.

W pierwszym tygodniu każdego miesiąca przystąpią jeszcze w piątek do Stołu Pańskiego na cześć Najśw. Serca Jezusowego, a mają pamiętać, że częstotliwość powinna zmierzać do tego, by jedna Komunia usposabiała do większej żarliwości podczas drugiej.

Przystąpią też do Komunii św. we wszystkie święta Najśw. Dziewicy, tak uroczyste jak zwyczajne, w święta Apostołów, w święta św. Józefa Oblubieńca Najśw. Maryi Panny, św. Jana Chrzciciela oraz we wszystkie inne święta, zarówno obowiązujące jak i obchodzone tylko z pobożności w całym Kościele czy w danym miejscu.

[98] Klerycy będą przyjmowali Komunię św. trzy razy, a subdiakoni i diakoni cztery razy w tygodniu.

Wszyscy laicy, klerycy, subdiakoni i diakoni wezmą udział w jednej Mszy św. [przeznaczonej] na bezpośrednie przygotowanie i w drugiej — na dziękczynienie albo poświęcą przynajmniej około pół godziny na przygotowanie i pół godziny na dziękczynienie.

By częstotliwość nie wyszła nikomu na szkodę [duchową] albo by Komunii św. nikt nie nadużywał, każdy będzie się starał, aby wszystkie zajęcia dnia i żyda przemieniały się w życie przygotowania do Komunii św. i do składania za nią podzięki.

[99] Błogosławiony Leonard [z Porto Maurizio] spowiadał się dwa razy, św. Franciszek Regis — trzy razy, a św. Pacyfik z Sanseverino cztery razy dziennie. Dlatego księża chcący się spowiadać codziennie niechaj to czynią z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa, by do ołtarza przystępować z tym większą czystością sumienia. W każdym razie wszyscy księża, diakoni, subdiakoni i klerycy przystąpią do spowiedzi przynajmniej dwa razy, a radzi się im, by czynili to trzy razy w tygodniu.

[100] Diakoni, subdiakoni, klerycy i laicy wezmą codziennie udział we Mszy św., a w święta — w dwu Mszach, choćby z jakiegoś powodu nie przystępowali do Komunii św.

Ci, co nie mają obowiązkowych zajęć czy zajęć wchodzących w zakres pracy charytatywnej lub duszpasterskiej, niech z polecenia lub za zgodą rektora wezmą udział w świętych obrzędach i wysłuchają kazań, jakie w dni świąteczne sprawuje się czy wygłasza w kościołach ustroni.

[101] Jednakże w te dni świąteczne, w godzinach wolnych od wspólnych ćwiczeń i obowiązujących zajęć powinni wszyscy oddawać się innym dziełom charytatywnym i apostolskim, które dla większej chwały Bożej i na pożytek dusz wyznaczy im rektor ustronia zgodnie z duchem i założeniami Stowarzyszenia.

[102] Spośród wielu zajęć, jakie rektor może przydzielać, niech klerykom oraz zdolnym a doświadczonym i gorliwym braciom, przed innymi pracami, wyznacza opiekę i współpracę w oratoriach i stowarzyszeniach chłopięcych, uczynki miłosierdzia tak co do duszy jak co do ciała względem chorych w szpitalach, nauczanie religii po parafiach, szpitalach i więzieniach oraz tam, gdzie okaże się większa potrzeba. Prace tego rodzaju należy zawsze oddawać pod kierownictwo kapłana lub przynajmniej kleryka po wyższych święceniach, odznaczającego się miłością, gorliwością, roztropnością i wiedzą, które by mu zjednały szacunek i poważanie, a on sam by był zdolny do kierowania tymi pracami ku prawdziwej chwale Bożej i ku uświęceniu dusz. Księżom zatwierdzonym do spowiadania i głoszenia kazań niech wyznaczy prace związane z wykonywaniem jednej czy drugiej władzy.

[103] [Członkowie Stowarzyszenia] dołożą starań, by odmówić codziennie złączone ze „Zdrowaś Maryjo” modlitwy[210] rano, w południe i wieczór [i modlitwy] piątkowe z godziny dwudziestej pierwszej[211], a także, by zachować inne pobożne praktyki, zgodnie z miejscowymi zwyczajami.

Za każdym razem, gdy usłyszą bicie zegara lub jakiegoś dzwonu, niech sobie uprzytomnia, że jest to głos Boga, który wzywa nas wszystkich do jak najściślejszego zjednoczenia z sobą; niech też wzbudzają wzmiankowany już w tym tytule akt strzelisty, zwany przez św. Franciszka Salezego „wdechem” i „wydechem” [duszy]. Uczynią to z najżywszym pragnieniem coraz owocniejszego współdziałania we wszelkich dziełach, jakie podejmuje się dla większej chwały Bożej i większego uświęcenia dusz, a dołączą do tego akt doskonałego przygotowania się na śmierć i na jej przyjęcie, aby ich życie było życiem pełnej gotowości na śmierć.

[104] Codziennie o godzinie dwudziestej trzeciej czasu włoskiego, czy też w godzinę przed zapadnięciem nocy[212], wszyscy, bez względu na to, gdzie się znajdują, odmówią trzy razy „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” na podziękowanie Trójcy Przenajświętszej za dary udzielone św. Józefowi i Najśw. Dziewicy [i] w celu wyproszenia bezcennych skutków ich wstawiennictwa dla wszystkich konających w strasznej chwili śmierci oraz dla wybłagania, dla nas samych i dla wszystkich innych łudzi, daru życia w nieustannej gotowości na śmierć. By zaś nie uszło to uwagi wspólnoty, da się znak za pomocą dzwonka.

[105] Wszyscy odprawią nowennę przed Bożym Narodzeniem i Epifanią Pana naszego Jezusa Chrystusa, a cały Wielki Post poświęcą na rozważanie męki, agonii i śmierci Odkupiciela. Przez dziesięć dni przygotowywać się będą do Zesłania Ducha Świętego, a oktawą uczczą Boże Ciało[213].

Odprawią też wszystkie nowenny w związku z głównymi uroczystościami Najśw. Maryi Panny[214], a także nowenny: na cześć św. Michała Archanioła, we wrześniu; św. Józefa Oblubieńca Najśw. Maryi; Ścięcie św. Jana Chrzciciela; św. Apostołów łącznie ze św. Pawłem; Świętego, któremu został dedykowany kościół ustronia, oraz świętego Opiekuna miejscowości czy kraju.

[106] Miesiąc maj poświęcą ku czci Najśw. Maryi, czerwiec ku czci Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa.

Podczas wszystkich nowenn, oktaw oraz nabożeństw majowych i czerwcowych należy stosować odpowiadające im modlitwy czy rozważania i praktykować cnoty, jakie odpowiadają tym tajemnicom i uroczystościom.

Dla praktykowania cnót ojciec duchowny w trzy dni przed rozpoczęciem nowenny itp. wywiesi spis praktyk, jakie mają być wykonywane w danym dniu; członkowie zaś mogą ponadto spełniać ćwiczenia, na które im spowiednik pozwolił czy które im podsunął.

[107] Przy zbiegu kilku nowenn odprawi się tylko jedną w całości według ustalonej formy; co do drugiej, rozpoczynającej się później, odmówi się tylko krótką modlitwę albo[215] akt strzelisty odpowiadający oracji w brewiarzu oraz praktykę danej cnoty. Jeżeli jednak rozpoczynająca się później nowenna dotyczy godniejszego przedmiotu, postępuje się odwrotnie.

Przy różnych powracających uroczystościach roku kościelnego niech każdy usiłuje dostosować się we wszystkim do ducha Kościoła, by odnieść stąd wszelkie pożytki duchowe, jakich Kościół dla nas pragnie, dlatego do czytania duchownego wybierać będą te dzieła, które traktują o tym dla zbudowania wiernych.

[108] Codziennie będą odprawiać czytania duchowne mniej więcej przez pół godziny, korzystając z dzieł uznanych dla każdego przez ojca duchownego.

Wszyscy klerycy i księża połączą z czytaniem duchownym odprawianym z książek ascetycznych odczytanie w zwykłej kolejności rozdziału Pisma św. Starego i Nowego Testamentu; przeczytawszy zaś wszystko, będą mogli czytać [na nowo] w takim porządku, jaki dla własnego ich pożytku duchowego czy pożytku bliźnich zatwierdzi ojciec duchowny.

[109] Wszyscy laicy umiejący czytać przeczytają codziennie rozdział lub przynajmniej część rozdziału o życiu Pana naszego Jezusa Chrystusa, by stąd pogłębiać w sobie coraz doskonalszą pobożność i cześć względem Niego; ci zaś, co nie potrafią czytać, niech się starają słuchać czytających.

Wszyscy otaczać będą Pismo św. wielką czcią; przeto klerycy i księża niech noszą przy sobie książeczkę Nowego Testamentu, całując ją pobożnie jako księgę Bożą za każdym razem, kiedy ją biorą do rąk lub odkładają.

By jednak wypełnić to wszystko i wykonać dobrze z prawdziwym pożytkiem dla ducha, jest rzeczą niezbędną, aby wszyscy obecni i przyszli członkowie Stowarzyszenia[216] wyrabiali w sobie dobre usposobienie serca; tego zaś nie da się nigdy w sobie wyrobić, jeżeli wobec ojca duchownego nie praktykuje się pełnego otwierania wnętrza i [ujawnienia] swego postępowania. Dlatego:

[110] Każdy zaraz po wstąpieniu do Stowarzyszenia ma z wielką pokorą, miłością i czystością intencji otworzyć swe sumienie przed ojcem duchownym dyrektorium, nie tając niczego, co byłoby obrazą Bożą, i składając sprawozdanie z całego dotychczasowego życia lub co najmniej ze spraw najważniejszych; jest bowiem sprawą ogromnej wagi, by [ojciec duchowny] objął kierownictwo duchowne od samego początku w taki sposób, by mógł odpowiednio zaradzić potrzebom duchowym każdego. Sprawozdanie to ma być złożone pod tajemnicą spowiedzi czy pod nienaruszalną bezwzględnie ochroną i tajemnicą, lub też pod innym zastrzeżeniem, jakie postawi ktoś dla większego spokoju i zupełnej pewności, bez obawy, że mógłby być wydalony ze Stowarzyszenia po ufnym i szczerym ujawnieniu całego swego wnętrza.

Później każdy co miesiąc złoży to sprawozdanie ze swych spraw, poczynając od ostatniego już złożonego; i niech będzie bardzo wdzięczny wobec wszystkich za to, że cała jego dusza została w pełni otwarta temu, który dla jej zbawienia, owszem, dla jej uświęcenia, zajmuje miejsce Boga; a jest nim ojciec duchowny. Sprawozdanie zaś składać się będzie według następujących wskazówek:

Rozdział 2

Wskazówki dotyczące miesięcznego sprawozdania ojcu duchownemu

[111] [Członkowie Stowarzyszenia] odkryją i ujawnią z całą szczerością, pokorą i prostotą wszelkie uchybienia, jakie zwykło się popełniać w ćwiczeniach pobożności, w praktykach duchowych i w wykonywaniu cnót świętych.

By nie ulegać złudzeniom przy pełnieniu cnót, wyjawią pokuty, umartwienia, pobożne praktyki i wszystkie wykonywane cnoty, w pragnieniu, by byli ukierunkowani właściwie; nie prowadzeni według swego widzimisię, ale zgodnie z radą tego, który w ich przeświadczeniu zajmuje wobec nich miejsce Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[112] Wyjawią wszelkie pokusy przeciw jakiejkolwiek cnocie, przeciw powołaniu, Regułom i zwyczajom Stowarzyszenia[217], jak przeciw zarządzeniom przełożonych i przeciw samym ich osobom, przeciw jakiemukolwiek członkowi wspólnoty i przeciw samemuż Stowarzyszeniu, jak i jego celom. Ujawnią też, czy przeciw Regułom, zwyczajom, zarządzeniom oraz przeciw przełożonym czy członkom żywili trwałe uprzedzenia i czy poddawali to krytyce.

Każdy wyjawi swój pogląd na założenia Stowarzyszenia, na jego ustronia i środki, jakie Stowarzyszenie stosuje dla zrealizowania swego celu [a dalej], co myśli o swej gorliwości o większą chwałą Bożą i zbawienie dusz.

[113] Niech każdy powie, czy jest zadowolony z życia w Stowarzyszeniu.

Jak jest u niego ze sprawą posłuszeństwa, również posłuszeństwa rozumu, jak z doskonałym oderwaniem serca od ziemskich dóbr i od świata, jak z czystością i z praktykowaniem wszystkich innych cnót i jak z nabywaniem tych cnót, o które szczególnie zabiega.

Każdy powie, czy doznaje jakichś uczuć duchowych lub uciążliwej pokusy, a także [wyjawi] łatwość czy trudność lub też sposób, jaki stosuje dla jej pokonania, oraz do jakiej namiętności czy grzechu czuje większą skłonność.

[114] Każdy wyzna, jakie żywi przywiązanie do spraw duchowych, czy cały czas poświęca modlitwie, [i] jaka — myślna czy słowna — bardziej jest mu pomocną, na jaką przeznacza więcej czasu oraz jakiej przy modlitwie używa metody.

Czy przy oddawaniu się rzeczom duchowym znajduje zadowolenie i pobożność, czy też przeciwnie: oschłość, niesmak, rozproszenie umysłu i jak się przy tym zachowuje.

Jaki odnosi pożytek z Komunii św., ze spowiedzi, z rachunków sumienia, zwłaszcza z partykularnych, i z pozostałych ćwiczeń duchownych.

[115] Czy z ostatniego sprawozdania ze stanu sumienia odniósł większy lub mniejszy pożytek i jakie czuje pragnienie co do własnej doskonałości.

Jak ćwiczy się we wszystkich umartwieniach wewnętrznych i zewnętrznych; które z nich są [mu] pomocne w odnoszeniu pożytku duchowego, a zwłaszcza w przysposobieniu do znoszenia krzywd i innych przykrości wiążących się z Krzyżem Jezusa Chrystusa.

Jak postępuje w praktykowaniu życia doskonałej ofiary i w jak naj doskonalszym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, zgodnie z duchem naszego Stowarzyszenia.

[116] W sprawie przestawania ze współtowarzyszami świętego ustronia: czy się z tego odnosi korzyść dla postępu duchowego i czy utrzymuje się bardziej zażyłe stosunki z jednymi niż z drugimi.

Czy czuje się w duszy jakąś odrazę wobec kogoś i czy miało się jakiś wstręt do kogoś z przełożonych, funkcjonariuszy czy kogokolwiek innego; i jak miłuje się czy szanuje w Chrystusie przełożonych.

Czy się ma jakąś pokusę, o której dowiedzieli się inni, zwłaszcza dotyczącą powołania; a jeżeli ktoś mniema, że nie wytrwa, niech wyjawi powód.

Rozdział 3

[117] Dyrektorium dla zdania sprawy ze stanu sumienia przed ojcem duchownym

Ojciec duchowny wyznaczy każdemu dzień i godzinę złożenia sprawozdania ze stanu swego sumienia.

Poświęcając w dniu poprzednim nie więcej czasu niż pół godziny na staranne przygotowanie się do tego, każdy będzie się badał, punkt po punkcie, co do wszystkich tych rzeczy, z których, jak już powiedziano, ma złożyć sprawozdanie, a również co do innych poszczególnych potrzeb duchowych.

Kto chce spisać rzeczy, jakie wzorem Świętych chciałby przedstawić, może to zrobić z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa; stąd wszystkich zachęca się do takiego pisania, by nie zapomnieli niczego, co mogłoby mieć wpływ na większy postęp duchowy.

[118] Potem, w samym dniu zdawania o sobie sprawy, będzie się każdy przysposabiał już od modlitw porannych, a potem bezpośrednio przed [sprawozdaniem] przynajmniej przez parę minut, rozważając w duchu wiary i w mocnym przeświadczeniu, że w osobie ojca duchownego ma rozmawiać z Bogiem oraz że przez jego usta przemawia sam Bóg, że będzie nas pocieszał, dostarczał środków i sposobów poprawy naszych błędów według tego, jak uzna za stosowne dla naszego postępu w życiu ofiary i w doskonałym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, zgodnie z Regułami naszego Stowarzyszenia[218]. Dlatego wzbudzi następujący akt uległości ducha.

[119] Akt wiary i prośba

Boże mój! Wierzą mocno i utrzymują zapewne, że to Ty jesteś tym, który ma do mnie dziś mówić; wierzą, że mnie musisz pouczyć, co mam czynić, pocieszyć w mych strapieniach i zwrócić mi uwagą na błędy przez usta mego ojca duchownego, którego powołałeś, by troszczył sią o me postępowanie.

Dzięki Ci, o mój Boże, żeś mnie w dobroci swej wprowadził na tak bardzo pożyteczną i łatwą drogę do postępowania w cnotach.

Proszę Cię o udzielenie mi koniecznego światła do poznania i od krycia samej głębi mego serca, tak jak ono znane jest Tobie samemu. Oto łaska, o jaką proszę Ciebie, Boże mój, wraz z łaską korzystania z uwag, jakie mi będą dawane.

[120] Po tej modlitwie uda się w duchu wiary, nadziei i miłości do ojca duchownego, by według wyżej podanych wskazówek złożyć sprawozdanie ze stanu swego sumienia.

Gdyby zaistniał jakiś powód, dla którego nie można by złożyć tego sprawozdania samemu ojcu duchownemu ustronia, sprawozdanie to miesięczne będzie można złożyć innemu odpowiedniemu kapłanowi ustronia, ale zatwierdzonemu przez ojca duchownego, a to dlatego, by kierownictwo duchowe [członków] było prowadzone zgodnie z Regułami i duchem Stowarzyszenia.

[121] Przy końcu każdego miesiąca każdy powiadomi rektora ustronia o złożeniu sprawozdania ze stanu swego sumienia.

Należy zwrócić uwagę, że w równie wysokim stopniu, w jakim zależy na postępie członków w cnotach i doskonałości, tak zależy na składaniu sprawozdania ze stanu sumienia zgodnie z metodą przepisaną w Regule; dlatego nikt nie może być z tego zwolniony. Toteż i ojciec duchowny złoży sprawozdanie ze stanu sumienia przed rektorem lub innym kapłanem wyznaczonym przez samego rektora.

Tytuł XII

„A po upływie trzech dni znaleźli Go w świątyni siedzącego w pośrodku doktorów, słuchającego ich i zadającego im pytania” [por. Łk 2, 46]

Rozdział [1 i] jedyny

O obowiązku wszystkich, by się kształcili, i o środkach, z jakich wszyscy powinni korzystać

[122] Jeżeli Pan nasz Jezus Chrystus będąc mądrością niestworzoną i przychodząc po to, by stać się Mistrzem życia wiecznego, mimo to dla naszego przykładu upokorzył się aż do stawiania pytań uczonym Izraela publicznie w świątyni jerozolimskiej, jak gdyby nie posiadał wiedzy, i raczył wsłuchiwać się w ich odpowiedzi, jak gdyby potrzebował ich oświecenia, któż na widok tak olśniewającego przykładu będzie się uważał za mądrzejszego od Jezusa Chrystusa, wzbraniając się przed otwarciem na jakiekolwiek pouczenie, kierownictwo i przyjmowanie wszelkich nauk służących ku większej chwale Bożej i większemu uświęceniu dusz?

Ponieważ zaś co do prawd wiary i obowiązków chrześcijańskich potrzebujemy wszyscy pełnego światła, przeto wszyscy duchowni oddadzą się studiom katechetycznym w taki sposób, by te dziedziny stanowiły główny przedmiot ich studium i naukowych ćwiczeń. Ma to zmierzać do tego, by w praktyce mogli stosować taką metodę nauczania, iżby nawet prostaczkowie i bardzo intelektualnie ograniczeni mogli [z nauczania] odnieść pełną korzyść.

[123] Dla obrony katolickiej prawdy przed błędami niewierzących i heretyków będą się oddawać poważnym studiom Pisma św., historii Kościoła, teologii dogmatycznej, apologetyki, [teologii] fundamentalnej, jak i motywów, dla których religia katolicka zasługuje na przyzwolenie wiary.

Pismo święte będą tak studiować, by mogli je wyjaśniać ludowi również w metodyczny sposób.

Historię kościelną będą się starali tak sobie przyswajać, by w kazaniach, przemówieniach, naukach misyjnych i w jakimkolwiek ewangelicznym przepowiadaniu mogli ludom przedstawiać budujące przykłady bohaterów Kościoła.

Oddawać się będą również studiom liturgicznym, i to tak, by w tej dziedzinie mogli dokładnie pouczać kleryków, aby ci w każdym przypadku lub też z okazji dni skupienia, czy w czasie misji, mogli kierować wszystkim tym, co wymaga znajomości samej św. liturgii.

[124] A ponieważ święty Sobór Trydencki wymaga, by święceń kapłańskich nie udzielać nikomu, kto nie potrafi sprawować św. sakramentów[219], wszyscy powinni oddawać się pilnie gruntownym studiom św. teologii moralnej oraz praktyce sprawowania św. sakramentów i wspomagania konających.

[125] Ale jest rzeczą niezwykle trudną nieść umierającym niezbędną i potrzebną pomoc, a przy tym tak łatwo jest zbagatelizować opanowanie niezbędnych do tego reguł i nabywanie ducha, by zastosować je w praktyce, w sprawie dla konających najwyższej wagi, bo w sprawie ich wiecznego zbawienia. Toteż w Stowarzyszeniu[220] nie tylko wszyscy księża powinni być w te sprawy wprowadzeni w pełni i w sposób praktyczny, ale i bracia pomocnicy mają być przygotowani do tego wszystkiego, co w ich prostym stanie laików jest do zrobienia wobec konających, w wypadkach gdy brak asystującego kapłana. Wszyscy wreszcie nasi kapłani w każdym wypadku gdy ktoś ich o to prosi, mają obowiązek pouczać młodych kleryków o zasadach i praktyce niesienia pomocy umierającym.

[126] We wszystkich świętych ustroniach Stowarzyszenia będzie wyznaczony ksiądz czy kleryk w charakterze katechety, który dwakroć w tygodniu, w dniach oznaczonych na stałe, ma wykładać przynajmniej przez pół godziny naukę wszystkim braciom pomocnikom. Wszyscy oni mają się w tym celu zebrać na znak dany przez dzwonek wspólnoty. Nauka ta będzie przeprowadzana w formie pytań i odpowiedzi, przy czym katecheta w krótkich, lecz jasnych słowach da odpowiednie wyjaśnienia. By zaś wszystko odbywało się według jakiejś metody, każdy z braci umiejących czytać[221] dostanie egzemplarz książki używanej przez katechetę w celu stawiania pytań co do danej nauki i dawania na nie odpowiedzi. Wszyscy są obowiązani przyswoić sobie tę naukę nie [tylko] pamięciowo, ale tak, by ją rzeczywiście rozumieć. Dlatego pierwszy kwadrans ustalonego spotkania przeznaczy się na powtarzanie nauki poprzedniej; uczynią to bracia, odpowiadając na pytania katechety.

[127] Przy przekazywaniu nauki braciom należy zmierzać ku temu, by wszyscy stali się zdatnymi do nauczania chłopców w parafiach, szpitalach, więzieniach i z okazji św. misji; bardziej zaś uzdolnionych można, gdy wykażą gotowość, przydzielić w charakterze katechistów misjonarzom udającym się do krajów pogańskich; nikogo jednak nie można wysyłać, kto do tego nie został przygotowany w pełni, zgodnie z potrzebami rejonów, gdzie ma się prowadzić misje.

[128] Wreszcie wszyscy księża i bracia pomocnicy powinni czuć potrzebę zdobycia posiadanych przez Świętych umiejętności, niezbędnych do osiągnięcia doskonałości ewangelicznej. Dlatego z głęboką pokorą i wewnętrznym przeświadczeniem o własnej potrzebie będą uczestniczyć w konferencjach duchownych; będą one prowadzone przez ojca duchownego lub przez rektora raz w tygodniu, w dniu wyznaczonym na stałe, w innym czasie dla kleryków i księży, w innym dla braci.

Zadaniem konferencji ma być przedstawienie życia Pana naszego Jezusa Chrystusa i zachęta do jak najdoskonalszego naśladowania oraz do praktykowania życia pełnej ofiary wraz z wykonywaniem wszystkich cnót, zgodnie z zasadami i duchem Stowarzyszenia.

Te konferencje nie mają się ograniczać do ogólnikowego traktowania tych przedmiotów, ale do omawiania [ich] w sposób systematyczny i dokładny oraz według takiej metody, by różne usystematyzowane elementy wykładu stanowiły rzetelną i pożyteczną szkołę ewangelicznej doskonałości.

Przy końcu każdej konferencji ojciec duchowny podaje cnotę, w jakiej wszyscy mają się ćwiczyć w ciągu dni upływających pomiędzy jedną i drugą konferencją; cnota zaś podana do praktykowania będzie wypisana wyraźnymi zgłoskami na tablicy ogłoszeń dla wspólnoty.

[129] Jeżeli w jakiejś sprawie naukowej dotyczącej Pisma św., teologii moralnej, liturgiki, teologii dogmatycznej czy ascetycznej odczuje ktoś pewną niejasność czy wątpliwość, niech zważa na to, by nie był tak zarozumiały, aby dla sugerowania sobie, iż nie jest ignorantem, nie zdobył się na odwagę [potrzebną] do naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa, który sam będąc nieskończoną Mądrością zapytywał jednak uczonych w prawie. I dlatego wszyscy będą radzi, owszem będą się chlubić, gdy nadarzy im się odpowiednia sposobność do naśladowania Go z potrzeby; toteż z całą prostotą, szczerością i pokorą przedstawią swe wątpliwości tym, którzy im będą mogli udzielić odpowiednich wyjaśnień.

Tytuł XIII

„I rzekł do nich: «Cóż jest, żeście Mnie szukali? Czyż nie wiedzieliście, że w tym, co jest Ojca mego, być winienem?»” [por. Łk 2, 49]

Rozdział [1 i] jedyny

O oderwaniu serca od krewnych, kiedy stanowią przeszkodę w sprawie osobistego uświęcenia, większej chwały Bożej i pożytku dusz.

[130] Aczkolwiek Pan nasz Jezus Chrystus miłował nieskończenie swą Najśw. Matkę Maryję i mniemanego ojca, św. Józefa, to jednak wiedząc, że jest wolą Jego Ojca Niebieskiego, by na pewien czas oddalić się od nich, ku niezmiernemu ich strapieniu, aby wypełnić godną uwielbienia wolę [Ojca], dopuścił na nich cierpienie rozłąki, ale [uczynił to], dla spełnienia woli Ojca Niebieskiego.

Podobnie wszyscy, którzy za szczególnym zmiłowaniem Bożym dojdą do przekonania, iż jest wolą Boga, by żyli w Stowarzyszeniu[222], aby poświęcić się własnemu uświęceniu i pracy na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie dusz, w obliczu jakichkolwiek przymilnych i wzruszających głosów krwi wzywających ich do ponownej bliskości z krewnymi i przyjaciółmi niech wspomną na swój obowiązek naśladowania w takich okolicznościach Pana naszego Jezusa Chrystusa. I dlatego dla motywu, by nie porzucać krewnych, nie powinni zaniedbywać sprawy niezmiernej wagi, to jest własnego uświęcenia, większej chwały Bożej i pożytku dusz. Stąd też dla przezwyciężenia wszelkiej pokusy niech się posługują bronią modlitwy i niech pamiętają, że jest dla nich zawsze w pogotowiu łaska, by ustawicznie utrzymywali się jako poświęceni Bogu i by przestrzegali zobowiązań podjętych w Stowarzyszeniu[223]

[131] Aby ci, co są lub będą w Stowarzyszeniu, byli mniej narażeni na tego rodzaju pokusy — które wszak występują często, i to w bardzo pociągającej, a zwodniczej postaci rzekomego dobra — [przeto] wzorując się na bardzo mądrym i pożytecznym zwyczaju wprowadzonym w dobrze urządzonych wspólnotach, nikt nie będzie mógł wysyłać czy przyjmować listów zapieczętowanych i nie czytanych przez rektora św. ustronia; te zaś, które dotyczą spraw sumienia, mają być [wprzód] czytane przez ojca duchownego, z zachowaniem należnej tajemnicy[224].

Przełożeni zaś będą czuwać nad tym, by nie doszło do takich kontaktów i przestawania z obcymi, które kogoś z członków mogłyby doprowadzić do utraty powołania; będą więc w tej sprawie roztropni, czujni i dyskretni. Będą zaś starać się czynić to w taki sposób, by nikogo nie zrazić, lecz przeciwnie, by doprowadzić do większego umiłowania Stowarzyszenia każdego, kto w nim żyje. Będą mieć na uwadze, że choć wielu podlega pokusom, to jednak miłość, cierpliwość, słodycz oraz pełen dobroci sposób postępowania roztropnych a kochających przełożonych, którzy niby prawdziwi ojcowie w Jezusie Chrystusie dbają o prawdziwe dobro swych synów w Jezusie Chrystusie, o chwałę Bożą i zbawienie dusz, sprawi, że staną się oni zdolni do przezwyciężenia każdej pokusy. W takich okolicznościach przełożeni będą w szczególny sposób korzystać z broni modlitwy i postępować w duchu wiary i miłości.

Tytuł XIV

„I udał się z nimi, i przyszedł do Nazaretu, a był im poddany” [por. Łk 2, 51]

Rozdział [1 i] jedyny

O posłuszeństwie, jego warunkach i środkach służących do praktykowania go z wielką

doskonałością

[132] Chociaż Pan nasz Jezus Chrystus, jako Bóg, z istoty swej niezależny był od nikogo, to jednak raczył się stać dla nas człowiekiem. I aby naprawić nieposłuszeństwo Adama[225], chciał być posłuszny aż do śmierci krzyżowej [por. Flp 2, 8] i poddać się na ziemi kierownictwu dwojga ze swych stworzeń: Najśw. Maryi, swej Matki, i św. Józefa, swego ojca mniemanego.

[133] Wobec takiego przykładu posłuszeństwa i zupełnego poddaństwa któż — choćby był największą osobistością na ziemi — nie poczyta sobie za zaszczyt prowadzić życie, które byłoby rzeczywiście i mogłoby nosić miano życia doskonałego posłuszeństwa i uległości? Aby w Stowarzyszeniu wszyscy[226] mieli ogromną zasługę naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa również w praktykowaniu doskonałego posłuszeństwa i uległości[227], wszyscy będą współzawodniczyć z sobą, by stać się doskonałymi w cnocie św. posłuszeństwa i pełnej uległości wobec wszelkich nakazów przełożonych czy ich zastępców, by w ten sposób życie wszystkich w Stowarzyszeniu[228] było rzeczywiście i mogło się nazywać „życiem doskonałego posłuszeństwa i uległości”. Bez tego niemożliwą rzeczą jest żyć w Stowarzyszeniu, a bardziej jeszcze niemożliwą bez posłuszeństwa jest odpowiadać celom Stowarzyszenia poprzez ewangeliczne dzieła podejmowane na większą chwałę Bożą i uświęcenie zarówno własne jak i innych[229].

[134] Posłuszeństwo jest jedną z cnót, przez którą poddajemy się rozumem, wolą i czynem człowiekowi, jako temu, który zastępuje Boga.

Następuj ące są warunki prawdziwego posłuszeństwa[230] : pierwsze, że ma być chrześcijańskie i religijne; drugie, że ma być powszechne; trzecie, by było uniezależnione od osoby i przedmiotu; czwarte, by było dokładne i całkowite; piąte, by było natychmiastowe; szóste, by było ślepe; siódme, by było proste; ósme, by było pokorne i pełne szacunku; dziewiąte, by było serdeczne i ożywione uczuciem[231].

Ażeby wszyscy posiadali prawdziwe i doskonałe posłuszeństwo, po winniśmy je wszyscy praktykować w jego właściwych uwarunkowaniach[232], a unikać wad i braków, jakie sprzeciwiają się tym oto niezbędnym warunkom:

[135] Pierwszy warunek posłuszeństwa

Wszyscy powinniśmy praktykować posłuszeństwo prawdziwie chrześcijańskie i religijne, aby zaś takim było, wszyscy mamy być posłuszni w duchu wiary, nadziei i miłości, wierząc mocno, że w osobie przełożonych i tych, którym z nakazu przełożonych mamy być posłuszni, słuchamy Boga, miłujemy Go i czcimy, ufając, że za wszystkie akty posłuszeństwa, a nawet za samo pragnienie, by zawsze słuchać, otrzymamy od Boga sowitą nagrodę.

Wszyscy winniśmy się wystrzegać wad i braków przeciwnych wspomnianemu pierwszemu warunkowi. Dlatego:

Nikt nie powinien żywić mniemania, jakoby nie słuchał, nie czcił i nie miłował Boga w osobie przełożonych, jakiekolwiek byłyby ich przymioty, cechy i talenty oraz jakakolwiek byłaby ich troska o podwładnych.

Nikt nie może wymawiać się od posłuszeństwa pod pretekstem błędów przełożonych lub tych, których mamy słuchać z polecenia tychże przełożonych, czy pod pozorem jakiegokolwiek powodu, nawet pozornego dobra. Niech też nikt nie wyraża chęci słuchania raczej kogo innego, ponieważ czuje do niego więcej zaufania, ani z powodu mniemania, że posiada on więcej ducha Bożego, więcej wiedzy i cnoty; bo chociaż byłby to człowiek nawet bardzo świątobliwy, uczony i roztropny, to jednak w stosunku do nas nie zajmowałby miejsca Boga.

Nikt nie powinien słuchać z tego tylko względu, że nie może postąpić inaczej albo że w przeciwnym razie otrzymałby naganę czy pokutę. Nikt nie powinien przenosić swego zdania lub zdania innych nad wskazówki czy zdania przełożonych lub tych, których słuchać mamy z ich nakazu, opierając się na tym, że uważamy je za lepsze; lepsze bowiem jest wszystko co Boże, co się objawia za pośrednictwem [tego, kto] zastępuje Boga.

[136] Drugi warunek

Powinniśmy wszyscy praktykować posłuszeństwo powszechne przez słuchanie każdego przełożonego, równego czy niższego, bez różnicy, we wszystkim, co przepisują, bez względu na czas i miejsce.

Wszyscy też powinniśmy trzymać się z dala od wad i braków przeciwnych, stąd:

Niech się każdy wystrzega takiego nastawienia, według którego jednemu jest się posłusznym, drugiego się nie słucha; a także niesłuchania tych, którzy rozkazują z polecenia przełożonych, [gdy] samych przełożonych się słucha; albo też, że nie słucha się w jednym ustroniu, mniemając, że słuchałoby się w innym.

[137] Trzeci warunek

Wszyscy powinniśmy praktykować posłuszeństwo równe (indifferente), tj. wyrażające gotowość na wszelki rozkaz jakiegokolwiek przełożonego czy kogokolwiek rozkazującego z polecenia któregobądź przedłożonego.

Wszyscy powinniśmy się trzymać z dala od wad i braków przeciwnych i dlatego:

Winniśmy wszyscy słuchać równo, bez żadnej różnicy, tak w tej jak w innej sprawie.

W tym, co jest nakazywane, nikt nie pójdzie za własną skłonnością lub niechęcią.

Niechaj nikt nie wpływa na przełożonych, by skłonić ich do tego, co odpowiada naszej skłonności, i to ani w sposób wyraźny, przedstawiając sprawę jako coś stosownego i pożytecznego, przytaczając jeszcze racje w tym względzie, bo takie postępowanie zmierza jedynie do tego, do czego mamy skłonność, czy do przekreślenia czegoś, do czego czujemy wstręt; ani wyłudzając pozwolenia drogą pozornych racji, które mogłyby być przeciwne naszemu postępowi duchowemu lub uporządkowanemu życiu wspólnoty, kiedy to wykazujemy mniej troski o jedno czy drugie niż o zaspokojenie naszych pragnień.

[138] Czwarty warunek

Wszyscy powinniśmy praktykować posłuszeństwo dokładne i całkowite, bez uchybiania w niczym, co się uważa za wyraz woli przełożonego[233]

Powinniśmy wszyscy trzymać się z dala od wad i braków przeciwnych, toteż:

Niech nikt z tego, co zostało polecone, nie wybiera jedynie części dla siebie miłej, odrzucając resztę nie odpowiadającą własnej opinii lub co do której czuje sprzeciw, ale niech wszystko wypełni w całości[234].

Nikt nie wykona zlecenia w innym czasie, niż wyznaczył to przełożony, zasłaniając się pozorem, że ten dzień i godzina wydają się bar dziej stosowne niż dzień i godzina określone przez przełożonego.

[139] Piąty warunek

Powinniśmy wszyscy stosować posłuszeństwo natychmiastowe, tak, by tego, co zostało nakazane, a z natury rzeczy i zgodnie z nakazem nie ma być wykonane w innym czasie, wszyscy posłuchali w samym momencie wydanego rozkazu, w pierwszym okamgnieniu, na pierwszy głos dzwonu, nie kończąc przy pisaniu nawet zaczętej litery, urywając w połowie słowo wypowiadane na rekreacji, gdy zabrzmi znak jej zakończenia, oraz rozstając się w sposób godny nawet z rozmówcą, gdy czas na ćwiczenie[235] ; i tak należy postąpić nawet wtedy, gdy rzeczy niedokończone wydają się konieczne, chyba że ma się zezwolenie na ich kontynuowanie. Każdy spośród wspólnoty czy z zewnątrz będzie bardziej zbudowany widokiem natychmiastowego posłuszeństwa niż kontynuowaniem zajęcia, choćby w samym momencie mogło [mu] się to nie podobać; jednak w gruncie rzeczy wyjdzie na to, że wspólnota odznaczać się będzie zawsze doskonałym naśladowaniem posłuszeństwa Pana naszego Jezusa Chrystusa.

Wszyscy winniśmy unikać wad i braków przeciwnych natychmiastowemu posłuszeństwu i dlatego:

Będziemy[236] się wystrzegać nawet najmniejszej zwłoki pod jakimkolwiek pozorem, choćbyśmy go uważali za uzasadniony.

[140] Szósty warunek

Wszyscy powinniśmy praktykować posłuszeństwo ślepe w tym znaczeniu, że nie zabieramy się do badania, czy chodzi o rzecz dobrą lub złą, chyba że w sposób oczywisty sprzeciwia się przykazaniom Bożym czy kościelnym. I gdyby nam się nasunęła jakakolwiek myśl temu. przeciwna, powinniśmy sobie zawsze wykazać, że rzecz, którą nam nakazują przełożeni czy inni z ich polecenia, stanowi właśnie to, czego Bóg od nas pragnie; to zaś wystarczy, byśmy czuli się zobowiązani do posłuszeństwa i byśmy przypomnieli sobie słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa skierowane do wszystkich, na których spoczywa obowiązek wydawania rozkazów: „Kto was słucha, Mnie słucha” [por. Łk 10, 16].

Winniśmy się wszyscy wystrzegać wad i braków przeciwnych, i dlatego: Wszyscy mamy mieć w nienawiści, niby jakąś zarazę grożącą posłuszeństwu, jakiekolwiek badania i dochodzenia, czy chodzi o rzecz dobrą lub złą, albo też, czy jest nakazana w porę czy nie w porę; wykluczymy też wszelką myśl, która by nas mogła doprowadzić do jednej z tych alternatyw.

[141] Siódmy warunek

Powinniśmy wszyscy praktykować posłuszeństwo proste, to znaczy uznawać, że ma się wykonywać wszystko, co nam zostało nakazane, bez stawiania pytań, dlaczego tak nam polecono, i bez zastanawiania się, jak będziemy to mogli wykonać; pokładając ufność w łasce, z którą możemy dokonać wszystkiego.

Wszyscy powinniśmy unikać wad i braków przeciwnych. Dlatego: Zabrania się wszystkim wszelkiego rodzaju dociekania „dlaczego” i „jak”, gdyż posłuszeństwo tego nie może ani przyjąć, ani tolerować. Stąd zabronione jest mówienie i stawianie [tego rodzaju] pytań: Dlaczego przełożony nakazuje to, a nie tamto?

Dlaczego poleca nam, a nie komuś innemu?

Dlaczego rzecz toleruje u innych, a nie u nas?

Dlaczego poleca tyle spraw w jednym i tym samym czasie?

Dlaczego wydaje sprzeczne rozkazy?

Dlaczego nakazuje rzeczy zbędne, niepoważne, a nawet szkodliwe?

Dlaczego rozkazuje w sposób tak niecierpliwy i tak ostry?

Dlaczego on rozkazuje itd.?

Jak może wymagać, byśmy wykonali rzecz, która wydaje się niemożliwa?

Jak może żądać, by jedna osoba wykonała tyle spraw itd.?

Tak więc wzbronione jest stawianie tych i tym podobnych pytań.

[142] Ósmy warunek

Powinniśmy wszyscy praktykować posłuszeństwo pokorne i pełne szacunku, gdyż chodzi o słuchanie Boga. Dlatego zawsze, gdy otrzymujemy polecenie, jakiekolwiek by ono było, mamy uważać się za szczęśliwych, a także za niegodnych tego, by Bóg myślał o nas i liczył na to, żebyśmy zrobili coś z miłości ku Niemu.

Winniśmy wszyscy wystrzegać się wad i braków przeciwnych, dlatego:

Jest zabronione, by ktoś myślał, iż takie czy inne polecenie przełożonego jest dowodem, że mało nas ceni, [albo] iż przełożony nie bierze w rachubę naszych talentów i zalet.

Nikt nie będzie mógł wmawiać w siebie czy twierdzić, że przełożony nie ma prawa do nakazywania tego czy owego.

Wreszcie stanowi wadę wszelkie przekonanie wewnętrzne czy wypowiedziane twierdzenie uchybiające w jakikolwiek sposób tej pokorze i temu szacunkowi, jakie winniśmy okazywać wobec nakazów Bożych, dostrzegalnych jako takie przez osobę przełożonego.

[143] Dziewiąty warunek

Mamy wszyscy praktykować posłuszeństwo serdeczne i ożywione uczuciem. Znaczy to, że mamy radośnie spełniać to, co nam jest zlecane, a wszystko powinniśmy wykonywać z całego serca, z całym wewnętrznym przeświadczeniem i zadowoleniem, biorąc każde polecenie przełożonych za polecenie przychodzące z Nieba.

Wszyscy mamy unikać wad i braków przeciwnych, i dlatego:

Jest rzeczą wzbronioną, by ktokolwiek otrzymując nakazy przełożonych okazywał oziębłość, obojętność czy zasępienie oblicza.

Nikt nie może okazywać smutku z tego powodu, że otrzymał rozkaz, a każdy niech baczy na to, by nie spełniał go niechętnie, opieszale, z szemraniem czy odrazą.

Nikt nie dopuści do siebie oburzenia przeciwko tym, co rozkazują, ani przeciw tym, co przekazują rozkaz przełożonego lub domagają się wykonania tegoż rozkazu.

W ogólności wzbronione jest to wszystko, co wskazuje na słuchanie bez serca i bez miłości względem świętego posłuszeństwa.

[144] Środki do zdobywania cnoty świętego posłuszeństwa

Dla zdobycia możliwie jak największej zasługi świętego posłuszeństwa jest rzeczą niezbędną, by wszystko wypełniać w duchu posłuszeństwa. A dla wyrobienia w sobie takiego ducha trzeba stale stosować następujące środki[237] :

[145] Wszyscy będziemy czytali często te dzieła duchowne, które omawiają praktyki i doskonałość świętego posłuszeństwa. Również gdy chodzi o życiorysy Świętych, choćbyśmy nie mieli czytać wszystkiego, nie pominiemy rozdziału o posłuszeństwie, o pokorze i o umartwieniu; jedna bowiem cnota jest wspomagana przez drugie.

[146] Często w obliczu Ukrzyżowanego będziemy rozmyślać nad Jego posłuszeństwem aż do śmierci [por. Flp 2, 8]; będziemy też sobie uprzytamniać, że nikt od Jezusa Chrystusa nie jest ani większy, ani szlachetniej urodzony, ani bardziej uczony, ani wyróżniający się znamienitszymi zaletami; i że słuchanie nie będzie nikogo kosztowało tyle, ile kosztowało Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[147] Wszystkie modlitwy Stowarzyszenia i całego Pobożnego Zjednoczenia będą odmawiane również dla uproszenia najdoskonalszego posłuszeństwa, jako cechy dla tegoż Stowarzyszenia wyróżniającej.

[148] W ciągu dnia będziemy często ponawiać ofiarowywanie zasługi posłuszeństwa Jezusa Chrystusa, by po wieczne czasy wypraszać dar najdoskonalszego posłuszeństwa. Możemy to czynić zawsze, a zwłaszcza wtedy, kiedy nabożnie wspominamy Ukrzyżowanego; w chwilach zaś gdy czytać będziemy tę Regułę, obudzajmy intencję ponawiania owej ofiary za każdym razem, kiedy tylko wznosimy oczy na ukrzyżowanego Pana naszego Jezusa Chrystusa.

Przy każdym spojrzeniu w niebo wspominajmy sobie, że dla prawdziwie posłusznych przygotowano tam udział w owym chwalebnym wywyższeniu, które stało się udziałem Syna Bożego z racji Jego posłuszeństwa: On stał się dla nas posłusznym aż do śmierci, „a śmierci krzyżowej. Dlatego też Bóg wywyższył Go i nadał Mu imię przewyższające wszelkie imię, aby na imię Jezus zginało się wszelkie kolano mieszkańców niebios, ziemi i podziemia” [por. Flp 2, 8-10].

Tytuł XV

„A Jezus wzrastał w mądrości i w latach, i w łasce u Boga i u ludzi” [por. Łk 2, 52]

[150] Domek nazaretański, w którym mieszkały trzy święte Osoby: Jezus, Jego Niepokalana Matka i mniemamy Jego ojciec, św. Józef, ma stanowić normę dla domów, czyli świętych ustroni naszego najmniejszego Stowarzyszenia[238].

Rozdział 1

[151] Pan nasz Jezus Chrystus zjednoczony ze swą rodziną w nazaretańskim Domku, niby w zacisznym ustroniu, wypełnia punkt po punkcie, wszystkie nakazy Boskie i ludzkie, zadośćczyni dokładnie wszystkim obowiązkom, jakie ciążyły na Nim jako na Bogu-Człowieku, Izraelicie, Synu i Obywatelu. Kładzie mocny fundament pod swą Ewangelię i wypełnia wpierw osobiście to, czego ma nauczać innych; daje już uprzednio przykład najbardziej zdecydowany i wzruszający, gdyż przykład ten pochodzi od Jego [Najświętszej] Osoby. Stosuje pokorę, skromność, cierpliwość, łagodność i wszystkie cnoty; prowadzi życie ubogie, skromne, pracowite, nadające się do tego, by stawało się pociechą dla większości Jego uczniów, dla wszystkich wzorem, a przynajmniej sprawdzianem właściwego sądzenia o wartości rzeczy. Dzieciom w szczególności i podwładnym daje wymowną lekcję posłuszeństwa, miłości i szacunku wobec rodziców i przełożonych. Tych zaś, którzy są powołani do służby społecznej, a szczególnie do posługiwania kapłańskiego, [poucza] o obowiązku, by wyczekali dojrzałego wieku i przygotowali się wprzód dokładnie. Tych, którzy czują pokusę wybicia się w oczach równych sobie, poucza wyraźnie, że mimo talentów i mimo wszystkich korzyści, jakie kusić mogą do udanych poczynań, powinni odważnie dławić odruchy miłości własnej, przenosząc nad to życie pędzone na uboczu i w cieniu, dopóki wyraźniejsze wezwanie Boże nie skłoni ich do wyjścia z zacisza.

[152] W ogólności On [tj. Chrystus Pan] w Domku swym z Maryją i Józefem przedstawia wzór świętej Rodziny, wypełniającej wszystkie upodobania Ojca Niebieskiego. A jakżeż my potrzebowalibyśmy takiej lekcji i wszystkich owych przykładów, skoro — jak to trzeba przyznać — dla tak wielu i wielu i te nie są dostateczne! On zaś stosownie do wzrostu w latach staje się dla ludzi i droższy, i milszy, oraz z dnia na dzień, bez zadawania gwałtu naturze, łaska, której jest pełny, jaśnieje coraz bardziej na ich oczach, a mądrość Jego objawia się coraz wyraźniej.

[153] Otóż każdy z nas w miarę posuwania się w latach jest obowiązany wzrastać także w wiedzy Świętych oraz w łasce, by stawać się zawsze coraz milszym przedmiotem upodobania Bożego i pożytecznym dla bliźnich; któż by zatem nie uznał konieczności naśladowania przykładów, które nam Bóg, stawszy się Człowiekiem, dał z nieskończonej miłości. Wobec tego któż by się mógł uchylać od naśladowania Go oraz od naśladowania Jego Najśw. Matki i mniemanego Jego ojca, Józefa, którzy bardziej niż ktokolwiek inny korzystali z tychże Jego przykładów?

[154] A ponieważ w tych świętych trzech Osobach, Jezusie, Maryi i Józefie, mamy doskonały wzór świętej rodziny, można pod obecnym tytułem zebrać zasady dotyczące formy wspólnoty św. ustroni Stowarzyszenia, a także pewne praktyki i ważniejsze regulaminy. Ich przestrzeganie prowadzi do wzrostu mądrości i łaski, i doskonałości ewangelicznej. Ponieważ zaś w każdej dobrej rodzinie istnieje uporządkowane kierownictwo, funkcje, zajęcia oraz zasadnicze przymioty i obowiązki członków ją tworzących, tak też muszą być przestrzegane normy odnoszące się do każdej zaznaczonej części składowej.

[155] Każdy wchodzący w skład naszego maluczkiego Stowarzyszenia[239] korzystać będzie z następujących postanowień, a także przestrzegać poszczególnych Reguł; wyobrażając zaś sobie, że znajduje się w Domku nazaretańskim, niby tworząc część świętej Rodziny Boga-Człowieka, niech każdy dołoży starań, by żyć w takiej pokorze, zależności i prostocie, a także w takim pragnieniu postępu [w doskonałości], jakie tylko w swym wyobrażeniu mógłby praktykować i jakie by w sobie rozwijał, gdyby mu rzeczywiście przyszło żyć z Jezusem, Maryją i Józefem.

[156] Zarząd wspólnoty św. ustronia

Każde ustronie będzie miało rektora, ojca duchownego, wicerektora, prefekta zakrystii i innych na stanowiskach: zakrystiana, sanitariusza, furtiana, szatnego, ekonoma, szafarza, refektarzowego, kucharza, budzącego, lustratora pokoi w nocy, a także innych w zakresie kształcenia, nauczania, katechizowania, głoszenia słowa Bożego i w każdej dziedzinie dzieł miłosierdzia i gorliwości, zgodnie z duchem Stowarzyszenia.

Rozdział

2 O rektorze

[157] Rektor, idąc za przykładem Pana naszego Jezusa Chrystusa, który dał wyraźnie do zrozumienia, że przyszedł nie aby Mu służono, lecz aby służyć [por. Mt 20, 28], kieruje i rządzi całą wspólnotą oraz wszystkimi jej pracami ze słodyczą, miłością, gorliwością, bez ducha panowania, ale w duchu służenia; czyni to osobiście i przy współdziałaniu ojca duchownego, wicerektora i wszystkich innych będących na jakimkolwiek stanowisku czy spełniających jakąś powinność, co sprawia, że wszyscy są współpracownikami rektora.

[159] Ma kierować wszystkim przy pełnym zachowywaniu Reguł, których bardziej niż inni powinien przestrzegać i bardziej niż inni żywić dla nich zewnętrzny szacunek. Ma być rozmiłowany w najdoskonalszym ich zachowywaniu, tak by jeżeli to będzie dlań możliwe, prześcigał w ich przestrzeganiu nawet najdoskonalszych i najbardziej gorliwych.

[160] W razie prawdziwej konieczności, gdy rzeczywiście zachodzi niemożność [zachowania], może zwolnić tego czy owego członka od jakiegoś przepisu, o ile nieprzestrzeganie ze strony jednego nie spowoduje nieładu i braku karności wspólnoty.

Dyspensa rektora, udzielona nawet w wypadku konieczności, nie może być trwała, lecz tylko czasowa, tak że nie można jej udzielić na dłużej niż na trzy miesiące; gdyby powód dyspensy utrzymywał się nadal, rektor powiadomi przełożonego generalnego, który przedstawi rzecz konsulcie[240], i jeżeli uzna się konieczność dyspensy, udzieli się jej z niezbędnymi zastrzeżeniami i zaleceniami w tym celu, by osoba [dyspensowana] nie utraciła zasługi przestrzegania Reguł i by nie wprowadzać nieładu w porządek wspólnoty. W takim zaś wypadku, gdy powód dyspensy ze swej natury nie jest trwały, dyspensy udzieli się na rok, co konsulta rzymska może co roku przedłużać[241].

[161] Rektor kieruje całym zespołem spraw gospodarczych, troszczy się o środki utrzymania i o zakupy potrzebne dla osób, wspólnoty i kościoła; przechowuje w depozycie dochody i ofiary, lub tylko ofiary, jeżeli ustronie utrzymuje się z nich samych. Depozyt w postaci pieniędzy będzie przechowywany w kasie zaopatrzonej w trzy różne zamki, a odpowiadające im klucze będą: jeden u rektora, drugi u wicerektora, trzeci u jednego z kapłanów[242], obranego przez konsultę większością głosów; wybierać zaś należy zawsze kogoś o usposobieniu spokojnym. W porozumieniu z wicerektorem i posiadaczem trzeciego klucza rektor przechowuje uporządkowany spis wpływów i rozchodów, by przy końcu każdego roku sporządzić dla konsulty albo dla wyższych przełożonych dokładne sprawozdanie.

[162] Powinno tkwić w świadomości każdego rektora to, że ma zawsze myśleć, mówić i postępować jak ojciec, że wszystkich wchodzących w skład wspólnoty powinien miłować jak najmilszych synów w Jezusie Chrystusie; dlatego będzie się go nazywało „ojcem”. Powinien miłośnie i z pogodą ducha pocieszać wszystkich, usposabiając wszystkich do doskonałego przestrzegania Reguł, do prowadzenia życia w duchu ofiary i w wiernym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa. [Czynić to będzie w tym celu] by wszyscy stosownie do właściwych każdemu warunków i możliwości stali się zdolni do najwznioślejszych poczynań na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie dusz.

[163] Niech każdy rektor przypomina sobie często w ciągu każdego dnia owo groźne zdanie: Sąd straszny dla tych, którzy są przełożonymi [por. Mdr 6, 6 — wg Wulgaty], ale niech też pamiętają o wskazówce św. Bernarda: „Przełożony powinien wszystko widzieć, wielu rzeczy jakby nie dostrzegać, niewiele poprawiać”[243]. Jednakże przy poprawianiu tych niewielu rzeczy niech [karconemu] da poznać te wszystkie [rzeczy], których jakby nie dostrzegał; to zaś może pomóc, by przy karceniu niewielu rzeczy zostało naprawione także wiele z tych, które jakby nie były dostrzeżone.

Rozdział 3 O ojcu duchownym

[164] Ojciec duchowny winien być jakby duszą św. ustronia, pobudzając i pocieszając wszystkich i wszystkim dodając otuchy w pełnieniu obowiązków, przestrzeganiu św. Reguł, w praktykowaniu życia ofiary, w pełnym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, a zwłaszcza we wszelkiego rodzaju utrapieniach, przygnębieniach i smutkach duchowych, by wszyscy doszli rzeczywiście do najwyższego stopnia doskonałości i by wszyscy skutecznie współdziałali w największych nawet dziełach na większą chwałę Boga i na wieczne zbawienie dusz.

[165] On to spowiada całą wspólnotę, albowiem dla kształtowania wspólnoty jako jednego serca i jednej duszy jest rzeczą wielkiej wagi, by tylko jeden w rękach swych dzierżył serce i ducha każdego wchodzącego w skład całości. Wiadomo zaś, że jeśli ojciec duchowny cieszy się powszechnym szacunkiem i miłością w Jezusie Chrystusie dla swej świętości, roztropności i dla wszystkich zalet, jakie niezbędne są doświadczonemu kierownikowi dusz, odniosą z tego pożytek wszyscy. Dlatego każdy, kto jest powołany przez Boga na stanowisko ojca duchownego, ma obowiązek oddawania się stałemu i praktycznemu studium, by z dnia na dzień zdobywać zawsze w stopniu najdoskonalszym wszystkie te zalety, jakie składają się na kształt prawdziwego ojca duchownego; [chodzi też o to], by z jego winy nikt nie wyłamywał się spod jego kierownictwa duchownego również w zakresie spowiedzi świętej.

[166] Gdyby według zasad roztropności wypadało, by ktoś spowiadał się u innego kapłana ustronia, zezwoli na to ojciec duchowny lub rektor; jednak, o ile to tylko możliwe, pozwolenie wydane będzie na jeden lub dwa razy, w każdym razie na minimum, jak to tylko możliwe. A będzie lepiej, jeżeli zastosuje się raczej inne środki na zniweczenie powodów zezwolenia — całą przemyślność duchowną, jaka ma być zastosowana w tym celu, by jeden tylko był spowiednik dla całej wspólnoty. Należy jednak uważać, by środki te stosować z takim umiarem, iżby jak najbardziej oddalać niebezpieczeństwo świętokradzkich spowiedzi.

[167] Co tydzień, po każdej tygodniowej konferencji, jaka jest przewidziana Regułami, [ojciec duchowny] zaproponuje wspólnocie cnotę i jej akty wywiesi na widok publiczny, a wszyscy powinni to praktykować raz lub więcej razy, a nawet często w każdym dniu aż do następnej konferencji. A ponieważ pewne akty cnót właściwe dla duchownych mniej się nadają dla laików, przeto przedstawi je w dwu formach, czuwając starannie nad tym, by duchownym proponować praktykę cnót nadających się do urabiania ich na prawdziwych kapłanów i gorliwych pracowników ewangelicznych, pełnych apostolskiego ducha, braciom pomocnikom zaś poradzi, by ćwiczyli się w cnotach kształtujących ich na Świętych według ich stanu oraz na pełnych gorliwości ewangelicznych współpracowników zgodnie z duchem Stowarzyszenia. Wyznaczając zaś akty cnót, niech zwraca uwagę na proponowanie takich, jakie zgodnie z rozpoznaniem zewnętrznych postaw i zachowań wspólnoty uzna za bardziej potrzebne.

[168] Wszystkim proponuje książki i materiały do odprawiania czytania duchownego, jakie każdy według przepisów Reguły powinien odprawiać.

Wyznacza zawsze ascetyczną książkę do czytania w refektarzu[244], prócz innych, jakie według Reguły mają być również codziennie w refektarzu czytane. Poleci szczególnie czytać dzieło o. Rodrigueza Ćwiczenia doskonałości[245] ; mogłoby ono być zawsze czytane, ponieważ można powiedzieć ku chwale miłosierdzia Bożego, że Bóg w owym dziele przekazał w darze Kościołowi skarb przecenny, z którego brać można zawsze nowe perełki świętości i doskonałości, ilekroć czyta się to [po raz pierwszy] z dobrym usposobieniem lub do tego czytania się wraca.

[169] Może też jednak zalecić czytanie życiorysów Świętych, szczególnie budujących czy tak dobrze napisanych, że zdolne są doprowadzić do skruchy lub przynajmniej do poruszenia do głębi; w szczególności zaś [życiorysy] osób żyjących po apostolsku i osób świeckich, dobrych i gorliwych o zbawienie dusz, które to dla dusz i dla chwały Bożej dokonały czynów chwalebnych i budujących. Będzie to bardzo pomocne, ponieważ na widok świetlanych przykładów, jakie w niemałej liczbie Bóg zsyła w osobach dobrych laików, również i duchowni czują niemałą podnietę do dzieła doskonałości, gorliwości i miłosierdzia.

Owszem, podczas konferencji, przy słuchaniu spowiedzi i przy kierownictwie duchownym, tak indywidualnym jak zbiorowym, niech ze szczególną uwagą i pilnością wskazuje na budujący przykład dobrych i gorliwych ludzi świeckich.

[170] Ma kierować całością spraw duchownych całej wspólnoty.

Każdemu powinien wyznaczyć dzień i czas na sprawozdanie duchowne, jakie raz w miesiącu mają wszyscy składać temuż ojcu duchownemu.

Z całą możliwą pilnością, gorliwością i doskonałością powinien wykonywać wszystko to, co według Reguł ojciec duchowny ma spełniać dla kierownictwa poszczególnych osób i całej wspólnoty.

[171] Przede wszystkim zaś powinien mieć pieczę nad dyrektorium[246]

Powierza mu się ono w całości tak długo, jak długo choć jedno z ustroni będzie w

nim istniało; jedno z nich wyznaczy się na dom dyrektorium, na podobieństwo domu nowicjatu w zakonach ścisłych. I niech pamięta, że od dobrego funkcjonowania dyrektorium zależna jest doskonała formacja w Stowarzyszeniu, a w konsekwencji również rozwój jego prac na większą chwałę Boga i na większe uświęcenie dusz,

[172] W razie gdy ktoś ze wspólnoty zapadnie na poważniejszą chorobę, [ojciec duchowny] postara się o odmawianie wspólnych modlitw i na tablicy poda do wiadomości ogółu: „Módlcie się za chorego brata N.N.”; gdy zaś złożony niemocą znajdzie się w agonii, niech ogłosi: „Módlcie się za konającego brata N.N.”[247]

Do obowiązków ojca duchownego będzie należało udzielanie biednym chorym tych wszystkich pomocy duchowych, które prowadzą do coraz większego uświęcenia się w chorobie, jak długo jej podlegają. Podwoi zaś swą gorliwość, miłość i czuwanie wtedy, gdy chory ma przyjąć święte sakramenty po raz ostatni, szczególnie zaś w momentach bezpośrednio poprzedzających zgon; a powinien z miłością bez zastrzeżeń otaczać go opieką tak długo, dopóki [chory] nie przejdzie do wieczności.

Za każdym razem, kiedy w zależności od potrzeb chorego nie mógłby roztaczać sam w całej rozciągłości tej opieki, niech poprosi rektora, by w tym co potrzeba polecił go zastąpić innemu kapłanowi ustronia; a ten wyznaczony przez rektora nie będzie mógł wymawiać się pod żadnym pozorem.

Rozdział 4

O wicerektorze

[173] Kto w świętych ustroniach Stowarzyszenia obejmie to stanowisko, sta wszy się z rektorem niby jedną duszą i jednym sercem, pozostaje w pełnej zależności w tym wszystkim, czego życzy sobie sam rektor; ma władze mniej czy więcej ograniczone na stałe, dorywczo czy też tylko w czasie jego nieobecności, w zależności od tego, jak przekazuje mu je rektor. W czasie zaś prawowitej przeszkody samego rektora kieruje i rządzi wspólnotą, i w konsekwencji reprezentuje osobę rektora.

[174] Kiedy zaś wicerektor zastępuje rektora, powinien sprawować funkcję kierownictwa i rządzenia w tym samym usposobieniu słodyczy i dobrej miłości, z gorliwością i z nastawieniem służenia, a nie panowania — na wzór Pana naszego Jezusa Chrystusa [por. Mt 20, 28]; wszyscy zaś, jakby to był sam rektor, mają mu okazywać zupełną uległość, w duchu prawdziwego posłuszeństwa, pokory i. miłości.

Rozdział 5

O prefekcie zakrystii i kościoła

[175] Najszlachetniejszą i najcenniejszą częścią świętych ustroni jest z całą pewnością kościół i zakrystia. Jeżeli w odniesieniu do pałaców wielmożów i władców tej ziemi osoby, które odpowiedzialne za to, z przyjętego obowiązku (na ogół bardzo pożądanego), wkładają tak wiele staranności, by te pałace w stopniu możliwie najwyższym otoczyć ozdobą, splendorem, czystością i godnym wyglądem, to brak słów, by wyraziły odpowiednio ową gorliwość, staranność, zapał i zamiłowanie, z jakimi powinien by się starać o wszelką możliwą ozdobę, czystość, porządek, splendor i dostojny wygląd domu Najwyższego, Wszechmogącego i Wszechwładnego Pana całego świata ten, na kim spoczywa pełna odpowiedzialność za te obiekty. Tym zaś w świętych ustroniach Stowarzyszenia jest kapłan, któremu powierzono tak bardzo zaszczytny obowiązek, jakim jest stanowisko prefekta zakrystii i kościoła.

[176] Ożywiony prawdziwym i gorącym pragnieniem godnego wyglądu domu Pańskiego, i to tak, by z całą prawdą w życiu, przy śmierci i w wieczności, zwrócony pokornie do Boga, mógł mówić: „Panie, umiłowałem dostojność domu Twego” [por. Ps 25, 8], ma on zapoznać się dobrze, poprzez niezmordowane nigdy studiowanie, z dziełami autorów opisujących dokładnie wszystko to, co dotyczy św. liturgii, oraz wszystko to, co odnosi się do pełnego porządku, splendoru, ozdoby, czystości i godnego wyglądu zakrystii i kościoła[248].

[177] Dalej, powinien wykorzystać znajomość rubryk, rytów, dekretów i rozporządzeń św. Kongregacji Obrzędów dla wzorowego praktykowania ich w naszych kościołach, w odniesieniu do tego, co dotyczy świętych naczyń, świętych sprzętów, kościelnych paramentów i bielizny świętych czynności, sprawowania Najświętszej Ofiary, przenajświętszych tajemnic oraz administrowania sakramentami świętymi.

[178] Na skutek troski prefekta oraz jego stałego i bardzo starannego doglądania nasze kościoły i zakrystie powinny lśnić świętą i nabożną ozdobą, czystością i dostojnym wyglądem tak bardzo, by u najbardziej nawet zepsutych i stroniących od Domu Bożego osób budziły szacunek miłość, skruchę i cześć religijną, by wchodząc do naszych kościołów i zakrystii wydawało się ludziom, iż wstępują jakby do raju. I tak by było istotnie, gdyby wszystko było uporządkowane zgodnie z zarządzeniami i duchem świętej naszej Matki Kościoła; dlatego mawiał św. Bernardyn Sieneński: „Każdy kościół jest pewnego rodzaju rajem”[249]

[179] Niech zadba o to, by w szafach czy komodach przeznaczonych na przechowywanie bielizny i paramentów kościelnych nie zabrakło mieszanek jakichś wonnych ziół, co, idąc w parze z szacunkiem i czcią nie zaszkodziłoby ani samym przedmiotom, ani czyjemuś zdrowiu.

Postara się również o to, by na ołtarzach nie brakło w dostateczne; ilości wazonów z pięknie ułożonymi bukietami świeżych i pachnących kwiatów, w obfitości możliwie największej, czy to zrywanych w ogrodach świętych ustroni, czy ofiarowanych przez osoby pobożne.

Zadba też, by przy ołtarzach i konfesjonałach były rozmieszczane w miejscach niewidocznych, mieszanki rozmaitych ziółek i kwiatów zbieranych w większej ilości na wiosnę czy na początku lata, a spreparowanych tak, by mogły być przechowywane przez cały rok; bo zapach wydzielany przez taką mieszankę obudzą czasem myśli o niebie.

[180] Będzie też baczył na to, by było w porę przygotowane wszystko, co potrzebne do korzystania z kościoła i zakrystii, oraz by natychmiast było doprowadzone do porządku to, co wymaga odnowy, aby nie dopuścić do pogorszenia stanu rzeczy i do większej szkody.

Staraniem prefekta mają też być przygotowane i zadysponowane t wszystkie rzeczy, jakie są potrzebne do obchodzenia różnych uroczystości z większą czy mniejszą wystawnością podyktowaną pietyzmem i czcią religijną.

[181] W czasie kiedy sprawuje się funkcje liturgiczne, [prefekt] ni oddali się nigdy z zakrystii czy kościoła; ma bowiem dbać o zachowani porządku, szacunku, pobożności i milczenia. Będzie szczególnie czuwa nad niedopuszczeniem do czegoś, co by lud gorszyło; przeciwnie, wszystko urządzi tak, by cały lud oddawał cześć Bogu w Duchu i prawdzie [por. J 4, 23].

A choć nie nakazuje mu się, by przez dzień cały przebywał w kościele czy zakrystii, ma tam pozostawać tak długo, jak — wiedziony gorliwością i prawdziwą miłością Boga i bliźniego — uzna za swą powinność, by dbać rzeczywiście nie jeden raz czy więcej razy, ale stale i to możliwie w najwyższym stopniu o splendor, czystość i godny wygląd domu Pańskiego ku jak najbardziej podniosłemu zbudowaniu bliźnich.

[182] Będzie prowadził księgi: Mszy św., zobowiązań i przychodów.

Zapisze dokładnie wszystkie ofiary mszalne zgodnie z intencją pobożnych ofiarodawców, a ofiary te przekaże rektorowi.

Przyjmując ofiary pobożnych wiernych, będzie jak najskrupulatniej obracał je na przeznaczone cele.

[183] Zachowując postawę pokorną, pobożną, grzeczną, skromną, roztropną oraz pełną słodyczy i miłości, prostą, uległą, uprzedzającą i bez wielomówstwa, będzie mógł zachęcać wiernych do miłego spędzania w domu Pańskim długich godzin w blasku serdecznego i wzruszającego budowania, by w ten sposób jeszcze bardziej odciągnąć ich od niebezpieczeństw świata i gorszących rozmów oraz w konsekwencji, by jeszcze bardziej niweczony był grzech, a szerzyła się praktyka wszelkich cnót chrześcijańskich.

Rozdział 6 O zakrystianie

[184] Zależny jest od prefekta kościoła i zakrystii i ma go słuchać, jak rektora, we wszystkim, co dotyczy kościoła i zakrystii.

W chodzeniu, patrzeniu i mówieniu niech zachowa w kościele i zakrystii jak największą skromność i w miarę możności milczenie; dlatego gdyby ktoś z ludu zapytał go o coś w świątyni, niech da mu do zrozumienia, by poszedł do zakrystii czy do bramy kościelnej, o ile jest blisko, albowiem Dom Boży jest domem modlitwy [por. Mt 21, 13].

[185] W sprawach, co do których na postawione mu pytanie sam nie może udzielić odpowiedzi, skorzysta z uprzejmości prefekta lub skieruje doń pytającego w sposób uprzejmy i budujący. Kiedy zaś z konieczności rozmawia z osobami drugiej płci, niech to czyni ze spuszczonymi oczyma i jak tylko można najkrócej.

Wobec wszystkich zajmować będzie postawę pokory, łagodności, uległości i miłości, by u wszystkich budzić miłość i dobroć [na wzór] Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[186] Wieczorem przygotuje ornaty i zaznaczy w mszałach miejsca Mszy św. na dzień następny.

Niech troszczy się o to, by wino mszalne: zdrowe, czyste i bez domieszek, przygotowane w butelce[250] już wieczorem, było rankiem gotowe pod ręką; podobnie z wodą i z ampułkami, które mają być dobrze wymyte i porządnie zakryte.

Dla zachowania w czystości ampułek i tacek będzie je starannie i dokładnie czyścił każdego dnia zaraz po Mszy św. lub tuż po obiedzie.

[187] Niech przygotuje hostie ze starannością i czystością, tak do Mszy św. jak do Komunii wiernych.

nakrycie, potem rękę kapłana; i na odwrót, gdy odbiera od niego biret.

[188] Przy wychodzeniu z zakrystii, trzymając przyzwoicie i pobożnie mszał oparty o pierś, a zwrócony otwarciem ku prawej stronie, ukłoni się wraz z kapłanem głęboko przed krzyżem, podobnie jak w kościele gdy przechodzi przed głównym ołtarzem. Jeśli jest tam Najśw. Sakrament, przyklęknie na jedno kolano, a w razie wystawienia — na obydwa kolana.

[189] Służąc do Mszy św. niech wspomni, że skromnością, starannością, pobożnością, powinien by w żarliwości i w duchu modlitewnym naśladować niebieskich aniołów i serafinów.

Gdy musi być blisko kapłana, niech staje przy nim nieco z tyłu.

Niech nie mówi głośniej niż kapłan, lecz niech głos swój dostosuje do głosu celebransa; wszystkie zaś słowa wypowiadać będzie dokładnie, z wielką nabożnością, bez pośpiechu, ale też nie za wolno.

[190] Ma więc być w pełni obznajomiony ze wszystkim, co dotyczy służenia do Mszy św. (a co się nieraz zaniedbuje); powinien też czuwać, by do służenia do Mszy św. byli dopuszczani tylko bracia, którzy jego zdaniem są dobrze do tego przygotowani.

Ze starannością ma dbać o to, by kapłani mający odprawiać Msze św. mieli w porę swych ministrantów, zgodnie zaś z wyznaczonym przez rektora porządkiem powiadomi w porę codziennie, kto je ma odprawiać.

W czasie Mszy św., po Sanctus, tuż przed konsekracją, niech zgodnie z rubrykami zapali trzecią świecę.

[191] Niech uderzy w dzwon, według otrzymanego zlecenia, przed Mszami, kazaniami i innymi nabożeństwami, a do dzwonienia z okazji uroczystości ma mieć pomocnika, jeśli go potrzebuje. Będzie też dzwonił na „Anioł Pański” rano, w południe i wieczór, na De profundis o nocnej godzinie[251], na „Ojcze nasz” i „Zdrowaś” na pamiątkę agonii i śmierci Odkupiciela, i w ogóle z powodów o charakterze uniwersalnym, gdy zwykło się dzwonić w innych kościołach.

W dniu przed wygłaszaniem kazań niech uporządkuje ławy i podium służące, według zwyczaju, do głoszenia kazań w kościele.

Niech dopilnuje, by lampka przed Najśw. Sakramentem płonęła dniem i nocą, a także inne lampki, umieszczane z pobożności przy ołtarzach czy obrazach, w tych godzinach, w jakich powinny się świecić.

[192] Wszystkim tym, którzy pragną się spowiadać, niech ze swej strony stara się iść na rękę z wielką miłością i gorliwością, ochotnie wzywając spowiedników żądanych lub innych według porządku wyznaczonego przez rektora; niech w tej sprawie wykona dobrze wszystko co możliwe, by wszyscy byli w pełni radzi i zadowoleni. Chodzi tu szczególnie o mężczyzn, których przy [swej] większej przemyślności, płynącej z prawdziwej miłości i troski o dusze, będzie mógł wciągnąć i rzec by można, zniewolić do powrotnego przyjmowania św. sakramentów.

[193] W sprawie osób proszących o Msze, modlitwy, tridua czy inne pobożne praktyki, jakie miałyby się odbywać publicznie w kościele w intencji kogoś z wiernych, niech zwróci się do prefekta lub odeśle petentów do niego.

Gdyby zwracano się w sprawie, którą lepiej mógłby załatwić furtian, niech odeśle petenta do furty świętego ustronia; tam też niech kieruje osoby pragnące wejść przez tę bramę kościelną, przez którą wiedzie droga do domu świętego ustronia; wyjątek zrobi w wypadkach, w których chodziłoby o osoby zasługujące na szczególne względy, zgodnie z instrukcją daną mu przez rektora. Niech jednak nigdy nie pozostawi drzwi otwartych.

[194] Niech dopilnuje, by w zakrystii nie zabrakło nigdy wody do mycia rąk; mają tam być ręczniki naprawdę czyste dla księży, przeznaczone wyłącznie do wycierania rąk w związku z odprawianiem Mszy św.; do potrzeb innych osób w zakrystii niech będzie osobny ręcznik.

Niech pamięta o tym, by nie zabrakło nigdy wody święconej we właściwych kropielnicach, a kropielnice niech będą zawsze utrzymane czysto i porządnie.

Wszystkie pobożne ofiary przekaże prefektowi, zapisując przy tym intencję ofiarodawcy, jeśli ją wyjawił.

[195] Bramy kościelne niech otwiera o godzinie wyznaczonej porządkiem dziennym; lecz w okresach, w których nie ma jeszcze światła dziennego, niech otworzy drzwi tylko najbardziej potrzebne, pozostawiając [zamknięte] inne, których otwarcie z racji ciemności stwarzałoby jakieś niebezpieczeństwo. Kościół jednak ma być oświetlony lampami w sposób dostateczny, dopóki nie zrobi się dość jasno.

Około południa zamknie kościół i otworzy go po popołudniu w porze oznaczonej porządkiem dziennym, zamykając go znów podczas zachodu słońca, chyba że rektor zarządzi inaczej lub odprawia się nabożeństwo wieczorne[252].

[196] Co wieczór, po dokładnym zamknięciu kościoła i po starannym obejrzeniu go łącznie z pomieszczeniami przyległymi, niech odniesie klucze do rektora.

W czasie otwarcia kościoła winien być zawsze obecny zakrystian lub ktoś inny, przynajmniej w zakrystii, tak by mógł mieć wgląd do kościoła, pilnować go i nie dopuścić do nieporządków.

Będzie czuwał nad tym, by nikt nie urządzał sobie po kościele spacerów czy powodował jakiś hałas; rozmawiających zaś niech upomni uprzejmie, jak to wypada, z wielką miłością, pokorą i troską o cześć Bożą.

[197] Raz w tygodniu odkurzy ołtarze, które będzie utrzymywał w czystości, dobrze uporządkowane i ustrojone stosownie do okresów czasu i uroczystości.

Odkurzy codziennie płytę ołtarzową wszystkich ołtarzy i okryje przykryciem, wyjąwszy godziny, w których odprawia się [na nich] Msze święte.

[198] Otoczy troską szczególną naczynia święte, paramenty liturgiczne, bieliznę kościelną i sprzęty, relikwie i relikwiarze i wszystko przeznaczone do użytku kościoła i zakrystii. Wszystko będzie utrzymywał w czystości, porządnie poukładane, przechowywane w odpowiednich szafach, komodach i skrzyniach, wkładając w to wszystko jak najwięcej uwagi, szacunku i czci religijnej, albowiem we wszystkim powinien wspominać, adorować i miłować Boga, ku którego chwale rozwija się publiczny kult Boży, a w j ego ramach wznosi się świątynie i sprawuje święte Tajemnice.

[199] Dwa raz y w tygodniu zamiecie w jednym dniu zakrystię, w drugim kościół; będzie to czynił i częściej w razie potrzeby, szczególnie w wigilie uroczystych świąt. I niech się stara, by wszystko lśniło czystością, porządkiem i wyglądem godnym Domu Bożego.

Codziennie poodkurza klęczniki, a raz w tygodniu także konfesjonały, a częściej w ciągu tygodnia, zależnie od potrzeby — balustrady, ławy i inne sprzęty.

Jeżeli są do dyspozycji świeże kwiaty, niech dobrze poukładane trzyma we flakonach; niech utrzymuje w nich czystość i zmienia w nich wodę co drugi dzień, a jeśli może, co dzień.

[200] Przebywając w zakrystii czy kościele nie powinien być nigdy bezczynny; gdyby zaś znalazł się kiedy bez żadnego właściwego sobie zajęcia czy bez obowiązku porządkowania przedmiotów tego wymagających, niech się postara czas ten zużyć na czytanie jakiejś pobożnej książki, jakiegoś żywota Świętych, jakiegoś katechizmu czy też innego jakiegoś budującego dzieła albo niech trwa na modlitwie.

Przy oddawaniu się wszelkim zajęciom swego obowiązku niech pamięta, że służy Bogu na Jego Dworze.

Rozdział 7 O sanitariuszu

[201] Niech ma na uwadze, że powierzono mu obowiązek tak cenny, że w osobie chorej daje się mu możność służenia Jezusowi Chrystusowi [por. Mt 25, 36 i 25, 40]. Dlatego, ożywiony jak najszczerszą miłością, pokorą, cierpliwością i czujnością, powinien stale służyć pomocą biednym chorym we wszystkim, czego potrzebują.

Skoro się tylko dowie, że ktoś jest niezdrów, powiadomi o tym rektora, przedstawiając mu stan choroby.

Na polecenie rektora ma wezwać lekarza, a w razie potrzeby — chirurga, agregowanych do Pobożnego Zjednoczenia i ofiarujących zawodową pomoc z gorliwości, bezinteresownie.

[202] Powinien orientować się we wszystkich[253] rodzajach i objawach chorób, by móc referować wszystko lekarzowi.

Ma być obecny przy wizycie lekarskiej, by z całą dokładnością przejąć od niego wszystkie określone wyraźnie rozporządzenia.

Ma w najmniejszych szczegółach wykonać, co zlecił lekarz w przepisanych dla chorego dietach, lekarstwach, odpoczynku, milczeniu i ciszy.

[203] Przy opiekowaniu się chorymi powinien z pogodą i z pełnym spokojem okazywać zawsze im swą gotowość.

Będzie chorym dodawał otuchy krótkimi, lecz częstymi słowy budzącymi pociechę, ukojenie i duchowe w Panu wesele.

W razie potrzeby niech się postara o opiekę również i w nocnej porze.

[204] Ma się starać o to, by wyjątkową czystością lśniły pokoje, łóżka, bielizna, filiżanki, szklanki, nakrycia i pozostałe rzeczy potrzebne do użytku chorych.

Będzie się starał, by pokoje chorych były przewiewne, wolne od much i innych natrętnych owadów, oraz by unosiła się w nich woń jakichś rozsypanych w pokoju pachnących ziółek.

W trosce o chorych będzie podnosił ich ducha i serce do Boga po przez budujące zdania i godne uwagi sentencje.

[205] W pierwszym dniu choroby powiadomi ojca duchownego, by ten spełnił, co do niego należy.

Gdy stan chorego ulega pogorszeniu, przygotuje wszystko, co potrzebne do św. Wiatyku, jeżeli w tej sprawie zapadła decyzja, a także do św. Namaszczenia, gdy udzielenie go uzna się za potrzebne.

W razie przewlekającej się choroby niech się postara, by chory, zależnie od zwyczaju, przystępował do Komunii św. przynajmniej dwa razy w tygodniu.

[206] Jeżeli choroba jest zaraźliwa, powinien odosobnić wszystkie przedmioty, jakich chory używał.

W miejscu łatwo widocznym dla chorego niech umieści obraz jakiego Świętego, bardziej budzący pobożność złożonego niemocą, a już nigdy nie poniecha obrazu Najśw. Maryi i Jezusa Ukrzyżowanego. Na to zaś należy położyć tym większy nacisk, im bardziej nasila się choroba.

[207] Kiedy się zbliża rzeczywista agonia chorego, należy wystawić relikwię Najśw. Drzewa Krzyża Pana naszego Jezusa Chrystusa, by odpędzić i zniweczyć wszystkie potęgi piekielne.

Należy wspomagać konającego modłami całej wspólnoty, a więc i powiadomić ją, by wszyscy jej członkowie byli obecni przy przejściu naszego brata, towarzysząc mu do nieba kornymi i ufnymi modłami.

[208] Gdy nastąpi zgon, sanitariusz oznajmi to, by wszystkim dano hasło do natychmiastowych modłów, jakie tylko mogą za [zmarłego] zanosić.

Zwłoki ułoży się z wielką starannością w pozycji przyzwoitej i skromnej, przygotowując je z jak największym szacunkiem i pietyzmem do obrzędów pogrzebowych i do złożenia w grobie.

Nie będą pogrzebane przed upływem przynajmniej dwudziestu czterech godzin.

Rozdział 8 O furtianie

[209] Codziennie rankiem odbierze klucze od rektora, a wieczorem odda mu je z powrotem.

Wejście do domu powinien mieć zawsze zamknięte, otwierając je tylko dla słusznego powodu.

Rozmównicę położoną blisko furty będzie utrzymywał w czystości; ozdobi się ją i wyposaży w to co potrzebne, ale w stylu ubóstwa i prostoty, budzącym pobożność różnorodnością świętych obrazów rozwieszonych na ścianach. Postara się też, by nie brakowało tam pobożnych i budujących książek i żywotów Świętych, by mogli korzystać z nich ci, którzy niekiedy muszą czekać.

[210] W szczególny sposób będzie się opiekował ołtarzykiem ustawionym tuż przy furcie, a w dni uroczyste z pobożnością i prostotą przystroi go kwiatami, świecami i innymi ozdobami.

Nie będzie tam spędzał czasu bezczynnie, lecz będzie się zawsze zajmował pełnieniem swego obowiązku albo uczestniczeniem w ćwiczeniach wspólnoty, albo pracami zleconymi mu przez rektora, albo czytaniem dzieł pobożnych.

[211] Będzie się odnosił do wszystkich z pokorą, łagodnością, cierpliwością, weselem, powolnością, uprzejmością i doskonałą miłością, [nie tylko] nie wyrządzając nikomu żadnej przykrości, ale o ile to możliwe będzie się starał wszystkich zadowolić, do czego niech się zabiera z ufnością w pomoc Bożą.

Przekaże rektorowi wszystkie przedmioty, jakie w postaci listów lub paczek otrzyma od kogokolwiek dla kogoś ze wspólnoty; podobnie nie pozwoli, by coś wyszło z domu, jeżeli nie ma na to całkiem pewnego zezwolenia rektora.

O rzeczach otrzymanych we furcie powie adresatom jedynie po przyzwoleniu tegoż rektora.

[212] Przy wejściu będzie miał tablicę z nazwiskami wszystkich wchodzących w skład wspólnoty; [na tablicy] przy pomocy pewnych znaków wyszczególni się wychodzących z domu.

Nie wpuści nikogo, kto nie ma rektorskiego pozwolenia generalnego czy na dany wypadek. Niech dowie się od wychodzących, dokąd się udają, a to obowiązuje nawet w wypadkach naglących, jakie mogą zdarzyć się niespodziewanie.

Nie będzie pośredniczył pomiędzy przychodzącym z zewnątrz a członkiem wspólnoty poza przepisanym czasem, jak np. gdy się jest przy stole, chyba że zachodzi wypadek konieczności.

[213] Zaledwie usłyszy głos dzwonka przy furcie, niech śpieszy zaraz ze świętym weselem, uważając, że jest to wezwanie Boże; myśl ta doda mu otuchy, szczególnie przy częstych odgłosach dzwonka.

Niech przez okienko w drzwiach załatwia interesantów, jeżeli przychodzą w sprawach nie wymagających otwierania im drzwi albo jeżeli z uwagi na charakter osoby nie należy inaczej z nią postąpić.

[214] Jeżeli członek, o którego pyta ktoś z zewnątrz, jest nieobecny w domu, niech furtian dowie się z pokorą i prostotą, kim jest i czego pragnie pytająca osoba, by po zezwoleniu rektora przekazać to członkowi.

Jeżeli ktoś przychodzi, by mówić z członkiem wspólnoty, niech furtian zgłosi to rektorowi, a otrzymawszy od niego pozwolenie, niech da znać, by poszukiwany udał się do rozmównicy.

Przekazywane jałmużny czy ofiary w naturze niech zgłasza u rektora i niech dostosuje się do jego polecenia.

[215] Jeśli zjawiają się w domu prałaci czy wytworniejsze osoby, niech wedle możliwości poprosi kapłana, by się nimi zajął, gdy sam udaje się do rektora albo do kogoś innego.

Do ubogich przychodzących do furty niech się odnosi z całą miłością i niech zgodnie z wolą rektora wesprze ich czym może.

Przychodzące do furty kobiety niech załatwi w krótkich słowach.

[216] Klucza nie zostawi w drzwiach nigdy. Wszystkie pomieszczenia położone w pobliżu furty niech utrzymuje w czystości i w zamknięciu, otwierając je tylko w razie prawdziwej potrzeby.

Niech czuwa nad tym, by przy furcie wszyscy mówili głosem przyciszonym.

Przed zapadnięciem nocy pozamyka na klucz wszystkie drzwi domu i nie otworzy ich nikomu bez wyraźnego zezwolenia rektora.

Zaraz po zamknięciu drzwi zgodnie z porządkiem dziennym, przekaże klucze rektorowi, powiadamiając go, jeżeli ktoś z członków nie wrócił do domu.

[217] Nie przyjmie od nikogo z zewnątrz żadnej rzeczy w depozyt czy do pilnowania bez zgody rektora. Rektor da furtianowi instrukcje, jak ma postępować w takich wypadkach, gdy chodzi o drobny przedmiot; według tego mógłby w pewnych miejscach zaopiekować się [np.] kapeluszem, parasolem czy innym drobiazgiem. Powinien to wtedy trzymać w zamknięciu.

O [spodziewanym] przyjściu lekarza powiadomi chorego, by pozostał na miejscu.

[218] W ustroniach, w których prowadzi się lekcje dla uczniów z zewnątrz, będzie na nie dzwonił zgodnie z porządkiem dziennym. Będzie otwierał i zamykał sale w czasie wyznaczonym. Będzie miał o nie, o porządek i o czystość pełne staranie, chyba że częściowo lub całkowicie zastąpi go ktoś inny.

Będzie dbał o to, by w pobliżu furty i na korytarzach były porozwieszane i utrzymywane w symetrycznym porządku jakieś sentencje, które mogłyby budować wchodzących.

Zawsze będzie pamiętał, że usługuje Bogu w Jego sługach [por. Mt 25, 34-40].

Rozdział 9 O szatnym

[219] Ma troszczyć się o rzeczy lniane i wełniane oraz o wszystko to, co dotyczy szat, obuwia i całej bielizny domowej, a także o każdy przedmiot przekazany mu przez rektora.

Będzie prowadził spis rzeczy sobie powierzonych, a mających jakąś wartość. Zapisze nowe rzeczy, zaznaczając dzień, miesiąc i rok, by na każde zapytanie rektora mógł złożyć mu sprawozdanie.

[220] Będzie miał wszystko dobrze uporządkowane, klasyfikując rzeczy według różnych rodzajów i dzieląc je odpowiednio; w ramach tych samych podziałów wyodrębni od starszych rzeczy nowe i całe zważając też, by się nie psuły.

Co pewien czas przewietrzy przedmioty, a nawet i komody, skrzynie i szafy, w jakich [te przedmioty] się znajdują, a szczególnie w lecie niech przegląda sztuki wełniane, by nie uszkodziły ich mole.

W osobnym miejscu przechowa rzeczy należące do członków odbywających dwuletnie dyrektorium[254], oznaczając je ich imieniem; będzie tych rzeczy strzegł przez cały czas dyrektorium, a po przyjęciu [kandydata] do Stowarzyszenia zadysponuje rzeczami, zgodnie z decyzją rektora.

[221] Będzie pilnie dbał o to, aby w myśl zasad ewangelicznego ubóstwa stare rzeczy starannie naprawiano i doprowadzano do porządku; pokaże także rektorowi rzeczy, które nie wydają się już zdatne do użytku dla wspólnoty, aby zarządził, co z nimi zrobić.

[222] Co miesiąc zlustruje pokoje św. ustronia, by w razie stwierdzenia jakiegoś niedostatku można było, zgodnie z poleceniem rektora, brak ten uzupełnić; znajdując zaś jakąś rzecz zbyteczną, zabierze ją, by przechować w garderobie.

Bez zezwolenia rektora nie wyda nikomu żadnej rzeczy nowej czy już używanej.

Bieliznę do pralni zewnętrznej czy domowej należy wydawać i przyjmować na podstawie sporządzonego spisu.

By nie mieszały się koszule, należy je rozpoznawać na podstawie poczynionych na nich wyraźnych znaków. Ma się je sporządzać odpowiednio do wymiarów osób, którym mają służyć.

[223] Niech wydaje i przyjmuje policzone wszystkie sztuki bielizny jak i inne wpływające do szatni przedmioty; przydzieli zaś je szafarzowi, kucharzowi i pozostałym oficjantom.

W sobotę wieczorem niech poroznosi po wszystkich pokojach bieliznę czystą, złożoną i poukładaną w porządku; w niedzielę zaś rankiem pozbiera z tychże pokoi sztuki do prania, uważając, czy są wszystkie z tych, które przedtem zostały rozdane.

[224] Czyste prześcieradła będzie rozdzielał nie częściej niż co półtora miesiąca, chyba że z jakiegoś powodu wypadnie to zrobić wcześniej.

Będzie dbał o to, by w odzieży, w komodach i w szafach lśniło się od porządku i czystości. Przyjmując postawę pokory i miłości, będzie się starał zadowolić wszystkich, nie wykraczając jednak poza zezwolenie rektora.

Rozdział 10 O ekonomie

[225] Nie będzie kupował innych rzeczy jak tylko te, na które ma upoważnienie rektora; ma przestrzegać jego poleceń we wszystkim i z całą dokładnością.

Zakupując to, co dotyczy żywienia, niech się stara, by produkty były zdrowe i tanie, pamiętając zawsze o świętym ewangelicznym ubóstwie.

Przy zakupie innych przedmiotów niech wybiera trwałe, zdrowe i tanie.

[226] Niech odnotowuje sumy otrzymywane z dnia na dzień od rektora, a także, na co je wydaje; codziennie też niech mu składa sprawozdanie z tego co miał i co wydał.

Co wieczór weźmie od rektora zamówienie na towary, jakie ma zakupić[255].

[227] Niech nie kupuje nigdy przedmiotów zbytkownych, pamiętając stale, że wszystko, na czym można zaoszczędzić, może w większym stopniu służyć szerzeniu dzieł miłosierdzia i gorliwości. A ponieważ przy zakupach artykułów spożywczych czynionych we właściwej porze roku można niemało zaoszczędzić, niech pilnie uważa, by w porę przypomnieć o tym rektorowi, który zarządzi według potrzeby.

Niech pamięta, że ludzie świeccy nie będą się nigdy budować widząc, że osoby, które zobowiązały się profesją do życia pobożnego, robią wielkie zakupy bez prawdziwej potrzeby.

[228] By zdobyć przed Bogiem zasługę za ekonomiczne i oszczędne działanie w wypadkach gdy dla zakupienia towaru po niskiej cenie wypadnie odbyć dłuższą drogę, niech czyni to z miłości do Boga.

Gdy przy wykonywaniu swego obowiązku traktuje ze świeckimi sprzedawcami, powinien się starać, by kupić tanio; niech jednak uważa, by nie dawać przy tym zgorszenia [przez to], jakoby u niego czy u współbraci czynnikiem dominującym była chciwość. Niech powie z prostotą i pokorą, że przy wydatkowaniu musi stosować umiar, by wydatek nie wyszedł na szkodę ubogich Chrystusa Pana. I w ogóle niech przez dobre słowo stara się budować innych.

Rozdział 11 O szafarzu

[229] Niech spiżarnię i wszystko, co się w niej zawiera, utrzymuje czyste i świeże; niech zamyka wszystko na klucz i niech robi często przegląd zapasów, by nie uległy zepsuciu.

Wyda najpierw to, co bardziej dojrzałe i bardziej narażone na ewentualne zepsucie. Niech jednak uprzedza rektora, by potrzebne zapasy czynione były oględnie, tak co do jakości jak i co do ilości, by nie doszło czasem do ich zniszczenia.

Niech rozdziela wszystko równo, ale według potrzeb, i niech ma wszelki możliwy wzgląd na chorych, zgodnie z otrzymanym co do nich poleceniem.

[230] Do stołowego użytku rozcieńczy wodą wino w mierze i w czasie, jaki uzna rektor za stosowne.

Niech uważa na to, by zachować resztki ze stołu i z kuchni, pomnąc na ewangeliczne ubóstwo; a więc na to, że coś mogłoby służyć ubogim zgodnie z zarządzeniem rektora, i na to, co może wrócić do spiżarni czy do kuchni.

[231] Niech zadba o to, by w piwnicy były przygotowane beczki i by były wymyte, gdy nadchodzi pora napełnienia ich winem; gdy zbliża się ten czas, przypomni to rektorowi.

Niech się troszczy w szczególny sposób o wino do Mszy świętych.

Niech się stara, by wszystko lśniło porządkiem, czystością i dokładnością.

Rozdział 12 O refektarzowym

[232] Niech zadba o to, by w refektarzu na głównym miejscu umieszczony był wizerunek Ukrzyżowanego, a po obydwu stronach widniały na ścianach napisy: Ad Mensam sicut ad Crucem i Ad Crucem sicut ad Mensam[256], a także obraz przedstawiający Wieczerzę Pana naszego Jezusa Chrystusa z Apostołami; a jeżeli to leży w jego mocy, może też na ścianach rozwiesić i inne pobożne obrazy, jakich widok służyłby jako strawa dla ducha w czasie, gdy karmi się ciało; mogą też być i sentencje pobudzające do właściwego korzystania z pokarmu i do praktyki umiarkowania.

[233] Stoły nakryje porządnie, kładąc na miejscu wyznaczonym dla każdej osoby serwetkę, łyżkę drewnianą lub z kości ciemnej czy białej, żelazny lub stalowy widelec wraz z nożem i szklankę lub filiżankę do picia [napojów].

Serwetkę zmieni wszystkim raz w tygodniu, i to w niedzielę.

Na miejscu przeznaczonym dla każdej osoby postawi karafkę wina, a dla każdej dwójki karafkę wody podwójnej wielkości; niech też nie zapomni o naczyńku z pieprzem.

Karafki powinien stawiać na tacach; byłoby wskazane, by były one zrobione z cyny lub blachy polakierowanej na czarno.

[234] Gdy zbliża się pora posiłku, niech przyjrzy się uważnie, czy nie brakuje czegoś z tych rzeczy, jakie mają być przygotowane.

Postara się również, by nie brakło wody do mycia rąk, a ręczniki niech zmieni przynajmniej raz w tygodniu lub częściej, gdy wypadnie to uczynić ze względu na czystość.

[235] Zadzwoni dwa razy przed pierwszą i drugą kolejką; między pierwszym i drugim znakiem pierwszej kolejki ma upłynąć około 15 minut; przed pierwszym znakiem powiadomi kucharza, by był gotów ze wszystkim za jakiś kwadrans.

Wodę i wino do stołu przygotuje mniej więcej przy pierwszym sygnale, a dla zachowania czystości naczynia będzie trzymał przykryte.

Osobne miejsce wyznaczy się przy stale dla pozostających pod opieką sanitariusza, a podawać się im będzie tylko to, co on zadysponuje.

[236] Ma wszystkich traktować jednakowo, chyba że z uwagi na jakąś potrzebę przełożony zaleciłby mu coś innego.

Gdy tylko przygotuje wszystko do drugiej kolejki — a to ma być gotowe zaraz po ukończeniu pierwszej — da o tym znać dzwonkiem i postara się, by nie zabrakło usługujących do stołu.

Starannie i z pietyzmem zbierze ze stołu resztki, przekazując je temu, kto ma obowiązek przechowywania: albo kucharzowi, albo szafarzowi; to zaś, co ma być rozdane ubogim, należy pozbierać z całą starannością i miłością.

Pozbiera starannie do odpowiedniego naczynia okruszyny chleba i zachowa je, by od czasu do czasu zrobić z tego taki użytek, jaki określi rektor.

[237] Należy spisać nazwiska stołujących się codziennie w domu i powiadomić o tym kucharza, który wydzieli porcje w dostatecznej ilości.

Każdy pozostawi złożoną serwetkę na swoim miejscu; refektarzowy zaś po ukończonych kolejkach wyczyści i wytrze dobrze nakrycia, filiżanki, szklanki i karafki, przestrzegając wszystkiego w celu zachowania czystości.

[238] Po posiłkach obiadowych zamiecie refektarz i pociągnie starannie ścierką po stołach, by były zupełnie czyste.

Od rektora weźmie listę wyznaczającą osoby i czas, w jakim ktoś ma usługiwać do stołu podczas pierwszej i drugiej kolejki, i dopilnuje tego porządku; ma się też w sobotę dowiedzieć, kto powinien w refektarzu czytać w następnym tygodniu oraz ma go o tym powiadomić.

Ma mieć spis wszystkich rzeczy służących do użytku w refektarzu, by mógł na każde żądanie zdać z nich sprawę, a ma je przechowywać w miejscu na to przeznaczonym.

[239] Refektarz będzie miał zawsze zamknięty, otwierając go tylko na obiad i wieczerzę; niech go otworzy również na śniadanie, jeżeli wypadnie to uczynić ze względu na członków, gdy razem zbierają się rankiem na ten posiłek; inni, nie mogący ze słusznych powodów zejść się razem, [zjedzą śniadanie] przy kuchni w stosownym miejscu, jeżeli takowe istnieje.

[240] W czasie otwarcia refektarza dla przygotowania go i dla oczyszczenia zwróci uwagę, by nie wchodził tam nikt inny, chyba że ktoś ma obowiązek coś tam wykonać lub współpracować z refektarzowym.

Będzie dawał znak dzwonkiem o zakończeniu rekreacji.

Z okazji uroczystości, szczególnie Zmartwychwstania Pańskiego i Zesłania Ducha Świętego, niech porozrzuca po stołach kwiaty i pachnące zioła.

[241] W pełnieniu swych obowiązków niech sią odznacza miłością, czystością, porządkiem, bezstronnością i cierpliwością, pomnąc na to, że usługuje Bogu w Jego sługach.

Rozdział 13 O kucharzu

[242] We wszystkich sprawach związanych z pełnieniem obowiązku ma się starać o czystość, dbając też o to, by tę samą dbałość stosowali jego pomocnicy.

Niech się stara przygotowywać wszystko dobrze i w odpowiednim czasie, a szczególnie niech się troszczy o to, co ma służyć chorym.

Krojąc i rozdzielając mięso, rybę czy inne artykuły spożywcze przeznaczone do podania na stół, niech tego nie dotyka rękami, ale niech posługuje się widelcem czy nożem.

[243] Wszystko ma być gotowe na kwadrans przed udaniem się do stołu.

Niech nie rozpala ognia ani przed czasem wystarczającym do przygotowania

pokarmów, ani większego niż potrzeba; owszem, niech wykazuje szczególną staranność, by używać go jedynie w miarę konieczności, i jeżeli pali się jeszcze [bez potrzeby], niech zgasi go wodą, by [paliwo] mogło być jeszcze użyte.

[244] Nie będzie przygotowywał pokarmów w większej ilości, niż zgodnie z zarządzeniem rektora wymaga tego prawdziwa potrzeba.

Ilość nie może być wymierzona równo dla wszystkich ustroni, gdyż zależeć będzie od różnego klimatu; zawsze jednak powinno się zadośćczynić umiarkowaniu, przez które też zaradza się na pewno zdrowiu duszy i ciała.

Ani kucharz, ani nikt inny — wyjąwszy sanitariusza odpowiedzialnego za to, co potrzebne chorym — nie będzie gotował nic innego niż to, co przez rektora zostało zalecone dla potrzeb wspólnoty.

[245] Niech ma spis wszystkich przedmiotów zleconych mu do użytku w kuchni, by [o ich stanie] mógł referować na każde żądanie.

Po posiłkach mają codziennie być myte wszystkie talerze i pozostałe przedmioty, jakich użyło się w kuchni. Wszystko to ma być potem wytarte czystą ścierką, służącą wyłącznie do tego celu.

Co trzy miesiące, albo i częściej jeżeli trzeba, wymyje przy pomocy ługu wszystkie przedmioty używane w kuchni, by je zachowywać w czystości.

[246] Będzie oszczędny w dodawaniu oleju do postnych pokarmów, powstrzymując się zwłaszcza od przysmażania jarzyn; lecz jako przyprawę prostą, tanią i miłą niech stosuje jakieś zioła o odpowiednim smaku i zapachu; dlatego niech ma ich w kuchni w zależności od potrzeby dostateczny zapas.

Jednakże przygotowując pokarmy będzie uważał, by nie schlebiały one zbyt podniebieniu, jak również, by wystrzegać się tendencji, zrodzonej przez wadę obżarstwa, podsycania nieumiarkowania, lecz starać się będzie, by wszystko było przygotowane z prostotą i miłością.

[247] Pozostające po posiłkach resztki przekazywane kucharzowi mają być zachowane dla rozdania ubogim, zgodnie z zarządzeniem rektora.

Jeżeli ma pomocnika, niech stara się budować go słowem i przykładem.

Niech pamięta przy wszystkich pracach związanych z pełnionym obowiązkiem, że usługuje [w nich] Bogu w Jego sługach.

Rozdział 14 O tym, który budzi

[248] Będzie miał budzik w pokoju lub w jego pobliżu.

Z nocnego spoczynku wstanie mniej więcej pół godziny przed czasem wyznaczonym dla wspólnoty.

Gdy nadejdzie pora wspólnego wstawania, uderzy w dzwon służący wspólnocie.

[249] Od samego początku podejmowanych w nowym dniu prac, zgodnie z duchem Pobożnego Zjednoczenia, ma się budzić we wszystkich żywe pragnienie, by Pan nasz Jezus Chrystus był przez wszystkie ludy poznany, miłowany i uwielbiany. A jak Boski Odkupiciel zaraz po swym narodzeniu objawił się żydowskiemu ludowi w osobach pasterzy, a wnet potem poganom w osobach Królów-Mędrców, tak [budzący] po uderzeniu w dzwon zapuka do drzwi każdego, mówiąc głośno: Christus natus est nobis venite adoremus[257], a każdy odpowie słowami invitatorium epifanijnego oficjum: Christus apparuit nobis venite adoremus[258].

W czasie Wielkiego Postu aż do okresu wielkanocnego zarówno budzący, jak wszyscy będą mówić: Christum pro nobis passum venite adoremus.[259]

[250] W pół godziny po uderzeniu w dzwon da znak na modlitwy i na wspólną medytację.

Gdyby z uwagi na liczbę budzonych potrzebował pomocy, niech zwróci się do rektora, a ten, jeżeli prośbę uzna za słuszną, przydzieli mu pomoc; pomocnicy zaś mają zachowywać te same zasady.

[251] Gdyby tam byli słabi lub rekonwalescenci, będzie ich budził według zalecenia rektora.

Swój obowiązek niech pełni w najszczerszej i najświętszej intencji, by w osobach wszystkich wchodzących w skład wspólnoty wzywać cały świat do rozwijania działalności na większą chwałę Bożą i uświęcenie dusz.

Rozdział 15 O nocnym lustratorze pokoi

[252] W oznaczonej godzinie da znak na ogólny rachunek sumienia i na modlitwy, jakie przed snem mają być odprawione wspólnie.

W kwadrans po ukończeniu modlitw da znak, że wszyscy powinni odpoczywać.

Potem przejdzie przez korytarze, wchodząc tam, gdzie, jak się domyśla, ktoś nie zgasił światła i nie udał się na spoczynek; owszem, byłoby lepiej, gdyby wchodził do wszystkich pokoi, a znajdując kogoś, kto nie zgasił światła i nie ułożył się na spoczynek zgodnie z porządkiem dziennym, by powiadomił o tym rektora.

Rozdział 16 O wykonywaniu w do mu rzemiosł i zawodów

[253] W domach świętych ustroni Stowarzyszenia brakowałoby jednej z bardziej charakterystycznych cech, jaka wiąże się z ręcznymi pracami rzucającymi się w oczy w Domku nazaretańskim, gdyby w tych domach nie wykonywano rzemiosł i zawodów tak bardzo potrzebnych w życiu i stąd tak bardzo zasługujących na uznanie, jak stolarstwo, ślusarstwo, szewstwo, krawiectwo i inne tego rodzaju. Wszak Odkupiciel wybrał sobie i wykonywał znojną pracę ciesielsko-kowalską, aż do rozpoczęcia swego publicznego posłannictwa. Dlatego:

[254] Wszyscy przełożeni są obowiązani tak stawiać sprawę przyjmowania braci pomocników, by pierwszeństwo dawać [kandydatom] obznajmionym z jakimś zawodem czy rzemiosłem, a każdy ma się odznaczać taką krzepkością, aktywnością i zdolnością, by łatwo dawał sobie radę z odpowiednim wykonywaniem tych wszystkich rzemiosł w danym zawodzie, jakie są nieodzowne do zaspokojenia podstawowych zapotrzebowań wspólnoty na stolarza, ślusarza, blacharza, krawca, szewca, murarza itp.

[256] A gdyby Stowarzyszenie dzięki miłosierdziu Bożemu miało rozpocząć prace ewangeliczne w wielkim stylu albo podjąć się kierownictwa zakładów lub kolegiów, będą wtedy konieczni bracia pomocnicy biegli i w innych zawodach, jak drukarskim, tkackim (dla potrzeb wspólnoty), i tym podobnych, których istnienie w Stowarzyszeniu nie jest bez wpływu na całą gospodarkę i właściwe pokrywanie potrzeb co do budowy, mebli, żywienia, odzieży, zdobienia kościołów itd.

Kandydaci zaś przyjęci bez znajomości jakiego zawodu będą go musieli zdobyć we wspólnocie, a każdy ma się nastawić na zdobycie zawodu wskazanego mu przez rektora.

[257] Rektorzy zaś w wyborze rzemiosł, jakie mają być opanowane, niech się starają o te, które są bardziej niezbędne do zaspokojenia potrzeb wspólnoty czy całego Stowarzyszenia; o ile to leży w ich mocy, po poznaniu naturalnych zdolności i skłonności danego [brata], skierują roztropnie każdego do takiej dziedziny, w której, biorąc również pod uwagę dyspozycję fizyczną, będą mogli lepiej sobie dawać radę.

Tym, których rektor uzna za zdolnych do dostatecznego opanowania więcej zawodów niż jeden, niech poleci zaznajomić się z nimi.

[258] Należy się starać, by w świętych ustroniach Stowarzyszenia było wielu dobrych braci pomocników biegłych w rzemiosłach, by można było spośród nich wybrać nadających się na towarzyszy kapłanów wyruszających na misje zagraniczne; misjonarze bowiem przy pomocy rękodzielnictwa i rzemiosła mogą bardzo dopomagać w pewnych okolicach do szerzenia wiary świętej.

[259] Wszyscy bracia będą się sumiennie przykładać do opanowania i wykonywania zawodów czy rzemiosł, choćby najcięższych, z ową czystą i świętą intencją, by naśladować wielkiego Patriarchę, św. Józefa, a nawet samego Boskiego Odkupiciela. Będą to czynić z tym świętym pragnieniem, by ze swej strony, zgodnie ze swym stanem, współpracować na większą chwałę Bożą i na zbawienie dusz.

Rozdział 17

O unikaniu bezczynności i o wzajemnym współdziałaniu z miłości w pełnieniu

obowiązków we wspólnocie

[260] W świętej Rodzinie nazaretańskiego Domku przejawy wiary i pobożności następowały po znojnych pracach rzemieślniczych i innych, jakich wymagało życie, tak że daleko tam było do najmniejszej nawet bezczynności, a za to widoczne było największe angażowanie się w każdą czynność; podobnie święte ustronia Stowarzyszenia muszą być dalekie od wszelkiej choćby najmniejszej bezczynności.

[261] Aby to było rzeczywiście praktykowane z całą starannością, każdy, po wykonaniu prac związanych z własnym obowiązkiem, czy innych prac łączących się z jego stanem, ma stawić się przed rektorem, a podczas jego nieobecności przed zastępcą, by dowiedzieć się, na co ma obrócić wolny czas, jaki mu jeszcze w tym dniu pozostaje. Rektor ma skierować każdego, zgodnie z jego przygotowaniem, do takich nadprogramowych prac, które naprawdę uważa za potrzebne i do których, jak sądzi, członek jest zdatny, albo też do pomocy innym braciom, którzy sami nie mogą tak prędko jak by powinni wykonać wszystkich prac związanych z ich obowiązkiem; będzie to miało miejsce wtedy, gdy [opóźnienie] wypływa z trudności czy nadmiaru prac, a nie z lenistwa; a co do tego ma się rektor upewnić, gdyż współpraca bliźniego nie powinna powiększać czyjegoś lenistwa, ociągania się czy bezczynności.

[262] Aby rektor mógł mądrze postępować w przydzielaniu ręcznych prac każdemu, ci, którzy nie są naprawdę w stanie wykonać swych prac, mają o tym z dnia na dzień powiadamiać tegoż rektora.

Przypominając sobie ową harmonię i najwyższą miłość, jaka panowała w nazaretańskim Domku, będą się wszyscy starali ukończyć wcześnie prace związane z własnym obowiązkiem, by dostąpić zasługi niesienia miłosiernej pomocy swym braciom w pełnieniu właściwych im obowiązków, zgodnie z poleceniem rektora. I staną się w ten sposób bogaci w najcenniejsze zasługi zarówno miłości, jak i posłuszeństwa.

[263] Duchowni nie powinni nigdy nawet na moment oddawać się bezczynności, albowiem czas, jaki powinni by wykorzystać na prace duchowe, świętą posługę i na kościelne studia, nie jest zbyt długi — niby trwający kilka wieków. Ponieważ jednak mogłoby się przytrafić, że ktoś z nich na skutek umysłowego zamętu poczułby się w jakimś momencie jakby niezdolny do skupienia się w zaciszu swego pokoju na jakimś działaniu, by nie wzięło w nim górę lenistwo, niech się uda natychmiast do rektora, by dowiedzieć się od niego, czym by się miał zająć. Rektor zaś, wezwawszy światła Bożego, niech mu wyznaczy albo jakieś zagadnienie ze św. teologii dogmatycznej, z Pisma św., z teologii moralnej, czy z apologetyki, albo jakiś temat kaznodziejski, o którym ma pisać, albo jakąś posługę duszpasterską, albo coś związanego z godnym wyglądem Domu Pańskiego, co może czeka na wykonanie we własnym kościele; a we wszystkim niech się kieruje względem na charakter i usposobienie duchownego, by pomóc mu w odpowiedni sposób oraz by uzdolnić go jeszcze bardziej do tego, co wiąże się z chwałą Bożą.

[264] Modlitwy Stowarzyszenia będą ofiarowywane także w celu uzyskania łaski, aby żadna osoba w świętych ustroniach Pobożnego Zjednoczenia nie straciła ani chwili czasu na bezczynność — matkę wielu występków.

Rozdział 18

Wspólne, osobne i wzajemne obowiązki dotyczące zachowania porządku, pokoju i miłości w świętych ustroniach Stowarzyszenia

[265] Aby za przykładem św. Rodziny z nazaretańskiego Domku w ustroniach Stowarzyszenia jaśniały zawsze porządek, pokój i miłość, jest rzeczą niezbędną, by prócz przestrzegania wszystkich innych Reguł, każdy nadto pewne rzeczy czynił, a innych starannie się wystrzegał. Mianowicie:

Niech nikt z ciekawości nie stara się dowiadywać o sprawy zarządu świętego ustronia poza tymi, do których to należy z urzędu; każdy zaś z ufnością w Bogu niech będzie gotowy na to, że będą nim rządzili, jakby to czynił Bóg.

[266] Dopatrując się w przełożonym Boga, wszyscy wychodząc z domu czy do niego wchodząc stawią się przed rektorem, prosząc na klęczkach o błogosławieństwo. Niech uczynią to samo, gdy przychodzą do j ego pokoju w celu uzyskania jakiegoś pozwolenia czy z jakiejkolwiek innej racji, by niezależnie od tego, jaka będzie decyzja przełożonego, przyjęli ją w żywej wierze, jakby pochodziła od Boga.

W rozmowie z rektorem będą się doń zwracać tytułem: „Ojcze” lub „Wasza ojcowska Miłość”[260], a to po to, by natchnąć się synowskim zaufaniem i uległ ością w Jezusie Chrystusie.

[267] Bracia pomocnicy mówiąc do duchownych po wyższych święceniach czy klerycy o wyższych święceniach rozmawiając z sobą, będą się tytułować „Wasza Wielebność” z tego względu, by nie pomniejszać, lecz właśnie powiększać cześć dla wyższych święceń.

Duchowni po wyższych święceniach zwracając się do kleryków i braci pomocników będą do nich mówili „Wasza Miłość”, by w ten sposób podsycać pokorne uczucie wobec laików, przyjmując za miłość to, co każdy czyni w zakresie swego obowiązku czy przez jakiekolwiek współdziałanie w świętym ustroniu.

[268] Przy spotkaniu będą wzajemnie odkrywać głowę: kapłani w celu uczczenia obrazu Bożego w braciach-laikach, laicy zaś dla uszanowania zarówno obrazu Bożego, jak i charakteru sakralno-kapłańskiego w posiadających wyższe święcenia. Pozdrowią się nawzajem słowami: Pax Christi, na co odpowie drugi: sit semper nobiscum[261].

[269] Kto otrzymuje napomnienie od jakiegokolwiek przełożonego, niech go wysłucha z pokorą i uległością, bez przerywania mu. Niech zaraz pomyśli, że chociażby nie było prawdą to, za co jest karcony, to przecież przed Bogiem mamy takie mnóstwo wad znanych Jemu samemu, że z ich powodu zasługujemy na wielkie nagany, których się nam jednak nie udziela.

„Ojciec Alvarez[262] oskarżony raz niesłusznie na zebraniu, nie bronił się jednak. Toteż Bóg wynagrodził jego płynące z cnoty milczenie i jego umartwienie nadzwyczajnymi darami, a to samo uczynił dla wielu, którzy nie usprawiedliwiali się w podobnych wypadkach”.

[270] Kto, mimo że jest niewinny, nie będzie się jednak chciał bronić, niech zrezygnuj e z obrony z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa. Gdyby jednak chwała Boża czy dobro wspólnoty lub bliźniego wymagały obrony, powinien się usprawiedliwić, idąc w tym wszystkim za radą ojca duchownego.

Jednakże kto chce się usprawiedliwić w sposób rozumny, niech się do tego przygotuje i niech broni się z wielką pokorą i w postawie liczącej się z tym, że nie będzie słuchany.

[271] Jeżeli ktoś od przełożonego otrzyma odmowną odpowiedź na to, o co prosił, niech nie omawia tej sprawy z innym przełożonym, chyba że mu wyjawi odpowiedź otrzymaną od poprzedniego, niższego czy wyższego, wspominając przy tym o motywie, dla którego otrzymał odpowiedź odmowną.

Gdyby ktoś nie mógł wykonać jakiegoś zadania, powiadomi o tym w porę przełożonego, by zaradził sprawie.

Kto z jednego ustronia wyprowadza się do innego, niech nie zabiera z sobą niczego bez zezwolenia rektora.

[272] Bez zgody przełożonego niech nikt publicznie nie stosuje umartwień ani też nie wygłasza kazania.

By nie potęgować chciwości, lecz przeciwnie, ożywiać w sobie prawdziwego ducha ewangelicznego ubóstwa, niech nikt nie trzyma u siebie ani pieniędzy, ani [zbędnych] rzeczy, lecz wszystko przekaże w ręce rektora.

Rektor może zezwolić na zatrzymanie przedmiotów służących do ożywiania pobożności, jednakże nie zbytkownych, lecz zdobnych w prostotę i ubóstwo.

[273] Niech [nikt] bez pozwolenia rektora nie trzyma u siebie książek, a na tych, które może mieć u siebie, niech nie pisze i niech nie robi żadnych znaków.

Niech nikt, bez zgody przełożonego, nie zabiera żadnej rzeczy, tak należącej do ustronia, jak z pokoju członka, oraz niech nikt dla siebie czy dla innych nie przyjmuje niczego od osób z zewnątrz.

Oddający się studiom powinni bardzo często rozmawiać po łacinie zarówno na naukowych zebraniach, jak podczas zajęć szkolnych.

Wszyscy, nie zaniedbując pielęgnowania języka ojczystego, nauczą się języka kraju, w którym przebywają, gdyż to jest bardzo przydatne w tym miejscu, czy dla pracy na chwałę Bożą czy na pożytek duchowy bliźniego.

[274] Niech nikt nie zamyka drzwi swego pokoju w ten sposób, że nie dadzą się otworzyć od zewnątrz, ani też bez zgody rektora nie trzyma w domu zamkniętej skrzyni czy innych przedmiotów.

Niech nikt nie śpi w nocy przy oknie otwartym. Rektor będzie mógł pozwolić tym, którzy o to poproszą, o ile uzna to za stosowne, zwłaszcza z uwagi na umartwienie, jednak bez niebezpieczeństwa zaszkodzenia zdrowiu.

Niech nikt nie opuszcza pokoju nie ubrawszy się wprzód należycie.

[275] Bracia będą się uczyć sztuki czytania i pisania jedynie za pozwoleniem rektora, który tego [pozwolenia] nie udzieli, jeżeli nie stwierdzi dostatecznej zdolności do opanowania tej sztuki i jeżeli się nie upewni, że będzie to pożyteczne dla brata i dla prac Stowarzyszenia czy ustronia.

Z uwagi na zdrowie, na umiarkowanie i na dobry przykład, nikt bez pozwolenia rektora nie będzie pił czy jadł poza domem.

[276] Dla konieczności związanej z pracami świętego posługiwania można za pozwoleniem rektora przyjmować posiłek poza domem ze względu na zdrowie i by nie tracić zbyt wiele czasu na daleką drogę ze szkodą dla prac tegoż świętego posługiwania. Może też na to pozwolić ze szczególnego względu, jak dla przyczynienia się do pojednania jakiejś znamienitej rodziny, czy też dla prawdziwego i wielkiego zbudowania. Tak zaś będzie się postępowało dla naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa, który zapraszany, czasem dla zbudowania [innych] przyjmował zaproszenie. Jednakże dając tego rodzaju pozwolenia, przełożeni niech będą bardzo ostrożni, biorąc pod uwagę to, że jak z jednej strony mogą mieć udział w zasłudze dobrych owoców udzielanych pozwoleń, jeżeli są dawane roztropnie, tak z drugiej mogą stać się współwinnymi następstw nieroztropnej zgody[263].

[277] Kto czuje się ze zdrowiem znacznie gorzej niż zwykle, niech powiadomi rektora lub sanitariusza, a nikt bez pozwolenia rektora niech nie przyjmuje jakiegokolwiek lekarstwa, nie wzywa lekarza i niech nie szuka u niego porady.

Zaraz po wstaniu niech każdy przykryje swe łóżko, w porze zaś zwyczajnej niech je uporządkuje, podobnie jak i inne rzeczy.

Wszyscy przynajmniej co trzeci dzień niech pozamiatają pokój. Wyjątek stanowią ci, którzy zdaniem rektora potrzebują pomocy z uwagi na wyjątkowo ważne zajęcia czy też na swą niedyspozycję.

Niech się każdy stara o ochędóstwo własnej osoby, jak i tego wszystkiego, co służy zdrowiu i zbudowaniu.

[278] Gdyby się ktoś dowiedział, że współbrat jest trapiony jakąś pokusą, niech powiadomi rektora, by z miłością i gorliwością zaradził temu w odpowiedni sposób.

Odwiedzający za zgodą rektora chorych ustronia niech rozmawiają głosem przyciszonym, tak jednak, by nie sprawiać im przez to przykrości; niech mówią o tym, co może ich rozweselić i pocieszyć, obecnych zaś budować w Panu.

[279] Niech przy mówieniu nikt nie okazuje jakiejś stronniczości względem żadnego narodu i niech każdy stara się o to, by wszystkie narody poznały miłość w Jezusie Chrystusie. Niechaj nikt nie wydaje innym żadnych rozkazów ani niech nikogo nie karci, chyba że jest do tego upoważniony przez rektora.

Niech się nikt nie miesza do obowiązków współbraci ani niech nie wchodzi do ich biur czy pracowni bez ogólnego czy szczególnego zezwolenia, rektora; niech też nie wkracza nawet w to, co konieczne, bez zgody tego, który za to jest odpowiedzialny.

[280] Nikt niech nie wchodzi do cudzego pokoju bez ogólnego czy szczególnego pozwolenia rektora; niech nie otwiera drzwi, zanim nie zapuka i nie usłyszy odpowiedzi „Proszę” — w razie gdy w pokoju jest ktoś obecny. Gdy zaś znajdą się wewnątrz razem, drzwi niech pozostaną uchylone.

Niech nikt ze znajdujących się w refektarzu przy stole nie odkrywa przed kimś z naszych głowy, chyba że chodzi o rektora; kiedy zaś przy stole zabraknie czegoś sąsiadowi, siedzący najbliżej niech da znak usługującemu — nie słowem, lecz skinieniem.

[281] Bez ogólnego lub szczegółowego pozwolenia rektora nikt nie ma rozprawiać w domu z osobami z zewnątrz ani innych [z członków] wzywać na rozmowę.

Niech nikt bez wiedzy rektora nie przenosi zleceń czy listów od osób zewnętrznych do kogoś z domu ani od osoby z domu do kogoś z zewnątrz; wiadomości zaś świeckich zasłyszanych poza domem nie należy opowiadać w domu, chyba że jest do tego racja albo spodziewany owoc.

[282] Niech nikt nie opowiada osobom z zewnątrz o tym, czego się dokonało lub co ma się w domu robić, a jeżeli nie jest pewny, że to będzie miłe dla rektora, niech nie przekazuje im bez jego zgody żadnych pism czy druków należących do ustronia lub do Stowarzyszenia.

Niech bez pozwolenia rektora nikt nie zasięga u obcych opinii czy rady.

[283] Niech bez pozwolenia przełożonego nie zgłasza nikt swego udziału w jakimś nawet zbożnym przedsięwzięciu ani nie obiecuje swej współpracy; a bardziej jeszcze należy uchylać się od interesów doczesnych, jako obcych naszemu Instytutowi i przeszkadzających sprawom duchowym.

Każdy stosownie do swego stanowiska, gdy tylko nastręczy się ku temu odpowiednia okazja, niech pobożnym słowem usiłuje nakierować bliźniego ku lepszemu życiu i przez zachęty skłaniać go do dobrych uczynków, a szczególnie do spowiedzi.

[284] Niech z domu nikt nie wychodzi, jak tylko z towarzyszem i w porze wedle uznania rektora.

Prosząc rektora o pozwolenie na wyjście z domu, ma powiedzieć, w jakim celu chce wyjść, szczególnie gdy ma zamiar odwiedzić prałata lub inną ważniejszą osobę; i jeszcze tego samego dnia niech zreferuje rektorowi to, co — jak się domyśla — chciałby on wiedzieć i czego wymagać będzie sama natura rzeczy.

Przy wchodzeniu lub wychodzeniu z domu nie powinno się dzwonić ani mocniej, ani natarczywiej niż należy; a nikt niech nie wychodzi czy wchodzi inaczej, jak przez drzwi ustronia zwykle używane.

[285] Wychodzący, powiadamiając furtiana, dokąd idą, zaznaczą fakt [wyjścia] przy swoim imieniu na tabliczce umieszczonej przy furcie.

Kto znajduje się poza domem, niech wraca przed nocą; niech też bez pozwolenia rektora nie wychodzi z domu, zanim nie zacznie się dzień.

Po wieczornym ,.Anioł Pański” nie będzie wychodził z domu, chyba że trzeba wyjść do prac duszpasterskich, jak dla spowiadania chorych — i to za pozwoleniem rektora. Wychodzący zaś w takim wypadku kapłan niech idzie w towarzystwie jakiegoś świeckiego, a to z tej racji, by lud łatwiej pojął, że udaje się do zbożnej pracy, o którą go poproszono.

[286] Jeżeli ktoś w czasie podróży przechodzi przez miejscowość, w jakiej znajduje się święte ustronie Stowarzyszenia, nie będzie się zatrzymywał gdzie indziej, lecz pozostanie poddany we wszystkim posłuszeństwu miejscowego przełożonego, podobnie jak inni mieszkańcy tegoż ustronia. A gdyby ktoś przyszedł w celu załatwienia spraw, nie będzie ich załatwiał inaczej, jak tylko zgodnie z radą i wskazówkami tegoż przełożonego.

[287] We wszystkich sprawach potrzebnych do życia, przy fizycznych zajęciach i pracach, w trudach i w podróżach, każdy powinien postępować w taki sposób, by przy roztropnym umiarkowaniu pozostawać jak najdłużej zdatnym do prac na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie bliźnich. I dlatego każdy, który czuje się wyraźnie przeciążony pracą, albo kto co do zdrowia ma szczególne potrzeby, powiadomi o tym rektora, by można było odpowiednio zaradzić. Zanim jednak w swych potrzebach będzie mu o tym mówił, niech wprzód odda się modlitwie dla otrzymania łaski, by nie dał się zwieść miłości własnej czy jakiemuś zamaskowanemu uczuciu. Po szczerej modlitwie, wznoszonej z głębi duszy, niech bezstronnie przedstawi swe potrzeby, a jakiekolwiek środki zaradcze ustalone przez rektora niech przyjmie, tak jakby pochodziły od Boga.

Rozdział 19

O duchu, w jakim każdy ma wykonywać poszczególne zadania w ramach swych obowiązków

[288] W świętej Rodzinie nazaretańskiego Domku Boski Odkupiciel jako Syn Boży, Najśw. Maryja Panna jako Matka, a Patriarcha św. Józef jako mniemany ojciec tegoż Boskiego Odkupiciela, każde z Nich ze wzniosłą a proporcjonalną doskonałością oddawało się nieustannie wykonywaniu własnych obowiązków dla stałego przygotowywania, a potem dla dopełnienia dzieła Odkupienia rodzaju ludzkiego. Podobnie wszyscy, którym z miłosierdzia Bożego przypadnie w udziale szczęście wstąpienia do Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia, każdy w ramach swego obowiązku ma działać i wykonywać wszystkie przydzielone sobie zadania, by ile to tylko możliwe, przyczyniać się do coraz większego rozwoju dzieł na chwałę Bożą i na zbawienie rodzaju ludzkiego. Stąd:

[289] Przy wykonywaniu swych obowiązków wszyscy powinni działać z taką gorliwością i z tak żarliwą miłością, jakich ze swej natury wymagają prace na większą chwałę Bożą[264].

Gdy bowiem działa się z prawdziwą gorliwością i żarliwą miłością, nie ma takiej gwałtownej pokusy, tak wielkiej trudności, tak trudnej przeszkody, jakich z wytężonym i ufnym pragnieniem nie chciałoby się przezwyciężyć. Stąd każdy ma żywić jak najżywsze pragnienie i jak najbardziej skuteczną ufność, że przezwycięży i pokona wszelkie pokusy, trudności i przeszkody, z jakimi przyjdzie mu się borykać przy wykonywaniu poszczególnych zadań danego obowiązku.

[290] Należy zakładać, że wszyscy przy pełnieniu swych obowiązków działają z prawdziwą gorliwością i miłością; toteż nikt nie powinien ulegać nudzie, przesytowi i uprzykrzeniu, co łatwo może się wkraść do tych, którzy działają nie z miłości, ale pod przymusem i ze strachu.

Dlatego każdy powinien ukochać obowiązek, jaki na stanowisku kierowniczym czy najniższym przypadł mu w udziale; obojętnie, czy on będzie łatwy czy związany z mozołem, każdy ma go podejmować, kochać i szanować, jako nałożony mu przez Boga, dla celów godnych Jego łaskawości i miłosierdzia.

Rozdział 20

O radości i weselu duchowym, którymi mają się odznaczać święte ustronia Stowarzyszenia

[291] Radość i wesele ducha jest jednym z cennych owoców wywodzących się z darów Ducha Świętego; dlatego stanowi jedną ze szczególnych cech charakterystycznych prawdziwych sług Bożych. A ponieważ na Boskiego Odkupiciela zstąpił Duch Święty w całej swej pełni, a w mierze wyższej niż we wszystkich innych stworzeniach przebywa w swej Oblubienicy Najśw. Maryi, w sposób zaś wyróżniający się między Świętymi mieszka w Patriarsze św. Józefie, przeto można powiedzieć, że Domek nazaretański wyróżniał się spośród wszystkich innych świętą radością i weselem ducha.

[292] Gdyby w świętych ustroniach Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia nie widziało się jaśniejących: najmilszej radości i świętego wesela, brakowałoby w tych domach jednego z najświetniejszych znamion wykazujących rzetelny wysiłek, by naśladować świętą Rodzinę w nazaretańskim Domku.

Dlatego jeżeli wszyscy będą się starali poprzez doskonałe zachowywanie Reguł przygotowywać się do przyjęcia obfitych darów Ducha Świętego, a także, w takiż sposób, o korzystanie z nich, będą obfitowali również w bezcenne owoce tych darów. A ponieważ wśród wyliczanych owoców jest jeden, który zwie się weselem duchowym, powodującym w prawdziwych sługach Bożych świętą radość i wesele ducha, powinien on zatem objawiać się w nich w szczególniejszy sposób.

[293] A że wszyscy przebywający w świętych ustroniach Stowarzyszenia potrzebują wielu darów i łask, by móc odpowiedzieć na tak bardzo wzniosłe cele tegoż Stowarzyszenia, mogą więc i powinni błagać o nie z ufnością i z równą ufnością powinni z nich korzystać. I tak jaśnieć w nich będzie jako ich cecha charakterystyczna radość i wesele ducha.

Dlatego będą się starać, by na ich twarzach, w ich skromnych spojrzeniach, w całym ich działaniu, we wzajemnym przestawaniu we wspólnocie, a szczególnie w przestawaniu z osobami z zewnątrz, a jeszcze bardziej wobec ludu z okazji duszpasterskiej posługi, rozlewała się wokół radość i wesele duchowe.

[294] Niech więc pamiętają, że gdyby nie posiadali tej cechy, nie wiele dusz mogliby przyprowadzić do Boga, gdyż na podstawie wyglądu ich twarzy niewielu rozmiłowałoby się w naśladowaniu Jezusa Chrystusa; i odwrotnie: jeżeli tryskać będą radością i świętym weselem, wykażą tym samym, że podążanie śladami Pana naszego Jezusa Chrystusa kształtuje życie prawdziwego wesela.

Dla rozwijania w sobie ducha świętego wesela i radości duchowej niech wszyscy odmawiają często Psalm 99: Jubilate Deo omnis terra[265] albo niech przynajmniej powtarzają często jakiś werset z niego.

Rozdział 21 O pożywieniu

[295] Nikt chyba nie może sobie wyobrazić, że pokarm św. Rodziny był zbyt wystawny lub skłaniający do nieumiarkowania; przeciwnie, każdy powinien przyjąć, że w przedziwny sposób jaśniało tam ubóstwo, umiarkowanie, prostota i wstrzemięźliwość. Dlatego też jedzenie w świętych ustroniach Stowarzyszenia będzie zawsze takie, by zapewniało zdrowie i sytość, zgodnie z wymogami miejscowego klimatu, [oraz] upodobniało się do umiarkowania i prostoty pokarmu używanego przez świętą Rodzinę. Jest to konieczne z następujących powodów:

[296] Po pierwsze, że ci, których chlubą jest oddawanie się życiu zmierzającemu do pomnażania środków duchowych i doczesnych stosownych do ożywiania wiary i rozpalania miłości wśród katolików, jak i do szerzenia ich na całym świecie, stawaliby się na skutek nieumiarkowania ociężałymi wobec prac apostolskich, co groziłoby im pomniejszeniem środków duchowych i doczesnych, o których pomnażanie powinni by się starać.

Po wtóre, ponieważ jak umiarkowanie i umartwienie przy przyjmowaniu posiłków i napojów służą w niemałym stopniu zbudowaniu ludu, tak ludzie gorszą się bardzo, widząc, jak nie przestrzegają należytego umiarkowania osoby, które powinny się oddawać pobożności i gorliwości.

[297] I dalej, ponieważ do zaspokojenia prawdziwych potrzeb osobistych nie są konieczne ani wykwintne, ani zbyteczne pokarmy — lecz wystarczy do tego niewiele, byłoby bardzo trudną rzeczą pobudzać hojność ludzi zamożnych, by poprzez ich ofiary przyczyniać się do dzieł gorliwości, jeżeli jest wiadome, że osoby, które mają za zadanie budzenie miłosierdzia i którym wiadomo, jak ogromne są potrzeby biednych rodzin czy inne potrzeby bez liku związane z dziełami zmierzającymi do szerzenia wiary, a mimo to dla obżarstwa, wystawności i nieumiarkowania wydają o wiele więcej, niż to im jest rzeczywiście potrzebne.

[298] Co do osób, które ludowi mają głosić kazania o pokucie, to jakimże sukcesem kończyłyby się ich kazania, gdyby ludzie wiedzieli, że osoby te nie są umiarkowane w jedzeniu i piciu?[266]

Nie może nikt zaprzeczyć, że obfitość pokarmu przynosi zdrowiu poważną szkodę, a służy mu niewyszukaność i prostota; a ponieważ jesteśmy obowiązani jeść dla zachowania życia i [dla utrzymania go] w zdrowiu i w sile, dlatego by pożywienie przyniosło w następstwie zdrowie i krzepkość ciała, musi być proste i umiarkowane.

[299] Przyjmowanie naraz różnorodnych pokarmów i napojów wychodziło ludziom zawsze na szkodę; toteż komu pozwalałby żołądek odżywiać się codziennie w sposób dostateczny jednym tylko rodzajem pokarmu, ten w mniejszym stopniu podlegałby chorobom, gdyż im bardziej różnorakie są substancje, jakimi żywimy nasze ciało, w tym większym stopniu przygotowujemy jego niszczenie.

[300] Aby zatem wszyscy, którzy są w Stowarzyszeniu Pobożnego Zjednoczenia, odżywiali się zdrowo i dostatecznie, unikając przy tym wszelkiego nieporządku i zgorszenia przy korzystaniu z jadła i napoju, a także, by przestrzegając należnego umiarkowania, zachowali nakaz św. Pawła Apostoła uczącego, że tak kto je, jak i kto nie je, niech czyni to na chwałę Bożą (por. Rz 14, 6), postanawia się, że w naszych ustroniach zwyczajne codzienne posiłki będą przyjmowane według następujących zasad:

[301] Ci, którzy rankiem potrzebują tak zwanego śniadania, mogą je spożyć z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa, a poda się im kawałek chleba z odrobiną wina[267] albo owoce, jeżeli są pod ręką. Tym zaś, którym z powodu jakiejś niedyspozycji nie służyłoby spożywanie chleba z winem, trzeba z miłością, po zatwierdzeniu przez rektora, podać to, co lekarz uzna za wskazane. W miejscach, gdzie jest już w użyciu kawa, rektor może pozwolić na nią całej wspólnocie ustronia; zawsze jednak ma się mieć wzgląd na zachowywanie umiarkowania, ubóstwa i wstrzemięźliwości.

[302] Na obiad dostaną zupę; prócz zupy będą dwie potrawy, by zaradzić potrzebom wszystkich, gdy we wspólnocie jest ktoś cierpiący na jakiś wstręt do pokarmu, który byłby dlań jedynym pożywieniem.

Owoce poda się wtedy, gdy będą w domu, czy to zebrane z podwórka lub z domowego ogrodu, czy też ofiarowane przez dobroczyńców; ale nie należy wyznaczać na to dnia czy pory, wspólnota zaś nie będzie o to zabiegać.

Jednakże rektor może polecić, by kupiono zdrowe a bardzo tanie owoce, aby zamiast sałaty podać je do wieczerzy; można to dla zdrowia robić i częściej, albo [podając je] rankiem zamiast wina na śniadanie, albo do wieczornego posiłku w dni postne.

[303] Co do wieczerzy, jakkolwiek z uwagi [na łaknienie, jakie powodują] soki trawienne wywołane porannym posiłkiem mogłoby się komuś czasem wydawać, że potrzeba mu [wieczorem] obfitszego pokarmu, to jednak, według zdania lekarzy, skromne danie będzie posiłkiem zdrowszym. Dlatego poda się wtedy zupę wraz z jednym daniem, a zamiast zupy można podać sałatę albo owoc, jeśli jest tani. W piątki będzie tylko jedno danie; albo gotowana jarzyna, albo coś zaprawionego solą, albo suszone owoce itp., a w soboty prócz zasadniczego dania poda się zamiast zupy sałatę lub owoce; to samo będzie w każdy dzień postny.

[304] W obowiązujące dni świąteczne przypadające w tygodniu i święta św. Apostołów można według uznania rektora podać do obiadu trochę sera czy czegoś podobnego.

W obowiązujące uroczystości o randze pierwszej klasy zezwala się poza zupą czy owocami jeszcze na trzecie danie. Z okazji jakiejś uroczystości nadzwyczajnej lub jakiejś rekreacji, którą rektor uzna za stosowną dla podtrzymania lepszego usposobienia [członków] pośród pełnionych przez nich obowiązków albo do tego, by wracali do zwyczajnych zajęć chętniej i z większymi siłami, zezwala się jeszcze, biorąc [pod uwagę] całość posiłku, na cztery dania prócz zupy. Ale na tego rodzaju rekreacje nie można pozwalać częściej niż trzy razy w roku.

[305] Wino będzie podawane we wszystkich ustroniach tych okolic, w jakich się z niego korzysta; poda się je do obiadu nie więcej niż dwie kwarty miary rzymskiej, a do wieczerzy mniej niż dwie kwarty.

W miejscowościach, gdzie nie używa się wina, będzie je można podawać tylko tym, u których zostanie stwierdzona prawdziwa potrzeba leczenia ich w chorobie, i to w ilości niezbędnej oraz przez czas tak długi, jak to osądzi lekarz. Byłoby bowiem zgorszeniem dla ludu nie używającego wina gdyby wiedziano, że osoby głoszące [konieczność] umartwienia same raczyły się winem.

[306] [Członkom] jako osobom oddającym się życiu umartwionemu, które, prócz tego, mają pobudzać lud do praktyki świętego umartwienia, zabrania się mocnych napojów i drogich win zagranicznych; można jednak zezwolić na to chorym w razie potrzeby uznanej przez lekarza, zgodnie z jego zaleceniem co do ilości i okresu czasu.

W świętych ustroniach używać się będzie wina produkcji miejscowej, albo otrzymanego od pobożnych dobroczyńców z ich życzliwej hojności, albo zakupionego po niskiej cenie, lecz zdrowego.

[307] We wszystkim powinno zawsze jaśnieć ubóstwo, prostota i umiarkowanie; ci jednak, którzy mają obowiązek przygotowywania i przyrządzania pokarmów i napojów, niech się starają spełniać swe zadanie z uwagą, starannością i czystością, by pokarm i napoje mimo swej prostoty i umiaru mogły wszystkich odżywiać i krzepić oraz by, o ile to tylko możliwe, nie było okazji do narzekania.

[308] Mamy pamiętać, że na skutek grzechów zasłużyliśmy sobie na piekło, gdzie bylibyśmy zmuszeni cierpieć przez całą wieczność nieustanny głód i pragnienie; toteż, chociażby pożywienie z jakiegokolwiek powodu czy pod jakimkolwiek względem nie odpowiadało naszym gustom i choćby nie było dobrze przygotowane, niechaj nikt nie uskarża się żadną miarą, lecz niech to wykorzysta dla czynienia należnej pokuty.

[309] Gdyby jakiegoś kapłana przychodzącego z zewnątrz dla odprawienia Mszy św. albo dla wykonania jakiejś funkcji w kościele ustronia wypadło z grzeczności czymś poczęstować, trzeba to zrobić z prostotą, czystością i tak jak wypada, uważając, by nie dać obcym powodu do zdziwienia. A nie powinno się dla nikogo czynić tego w zakrystii, ale w osobnym, stosownym miejscu.

[310] Jeśliby z okazji nadzwyczajnej jakiejś funkcji ktoś z pobożnych chciał zaofiarować w domu świętego ustronia jakiś wystawny poczęstunek, powinno się za to podziękować, rezygnując z przyjęcia; należy poprosić raczej o jakąś większą jałmużnę dla biednych albo o współpracę w jakimś pobożnym dziele w formie materialnego wsparcia, szczególnie na rzecz dzieł prowadzonych ku większej chwale Bożej i na pożytek dusz.

Pożywienie, jakie ma być podawane w świętych ustroniach, będzie zawsze w zgodzie z zasadami dostateczności i zdrowia i nie gorszące ani sprzedawców przy czynionych zakupach, ani ubogich otrzymujących resztki ze stołu. Tego celu nie można by osiągnąć, gdyby pożywienie było wyszukane i kosztowne.

Rozdział 22 O bieliźnie, ubraniu i obuwiu

[311] Nikt nie uwierzy, że święta Rodzina w nazaretańskim Domku używała luksusowej bielizny czy odzieży; przeciwnie, wszystko tam było proste, ubogie i umiarkowane. Wszyscy przeto, którzy są lub będą w Stowarzyszeniu, powinni i pod tym względem naśladować Jezusa, Maryję i Józefa; stąd we wszystkich ustroniach będą przestrzegane następujące Reguły:

[312] Cała bielizna przeznaczona do użytku wspólnoty: pościelowa, pokojowa, osobista, refektarzowa i kuchenna ma być prosta, uboga, zgrzebna i trwała, a to z uwagi na ewangeliczne ubóstwo.

Podobnie i odzież ma być prosta, uboga, z materiału grubego i trwałego, koloru zaś czarnego, nadająca się do budowania innych, i dlatego:

[313] Szata księży będzie sporządzona na kształt [długiej] i luźnej czamary w formie zwanej workową, z krótką pelerynką, z luźnymi mankietami bez guzików na rękawach, sięgającymi od góry do łokcia; od dołu aż po piersi ma być tak zeszyta, by można ją było ubrać bez trudności. Przepasywać się będą wełnianym pasem bez frędzli, zapinanym na haftki żelazne lub mosiężne, z końcami zwisającymi z prawej strony[268], nigdy zaś z przodu noszącego. Nosić też będą dużą pelerynę — podkreślającą powagę godną męża Kościoła — zaopatrzoną w kołnierz chroniący w razie potrzeby przed zimnem, a także kapelusz trójgraniasty będący w użytku kleru rzymskiego, wreszcie nosić będą pektoralik z białym kołnierzykiem.

[314] Klerycy po niższych i wyższych święceniach będą się ubierać jak księża, lecz na sutannie nie będą mieli ani półpelerynki, ani półwyłogów na rękawach.

[315] Bracia pomocnicy nosić będą sutannę podobną do kleryków, krótszą jednak o jakieś pół dłoni; kołnierz sutanny mają zapinać z przodu haftką i nie będą nosić pektoralika z białym kołnierzykiem. Przepasywać się będą taśmą z tej samej materii co sutanna, zaopatrzoną haftkami po prawej stronie[269] noszącego, pozbawioną jednak części zwisającej. Noszą płaszcz nieco krótszy od sutanny, o kształcie używanego przez włoskich braci karmelitańskich[270], a także dwurożny kapelusz.

[316] Wzorując się na Świętych, umiłują ubóstwo i czystość, dlatego szanować będą swe ubrania i utrzymywać chędogo; skoro tylko zauważą, że wymagają naprawy czy połatania, naprawią je zaraz, radzi, że mogą nosić raczej odzież naprawianą niż nową. Przysposobią się przez to do otrzymania w szczęśliwej wieczności szat chwały o wiele świetniejszych. O gdyby tak wszyscy zmarli powrócili do życia, jakżeby się prześcigali w wybieraniu odzieży pospolitej, grubej i łatanej! My zatem, rozporządzający jeszcze czasem, korzystajmy z tego, ufni w łaskę, jakiej nam nie zabraknie.

[317] Nie będą mogli używać pończoch jedwabnych, ale zszywanych z krajków przędzonych, z wełny, z włóczki, z sai[271] ,w skromnym, najczęściej czarnym kolorze, albo jak osobom życia ustronnego, oddanym doskonałości i pracom świętego posługiwania, każe miejscowy zwyczaj.

Obuwie będzie również z materiału mocnego, dobrze wykonane, ale nie zbytkowne, lecz odpowiednie dla ubogich, dalekie od mody ludzi rozmiłowanych w tym świecie; będzie ono skromne i stosowne do budowania bliźnich. U duchownych będzie zaopatrzone guzikiem żelaznym albo sprzączkami kościanymi, żelaznymi, stalowymi czy mosiężnymi, nigdy jednak nie złoconymi czy posrebrzanymi, a tym mniej sporządzonymi ze złota. Bracia pomocnicy będą nosić [obuwie] zaopatrzone w żelazny guzik albo wiązane sznurówkami.

[318] Gdyby ktoś dla naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa chciał nosić tylko sandały, nie używając obuwia, nie uczyni tego bez zezwolenia rektora.

W bieliznę, ubrania i obuwie należy zaopatrywać się dla zaspokojenia potrzeby i bez zbędnych zapasów. Wszystko zaś nieprzydatne już dla wspólnoty należy wedle możności doprowadzić do stanu używalności i rozdać między prawdziwie potrzebujących, a nie pozostawiać na niszczenie molom czy na butwienie w błocie.

Rozdział 23 O konsulcie

[319] W skład konsulty świętego ustronia wchodzą prócz rektora, ojca duchownego i wicerektora tegoż ustronia wszyscy księża, którzy odbyli dyrektorium[272], mają przynajmniej dwadzieścia pięć lat życia i ukończyli zwyczajny kurs studiów.

Przedmiotem jej obrad są albo potrzeby wspólnoty, albo dzieła charytatywne i apostolskie, jakie mają być rozwijane zgodnie z instytucją prokur Pobożnego Zjednoczenia, w zależności od różnych prac leżących w zakresie obowiązków poszczególnych prokuratorów.

[320] Dla załatwienia spraw wspólnoty konsulta odbywa się zwyczajnie raz w miesiącu lub częściej, w razie potrzeby uznanej przez rektora.

Konsulta dotycząca dzieł charytatywnych i apostolskich obraduje co drugi tydzień, w dniu przez rektora wyznaczonym na stałe.

[321] Aby prace konsulty nie były bezpłodne, każdy z wchodzących w jej skład nie tylko ma się przygotować gruntownie do zdania relacji z prac charytatywnych i apostolskich sobie powierzonych, by je coraz bardziej rozwijać przez podejmowanie energicznych impulsów, jak i przeciwdziałać innym, słabnącym, ale powinien też na podstawie rozeznania płynącego z doświadczenia albo po rozpoznaniu potrzeb ludu, czy też gdy na modlitwie otrzymał natchnienie do zaradzania im z wielką gorliwością i miłością, na tygodniowych konsultach przedstawić wszystko co uważa za stosowne. W konsekwencji na tych konsultach należy czynić co następuje:

[322] Rozstrzygnąć i ustalić to co potrzebne do dalszego i bardziej aktywnego rozwijania istniejących już dzieł charytatywnych i apostolskich.

Dla innych dzieł, które choć jeszcze istnieją, to jednak wskutek braku odpowiednich środków doczesnych czy pracowników ewangelicznych znajdują się w zastoju, należy ustalić i zadecydować wszystko, co jest potrzebne do ich ożywienia.

Co do tych wreszcie dzieł, o których wiadomo, że trzeba je uruchomić i utrwalić w najlepszy sposób, jaki uważa się za możliwy, trzeba postanowić co jest konieczne, aby istotnie mogło dojść do ich ustabilizowania.

[323] Dla realizowania jednej czy więcej inicjatyw ewangelicznych wyznacza się jednego z najodpowiedniejszych kapłanów, który — o ile potrzebuje pomocy innych — za zgodą czy z polecenia rektora wybierze jedną lub więcej zdatnych osób, kapłanów lub świeckich, zgodnie z charakterem prac, by jako prokuratorzy byli do jego dyspozycji i wspomagali go w rozbudowywaniu, konsolidowaniu i rozwoju tegoż pobożnego dzieła.

[324] Jeżeli chodzi o dobieranie do tego celu kapłanów czy osób świeckich, księża mogą być werbowani spośród kleru świeckiego czy zakonnego, a laicy mogą być osobami świeckimi czy zakonnikami. U wszystkich należy stwierdzić rzeczywistą zdatność do pracy, w jakiej mają współdziałać; muszą się ponadto odznaczać gorliwością, miłością, roztropnością i wszystkimi innymi cnotami, jakie uważa się za niezbędne, by wywiązywać się dobrze z prac tego rodzaju.

Aby wszyscy księża i świeccy wybrani na prokuratorów mogli być dopuszczeni do wspomagania kapłanów wyznaczonych przez konsultę, potrzeba na to zgody rektora.

[325] Należy przede wszystkim pamiętać, że jest rzeczą ogromnej wagi, by te konsulty przeprowadzane były z największą możliwie gorliwością i miłością, bo od ich energicznego prowadzenia zawisło w wielkiej mierze to wszystko, co dotyczy pomnażania środków duchowych i doczesnych, jakie potrzebne są do ożywiania wiary, do rozpalania miłości i do jej rozszerzania, co wszak stanowi istotny cel Pobożnego Zjednoczenia[273].

Rektorzy świętych ustroni oraz wszyscy inni członkowie konsulty powinni mieć bardzo na uwadze to, że gdyby z ich winy zaniedbano obrad albo gdyby doszło do prowadzenia ich bez energii, bez gorliwości i miłości, staliby się winnymi zniweczenia niezmiernie pożytecznego i stosownego środka, jaki służy samym założeniom Pobożnego Zjednoczenia.

[326] By jednak nigdy do tego nie doszło, wszystkie modlitwy w świętych ustroniach i w całym Pobożnym Zjednoczeniu będą wznoszone do Boga również dla wyproszenia tej trwałej łaski, by tak konsulty świętych ustroni, jak i wszystkie prokury i rozmaite dzieła tegoż Pobożnego Zjednoczenia nie były nigdy zaniedbywane i by prowadzono je zawsze z wielkim pożytkiem dla coraz większego rozwoju wszystkich dzieł Pobożnego Zjednoczenia, [powołanego] dla pomnażania, obrony i dla szerzenia pobożności i wiary katolickiej.

Tytuł XVI

„I stało się, gdy lud wszystek chrzest przyjmował i gdy Jezus był ochrzczony i modlił się, otworzyły się niebiosa, a Duch Święty widzialnie jako gołębica zstąpił nań. I stał się głos z nieba mówiący: «Tyś jest Syn mój miły, w Tobie upodobałem sobie»” [por. Łk 3, 21-22]

Rozdział [1 i] jedyny O zewnętrznych aktach samoupokorzenia

[327] Pan nasz Jezus Chrystus, jakkolwiek był niewinny, nieskalany i oddzielony od grzeszników [por. Hbr 7, 26], to jednak, dla pobudzenia wszystkich do praktykowania aktów zewnętrznego upokorzenia, przysposabiających do prawdziwych owoców godnych pokuty [por. Łk 3, 8] zażądał od swego poprzednika chrztu pokuty — jak gdyby nad brzegami Jordanu był jednym z tłumu grzeszników — i został przez niego ochrzczony; wtedy nastąpił fakt, że Duch Święty w cielesnej i widzialnej postaci gołębicy ukazał się nad uniżonym dla nas Bogiem-Człowiekiem, a Boski Jego Ojciec sprawił, że dał się słyszeć Jego głos, oznajmujący donośnie i w wyraźnych słowach, że jest to Jego umiłowany Syn, w którym sobie upodobał [por. Mk 1, 111].

[328] Ale jeżeli i my chcemy, by napełnił nas Duch Święty, i jeżeli pragniemy być rzeczywiście synami Bożymi poprzez udzielenie nam Ducha Świętego, jeżeli zależy nam na tym, by Ojciec Niebieski umieścił w nas swe pełne miłości upodobanie, to jest rzeczą niezbędną byśmy, jak to tylko dla nas możliwe, naśladowali Pana naszego Jezusa Chrystusa w pełnieniu aktów zewnętrznego samoupokarzania. A ponieważ ci, którzy są w Stowarzyszeniu Pobożnego Zjednoczenia, bar dziej niż wszelkich innych łask potrzebują obfitych darów Ducha Świętego, stąd więcej niż inni mają się utrzymywać w pokorze. Aby zaś w karbach trzymać miłość własną w prawdziwej szczerości serca powinni zawsze żyć w usilnym staraniu o praktykowanie wszelkich aktów zewnętrznych samoupokorzeń; może to mieć bardzo doniosłe znaczenie w usposabianiu wszystkich do otwartości na Boskie wylewy Ducha Świętego. Dlatego:

[329] Rektor, ojciec duchowny i spowiednik powinni się starać własnym przykładem i poprzez odpowiednie zachęty, tak prywatne jak publiczne, pobudzać wszystkich tworzących wspólnotę do tych aktów zewnętrznego upokarzania się, jakie prędzej i skuteczniej mogą dopomóc do rzetelnego utwierdzania ducha w umartwieniu wewnętrznym a jednocześnie do tym większego wyzwalania się od wad naturalnych

[330] Każdy, kto zapragnie spełniać akty zewnętrznego samoupokarzania bądź w refektarzu, bądź przy innym zebraniu wspólnoty, będzie musiał poprosić o zgodę rektora. By zaś nie przemogła go pokusa pełnienia takich praktyk, które mogłyby podsycać miłość własną, rektor sam wyznaczy mu takie akty upokarzania, jakie będzie uważał za bardziej stosowne do umartwiania w nim miłości własnej.

[331] Prócz tych, którzy pełnią akty upokorzenia na własną prośbę niech przynajmniej jeden ze wspólnoty wykonuje takie akty upokorzenia w środy, piątki i soboty. A do tego będą zobowiązani wszyscy, nie wyłączając nawet rektora; ojciec zaś duchowny ma według porządku starszeństwa powiadamiać każdego o dniu, jaki w kolejce przypada na niego; on też każdemu wyznaczy akty, jakie ma wykonać; ojcu duchownemu zaś wyznacza je rektor.

[332] Wszyscy oskarżą się raz w tygodniu z wypadków nieprzestrzegania Reguł czy z uchybień [popełnianych] przy ich przestrzeganiu a uczynią to przed wspólnotą w obecności rektora, który nałoży jakieś umiarkowane pokuty.

Tak samo oskarżą się w wigilie większych świąt Najśw. Dziewicy[274] św. Józefa — Oblubieńca Najśw. Maryi Panny, i świętych Apostołów

[333] Aby wszelkie akty zewnętrznego samoupokarzania były w świętych ustroniach pełnione zawsze w jedności z duchem pokory i umartwienia wewnętrznego, wszystkie modlitwy odmawiane w Stowarzyszeniu będą zanoszone również w tej szlachetnej intencji, by na wieki wypraszać mu tę łaskę.

Tytuł XVII

„A Jezus pełen Ducha Świętego wrócił znad Jordanu i był zawiedziony na pustynię przez Ducha, i był przez dni czterdzieści kuszony przez szatana. I nie jadł nic w one dni. A gdy się one skończyły, łaknął” [por. Łk 4, 1-2]

Rozdział 1 O dziesięciodniowej samotności

[334] Pan nasz Jezus Chrystus nie dla własnej potrzeby, ale by nas nauczyć koniecznej dla nas wszystkich praktyki odpowiedniego usuwania się na ustronie, postu i najtrudniejszej sztuki zwyciężania pokus, by oddać się najważniejszej dla nas sprawie zbawienia, by bardziej nas usposobić do troskania się też o [zbawienie] naszych bliźnich, przed przystąpieniem do wykonywania swej publicznej działalności, po ukorzeniu się przez chrzest pokuty [por. Mk 9, 13], usunął się na czterdzieści dni na dzikie pustkowie. Tam oddawał się przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy najżarliwszej i nieustannej modlitwie i surowym postom, a potem, dopuszczając, by kusił Go szatan, przezwyciężył wszystkie jego zakusy.

[335] Otóż jeżeli Pan nasz Jezus Chrystus z nieskończoną miłością uczynił to wszystko, byśmy wsparci Jego łaską naśladowali Go wedle możliwości, któż nie będzie chciał z niej skorzystać? tym bardziej, iż przez to, co uczynił, dał nam tak przejmujący przykład, że już sam zdolny jest pobudzić wszystkich do doskonałego naśladowania, ale że równocześnie dał nam świętą możliwość uzyskiwania łask, jakich potrzebujemy, by Go naśladować.

A ponieważ wszyscy potrzebujemy przecennego daru samotności, by od czasu do czasu rozważać sam na sam z Bogiem najdonioślejszą sprawę wiecznego zbawienia naszego jak i naszych bliźnich, przeto:

[336] Wszyscy, którzy są w Stowarzyszeniu obecnie i będą w przyszłości, raz w roku, w czasie wyznaczonym przez ojca duchownego a zatwierdzonym przez rektora, oddadzą się z całą powagą ćwiczeniom duchownym św. Ignacego według metody określonej przez tegoż Świętego i w formie ustalonej zwyczajem świętych ustroni Pobożnego Zjednoczenia. Oddawać się temu będą kolejno, po jednym lub po kilku naraz, ale nigdy całą wspólnotą ani połową jej członków, ani w tak wielkiej liczbie, by ktoś z uczestników z powodu jakiegoś obowiązku był nawet przez czas krótki zmuszony choćby w jednym dniu zajmować się innymi sprawami. Ćwiczenia trwać będą przez dziesięć całych i nieprzerwanych dni w doskonałym milczeniu, w skupieniu i samotności pod kierunkiem ojca duchownego. Będzie się to zwało „dziesięciodniową samotnością”.

[337] Powyższe dni spędzą poza swą zwyczajną celą lub poza dormitorium; zamkną się natomiast w pokojach ustronnych, położonych w najbardziej odległych i zacisznych częściach domu, o ile możliwe, na wyższych jego piętrach. Z uwagi na przeznaczenie pokoje te nosić będą miano „pokoi samotności”.

Ani rektor, ani nikt inny w jego zastępstwie nie zezwoli nikomu, by te dziesięć dni spędzał we własnej celi, choćby z jakiegokolwiek pozoru wydawało się to bardziej budujące; szatan bowiem znalazłby moment na rozproszenie skupienia poprzez widok jakiegoś pisma, książki lub innej rzeczy obcej świętej samotności, czy w ogóle przez jakikolwiek inny przedmiot.

[338] Aby komuś z rekolektantów nie brakło żadnego z przedmiotów służących prawdziwemu zbudowaniu uczestników, niech ten przed wejściem w samotność błaga Ojca Niebieskiego o światło do dobrego rozeznania, jakie do pokoju samotności ma z sobą zabrać książki, zapiski duchowe czy pobożne przedmioty. Będzie mógł zabrać z sobą wszystko to, co zatwierdzi mu ojciec duchowny po stwierdzeniu, że będzie to rzeczywiście z pożytkiem duchowym danej osoby; i gdyby to komuś przyszło na myśl już po wejściu w samotność, może również poprosić ojca duchownego o dostarczenie tego, co on uzna istotnie za korzystne.

[339] Aby rekolektanci w dniach samotności mogli oddać się całkowicie temu, czym się mają zajmować, będą zwolnieni ze wszystkich ćwiczeń wspólnoty oraz ze wszystkich zajęć, prac i trudów wiążących się z ich obowiązkami zwyczajnymi czy nadzwyczajnymi.

Wszystkie listy adresowane do rekolektantów oddanych dziesięciodniowej samotności będą jak zwykle przeglądane przez rektora, który przekaże je [adresatowi] po upływie dni samotności; wyjątkiem będzie sprawa pilna, której odłożenie mogłoby przynieść poważną szkodę rekolektantowi lub osobom postronnym.

Zasada ta dotyczy i rektora pozostającego w samotności. Listy jego przeglądać będzie nie wicerektor, ale ojciec duchowny, którego wiązać będzie najściślejsza tajemnica co do wszystkich spraw, jakie wyczyta w listach skierowanych do rektora.

[340] W celu zachowania jak najściślejszego milczenia, w ciągu tych dni będą mogli prowadzić rozmowy jedynie z ojcem duchownym; nikt więc inny nie będzie mógł rozmawiać z rekolektantami ani kierować do nich kartek czy biletów (...)

Ci, którzy w dniach osamotnienia dla doskonałego utrzymania się w skupieniu pragną przyjmować zwykłe codzienne posiłki we własnym pokoju samotności, będą to mogli czynić, jeżeli ojciec duchowny uzna to za pożyteczne i korzystne dla ich dobra duchowego. W takim wypadku ojciec duchowny powiadomi o tym członka, do którego należy troska o sprawy związane ze wspólnymi posiłkami.

[341] Kapłani oddani ćwiczeniom samotności, mając zgodę ojca duchownego na celebrowanie Mszy św., będą ją odprawiać w wewnętrznej ustronnej kaplicy.

Podczas dni samotności, oprócz biczowania się[275], które należy stosować codziennie przez przeciąg przynajmniej jednego Miserere, będą praktykować umartwienia zewnętrzne, jakie ojciec duchowny uzna za wskazane i konieczne dla duchowego postępu danego uczestnika.

We wszystkim należy stosować przepisaną metodę i formę.

Rozdział 2 O postach i umartwieniach cielesnych

[342] Z największą dokładnością przestrzegać będą [członkowie Stowarzyszenia] postów Kościoła św. Nie skorzystają nigdy na użytek wspólnoty z łagodnych zdań teologów; a czynić tak będą nie dla osądzania różnych ich opinii, ale przynajmniej z motywu pokuty, dla naśladowania postu Pana naszego Jezusa Chrystusa, dla budowania wiernych oraz dla większej skuteczności w głoszeniu ludowi pokuty.

[343] W dni postne, prócz zupy, nie będzie nigdy trzech dań.

Na wieczorny posiłek w dni postne Kościoła poda się około cztery uncje chleba[276], porcję owoców albo zamiast nich skromną porcję pokarmu ściśle postnego, zgodnie ze zwyczajem wspólnot ściślejszej obserwancji, albo owoce suszone; w każdym jednak wypadku tylko jedną z tych rzeczy.

[344] Zachęca się do zachowywania postów Kościoła także te osoby, które nie ukończyły jeszcze dwudziestego pierwszego roku życia.

Nie będą korzystali w dni postne z dyspens publicznych udzielanych co do jakości pokarmów.

[345] Prócz postów Kościoła będą przestrzegać postu we wszystkie wigilie głównych świąt obowiązujących Najśw. Dziewicy[277], w wigilie każdego Apostoła, świętego Patrona miejscowości, we wszystkie piątki w ciągu roku; w każdą zaś środę wstrzymają się od mięsa i rosołu na cześć Najśw. Dziewicy Karmelitańskiej.

[346] Co do postów przepisanych Regułą, rektor ustronia, wyjąwszy piątki, może czasem, ale nie za często, i to przy jednym tylko posiłku, pozwolić na użycie nabiału lub tłuszczu.

Przy posiłku wieczornym, w dni postu nakazanego Regułą, a nie prawem Kościoła, porcja chleba może przekraczać nieco cztery uncje.

[347] Jeżeli [członkowie] w podróży czy dla wykonywania świętej posługi zmuszeni są przebywać poza świętymi ustroniami, nie obowiązują ich abstynencje i posty przepisane Regułą. Gdyby pobyt poza domem zbytnio się przeciągał, zachęca się ich, by dla nieosłabiania ducha pod tym względem, zachowywali je w jakiś sposób, a jeżeli będą chcieli, mogą to czynić z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa. Jednakże w takich okolicznościach mogą zawsze spożywać jakikolwiek ofiarowany im pokarm, szanując przy tym polecenie, jakie Pan nasz Jezus Chrystus dał swym Apostołom, mówiąc im: Manducate quae apponuntur vobis[278]. Ale gdy to ma miejsce, przypominajmy sobie, że przez umiarkowanie powinniśmy budować naszych bliźnich, tak zaś zachowamy inne jeszcze przykazanie: et curate infirmaos[279], przez co należy rozumieć nie tylko chorych cieleśnie, ale także chorych na duchu.

[348] Kto poza postami przepisanymi przez Kościół lub przez Regułę chciałby uprawiać jeszcze inne posty czy abstynencje, ma poprosić ojca duchownego o pozwolenie na to; ten jednak nie będzie skłonny do udzielania go z uwagi na to, by członkowie mogli zachować konieczne siły do pełnienia prac świętego posługiwania, a spośród nich bracia — do zajęć w świętym ustroniu.

Zwyczaj biczowania się stosowany częściej w tygodniu z tak wielkim zbudowaniem w Instytutach zakonnych, w bractwach, a nawet w nocnych oratoriach dla ludu, jako środek ujarzmiania popędów, zdaniem św. Franciszka Salezego dopomaga bardzo skutecznie do pobudzania i do wzrostu pobożności; będzie więc stosowany również w świętych ustroniach Stowarzyszenia, i dlatego:

[349] W każdą środę i piątek, w wigilie głównych uroczystości Pańskich, wszystkich świąt Najśw. Maryi Panny, św. Michała Archanioła, św. Józefa — Oblubieńca Najśw. Dziewicy,. Narodzenia i Ścięcia św. Jana Chrzciciela, św. Apostołów, świętego Patrona danej miejscowości, będzie stosowana praktyka samobiczowania, co w Adwencie i w Wielkim Poście ma się odbywać trzy razy w tygodniu. Będzie się to dokonywało w czasie odmawiania modlitw stosowanych w Pobożnym Zjednoczeniu dla powiększania, obrony i szerzenia pobożności i wiary katolickiej[280]. Modlitwy te poprzedzi modlitwa: Jesu dulcissime itd., w czasie której mają się przygotować, jeszcze bez biczowania; samo biczowanie odbędzie się w oznaczonej dla ustronia porze, we własnym pokoju; a gdyby ktoś miał wtedy przeszkodę, dokona tego w innym czasie.

Chorowici i słabi nie będą uprawiać samobiczowania albo zastąpią je biciem się po rękach, co można czynić również z różnych innych motywów, jeżeli uzna je za rozumne rektor czy ojciec duchowny.

[350] Na noszenie włosiennic, łańcuchów i innych narzędzi pokutnych może ojciec duchowny zezwolić tym, których siły pozwalają na praktykowanie takich pokut bez uszczerbku dla zdrowia. Pozwalając zaś na nie, winien on podać zasady stosowania koniecznego umiaru, by bez szkody dla zdrowia, a z pożytkiem duchowym mogli uprawiać nadal praktyki pokutne.

Ojciec duchowny może polecić, by sporządzaniem dyscyplin sznurowych, łańcuszków, włosiennic z włosia końskiego czy innych narzędzi pokutnych zajmowali się członkowie dyrektorium albo bracia pomocnicy, którzy przy pełnieniu swych obowiązków mają pewne wolne chwile, by poświęcić je na tego rodzaju prace.

Rozdział 3

Każdy ma się ćwiczyć w przezwyciężaniu wszelkich pokus

[351] Nasze życie na tej ziemi jest bojowaniem [por. Job 7, 1], a świat pełen pokus. Jeżeli wszyscy winni się ćwiczyć w ich pokonywaniu, tym więcej zobowiązane są do tego osoby, które prywatnie czy publicznie z samego założenia mają w ten lub inny sposób popierać dzieła powołane do bytu na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie dusz. A ponieważ takowymi są wszyscy żyjący w Stowarzyszeniu Pobożnego Zjednoczenia, przeto wszyscy powinni starać się w szczególny sposób o zdobycie praktycznej sztuki pokonywania wszelkich pokus, i dlatego:

[352] Ojciec duchowny będzie polecał, by od czasu do czasu czytano wspólnie pisma omawiające środki do zwyciężania pokus, a lekturę traktującą o tym przepisze tym z poszczególnych osób, o których wie, że tego potrzebują.

Prócz tego, choć żyjemy w św. ustroniach, to jednak często musimy przebywać wśród ludu dla załatwiania spraw chwały Bożej i zbawienia dusz. A ponieważ nie brak pokus podsuwanych przez diabła przy naszym publicznym występowaniu, przeto wszyscy niech bezpośrednio przedtem korzystają z rady św. Alfonsa Marii Ligouriego, który uczy, że wszyscy wierni mogą na pożytek własnej duszy wydawać demonom prywatne rozkazy. Stąd przedtem lub w samym momencie wychodzenia do ludu dla załatwiania spraw Bożych każdy z wielką pokorą i z żywą wiarą rozkazywać będzie demonom w taki lub podobny sposób:

[353] „Aczkolwiek z powodu mych grzechów zasługuję na to, by znajdować się pod wszystkimi demonami w głębinach piekielnych, to jednak w imię Najśw. Trójcy, Jezusa, Odkupiciela naszych dusz, Najśw. Maryi Niepokalanej, św. Michała Archanioła, wszystkich innych Aniołów i Świętych, ufny w zasługi Jezusa Chrystusa, rozkazuję wszelkim demonom, by nie kusiły mnie w żaden sposób ani teraz, ani nigdy; w przeciwnym bowiem razie mam wolę skazać je wszystkie na wzmożenie wszelkich mąk, jakie są tylko możliwe. Nakazuję też wszystkim demonom znającym już te rozkazy, by przekazały je wszystkim jeszcze o nich nie wiedzącym; w przeciwnym bowiem razie mam wolę skazać je wszystkie na wzmożenie wszelkich mąk, jakie są tylko możliwe; a mam tą wolę zgodnie z wolą Boga i z duchem Kościoła św.”

[354] Niech się prócz tego w każdym czasie starają korzystać wedle potrzeby ze wszystkich środków niezbędnych do pokonywania pokus.

I niech w sobie często ożywiają ufność w zasługi tych zwycięstw, jakie odniósł Pan nasz Jezus Chrystus, i w pokornych a pełnych ufności modłach niech proszą Boga o dar odnoszenia zwycięstwa nad pokusami.

Tytuł XVIII

„I obchodził Jezus wszystkie miasta i wioski nauczając w synagogach, głosząc ewangelię Królestwa i uzdrawiając wszelką chorobę i wszelką niemoc”

[por. Mt 9, 35]

Rozdział 1

O świętej posłudze misyjnej w katolickich krajach w ogólności[281]

[355] Pan nasz Jezus Chrystus, cały przepełniony miłością dla chwały Ojca Niebieskiego [por. J 8, 50] i dla zbawienia ludzkiego rodzaju, przysposobił się w sposób najdoskonalszy do głoszenia świętej Ewangelii przez życie swe w Nazarecie ubogie, uległe, skromne i pracowite, przez swój chrzest, przez usunięcie się na pustkowie, przez modlitwę i post, przez zwycięstwo odniesione nad pokusami. Ogarnięty ogniem swej nieskończonej miłości, przewidując sprzeciw swych nieprzyjaciół mimo ustawicznego obsypywania ich na wszelki sposób dobrodziejstwami, zaczyna głosić [tę Ewangelię] po miastach, miasteczkach i bóżnicach, uzdrawiając wszelką chorobę i niemoc.

[356] Stowarzyszenie Pobożnego Zjednoczenia zostało powołane do bytu dla kontynuowania Misji Jezusa Chrystusa na tej ziemi przy pomocy wszelkich dzieł niezbędnych do pomnażania, obrony i krzewienia Jego Królestwa. A ponieważ jednym z głównych, najwłaściwszych i rzec można charakterystycznym momentem [w życiu] Pana naszego Jezusa Chrystusa są święte misje, przeto wszyscy kapłani uznani za zdolnych do posługi świętych misji będą się nimi zajmować z najżywszym oddaniem, gorliwością i miłością, by naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa i by Stowarzyszenie rozszerzało niestrudzenie te dzieła, które w krajach katolickich są tak wielkiej dla ludu wagi. I aby przygotowani do prowadzenia misji nie byli od nich odrywani przez inne zajęcia, przyjmie się za zasadę, że gdy Stowarzyszenie będzie już miało dostateczną liczbę świętych ustroni, niektóre z nich będą wyraźnie wydzielone do świętych misji i do ćwiczeń duchownych dla kleru i ludu, z wyłączeniem szkół publicznych. Gdyby jednak w świętych ustroniach prowadzących szkołę publiczną znajdowali się kapłani zdatni do misji i nie obciążeni zajęciami szkolnymi, mogą i oni zajmować się świętymi misjami.

Jednakże aby wielkie dzieło świętych misji było wykonywane w możliwie jak najlepszy sposób oraz by osiągało większą chwałę Bożą i pożytek ludów, należy się trzymać następujących zasad:

[357] Należy się upewnić, czy wszyscy mający się oddawać posłudze św. misji są zdatni do tego [odznaczając się] świętością życia, nauką, roztropnością i doświadczeniem zdobytym stopniowo podczas mniejszych prac świętej posługi. Dlatego wszyscy, którzy mają się temu poświęcić, muszą się uprzednio sprawdzić i nabyć doświadczenia albo prywatnie w świętym ustroniu pod okiem i kierunkiem przełożonego świętej misji, albo przez półpubliczne lub całkowicie publiczne próby, i dlatego:

[358] We wszystkich świętych ustroniach misyjnych[282] jeden z najbardziej doświadczonych kapłanów będzie kierownikiem misji, którego zadaniem będzie, poprzez odpowiednie zajęcia i próby, wdrażanie najmłodszych i kierowanie ich za zgodą rektora do półpublicznych i publicznych prac świętej posługi.

Księży uznanych przez kierownika za zdatnych dopuści się do uroczystego poświęcenia według rytu Pobożnego Zjednoczenia[283] i wystawi się im na piśmie zatwierdzenie rektora do wykonywania świętej misjonarskiej posługi, jak i do udzielania rekolekcji ludowych; również pisemne zatwierdzenie rektora otrzymają ci, którzy zostaną uznani za zdatnych do rekolekcji dla duchowieństwa.

[359] Gdy biskup lub w jego imieniu lud poprosi o przeprowadzenie świętych misji w danej diecezji, mieście, miasteczku itd., w razie gdy można się tego podjąć, misjonarze dając na piśmie pozytywną odpowiedź, przedstawią danemu biskupowi taką lub podobną prośbę:

„My, najuniżeńsi słudzy w Jezusie Chrystusie, wezwani bez naszej zasługi do prowadzenia świętej misji w mieście (...) należącym do diecezji Waszej najgodniejszej czci Ekscelencji, w słusznej obawie, by wskutek ciężkich i ogromnych naszych win nie został czasem zniweczony owoc świętej misji, choć tego niegodni, zwracamy się jednak do miłości i gorliwości Waszej Ekscelencji, by w sposób możliwie skuteczny zechciał łaskawie zalecić bezpośrednio przed świętą misją ludowi i wspólnotom Waszej diecezji odmawianie bez przerwy przez osiem dni trzeciej części Różańca, publicznie i prywatnie, by uprosić u Ojca Niebieskiego tak wielką obfitość łask pełnych zmiłowań, by ziarno słowa Bożego odnosząc triumf nad naszą niegodnością przyniosło w duszach powierzonych pasterskiej opiece Waszej Ekscelencji obfite i trwałe owoce wieczystego błogosławieństwa, zdatne do zbawiania dusz i do ukoronowania chwałą gorliwości i miłości Waszej najgodniejszej czci Ekscelencji.

[360] A ponieważ bicie w poświęcone dzwony zostało wprowadzone w Kościele dla ożywienia wiary, jak i dla świętych czynności, dla których się ich używa, my tak bardzo słabi w wierze, prosimy ponadto Waszą Ekscelencję, by zechciał łaskawie nakazać dzwonienie w okresie oznaczonym przed świętą misją przez trzy kolejne dni, w samym mieście, gdzie ma się prowadzić misje, by ożywiona wiara ludu zastąpiła wielkie nasze braki.

Całując ziemię, błagamy, by zechciał nam odtąd błogosławić.

Najniegodniejszy w Chrystusie sługa, N.N. Kierownik misji”.

[361] Księża wyznaczeni przez rektora na świętą misję, przez dziesięć dni poprzedzających ich wyjazd z ustronia potęgować będą swe modły, by wybłagać jak najwięcej zmiłowań Bożych na rzecz świętej misji; jeden zaś z dziesięciu dni, wyznaczony przez kierownika misji, spędzą na skupieniu, by jeszcze lepiej przygotować się do świętej misyjnej posługi.

[362] W dzień poprzedzający sam termin wyjazdu powinni już mieć gotowe wszystko, co potrzebne do przeprowadzenia świętej misji. A więc wielki wizerunek Ukrzyżowanego do funkcji [nauczania] prowadzonych z ambony czy estrady i do procesji zwanej procesją Chrystusa Umarłego. Święty obraz Najśw. Maryi dzierżącej św. Dzieciątko w pozycji wzywającej grzesznika do pokuty. A dla obudzenia pobożności ludu — religijnej treści książeczki w wielkiej ilości, proporcjonalnie do potrzeb ludu, a także inne przedmioty pobożności, jak ulotki, hasła przypominające, że „Bóg nas widzi”, że „Piekło jest wieczne”, że „Raj trwa na wieki”, druki tekstów wynagradzających bluźnierstwa, i wszystko inne, co nadaje się do budowania wiernego ludu i utrwalenia skutku świętej misji; ponadto książki nadające się dla duchownych, dla seminariów, kolegiów, klasztorów świętych dziewic, hospicjów, ochronek, różnych zrzeszeń i rodzin — a wszystko do bezpłatnego rozdawania.

[363] Przed opuszczeniem św. ustronia udadzą się do kościoła czy do kaplicy tegoż świętego ustronia dla przyjęcia św. Błogosławieństwa, jakiego udzieli im rektor zgodnie z obrzędem przewidzianym na tę okoliczność[284]

Misjonarze, którzy zechcą i będą mogli odbyć podróż pieszo[285], niech to uczynią z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa.

Jednakże, jeżeli nie dla wygody, ale z prawdziwej potrzeby i dla skrócenia czasu podróży [by można było poświęcić więcej dnia dziełu świętego posługiwania], wypadnie skorzystać z wygodniejszego sposobu podróżowania[286], niech skorzystają z tego z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[364] W czasie podróżowania wszyscy kapłani będą się starać o odprawienie codziennie w przepisanym czasie Boskiej Ofiary, po uprzednim przygotowaniu się do niej; odprawiwszy zaś dziękczynienie, spożyją wspólnie skromne śniadanie przed wyjazdem czy też przed dalszą podróżą. W drodze odmówią wprzód modlitwy i odprawią medytacje, jakie zwykło się odprawiać we wspólnocie św. ustronia.

Wnet potem odprawią hory mniejsze.

W dwie godziny przed południem będą czytać przez jakie pół godziny jakąś książkę ascetyczną, by odprawić czytanie duchowne.

Po czym urządzą sobie zwyczajny partykularny rachunek sumienia w pobliżu miejsca, w jakim mają obiadować, albo w samym już miejscu, zanim zasiądą do stołu.

[365] Po modlitwie przy stole odczytają jeden rozdział z Nowego Testamentu i to co następuje w Dzienniku duchownym[287]. Resztę czasu trwającego posiłku mogą przeznaczyć na kontynuowanie czytania, kolejno jeden po drugim, albo na budujące rozmowy, jeżeli kierownik misji uzna to za stosowne i pożyteczne z uwagi na obecnych ludzi.

Po dziękczynieniu będą mogli odpocząć albo prowadzić rozmowy, nie przekraczające jednak trzech kwadransów czy godziny, aż przyjdzie pora na ruszenie w dalszą drogę.

[366] Nieszpory i kompletę odprawią bądź przed wyruszeniem, bądź na początku dalszej drogi, zależnie od tego, jak z uwagi na większe zbudowanie zadecyduje kierownik.

W odpowiedniej porze odmówią Matutinum i Laudesy, [a po nich] Różaniec św. wraz z modlitwami, jakie zwykło się odmawiać we wspólnocie, oraz odprawią rachunek szczegółowy z przestrzegania Reguł.

[367] W chwilach wolnych od wyznaczonych pobożnych ćwiczeń i modłów kierownik postara się o to, by od czasu do czasu [współtowarzysze] zajmowali się albo obudzaniem aktów strzelistych, albo krótkim i pobożnym pozdrawianiem [Boga i Świętych], albo wspominaniem religijnych sentencji [maksym], albo budującymi rozmowami, albo czytaniem jakiegoś krótkiego urywku Ewangelii św., by snuć nad nim odpowiednie refleksje, wreszcie jak podyktuje roztropność, dyskutowaniem na temat świętych misyj czy analizowaniem przypadków moralnych lub liturgicznych.

[368] Po przybyciu do miejsca przejściowego noclegu, jeżeli nie ma tam ustronia Stowarzyszenia, jest zaś jakiś pobożny dobroczyńca, który by ich przyjął w gościnę, niech skorzystają z tego z pokorą i wdzięcznością i niech się starają tak sprawować, by roztaczać miłą woń Chrystusową [por. 2 Kor 2,15].

Jakimkolwiek byłby dom, w którym mają przenocować, choćby publiczną gospodą, nie zaniechają nigdy wspólnego odmawiania modlitw[288] i niech nigdy nie pominą ogólnego rachunku sumienia, jaki zwykło się odprawiać przed pójściem na spoczynek; odczytają też punkty do św. rozmyślania, jakie mają odprawić dnia następnego. Gdyby nocowali w jakimś konwencie czy ustroniu zakonnym, niech włączą się do modlitw miejscowej wspólnoty, jeżeli ta odmawia je wspólnie; w przeciwnym razie każdy w zaciszu swego pokoju odprawi je indywidualnie, jak zwykle według naszych Reguł.

[369] Gdyby jednak mieli spędzać nocny czy inny czas w jednym ze świętych ustroni Stowarzyszenia, podlegać będą rektorowi tegoż ustronia, jak gdyby byli członkami danej wspólnoty.

W jakimkolwiek by jednak przyszło im nocować miejscu, odchodząc, zawsze z wielką pokorą wyrażą pełną prostoty i należną wdzięczność, nawet i wtedy, gdyby przyszło im płacić, jak to należy czynić w gospodach; wyjdą z domu, spraszając nań błogosławieństwo Ojca Niebieskiego, podobnie jak przy wejściu [por. Mt 10, 12]; a czynić to będą i wtedy, gdyby ich przyjęto ze wzgardą i hańbą, gdyż powinni skorzystać z takiej sposobności, by wypełnić naukę Pana naszego Jezusa Chrystusa, który każe dobrze czynić tym, co nam źle czynią, i błogosławić tych, którzy nam złorzeczą [por. Łk 6, 27-28].

[370] Jeżeli przybywającym misjonarzom wyjdzie naprzeciw uroczyście kler wraz z idącym z nim ludem, niech się zachowają bardzo pokornie, by uroczystemu i pobożnemu spotkaniu towarzyszyło obfite błogosławieństwo Ojca Miłosierdzia dla większej Jego chwały i dla większego uświęcenia ludu. Jeżeli przybycie misjonarzy zostanie tak ustalone uprzednio, gdy i o ile jest to potrzebne dla podkreślenia jak najbardziej budującej wystawności św. funkcji, należy wszystko tak urządzić, by punktem, z którego blisko miasta czy miejsca misji w akcie religijnej formalności misjonarze podniosą św. krzyż Chrystusowy, był kościół położony w pobliżu miasta. W wielkich zaś miastach, jeżeli misja ma się odbywać dla jednej tylko czy więcej parafii albo jeżeli ma się rozpoczynać w jednym kościele czy parafii, prowadzoną zaś ma być dalej w różnych częściach miasta, w jego głównych kościołach czy parafiach, to punktem wyjścia misjonarzy do obrzędu spotkania się z klerem może być jakiś kościół w obrębie miasta, zawsze jednak tak usytuowany, by ten pierwszy obrzęd stanowił dla ludu wielką i zbawienną podnietę.

[371] Przybywszy na miejsce spotkania z klerem, misjonarze w pobożnej klęczącej postawie, z wielką pokorą ucałują stopy wszystkich duchownych lub przynajmniej pierwszych czy pierwszego z godniejszych, by [w ten sposób] pobudzić w ludzie jak najżywsze uczucia wiary i szacunku dla ewangelicznego kapłaństwa.

Gdyby jednak nie udało się urządzić zawsze bardzo budującego spotkania z klerem, wówczas misjonarze udadzą się najpierw do biskupa, jeżeli w tym mieście ma swą rezydencję czy znajduje się przygodnie; zgodnie zaś z jego zaleceniami pójdą do kościoła, w jakim misja ma się odbywać, a tam, uklęknąwszy, ze zwykłą i prawdziwą pokorą ucałują stopy zarówno biskupa, jak i pierwszego z kleru tegoż kościoła.

[372] Po czym misjonarze ustawiwszy się w porządku, w postawie jak najbardziej budującej, poprzedzani przynajmniej przez jakieś bardziej szanowane bractwo miejskie, które zwykle asystuje i wspomaga święte misje, podniósłszy święty wizerunek Ukrzyżowanego, ruszą, by zapoczątkować świętą misję.

O ile to możliwe, należy się postarać o to, by gdy tylko misjonarze wkroczą do kościoła misji, biskup czy pierwszy dostojnik spośród kleru, albo proboszcz, przy solennym biciu w dzwony całego miasta lub najbliższych kościołów, w sposób jak najbardziej pobożny, wzruszający i serdeczny, w szatach pontyfikalnych lub przysługujących jego godności czy stanowisku, w podniosłej mowie dokonał przekazania zarządu dusz misjonarzom.

[373] Misjonarze tymczasem, by przygotować się jeszcze lepiej do> owocnego głoszenia słowa Bożego, a także dla uproszenia łaski, by nieprzyjaciel dusz nie stawiał im przeszkód, z pełną ufnością, pokorą, żarliwością i miłością, wypowiedzą w milczeniu, każdy osobno, następujące lub podobnej treści rozkazy przeciwko demonom:

„Jakkolwiek z powodu mych grzechów zasłużyłem na to, by znajdować się w czeluściach piekielnych pod stopami szatanów, to jednak w imię Przenajśw. Trójcy, Jezusa Odkupiciela naszych dusz, Najśw. Maryi od pierwszego momentu Niepokalanej, św. Michała Archanioła, św. Józefa, św. Apostołów i wszystkich innych Aniołów i Świętych, w szczególności zaś Świętych (... wzywa się świętych Patronów miejscowości), powagą, jakiej udzielił mi Jezus Chrystus, rozkazuję wszystkim demonom, by nie przeszkadzały mi ani teraz, ani nigdy głosić z ewangelicznym duchem słowo Boże oraz by nie czyniły przeszkód jakiejkolwiek duszy w owocnym słuchaniu ewangelicznego przepowiadania, ani teraz, ani w jakimkolwiek innym momencie w przyszłości. I rozkazuję też, by nie przeszkadzały nikomu w przyjmowaniu św. Sakramentów z trwałym owocem i by nie przeszkadzały ani w całym dziele świętych misji, ani w ich najmniejszej części. W przeciwnym razie mam wolę skazać wszystkie demony na wszelkie możliwe wzmożenie wszystkich mąk. I rozkazuję wszystkim demonom znającym już te rozkazy, by przekazały je wszystkim demonom o nich nie wiedzącym; w przeciwnym razie mam wolę skazać je wszystkie na wzmożenie wszelkich mąk, jakie tylko są możliwe, a mam tę wolę zgodnie z Bogiem i z duchem Kościoła świętego”.[289]

[374] Po wykonaniu tych rozkazów będą z wiarą błagać o opiekę Niepokalanej Matki Bożej, Królowej Apostołów, by mogli dobrze przeprowadzić misję świętą, z owocami trwającymi na zawsze. Po czym z wielką ufnością i pokorą złożą również w milczeniu taką ofiarę:

Ofiara

Ojcze Przedwieczny, w zjednoczeniu z całym Zespołem Niebian i ze wszystkimi stworzeniami ofiarujemy Ci teraz i zawsze w każdym momencie przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa, Jego najświętsze życie i Jego nieskończone zasługi, a także Jego Kościoła, na spłacenie długów za nasze grzechy i na zniszczenie we mnie wszelkiej mej niegodności przy posłudze Twego Boskiego słowa i przy współdziałaniu przy wszystkich dziełach świętej misji, a także na zniweczenie w duszach wszelkiej ich niegodności przy owocnym słuchaniu słowa Bożego i korzystaniu na stale z dzieła świętej misji. Ofiaruję to również na podziękowanie, jak gdybyś już wszystkim udzielił wszelkich swych Boskich zmiłowań.

[375] Po spełnieniu tego z wielką wiarą i po dopełnieniu aktu przekazania rządu dusz kaznodzieja misyjny rozpocznie misję świętą z podwyższenia, w sposób jak najbardziej serdeczny i sugestywny, oddając przy tym świętą misję w szczególną opiekę Niepokalanej Matki Bożej, Królowej Apostołów, tudzież samych św. Apostołów i świętych Patronów miejscowości. Przy wszystkim tym już od samego początku niechaj się stara zachęcić lud, przedstawiając jak najwyraziściej powody, dla których powinniśmy zaufać potężnej i miłosiernej opiece ukochanej naszej Matki, Najśw. Maryi Panny. Cudowne dzieła dokonywane na rzecz chorych i wszelkiego rodzaju potrzebujących przez Boskiego Odkupiciela w czasie Jego przepowiadania przyczyniały się do tego, że z większym zaangażowaniem słuchano prawd ewangelicznych, które poruszały serca z lepszym skutkiem. Wobec takiego przykładu będzie czymś wielce budującym, gdy lud od pierwszych dni misji patrzeć będzie na dobroć misjonarzy wobec chorych biedaków, jacy się w mieście znajdują; dlatego, jeżeli uzna się to za wskazane, już od pierwszego wieczoru, w przeciwnym razie w dniu następnym, zawsze jednak w obrębie dwu pierwszych dni, [kapłan] który dokonał otwarcia świętej misji, po udzieleniu wszelkich informacji, jakie trzeba przekazać ludowi dla odpowiedniego przebiegu tego przedsięwzięcia, [szczególnie] co do tego, co ma być czynione ze strony ludu, zapowie obrzęd „Poświęcenia wody dla biednych chorych”. Samego aktu dokona się publicznie w kościele, nie później niż w trzecim dniu, bezpośrednio przed lub po głównym kazaniu. A przy tej sposobności niech przemówi w sposób budzący ufną wiarę ludu, by poprzez tę jego wiarę można było uzyskać nawet najprzedziwniejsze owoce na rzecz biedaków złożonych niemocą.

[376] Misjonarze zatem mają przede wszystkim dążyć do obudzenia jak najżywszej wiary, toteż do uroczystego święcenia wody niech się przygotują przez korne i gorące modły. Niech pamiętają o tym, że jakkolwiek cudownych skutków należy się spodziewać dla większej chwały Bożej i dla jak najobfitszych owoców misji na pożytek dusz, niemniej poprzez swe akty pobożności i wiary mają przynaglać najmiłosierniejszą wszechmoc Boga, pełne miłosierdzia wstawiennictwo Najśw. Maryi, Aniołów, Świętych, szczególnie zaś świętych Patronów miejscowości, w celu uzyskania błogosławieństw i cudownych skutków nie dla swej chwały, ale dla większej chwały Boga i dla wiecznego zbawienia dusz. Niech też wierzą bez obawy, że [chociaż] spotka ich zawód, gdy z powodów godnych Boga, przez pobożne korzystanie z poświęconej wody nie uzyska się cudownego uzdrowienia wszystkich chorych, to jednak można być pewnym, że uzyska się wszystko to, co jest niezbędne dla owocności świętej misji. I jakkolwiek Bóg dla ukarania ludu niegodnego mógłby odmówić zdziałania tych cudów, jakie miałyby misję uczynić owocną, to jednak misjonarze nie postępowaliby według serca Bożego, gdyby wskutek przekonania o niegodności ludu żywili nikłą jedynie wiarę w niezbędne dla owocnej misji cuda. Bóg bowiem już przez to okazuje ludowi swe miłosierdzie, że posyła mu misjonarzy; a już obowiązkiem misjonarzy jest stawać między ludem a obrażanym Bogiem, by wypraszać u Niego jak najobfitsze zmiłowania; dlatego przez swe modlitwy i pokuty powinni starać się tym bardziej o przynaglanie Bożego miłosierdzia, im mniej odpowiednie usposobienie widzą w ludzie. Stąd:

[377] Gdyby misjonarze znaleźli się wśród ludu źle usposobionego, roztropność pasterska, jakiej mają się trzymać, nie będzie polegała na opuszczeniu poświęcenia wody z obawy, że może to być przez lud niedocenione, lecz odłożą to raczej na jeden czy dwa dni, by lepiej przysposobić tak lud, jak samych siebie do uzyskania błogosławieństw z miłosierdzia Bożego. Dokonają więc tego [poświęcenia] z wielką ufnością i pokorą, a wpatrzeni w miłosierdzie Boże niech się nie zdziwią, jeżeli czasem, a nawet często przyjdzie im pośród religijnego podniecenia i wrzawy radować się z tym obfitszych i cenniejszych zmiłowań, im większa może była przewrotność wśród ludu.

[378] Poczynając od pierwszego wieczoru lub co najmniej od całego pierwszego dnia misji, będą się starali z wielką i budującą uwagą zebrać od najgorliwszych duchownych pracowników wszelkie informacje dotyczące obyczajów ludu i wszelkich jego potrzeb duchowych. [Chodzi o to], by w czasie świętej misji, według różnych elementów, jakie się na nią składają, wykorzystać to przy głoszeniu zasad nauk oraz przy oratoriach nocnych, a także, by mogli jak należy zadośćuczynić potrzebom sumienia.

[379] Przy zasięganiu niezbędnych informacji, o ile dojdzie się do przekonania, że można to czynić roztropnie, ustalą też z gorliwymi pracownikami spośród kleru środki i sposoby, jakie należy stosować, by o ile możliwe służyć [ludziom] pełną pomocą.

Jeżeli przeprowadza się misję świętą w miasteczkach położonych pośród pobliskich miejscowości, miast, wiosek i osad to poczynając od pierwszego dnia jeden lub więcej misjonarzy wyruszy z formalnym zaproszeniem, głosząc słowo Boże w sposób naprawdę wzruszający, by pobudzić lud danej miejscowości do uczestnictwa w świętej misji w pobliskim mieście czy osadzie.

[380] W dni misyjne urządza się dla ludu następujące nabożeństwa zwyczajne:

Rankiem, w porze odpowiadającej większości ludzi, po trzech podwójnych sygnałach dawanych przy pomocy dzwonów w trzech odstępach czasu, ma być odprawiona Msza św. wraz z trzecią częścią Różańca, z modlitwami o dobrą śmierć, z litanią i modlitwą do Najśw. Maryi Królowej Apostołów. Mszę odprawi jeden z misjonarzy. Przybrany w szaty liturgiczne, w towarzystwie dwu kleryków czy braci z pochodnią lub zapalonym łuczywem, z wielką czcią nieść będzie relikwię Najśw. Maryi Panny. Przyszedłszy do ołtarza wystawi ją ku czci publicznej, a po Ewangelii mszalnej pobudzi lud do jak najgorętszego nabożeństwa do Matki Bożej, przytaczając jakiś krótki a budujący przykład. W czasie Mszy św., w momencie podniesienia, śpiewa się z wielką powagą: Wielbię Ciebie w każdym momencie itd.[290] lub: Niech się wielbi i wyraża wdzięczność itd.

[381] Potem, mniej więcej przez trzy kwadranse, będzie prowadzona katechizacja na temat dekalogu, przykazań Kościoła św. i osobistych obowiązków stanu. Przy rozwijaniu tematu o przykazaniach dekalogu udzieli się odpowiednich wyjaśnień, poszerzonych jeszcze w szczegółach po obiedzie. A ponieważ jest to przedmiot bardzo interesujący, wielu zaś z uczestniczących w rannych godzinach nie może przyjść powrotnie po obiedzie, przeto kaznodzieje, nie opuszczając [tych] wyjaśnień ani rano, ani w porze poobiedniej, skoncentrują się nad ich przeprowadzaniem w dniach oddzielnych, rankiem w sposób bardziej skrócony i uproszczony, w porze zaś poobiedniej — w sposób pogłębiony i bardziej poszerzony.

[382] W półtorej godziny przed południem[291] lub w półtorej godziny, w porze dogodnej, po obiedzie, odbędzie się nauka dla chłopców i dziewczynek przed dopuszczeniem niektórych z nich do spowiedzi, a także do pierwszej Komunii, jeżeli znajdą się zdatni do tego. A w prowadzeniu tych nauk misjonarze poproszę o pomoc nadające się do tego osoby miejscowe; przy czym wystarczy, by jeden z nich przewodniczył i był gotowy do wykonania wszystkiego, co tylko może, z wielką gorliwością i miłością.

[383] O godzinie dwudziestej drugiej[292] albo o dwudziestej drugiej i pół, w zależności jak to będzie dogodniejsze dla ludzi, i biorąc też pod uwagę różnorodność pór roku, po trzech podwójnych sygnałach dawanych w różnych odstępach czasu przy pomocy dzwonów, odbędzie się większa katechizacja o podstawowych prawdach wiary, obowiązkach różnych stanów, zwłaszcza rodziców, i warunkach koniecznych do spowiedzi i Komunii.

[384] W pół godziny przed katechizacją odprawi się czytanie duchowne o prawdach wiecznych, pogłębieniu wiary katolików, albo na inny temat, jaki uzna się za bardziej odpowiedni dla potrzeb ludu.

Po zakończeniu czytania duchownego katechizację poprzedzi się religijnymi pieśniami pobudzającymi do skruchy i pokuty, a potem zaintonuje się śpiew: W imię Ojca itd. [oraz] Niech Cię Bóg chroni, Maryjo itd.

[385] Po zakończeniu katechizacji odmówi się trzecią część św. Różańca.

Potem zaintonuje się pobożnie[293] hymn Veni, Creator Spiritus, z wersetem i oracjami: 1. Deus qui corda fidelium itd. 2. Deus qui superbis resistis et gratiam praestas humilibus itd. (ad petendam humilitatem) i 3. (ad petendas lacrymas) Omnipotens et mistissime Deus, qui sitienti populo itd.[294]

[386] [Następuje] główne i zasadnicze kazanie. Po wygłoszeniu przemówienia wystawia się Najśw. Sakrament, śpiewa się Litanię do Najśw. Dziewicy albo tylko Tantum ergo, z wersetem i oracją, po czym błogosławi się lud Najśw. Sakramentem. Należy jednak pamiętać, że z uwagi na miejscowe jakieś warunki czy na usposobienie ludu będzie lepiej udzielić błogosławieństwa Najśw. Sakramentem po katechizacji, a wówczas po błogosławieństwie następuje główne i zasadnicze kazanie, które zakończy się błogosławieństwem przy użyciu krucyfiksu.

Podczas wychodzenia ludzi z kościoła śpiewa się jakąś pieśń nadającą się do obudzenia skruchy i prawdziwego nawrócenia ludu.

[387] Wszystkie te funkcje, opisane dotąd, mają być tak prowadzone, by zakończyły się na wieczorny „Anioł Pański”.

Gdyby jednak biskup uznał za konieczne, by dla lepszej frekwencji wiernych rozpocząć funkcję nieco później, i dlatego trzeba by ją zakończyć w jakiś czas po „Anioł Pański”, zrobi się tak, jak chce biskup czy proboszcz, za jego zgodą.

Należy jednak dążyć do tego, by takie przesuwanie porządku przyjmować jedynie z prawdziwej potrzeby większego pożytku duchowego wiernych, gdyż przez tego rodzaju zmiany przeszkadzałoby się w prowadzeniu oratorium nocnego.

[388] Po ukończeniu dziennych nabożeństw przechodzi się do wieczornych, to jest do głoszenia kazań po placach; to zaś należy czynić w kilku punktach miasta i w miejscach, w których, jak wiadomo, znajdują się osoby powodujące publiczne zgorszenie. W końcu należy zachęcić wiernych, by udali się na nocne oratorium. Dlatego jeden z misjonarzy lub kilku z nich zaraz po zakończeniu popołudniowych funkcji, z pewną liczbą członków bractwa uczestniczącego w misji czy z nią współpracującego, towarzyszy [głównemu] misjonarzowi. Jeden z bractwa dźwiga wzniesiony wizerunek Ukrzyżowanego, dwaj po bokach niosą latarnie, a inni śpiewają pieśni religijne pobudzające lud do pokuty czy do nabożeństwa do Najśw. Dziewicy. Doszedłszy do jednego czy drugiego placu, misjonarz z podniesionego miejsca intonuje wraz z kantorami: W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen. Potem śpiewają Pozdrowienie Anielskie, Niech Cię Bóg chroni, Maryjo, itd. Z kolei misjonarz przemawia krótko, lecz przejmująco na jakiś temat związany z pokutą, zapraszając potem lud na oratorium nocne. Śpiewając w dalszym ciągu religijne pieśni o pokucie, udają się do kościoła misyjnego, gdzie przystępuje się do oratorium nocnego.

[389] Głoszący słowo Boże na placach mogą czasem wieczorem, za zgodą kierownika misji i w stosowny sposób, korzystać z dyscypliny[295].

Nocne oratorium[296] rozpoczyna się w kwadrans po wieczornym „Anioł Pański” odmawianiem trzeciej części Różańca św.

[390] Następuje więc teraz kazanie zasadnicze lub podsumowanie przemówień głoszonych w ciągu dnia, albo też rozwijanie jakiegoś tematu pokutnego. Można by też bardzo owocnie mówić codziennie, czy raz lub więcej razy, o motywach zawierzania miłosierdziu Wielkiej Matki, Najśw. Maryi, a każdego wieczoru można w związku z tym tematem przedstawić jakiś fakt budzący wielką ufność. [Kazanie] kończy się pobudzaniem wiernych do szczerego aktu skruchy.

Teraz tonem nabożnym i budzącym szlachetne uczucia śpiewa się litanię do Najśw. Dziewicy, intonuje Tantum ergo itd., z wersetem i oracją, oraz udziela się puszką błogosławieństwa.

[391] Po błogosławieństwie dwóch, czterech lub więcej członków bractwa, przy schodach kościoła, zaczyna odśpiewywać Różaniec św. po uprzednim odśpiewaniu: Niech żyje Maryja, Maryja niech żyje i Ten, co stworzył Ją[297], co powtarza się po „Chwała Ojcu”, każdego dziesiątka. I tak odmawiając w dalszym ciągu św. Różaniec, w asyście ludu ku jego zbudowaniu, ciągną ulicami, dopełniając Różaniec litanią, modłami i wielbieniem, albo ku jakiemuś świętemu obrazowi wystawionemu publicznie na ulicach miasta czy miejsca, albo ku jakiemuś innemu kościołowi, otaczanemu szczególną pobożnością wiernych.

Niech kaznodzieja zachęca co wieczór wiernych, by brali udział w odmawianiu Różańca świętego na publicznych ulicach ku większemu zbudowaniu ludności.

[392] Jeżeli nie każdego wieczoru, to przynajmniej częściej, w wieczornej porze, raczej późniejszej, jeden lub kilku z misjonarzy, każdy jednak w towarzystwie dwu członków bractwa, nie w oficjalnym jednak stroju, w ciszy i w modlitwie odmawianej w milczeniu, nachodzą niespodziewanie jakąś część miasta, znajdującą się, według danych uprzednio zebranych, w większej potrzebie [duchowej].

By misja w sposób bardziej wyraźny dała znać o swej działalności wszystkim zgrupowaniom miejskim, misjonarze w czasie jej trwania będą głosić nauki odnowy dla duchowieństwa prywatnie, dla seminarium osobno, tj. nie razem z klerem dojrzałym, dla zakonnic, dla bractw osobno lub zebranych razem, dla panów i pań, dla kupców, dla uniwersytetu i szkół publicznych, dla przebywających w więzieniach, ochronkach i przytułkach.

[393] Dla kleru i dla seminarium wygłoszą ich siedem lub przynajmniej pięć, a dla innych grup — o ile to tylko możliwe — więcej, dla większego duchowego pożytku. Wszystko należy tak rozplanować, by gdzie się dostrzega większą potrzebę, tam urządzać więcej spotkań. I tak dla biednych więźniów ma się prowadzić święte ćwiczenia codziennie, z dwoma naukami odnowy i z dwoma rozmyślaniami oraz przy takim rozłożeniu czytań, katechizacji, Drogi Krzyżowej, Różańca rano i wieczór, modlitw o dobrą śmierć itp., by byli zawsze zajęci; trzeba przy tym dostosować porządek dzienny do ich warunków życia. By biedni więźniowie przysposobili się lepiej do korzystania ze świętych ćwiczeń, misjonarze będą się starali o oddawanie im z głęboką pokorą różnych przysług dotyczących potrzeb cielesnych i będą też pobudzali innych do niesienia im pomocy. A jeżeli w dni Komunii ŚW;, która ma być dobrowolna, będzie im można podać jakiś milszy dla nich posiłek, jeden lub kilku z misjonarzy, jeżeli tylko będą mogli, niech im służy przy rozdzielaniu posiłków czy przy podawaniu ich do stołu.

[394] Gdzie tylko głosić będą nauki odnowy, niech zostawią drukowane pamiątki, a jeśli tylko będą mogli — i pobożne książki.

Po dokonaniu obrzędu poświęcenia wody dla chorych rozpoczyna się jej rozdawanie. Misjonarze natomiast rozchodzą się po wyznaczonych parafiach w celu odwiedzania chorych. Każdy uda się do jednej z nich w towarzystwie właściwego proboszcza czy innego kapłana lub osoby wyznaczonej przez proboszcza.

[395] Do odwiedzania chorych przystąpią z duchem głębokiej wiary, by wybłagać przez to uzdrowienie, jeżeli to ma wyjść na chwałę Bożą i na pożytek dusz, a także z myślą naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa, który z sercem pełnym współczucia spoglądał na wszystkich niemocą złożonych. Do ducha wiary dołączą ducha czynnej miłości, by przynieść im przynajmniej jakąś ulgę czy pomoc w chorobie, by przygotować rzeczy potrzebne przy kuracji, by pobudzić miejscowe pobożne osoby do opieki nad chorymi i do dostarczania im odpowiednich środków doczesnych. A że takie prace wykonywane w duchu wiary i miłości zmierzają do tego, by apostolska gorliwość o zbawienie dusz — jaka na wszelki możliwy i stosowny sposób winna być i może być rozwijana skutecznie — przynosiła upragniony owoc, dlatego [misjonarze] poprzez ducha gorliwości naprawdę apostolskiej powinni przy odwiedzaniu biednych chorych zmierzać do spowodowania nawrócenia znajdujących się może w grzechu, do ożywienia gorliwości u letnich i do wzmożenia jej u gorliwych.

[396] A ponieważ czynna miłość, stosowana z wszelkim możliwym oddaniem wobec biednych chorych, stanowi cechę charakterystyczną Świętych i ponieważ misjonarze powinni starać się skutecznie o większe uświęcenie dusz, przeto jest rzeczą niezbędną, by nie tylko słowami, lecz nade wszystko świętym czynem, będącym dowodem prawdziwej miłości, starali się o nią skutecznie. Dlatego nie zadowolą się jednorazowym odwiedzaniem, lecz [niech to czynią] tylekroć, ilekroć trzeba dokonać dzieła czynnej miłości.

[397] W czasie trwania świętej misji będą w mieście mieli na sercu jeszcze innych biednych, szczególnie ubogie wdowy z małymi dziećmi, niezdolnymi jeszcze do zdobycia środków niezbędnych do życia. Dlatego, o ile to znajdzie uznanie biskupa albo proboszcza, czy pierwszego spośród miejscowego kleru, w jakimś dniu, czy codziennie przy końcu kazania, polecą je wiernym. Potem za pośrednictwem dostatecznej liczby braci i sióstr[298] zbiorą składane ofiary, by zaradzić najpilniejszym potrzebom. W takim przypadku należy zawsze nieść pomoc w postaci łóżek dla zapobieżenia zgorszeniu w rodzinach albo odzieży dla okrycia nagich, albo [żywności] dla nasycenia głodnych. Misjonarze jednak nie będą brali nigdy tych ofiar w depozyt; a należy to załatwić w ten sposób, by lud wiedział, że nie mieszają się do rozdawnictwa w żaden sposób. Powoła się zatem deputację składającą się z ośmiu lub więcej znaczniejszych w mieście osób, spośród których dwie ze znanych z uczciwości, miłosierdzia i dostatku. U nich to złoży się w depozycie zebrane ofiary, które pod przewodnictwem biskupa albo proboszcza czy pierwszego spośród kleru będą rozdzielone na podstawie sprawozdań złożonych przez poszczególnych członków deputacji. Każdy z nich razem z właściwym proboszczem, czy z innymi osobami wyznaczonymi przez niego, odwiedzi uprzednio osobiście godne wsparcia biedne rodziny i zapozna się z ich potrzebami.

[398] Z uwagi na różnorodność potrzeb i na konieczność umiejętnego zaspokajania ich, misjonarze zalecą wiernym składanie ofiar nie tylko w formie gotówki, lecz także w przedmiotach, jak odzież, obuwie, używane już przez zamożniejsze rodziny, by przyodziać niedostatecznie okrytych — jak płótno, koce, prześcieradła, grube osnowy na sienniki; dalej, artykuły spożywcze, jak zboże, mąka, warzywa i inne odpowiednie a potrzebne ludziom z ubogich warstw produkty przeznaczone do spożycia. Dla przeprowadzenia zaś zbiórki te same osoby wchodzące w skład deputacji udadzą się do właściwych zasobniejszych rodzin, gospodarstw rolnych, sklepów, gdzie mogliby otrzymać dla potrzebujących tego rodzaju pomoce.

[399] Aby zaś te dzieła miłosierdzia nie były nigdy zaniedbywane, należy je uważać (bo takimi są rzeczywiście) za dzieła prawdziwej religijności, czystej i nieskalanej : Haec est religio munda, et immaculata visitare viduas et pwpillos in tribulatione eorum [por. Jk 1, 27][299]. Ponieważ jest również rzeczą konieczną, by dla obfitych owoców świętej misji misjonarze ukazywali religijność w praktyce, przeto dzieła tego rodzaju prócz modlitwy uważać powinni za najskuteczniejsze środki, by ewangeliczne przepowiadanie uczynić owocnym. Toteż niech pamiętają, że gdy Odkupiciel rozmnożył chleb, wówczas lud Go rozpoznał i ogłosił za Mesjasza przepowiedzianego przez Proroków [por. J 6, 14].

[400] Ażeby jednak dla fałszywych oskarżeń nieprzyjaciół dobra nie udało się szatanowi zniweczyć owoców miłosierdzia, gdyby poproszono misjonarzy do uczestniczenia w sprawie rozdziału, niech takiego zadania nie podejmują się nigdy, ale niech się ograniczą do tego, by roztropnie, z jak naj chwalebniejszą dokładnością i miłością doprowadzono do wykonania [tegoż zadania].

[401] Aby misje przyniosły trwały owoc i doprowadziły do założenia wszystkich dzieł charytatywnych i apostolskich, jakich wymagają potrzeby ludu i jakie szerzy instytucja prokur Pobożnego naszego Zjednoczenia, misjonarze już od pierwszych dni zapowiadać będą ludowi, że w dniu ostatnim dokona się ogólnej i wieczystej agregacji całej ludności do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. Przedstawią też wiernym w sposób dostateczny pojęcie tego Zjednoczenia i wyjaśnią je; poinformują ich nadto, po ogólnej agregacji ludności, że dla utrwalenia po ukończonej ich misji środków koniecznych do zaspokojenia wszelkich ich potrzeb założy się prokurę Pobożnego Zjednoczenia.

[402] By jednak lud przygotował się lepiej do łask agregacji jak i do dobrodziejstwa planowanej prokury, [misjonarze] w czasie trwania misji świętej zwracać się będą we wszystkich wspólnotach miejskich jakiegokolwiek autoramentu z wezwaniem do wytrwałej modlitwy, a także by ją lud zanosił co dzień publicznie w kościele; zalecą też gorąco, by modlono się [o to] także w rodzinach, tak wspólnie jak indywidualnie. Zapowiedzą prócz tego, że wszystkie modły w czasie rozmaitych funkcji misyjnych są zanoszone [do Boga] nie tylko o uproszenie owoców misji, ale również o powiększenie ich i uwiecznienie poprzez wspomnianą ogólną agregację ludności i poprzez założenie [planowanej] prokury.

[403] Można by się obawiać nie bez racji, że jeżeliby prokury Pobożnego Zjednoczenia nie założyło się w czasie świętej misji, jej planowanie mogłoby spełznąć na niczym. Dlatego misjonarze jeszcze w toku prowadzonej świętej misji uzgodnią z biskupem albo z pierwszym spośród kleru czy z proboszczem wszystko to, co jest niezbędne do takiego założenia, zgodnie z metodą i zasadami ustalonymi w Pobożnym Zjednoczeniu w tej materii[300]. W takim razie zwalnia się z wszystkich przepisów przewidujących założenie prokury w miesiąc po ogólnej agregacji ludu. Tak tedy przygotowawszy wszystko co potrzebne do ustanowienia prokury, w dniu ogólnej agregacji dokona się również formalnego aktu założenia prokury; jednakże w dni poprzedzające [ten fakt] zbierać się będą w odpowiednim czasie konsulty niezbędne do tego, by ułożyć wszystko w taki sposób, by zapewnić powołanie prokury do życia, ze wszystkimi działami, według jej założeń, zgodnie z potrzebami ludu.

[404] Rektorowi prokury przekażą misjonarze wszelkie druki niezbędne do jej założenia i rozwoju[301].

A ponieważ chodzi tu o dzieło Boże, dlatego przed i po założeniu [prokury] nie przestaną nigdy polecać jej Bogu i zachęcać do tego wiernych, gdziekolwiek nadarzy się okazja mówienia o sprawach Królestwa Jezusa Chrystusa.

[405] Przeróżne są religijne praktyki, przez które w czasie świętych misji można i powinno się doprowadzić lud do skruchy i do szczerego nawrócenia. Jest jednak rzeczą niezbędną, by misjonarze starali się o jedno i o drugie[302] z najszczerszymi uczuciami kornego i ufnego serca, by towarzyszyło im błogosławieństwo Boże, bo bez niego nie można oczekiwać tych bezcennych skutków, dla których osiągnięcia warto te praktyki podejmować. Niech zatem starają się przygotować je i rozkładać z wielką dokładnością, gdyż taka jest ich natura, że jeżeli nie przygotuje się ich dobrze i nie rozplanuje, owoc ich może być udaremniony przez najmniejszy wypadek, mogący być skutkiem zaniedbania, jakie by się przytrafiło przy duchowym zwłaszcza przygotowaniu.

[406] W ciągu dni świętej misji urządzą, a postarają się, by były urządzane i więcej razy, budujące procesje pokutne z uczestnictwem nie tylko ludu miasta czy miejsca świętej misji, lecz również z sąsiednich miejscowości czy terenów; należy się przy tym postarać, by w budującym szyku niesiono triumfalnie obrazy otaczane szczególną czcią na danym terenie, w miejscowości, mieście czy parafii.

W tego rodzaju procesjach osobno kroczyć będą mężczyźni, osobno niewiasty, a byłoby lepiej (jeżeli ze wszelkich względów okaże się to wskazane), by w niektórych z nich uczestniczyli tylko mężczyźni, w innych same niewiasty, wraz z towarzyszącym proboszczem czy innymi kapłanami starszymi i gorliwymi.

Nabożne odprawianie takich procesji ma sprzyjać wspólnemu zbudowaniu, odmawiane zaś modlitwy mają zmierzać do uproszenia poprawy grzesznych, a wytrwania w dobrym wszystkich ludzi.

[407] Praktyka uroczystej Drogi Krzyżowej z krótkimi a żarliwymi przemówieniami przy każdej stacji oraz następujące potem budujące niesienie w procesji wizerunku Jezusa zdjętego z krzyża, w celu uzmysłowienia momentu, gdy martwe Jego Najśw. Ciało niesiono do grobu, może być bardzo pomocne w budzeniu w sercach wiernych jak najżywszych uczuć i pełnych miłości aktów odpowiadania na Jego nieskończoną miłość, którą powodowany umarł za nas na krzyżu. Przeto misjonarze będą to nabożeństwo przeprowadzać z całą czułością serca, ufni, że pamięć o ranach Jezusa za nas ukrzyżowanego będzie niby grot ognisty przenikający wszystkie serca i przynaglający do miłowania nieskończonego Miłośnika dusz. Do tego jednak, by tę świętą i wzruszającą funkcję odprawiać z obfitym owocem, jest rzeczą niezbędną, aby misjonarze usposobili lud do tego tak, iżby się w tym nawet nie zmiarkował.

[408] Ukazać ludowi w jakimś stosownym momencie przy końcu głównego kazania św. obraz Najśw. Maryi Panny z Dzieciątkiem w postawie zapraszającej, to pociągnąć serca grzeszników do pokuty. Jest to jeden z tych składników świętych misji, który wypraktykowany w czasie ich trwania, okazał się skuteczny w doprowadzaniu do poprawy życia bardzo wielu nawet najbardziej opornych grzeszników. A zatem misjonarze będą się starali przeprowadzać to święte nabożeństwo z najwyższą wiarą w skuteczne a tak możne wstawiennictwo Najśw. Maryi. Dlatego przygotowując św. obraz przyozdobią go pobożnie i w budujący sposób, ustawią przy nim sporo zapalonych świec i pochodni oraz przedstawią go przy dźwiękach dzwonów i organów, a także przy ufnych, pobożnych i pokornych aklamacjach ludu.

Po ukończeniu tego nabożeństwa św. obraz Najśw. Dziewicy pozostawią na podwyższeniu lub umieszczą na innym miejscu sposobnym do budzenia pobożności wiernych i postarają się, by świece płonęły aż do końca świętej misji.

[409] Do budzenia wiary ludu, że dozna on zmiłowania przez modły sług Przybytku, ponieważ napisano o nich: Inter vestibulum et altare plorabunt sacerdotes et ministri Domini et dicent „Parce Domine, parce populo Tuo”[303], bardzo się nadaje następująca praktyka: w jakimś dniu misyjnym, w pewnym momencie głównego kazania albo przy jego końcu, przykładni kapłani, w większej liczbie, przybrani w humerał, albę z cingulum i fioletową stułę, boso, parami, w dobrym porządku — a jeden z nich, w kapie również fioletowej, dźwigając drzewo św. krzyża — kierują się do głównego ołtarza. Umieściwszy najśw. relikwię św. krzyża pod małym, przygotowanym do tego celu baldachimem, wszyscy upadłszy na twarz u stóp ołtarza, tak sformowani, by otoczyć go wieńcem, potrzykroć, głosem mocnym i błagalnym, za każdym razem coraz wyższym, z coraz pobożniejszym, ufniejszym i pokorniejszym uczuciem powtarzać będą: Parce Domine, parce populo Tuo[304]. Za każdym zaś razem będą milczeli przez cały czas, gdy kaznodzieja, krótko, lecz skutecznie, będzie starał się budzić ufność wiernych w modły sług Bożych o uzyskanie miłosierdzia. Za trzecim razem kaznodzieja, stosownie do odczuwanego rzeczywiście natchnienia, będzie się starał budzić uczucia ufności w uzyskanie upraszanych zmiłowań; będzie zaś do tego zachęcał jeszcze bardziej w momencie polecenia wydanego kapłanowi, by pobłogosławił wiernych relikwią drzewa św. krzyża, i każe ufać na podstawie modlitwy, jaką zanosił Boski nasz Odkupiciel za swych nieprzyjaciół, kiedy to przybity do krzyża, z jego wyżyn zwracał się do swego Przedwiecznego Ojca mówiąc: Pater, ignosce illid, ąuia nesciunt quid faciunt[305].

[410] Niemały też owoc przynieść może użycie dyscypliny, jaką na podwyższeniu może zastosować kaznodzieja podczas zasadniczej nauki w jednym dniu czy częściej, w zależności od tego, jak każe mu natchnienie, czy jak to uzna za stosowniejsze dla doprowadzenia ludu do skruchy.

Można też stosować inne jeszcze praktyki budujące, dobrze wyważone i prowadzone wedle ustalonych prawideł, stosowane już i wypróbowane w czasie świętych misji z dobrym skutkiem dla ludu (dopuszczane przez kierownika misji, jednakże bez zaniedbania wyżej już wyszczególnionych). Do nich zaliczyć by można szczególnie procesję pokutną i wspomnianą wyżej praktykę[306], noszącą miano: „Chrystus Umarły”, i inne.

[411] Niech misjonarze mają w pamięci, że dobre wykonywanie tych i innych praktyk może sprzyjać uświęceniu ludu w sposób przedziwny; niemniej powinni oni nade wszystko mieć na uwadze to, że dobry przykład dawany z ich strony stanowi (by tak powiedzieć) widowisko najbardziej oddziałujące na patrzący lud i najbardziej stosowne do prowadzenia ogółu do poprawy życia; toteż w czasie wszystkich prac świętej posługi ewangelicznej i w całym postępowaniu zewnętrznym są obowiązani pobudzać wiernych czynem do tej świętości, o jakiej do nich mówią. Dlatego:

[412] Ponieważ sprawowanie Najśw. Ofiary jest przedmiotem największej uwagi ludu i ponieważ misjonarze powinni go dobrze przygotować, by zbliżał się do ołtarza świętego dla uczestniczenia w Najśw. Eucharystii odpowiednio przygotowany i z dziękczynieniem, przeto nie dopuszczą oni nigdy do tego. by widziano ich zdążających do świętego ołtarza bez uprzedniego godnego przygotowania do sprawowania Mszy św. Również po jej odprawieniu oddawać się będą niezbyt długiemu [lecz] nabożnemu i gorącemu dziękczynieniu. Czynić to będą w głębokim skupieniu, w miejscu odpowiednim, spokojnym i cichym, by z jak największym wylaniem polecać Majestatowi Bożemu w sposób skuteczny wszystkie potrzeby świętej misji. Owszem, będą je[307] odprawiać z wielką nabożnością, w duchu wiary, nie krócej niż pół godziny.

[413] Nie dopuszczą też, by widziano ich kiedykolwiek zmierzających do głoszenia słowa Bożego bez uprzedniego, choćby niedługiego przygotowania i bez pokornej a gorącej modlitwy. Także po tym głoszeniu i po odpowiednim wypoczynku spędzą pewien czas na modlitwie, aby polecać Bogu i Najśw. swej Matce owoc już zebrany i większy jeszcze, jaki w swym czasie ma zrodzić zasiane ziarno słowa Bożego.

To samo czynić będą udając się do konfesjonału i po skończeniu spowiadania, a to tym bardziej, że chodzi o sprawę ważniejszą, bo załatwianą w św. trybunale pokuty.

[414] Wyjąwszy składane przełożonym obowiązkowe wizyty oraz odwiedziny chorych, wszystkie inne wizyty grzecznościowe czy dla rozrywki są całkowicie misjonarzom wzbronione z uwagi na polecenie Jezusa Chrystusa: Nolite transire de domo in domum, neminem per viam salutaveritis[308].

Nie będą mogli nigdy iść na obiad poza dom, ustronie, kolegium czy klasztor, w których mieszkają.

[415] W miejscu zamieszkania odprawią codziennie rozmyślanie, modlitwy, rachunki [sumienia] i czytanie przy stole, w taki sposób, jaki jest stosowany w naszych świętych ustroniach. Gdyby rozsądek, z uwagi na [zbyt wielką] ilość pracy i trudów związanych ze świętym posługiwaniem, nakazał ich zmniejszenie, nie należy pomijać wspólnych ćwiczeń co do ich przedmiotu i ilości, lecz odprawić je krócej, ale wszystkie.

[416] Prócz zupy, nie przyjmą więcej niż dwa dania na obiad, na wieczerzę zaś nie więcej niż jedno, prócz sałaty czy zupy; nie będzie jednak wzbronione podawanie sera i owoców, gdyby ofiarował to jakiś dobroczyńca. Wszystko jednak co pozostanie z dziennego pożywienia rozdadzą ubogim, dając pierwszeństwo wdowom i sierotom.

Posty przepisane przez Kościół zachowywać będą z całą możliwą dokładnością.

Kierownik będzie dbał o to, by nikt nie zrujnował sobie zdrowia wskutek nadmiernych prac i postów albo z braku niezbędnego odpoczynku.

[417] Nie będą przyjmować ofiar mszalnych, lecz poproszą ofiarodawców, by zwrócili się z tym do kapłanów ubogich albo do miejscowych czy sąsiednich przedstawicieli zakonów żebraczych.

Gdyby im ofiarowano drogocenne przedmioty w celu ozdobienia nimi świętego obrazu Najśw. Maryi Panny obnoszonego przez misjonarzy, niech ci każą je zawiesić dla ozdoby jakiegoś innego obrazu, cieszącego się szczególną czcią w danym miejscu czy w jakimś bliskim sanktuarium.

[418] Niech nie przykładają nigdy rąk do świeckich interesów, ale niech się ograniczają do zalecenia co do nich sprawiedliwości i słuszności.

I w ogólności powstrzymywać się będą od wszystkiego, co w misjonarzu byłoby mniej budujące, pamiętając, że zawsze i we wszystkim mają być światłością świata i solą ziemi [por. Mt 5, 14 i Mt 5, 13].

[419] Aby misjonarze mogli cieszyć się nienaganną zawsze reputacją, nie będą pokazywać się sami na publicznych ulicach ani w domach, do których udają się, by je poświęcić lub by w nich wyspowiadać niemocą złożonych, lecz zawsze w towarzystwie albo drugiego misjonarza, albo innego kapłana czy przykładnego świeckiego.

Przy spowiadaniu chorych niewiast niech pamiętają, by zostawiać drzwi uchylone, jak to nakazuje Rytuał Rzymski[309] Towarzysz niech czeka nań w przyległym pokoju, z którego spowiednika można widzieć bez słyszenia go.

[420] Przyjąwszy taką oto budującą postawę, przejawiającą się przede wszystkim w najdoskonalszym stosowaniu pokory i miłości, [misjonarze] będą kontynuować świętą misję i tak jej dopełnią.

Na dwa mniej więcej dni przed zakończeniem świętej misji urządzi się z wielką uroczystością i z pobożną okazałością pierwsze Komunie chłopców, a w przedostatnim dniu — dziewcząt; w dniu zaś ostatnim odbędzie się generalna Komunia niewiast.

Pierwszym Komuniom, a także generalnym Komuniom niewiast i mężczyzn, będą towarzyszyły krótkie, lecz żarliwe przemówienia misjonarza.

[421] Od pierwszych dni misji będą też dla kandydatów do bierzmowania prowadzone nauki o tym sakramencie. Samego zaś bierzmowania będzie się udzielać albo w dniu świątecznym przypadającym w czasie misji, albo w innym dniu, według uznania biskupa.

W ostatnim dniu świętej misji urządzi się generalną Komunię mężczyzn, z całą możliwą uroczystością i przykładną wystawnością, ale bez odpustowej wrzawy.

[422] Aby się nie zdarzyło tak, że ktoś przy końcu świętej misji pozostałby bez możności zadośćuczynienia pragnieniu przystąpienia do św. sakramentów pokuty i Eucharystii, wszyscy misjonarze w każdy dzień misyjny będą słuchać spowiedzi w każdym czasie wolnym od dzieł świętego posługiwania; jeżeli zaś zajdzie potrzeba, poprosi się jeszcze innych księży świeckich i zakonnych z danego miejsca czy sąsiedztwa, by pomogli w spowiadaniu wiernych.

[423] By jednak nikt z ludu nie musiał opuścić jakiejś nauki czy kazania, o ile możliwe nie będzie się słuchało spowiedzi podczas przemówień; zasadę tę wszakże należy stosować tylko wedle możności i gdy uzna się to za właściwe, bo przecież o wiele ważniejsze jest to, by nikt nie był pozbawiony sakramentalnej spowiedzi.

[424] W popołudniowej porze ostatniego dnia odbędą się następujące obrzędy:

By objąć cały lud czynną i powszechną miłością, odprawi się najpierw uroczyste

poświęcenie pól dla uproszenia obfitości owoców ziemi; uczyni się to z całą nabożną, budującą i wywierającą wrażenie okazałością, jednakże bez zgiełku i hałasu, przy zastosowaniu zatwierdzonego obrządku[310].

[424a] Potem wraca się do miasta i przy dźwiękach wszystkich miejskich dzwonów, z głównego placu udziela się błogosławieństwa domów, sklepów i fabryk miejskich, prosząc o nie czterokrotnie, przy zwracaniu się w cztery strony świata: na wschód, zachód, południe i północ.

Po poświęceniu pól, albo przedtem, jeden z misjonarzy, jeżeli ma do tego dosyć sił, bierze krzyż na ramiona i dźwiga go aż na miejsce przygotowane do ustawienia go ku powszechnemu zbudowaniu i na wieczystą pamiątkę misji. Następnie umieści się na nim napis wykuty w żelazie czy mosiądzu, albo lepiej w marmurze, w takich oto słowach: „Na pamiątkę Misji w roku...”

[425] Potem [wszyscy] udają się do kościoła, gdzie główny kaznodzieja rozdaje najpierw pamiątki. Po ich rozdaniu dokonuje się aktu generalnej agregacji ludu do Pobożnego Zjednoczenia oraz przystępuje do założenia prokury.

Gdyby ludność była już agregowana, przeprowadzi się odnowę rytu agregacji, by ożywić zapał wiernych do wszelkich dzieł prokury.

Udzieli się potem ludowi ostatniego błogosławieństwa, połączonego z odpustem zupełnym, a zwanego „Błogosławieństwem Papieskim”.

[426] Wreszcie wystawia się Najśw. Sakrament, intonuje się Te Deum i błogosławi się lud Najśw. Sakramentem.

Jeżeli się przewiduje, że w ostatnim dniu nie będzie można przeprowadzić wszystkich opisanych obrzędów, pewne z nich można wykonać w jakimś dniu poprzednim, a zależnie od okoliczności, także i po wszystkim; to jednak należy czynić rzadko.

W dni poprzednie [misjonarze] powinni agregować do Pobożnego Zjednoczenia wspólnoty kościelne zakonne i świeckie.

[427] W ciągu pierwszych dni świętych misji misjonarze postarają się o to, by na drzwiach domów, sklepów, magazynów i tam, gdzie uważa się jeszcze za stosowne, porozmieszczano druki pamiątkowe i inne sporządzone dla zadośćuczynienia za zniewagi wyrządzane przez bluźnierstwa Bogu, Jezusowi, Najśw. Maryi Pannie i Świętym.

Rozprowadza się pobożne obrazy, książeczki do nabożeństwa i żywoty Świętych, stosownie do rozpoznawanych potrzeb penitentów.

Rozprowadza się również druki z propozycjami praktycznymi wysuwanymi przez nasze Zjednoczenie, a podejmowanymi w czasie misji.

[428] Jeżeli w mieście działa już prokura Pobożnego Zjednoczenia, będą się odbywały konferencje i konsulty z tymi, co do niej należą i którzy wspierają jej dzieła, dla ożywienia we wszystkich zapału, dla umocnienia istniejących już dzieł prokury i dla zainicjowania tych, których jeszcze nie było, ale widzi się ich pożyteczność i potrzebę dla ludu.

[429] W wypadku publicznych niesnasek jedno z wielkich przemówień poświęci się próbie pojednania, a gdyby się tego nie udało osiągnąć przez publiczną naukę, wyśle się gorliwych i roztropnych pośredników, którzy je przygotują.

Gdyby na skutek kazania o zgorszeniu przyniesiono gorszące książki, druki i inne jakiegokolwiek rodzaju przedmioty, w ostatnim dniu po krótkiej odpowiedniej przemowie spali się je publicznie.

Gdyby po kazaniu o miłości braterskiej przekazano noże, sztylety czy broń jakiegokolwiek rodzaju, zniszczy się je również w ostatnim dniu ku powszechnemu zbudowaniu, po stosownym przemówieniu.

[430] By nie zabrakło czasu do dokładnego przeprowadzenia wszystkich czynności i obrzędów, misja święta trwać powinna przynajmniej przez piętnaście dni, włączając w to dzień otwarcia.

Jeżeli jest dostateczna liczba misjonarzy, by ktoś z nich zajął się prowadzeniem rekolekcji dla seminarium i dla kleru, należy podjąć tę pracę przynajmniej przez osiem dni, codziennie z dwoma rozmyślaniami i z dwoma naukami odnowy.

Jeżeli inni mogą poświęcić się prowadzeniu rekolekcji w innych pobożnych zakładach, niech to czynią, dając jednak pierwszeństwo tym, w których odsiaduje się karę, z uwagi na większą potrzebę tam przebywających.

[Uwaga dla] kapłanów Zjednoczenia, czy do niego agregowanych, gdy dostąpią łaski udania się na święte misje w krajach pogańskich[311].

[431] Gdy widzi się tak obiecujące dojrzewanie i gotowość ludów na coraz szybsze rozszerzanie się Kościoła Jezusa Chrystusa, można żywić nadzieję, że większe skupska ludzkie w dalekich krajach, dziś pogańskich, niebawem będą pełne katolików, a katolickie obrzędy będzie tam można sprawować z taką swobodą, że i w tamtych stronach będzie wnet można stosować w praktyce metodę świętych misji przepisaną w tych Regułach. A chociaż nie dałoby się wykonać ich wszystkich w szczegółach, to jednak powoli i stopniowo wprowadzi się je tam w całości.

[432] I tu trzeba pamiętać, że zbożna posługa krzewienia świętej wiary z samej natury wymaga, by równolegle z przepowiadaniem Ewangelii wprowadzano wszystkie działy świętego posługiwania, wszystkie obrzędy i wszystkie religijne praktyki, jak i zbożne instytucje apostolskiego Kościoła rzymskokatolickiego. Jesteśmy zatem obowiązani współpracować z tym [dziełem] z całym oddaniem i skutecznością ku większej chwale Boga i ku pożytkowi dusz.

Wszyscy przeto kapłani mający się udać do krajów pogańskich powinni być dobrze zorientowani w naturze, w powstawaniu, w regułach, zasadach, w rozwoju różnych zbożnych dzieł i instytucji Kościoła katolickiego, jak i tych, które popiera prokura Pobożnego Zjednoczenia; wyjeżdżając zaś powinni zabrać z sobą wszystkie książki i druki konieczne i stosowne do rzeczywistego i ciągłego szerzenia tych dzieł oraz ich upowszechniania.

Rozdział 2 O misjach w krajach pogańskich

[433] Pobożne nasze Zjednoczenie, a jeszcze bardziej Stowarzyszenie Księży, stanowiące część wewnętrzną i dynamizującą tegoż Zjednoczenia, oddaje się od samego początku swego istnienia krzewieniu Królestwa Pana naszego Jezusa Chrystusa; poruszone zaś do żywego tkliwą miłością wyrażoną przez samego Odkupiciela w słowach: Messis ąuidem multa, operarii autem pauci, rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam[312], czuło się zawsze jak najbardziej zaangażowane do współdziałania, za pośrednictwem niezawodnego środka zalecanego przez Chrystusa w postaci modlitwy, w pozyskiwaniu ewangelicznych pracowników.

[434] Mając zaś możliwość niesienia pomocy w ich przygotowywaniu przy użyciu innych również, i niezbędnych środków, stara się jeszcze zachęcać często młodsze duchowieństwo, by na zwyczajnych drogach łaski uwrażliwiało się na głos Niebieskiego Gospodarza żniwa, gdy [kogoś z tych młodych] wezwie do roztaczania opieki nad duszami rozsianymi w owych krajach pogańskich. Dlatego to Stowarzyszenie Księży tegoż Pobożnego Zjednoczenia wspomaga tych duchownych, którzy jakimkolwiek sposobem i w jakimkolwiek dziale świętego posługiwania chcą w świętym skupieniu zdobywać tę świętość, wiedzę i doświadczenie, jakie są niezbędne do wykonywania wszelkich dzieł popieranych przez Pobożne Zjednoczenie posługujące się przy tym zakładanymi prokurami[313].

[435] Jednakże wobec tak wielkiego zapotrzebowania na wielu gorliwych, świętych i fachowych misjonarzy dla krajów pogańskich nasze Stowarzyszenie, prócz innych swych zadań, ma także na oku ustronie dla świętych misji zewnętrznych. W nim z miłością gromadzi kleryków i księży, którzy ożywieni prawdziwie apostolskim zapałem, czując w sercu zarodek powołania Bożego, pragną gruntowniej je poznać i upewnić się w nim, a także przysposobić się [do jego realizowania] poprzez zdobywanie świętości, nauki i wszystkich przymiotów niezbędnych dla misjonarza.

[436] Kandydaci, którzy proszą o przyjęcie dla wypróbowania swego powołania, prócz niezbędnych przymiotów, jakich żąda się od wszystkich pragnących wstąpić do Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia, muszą jeszcze przejawiać odpowiednią zdatność do tych dzieł gorliwości, jakie mają wykonywać w krajach pogańskich, [m. in.] zdolność i łatwość zdobycia [znajomości] jednego czy więcej, powszechniej używanych i użyteczniejszych języków.

[437] Od kleryków wymaga się, by mieli przynajmniej dwadzieścia lat, od księży, by nie przekroczyli trzydziestego piątego roku życia.

Jedni i drudzy powinni być fizycznie silni i cieszyć się zdrowiem.

Pierwszeństwo należy dawać obdarzonym takim charakterem i takimi wrodzonymi cechami, jakimi Bóg zwykł obdarzać wybrańców do wielkich dzieł ku swej chwale, która ma być szerzona wśród ludów.

[438] Nade wszystko musi [kandydat mieć] taką skłonność do cnoty i do doskonałości, żeby było widać, iż jest zdecydowany na świętość, i to nie na świętość zwyczajną. Można bowiem powiedzieć, że osoba o świętości zwyczajnej mogłaby dokonać wiele dobrego w krajach katolickich; udając się jednak do krajów pogańskich albo niewiele dokona, albo zgoła nic; tam bowiem wymagana jest świętość większa od zwyczajnej, tym większa, im w tych dalekich regionach, do których [misjonarz] idzie głosić Królestwo Jezusa Chrystusa, większe i poważniejsze są okazje i niebezpieczeństwa.

[439] Jedną z błędnych a fatalnych opinii, które utrzymywały się tak długo, a które i teraz mogłyby często dochodzić do głosu, jest właśnie mniemanie, że nie potrzeba się zbytnio troskać o zapewnienie misjonarzowi wielkiej świętości.

To, że wszyscy wierni zakładają, iż misjonarz jest pełen świętości, stanowi tylko obowiązek miłości nakazującej dobrze myśleć o wszystkich. Ale co do tego muszą mieć pewność ci, którzy przy wysyłaniu misjonarzy mają współpracować i którzy mają poświadczyć, że taki a taki kapłan nadaje się do pełnienia obowiązków na świętych misjach zewnętrznych.

[440] Otóż jednym ze szlachetnych celów świętego ustronia dla zagranicznych misji jest właśnie sprawdzanie świętości kandydatów. Nigdy jednak nie będzie się w tej sprawie miało prawdziwych i niezawodnych dowodów, jeżeli pod roztropnym, mądrym i świętym kierownictwem nie będą oni poddawani próbom umartwienia wewnętrznego i zewnętrznego, praktykowaniu rzetelnego wyrzeczenia się woli, doskonałego posłuszeństwa i zależności, ducha bezinteresowności i prawdziwej pokory. Dlatego jak Reguły Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia wszystkie wzorują się na najświętszym życiu Pana naszego Jezusa Chrystusa, tak według tych samych Reguł będzie się rządziło ustronie dla świętych misji zewnętrznych.

[441] Gdyby się zatem ktoś od tego uchylał, taka odmowa stanowiłaby całkiem pewny dowód, że nie posiada ani ducha, ani [odpowiedniego] usposobienia do pójścia na święte misje w prawdziwie apostolskim charakterze. Jeżeli bowiem misjonarz zawsze winien pamiętać zwłaszcza o słowach św. Pawła Apostoła: Posuit nos Apostolos novissimos tamquam morti destinatos[314], mianowicie, że powinien być gotów nawet na spotkanie śmierci, i to poprzez najokrutniejsze męczeństwo, to jak może sobie ktoś wmawiać, że uchylając się od zachowywania Reguł Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia — bo nie umie się dostosowywać do życia wspólnego, do posłuszeństwa, do zależności w domu, gdzie wszystko jest miłością — będzie potem gotów oddać wśród mąk życie z miłości do Jezusa Chrystusa?

[442] Toteż ufamy, że w imię zasług Jezusa Chrystusa, ze wszystkich otrzymujących łaskę powołania na misje zewnętrzne ani jeden nie uchyli się od wiernego zachowywania Reguł Stowarzyszenia; a dla każdego z nich przedmiotem wielkiego zawstydzenia przed Boskim Sędzią w dniu ostatecznym byłaby pamięć o tych wojownikach, którzy dla zdobycia wieńca chwały ziemskiej poddali się wprzód surowej dyscyplinie wojskowej, a potem, gotowi na śmierć na polu [chwały], wyruszyli na front.

[443] Wynika z tego, że jeżeli żołnierze przed wyruszeniem na wojnę, z całą starannością odbywają ćwiczenia wojskowe, to tym bardziej ci, którzy jako dowódcy zastępów Jezusa Chrystusa, idąc za wewnętrznym głosem Boskiego powołania, ruszają, by wypowiedzieć wojnę diabłu i niszczyć jego królestwo przez krzewienie wiary świętej, nie mogą zadowalać się samymi tylko dobrymi pragnieniami, lecz powinni jeszcze z całą gorliwością, doskonałością i starannością przykładać się do opanowania najtrudniejszej sztuki krzewienia wiary świętej.

[444] I oto mamy drugi wzniosły cel założenia świętego ustronia dla misji zewnętrznych. Gdyby jednak ktoś, pragnąc udać się na misje, w samym jednak świętym ustroniu uchylał się od zdobycia koniecznych pouczeń i od wyrobienia w sobie zdolności koniecznej do krzewienia wiary — przy czym daleko mniej by się natrudził niż żołnierze przy opanowywaniu znajomości sztuki wojennej — wykazałby z całą pewnością, że brak mu ducha właściwego do świętych misji.

A jak misje w krajach pogańskich mogą się rozwijać w sposób cudowny, jeżeli tylko misjonarze zachowają pokój, zgodę i jedność ducha, tak niezgoda i różnice poglądów niweczą rozwój misji, a przynajmniej bardzo go hamują.

[445] Trzecim celem zakładania świętego ustronia dla misji zewnętrznych jest urabianie wszystkich misjonarzy na prawdziwych synów jednej i tej samej Matki. Tam mają być oni ożywiani wspólnym duchem, tj. duchem bezinteresowności i pokory; tam mają się przyozdabiać w wielką świętość, tam przejmować się tymi samymi zasadami doskonałości ewangelicznej i korzystać z tych samych środków duchowych opartych na najświętszym życiu Pana naszego Jezusa Chrystusa, by pałać prawdziwym i niegasnącym płomieniem większej chwały Bożej i zbawienia dusz; tam mają się wszyscy wyrabiać na mężów posłusznych i ulegających z synowską, z pełną czci i prawdziwie katolicką miłością Zastępcy Jezusa Chrystusa, najwyższemu Pasterzowi rzymskiemu, aby w cieniu Stolicy świętej przepajać się jedną i tą samą nauką Kościoła rzymskiego. Przejęci jego duchem, przygotowani do prac świętego posługiwania według obrządku katolickiego, rzymskiego i apostolskiego Kościoła św., w jedności i gorliwości mają wyruszać w świat, by głosić królestwom i ludom Ewangelię Królestwa Bożego i przekazywać im wraz z darem wiary świętej wszystkie skarby Kościoła Chrystusa.

[446] Kto ma choćby nawet słabe pojęcie o misjach, widzi jasno, że gdyby wszyscy misjonarze byli w ten sposób wyrobieni, nie byłoby pośród nich ani jednego, który by nie doszedł do bardzo skutecznych osiągnięć w dziedzinie ewangelizacji dla większej chwały Bożej i na pożytek dusz.

A ponieważ tego rodzaju wyrobienie misjonarzy ma dla religii przeogromne znaczenie, powinno się wytężyć wszystkie siły i użyć wszelkich środków wskazanych przez miłość i gorliwość, aby każdy, kto pragnie się udać na misje zewnętrzne, musiał dla takiego przysposobienia się przebywać przez pewien czas w świętym ustroniu dla misji zagranicznych[315].

[447] Jak kandydaci do Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia, przyjmowani zgodnie z Regułami i z naturą tegoż Stowarzyszenia, nie wiążąc się węzłem ślubu, lecz węzłem miłości, gorliwości, ducha Instytutu i zawieranej umowy, zostają do niego wcieleni, podobnie i ci, co wstępują do ustronia z myślą o zagranicznych misjach, po wypróbowaniu według Reguł i po uznaniu ich powołania, przez uznanie to zostają wcieleni do tegoż Stowarzyszenia[316].

[448] Po wypróbowaniu i po upewnieniu się o szczerym powołaniu [kandydatów], jeżeli to są klerycy, powinni ukończyć studia niezbędne do formacji na misjonarza.

Gdy chodzi o księży, którzy ukończyli już zwyczajne studia, to powinni zapoznać się z tym gałęziami wiedzy, jakie szczególnie będą im potrzebne w stronach, gdzie mają pracować.

[449] Jedni zaś i drudzy mają tak pogłębiać swą wiedzę, by stali się zdatnymi do chrześcijańskiego nauczania [również w szkołach]. Praca misjonarska nad rozkrzewianiem wiary św. i nad głoszeniem Królestwa Bożego jest niewątpliwie wielką rzeczą; niemniej w pewnych miejscach zachodzą okoliczności, w których, gdyby się znalazło dość kapłanów zdatnych do zakładania, kierowania i rządzenia seminarium pod okiem biskupa, mogłoby się to przyczynić do przygotowania tylu apostołów, ilu by było seminarzystów. Toteż wspólny wysiłek religijny winien zmierzać do przygotowania odpowiedniej liczby kapłanów zdolnych do kierowania seminariami, a jest to szczególnie aktualne za dni naszych, kiedy to [np.] w Stanach Zjednoczonych Ameryki rodzice katoliccy posyłają swe dzieci do szkół protestanckich, gdyż nie ma tam dość katolickich księży, którzy mogliby te dzieci kształcić.

[450] Jak misjonarze udający się do krajów pogańskich narażają się na bardzo wielkie niebezpieczeństwa, tak [odwrotnie] żyjący razem w seminariach, by nimi zarządzać i kierować, strzegą się wzajemnie i wspomagają miłością swą i gorliwością. Jest zatem rzeczą pożądaną, by w seminariach było wielu oddających się kierownictwu i zarządzaniu tych zakładów, zarówno dla zapewnienia im szczególnego postępu duchowego, j ak i dla przygotowywania dobrych pracowników, zdolnych do niesienia pomocy biskupom i do rozszerzania Królestwa Jezusa Chrystusa.

[451] Ci, co mają wyruszyć na zewnętrzne misje, powinni też przyswoić sobie te wszystkie wiadomości potrzebne misjonarzom; a ponieważ takie wiadomości mogą być w wielkiej mierze zawisłe od różnych okoliczności czasu przynoszącego zmiany, należy się starać o informacje u tych księży, którzy po ukończeniu swej misji w krajach pogańskich wracają teraz i takimi wiadomościami mogą służyć.

[452] Należy się też starać, by nie brakowało im wiadomości o geografii terenów, gdzie wyznaczono im misję.

Prócz tego powinni zapoznać się z dziejami religii terenów, na które się udają. Na wielu bowiem miejscach ludzie z biegiem czasu utracili dar tej wiary, jaką wyznawali ich ojcowie i jaką my posiadamy; tam zatem niech misjonarz da mieszkańcom do zrozumienia, że nawołuje ich do wyznawania tej religii, jaką wyznawali ich praojcowie.

[453] Wszyscy jednak zatwierdzeni do wyjazdu na zagraniczne misje muszą się koniecznie odznaczać nie tylko świętością i wiedzą, lecz także umiejętnością sprawowania sakramentów św., głoszenia słowa Bożego, katechizowania, zaopatrywania umierających oraz prowadzenia świętych misji według metody przepisanej w Regułach Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia. Chociaż bowiem nie można wymagać, by w krajach pogańskich szybko i w pełni udało się ją zastosować w naj drobniejszych szczegółach, to jednak, by nie pozbawiać ludzi dobrej woli skarbów złożonych w nasze ręce przez Boga, należy roztropnie i przezornie starać się o to, aby z biegiem czasu powoli ją wprowadzać, jeżeli nie w pełnym zakresie, to przynajmniej te j ej elementy, które dadzą się w czyn wprowadzić.

[454] Toteż wszyscy przed wyjazdem będą się oddawać przynajmniej przez sześć miesięcy praktyce spowiadania wiernych; kilka razy zaopatrzą umierających i udzielą parę razy sakramentu chrztu św. lub przynajmniej będą przy tym udzielaniu obecni. Przez cały niemal czas przebywania w świętym ustroniu będą kilkakrotnie w miesiącu głosić kazania, nauczać prostaczków, wygłaszać nauki katechizmowe do ludu; parę zaś razy poprowadzą rekolekcje dla jakiejś wspólnoty lub dla ludu, a także wezmą udział w przeprowadzanych misjach świętych.

[455] Aby z tymi elementami posługi kapłańskiej zaznajomić się jak należy, kandydaci na misje w świętym ustroniu dla misji zewnętrznych będą przynajmniej trzy razy w tygodniu miewać konferencje praktyczne i odbywać próbne ćwiczenia zajęć duszpasterskich z takim uszanowaniem, jakiego tak święty przedmiot wymaga. Konferencji tych nie należy prowadzić w sposób ogólnikowy czy po prostu dostosowany do katolickich terenów, ale trzeba w nich uwzględniać kraje pogańskie, mając na uwadze uprzedzenia, praktyki, zwyczaje, klimat, usposobienie i charakter różnych narodowości.

[456] W tym celu przygotuje się do druku opracowanie, w którym uwzględni się wspomniane elementy, a w zależności od poczynionych doświadczeń dołączy się wszelkie dokumenty, jakie zdaniem światłych misjonarzy uzna się za odpowiednie do tego, by nic nie stanęło na przeszkodzie w szerzeniu większej chwały Bożej i uświęceniu dusz.

[457] Aby jednak misjonarzy jak najlepiej usposobić do tego, by skutecznie szerzyli świętą wiarę i zapewnili na stałe dzieła ewangeliczne, niezbędne jest światło Boże, by poznać powołanie do tego, a także nieprzerwane a obfite łaski, by z nich można było korzystać; toteż wszystkie modlitwy Stowarzyszenia i całego Pobożnego Zjednoczenia będą odprawiane również i w tym celu. Co więcej, każdego kto wstąpi do świętego ustronia, by przygotowywać się do zagranicznych misji, poleci rektor tego ustronia modlitwom całej wspólnoty któregoś z klasztorów dziewic Bogu poświęconych, aby wszystkie, oddane wielkiej sprawie uformowania prawdziwego misjonarza i utrzymania go stale w wielkiej świętości i owocnej gorliwości, podjęły co do tego, by tak powiedzieć, święte zobowiązanie, oraz by przez swe nieustanne i zwielokrotnione modlitwy wypraszały u Ojca zmiłowań [por. 2 Kor 1, 3] wszystkie niezbędne do tego łaski. I tak się będzie postępować w odniesieniu do wszystkich [kandydatów na misje].

[458] Po wykazaniu, przez egzaminy i ćwiczenia, swej zdatności do pełnienia wielkich obowiązków misjonarskich w krajach pogańskich, misjonarze powinni przed odjazdem odprawić miesięczne rekolekcje według metody św. Ignacego[317]. A ponieważ rekolekcje te mają [oni] uważać za ostateczny termin, którego im Bóg przed wyjazdem użycza dla przygotowania się na wszelkie łaski konieczne do pełnego ukształtowania się na misjonarza, przeto wszyscy powinni je odprawić z jak największą gorliwością. A że rekolekcje nie będą owocne bez zachowania doskonałego milczenia, należy go przestrzegać jak najściślej, trzymając się metody podanej dla dni samotności[318].

[459] A jak Boski Odkupiciel wysyłał po dwu uczniów, tak też i nasi misjonarze, jeżeli nie wyjeżdżają w liczbie wystarczającej do kierowania seminariami czy kolegiami na terenach pogańskich, powinni wyruszać przynajmniej po dwóch. Jest to rzecz ogromnej wagi i wzajemnych korzyści, bądź dla wzajemnego kierownictwa duchowego, bądź dla udzielania sobie rad, bądź dla sprawowania sakramentów św. Dlatego też nie będzie się nigdy wysyłało jednego misjonarza, chyba że ma się go dołączyć do innego, przedtem już wysłanego, albo gdy zachodzą okoliczności sprzyjające wyjątkowo pracy jednego misjonarza.

[460] Wyjeżdżających misjonarzy należy zaopatrzyć w liturgiczne naczynia i szaty oraz we wszystko, co jest potrzebne do sprawowania Najśw. Ofiary i sakramentów świętych — o ile mają się udawać do miejsc, gdzie może nie ma tych przedmiotów.

Jeżeli ich placówki misyjne są ubogie i potrzebują przedmiotów do ozdoby kościołów, do odprawiania Mszy św. i [innych] świętych obrzędów, a także przedmiotów potrzebnych do wystawienia Najśw. Sakramentu, do procesji, czy do urządzania nabożeństw publicznych ku większemu zbudowaniu ludu, należy wedle możności postarać się o nie, by misjonarze byli zaopatrzeni dostatecznie we wszystko, co potrzebne.

[461] Trzeba ich również wyposażyć w Pismo św. i w podręczniki teologii dogmatycznej, apologetycznej i moralnej, w katechizm rzymski, w ceremoniał i we wszystko, co odpowiednio do zmian czasowych uzna się za konieczne do wypełniania zadań misjonarskich.

W celu szerzenia i pielęgnowania pobożności wśród wiernych misjonarze powinni być wyposażeni w odpowiednie władze, mieć książki i podręczniki, znać praktyki pobożne i odpusty, umieć poświęcać przedmioty dewocyjne i móc zapisywać wiernych do różnych bractw czy stowarzyszeń religijnych, jak do bractwa Różańca Św., Matki Boskiej Karmelitańskiej, Szkaplerza Niepokalanego Poczęcia, szerzonego przez Ojców Teatynów, Matki Boskiej Bolesnej, Trójcy Przenajświętszej, Najśw. Maryi Panny od wykupu niewolników, Paska św. Franciszka z Asyżu, Najśw. Serca Pana Jezusa i Serca Najśw. Maryi Panny, Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa i innych, jakie może powstaną w Kościele Bożym.

[462] Powinni też mieć upoważnienie do udzielania Błogosławieństwa Papieskiego z odpustem zupełnym na chwilę śmierci oraz władzę poświęcania różańców, medalików, krzyżów i krzyżyków w celu nakładania odpustów, jakby te przedmioty były poświęcone przez Ojca św.

Przede wszystkim zaś trzeba się postarać, by misjonarze mieli władzę zakładania Drogi Krzyżowej w tych miejscowościach, gdzie nie ma Ojców Franciszkanów, Obserwantów lub Reformatów.

Postarają się też o uzyskanie upoważnienia, jakiego św. Kongregacja Rozkrzewiania Wiary zwykła udzielać misjonarzom dla załatwiania spraw sumienia.

[463] Ponieważ wierni w innych krajach z czcią i szacunkiem odnoszą się do wszelkich świętych obrazów, różańców, książek i przedmiotów dewocyjnych przywożonych przez misjonarzy z Rzymu, należy zadbać i o to, by wszyscy misjonarze przed wyjazdem byli zaopatrzeni obficie w tego rodzaju przedmioty; dla większej zaś pociechy wiernych należy się postarać o poświęcenie przez Ojca św. tych przedmiotów, jakie on zwykle poświęca.

Rozdział 3

O niezmiernie doniosłym znaczeniu seminariów i o ustalonych dla nich przepisach

[464] Pobożne nasze Zjednoczenie, a tym bardziej stanowiące jego część główną i napędową Stowarzyszenie, powinno spośród wszystkich dzieł miłości i gorliwości stawiać na pierwszym miejscu seminaria, tak bardzo popierane i zalecane przez Wielebnych Ojców świętego Soboru Trydenckiego[319]

[465] Aby w seminariach uzyskiwać konieczne, budzące ogromne zainteresowanie i upragnione wyniki, jest rzeczą niezbędną, by znajdowały się one pod kierunkiem gorliwych kapłanów, kierujących się nie duchem spraw doczesnych, ambicji czy wygodnictwa, lecz duchem prawdziwie misjonarskim, który z życiem doskonałej ofiary łączy autentycznie apostolskiego ducha.

Kapłani Stowarzyszenia, jak i wszyscy słudzy świętego przybytku wpisani do Pobożnego Zjednoczenia, jeżeli odznaczają się duchem ofiary i apostolskiego zapału, będą mogli podjąć się jak najbardziej owocnego kierownictwa seminariów, czego rezultatem będzie ogromna chwała Boża i pożytek dusz.

[466] Gdy biskupi poproszą Stowarzyszenie Pobożnego Zjednoczenia o księży zdatnych do kierowania seminarium, właściwi rektorzy wybiorą tych, których z doświadczenia poznali jako mężów odznaczających się świętością życia, roztropnością i wiedzą, [zaletami] potrzebnymi do dzieła tak wielkiej doniosłości.

[467] Dla ułatwienia kierownictwa seminarium w duchu naszych założeń, nie powinno się zwiększać wydatków na to kierownictwo. Wszystkie dochody miesięczne będzie się składało do wspólnej kasy księży i braci przeznaczonych do pomocy czy kierownictwa seminarium; z tego pokryje się wydatki na odzież. A gdyby z uwagi na doskonalsze prowadzenie [zakładu] należało zwiększyć personel ponad liczbę określoną przy zakładaniu seminarium, należy w miarę możności przychylić się do tego, bez podwyższania jednak miesięcznych wynagrodzeń.

Wszyscy zatem księża i bracia pomocnicy czerpać będą ze wspólnej kasy środki pieniężne na żywność i odzież.

[468] Jeżeli seminarium ma swego lekarza, chirurga i apteczkę domową, wszystko to, na wypadek choroby, powinno służyć i naszym członkom. W przeciwnym razie koszty lekarstw pokrywa się ze wspólnej kasy; o bezinteresowne udzielenie zawodowej pomocy w charakterze lekarza czy chirurga trzeba poprosić kogoś z członków wpisanych do Pobożnego naszego Zjednoczenia.

[469] Jeżeli miesięczne wynagrodzenie jest większe niż wydatki łożone na te nasze potrzeby, których seminarium nie zaspokaja, i jeżeli ta nadwyżka wystarczy na pokrycie kosztów połowy albo jednego całego miejsca lub więcej, można to przeznaczyć na ten tak wzniosły cel, gdyż do naszego Instytutu należy troska o pomnożenie na wszelki sposób prawdziwych pracowników ewangelicznych.

[470] Gdy nasi członkowie obejmą kierownictwo seminarium, niech dla zachowania pokoju i miłości nie zwalniają z pełnionych dotąd obowiązków ani lekarza, ani chirurga, ani księgowego, ani inkasenta, ani adwokata, ani innych [zatrudnionych], chyba że dla jawnych nadużyć usunięcie ich uznałoby się za konieczne.

[471] W miarę jednak zwalniania się tych miejsc z jakiegokolwiek powodu, nasi członkowie powołają na nie ludzi zdolnych do objęcia danych stanowisk, i to takich, którzy nie cierpią niedostatku, a odznaczają się uczciwością, miłością i gorliwością, a są już albo będą wpisani do Pobożnego naszego Zjednoczenia, aby stosownie do założeń tegoż Zjednoczenia mogli w swym zakresie udzielać bezinteresownej pomocy; wszystkie bowiem [zdobyte w ten sposób] oszczędności obróci sią na spłacenie długów, jeżeli takowe istnieją, kolejno zaś na powiększenie w seminarium liczby alumnów.

[472] Gdyby ktoś z zatrudnionych w seminarium skłonny był do ustąpienia ze swego stanowiska, by umożliwiając w ten sposób innym zdolnym osobom ofiarowanie bezinteresownej pracy przynajmniej ubocznie przyczynić się do powiększenia liczby alumnów, powinniśmy z tego skorzystać z uwagi na ten sam cel.

[473] I trzeba pamiętać, że w naturze naszego Instytutu leży dokładanie wszelkich możliwych starań, aby bez naruszenia sprawiedliwości i miłości zmniejszać wszelkie wydatki w seminariach, których kierownictwo nam Bóg przekaże, by przez to zwiększyć liczbę bezpłatnych miejsc i by tak powiększyć liczbę młodzieńców dobrych i mających prawdziwe powołanie do świętej służby. W tym samym celu, podobnie jak dla pomnożenia liczby prawdziwych powołań, jak powiedziano, można zredukować liczbę zatrudnionych, tak można też zmniejszyć wydatki związane z budową czy remontami budynków przez wyszukanie bezinteresownego architekta, jeżeli jego pomoc jest potrzebna, albo przez zdobycie budulca od ludzi ofiarnych, którzy go mają. W jednej czy w kilku wspólnotach niewiast można uzyskać pomoc w praniu czy naprawianiu bielizny, bezpłatną całkowicie lub częściowo.

[474] Żywność [może być] ze znaczną oszczędnością przygotowana zawczasu albo przyjęta choć częściowo w darze od ofiarnej dobroci wiernych.

Trzeba jednak zauważyć, że kiedy seminaria będą dobrze kierowane i prowadzone ku wielkiemu zbudowaniu wiernych, spłyną na nie takie i tak obfite błogosławieństwa Boże, że wraz z rozkwitem świętości kapłańskiej ujrzy się idącą w parze obfitość środków doczesnych, proporcjonalnych do ilości alumnów.

[475] Należy jeszcze zwrócić uwagę, że liczba kleryków obdarzonych prawdziwym powołaniem zwiększa się w prostym stosunku do przykładu dawanego przez duchowieństwo. Dostateczna bowiem liczba ewangelicznych pracowników jest wynikiem wielkiego miłosierdzia, jakie Bóg okazuje narodom; a jeżeli te budują się przykładem alumnów, to tym samym przygotowują się coraz bardziej na otrzymywanie miłosierdzia Bożego.

Wszyscy przeto kierownicy seminariów niech pamiętają zawsze o bardzo ważnym obowiązku, jakim jest urabianie seminarzystów nie tylko pełnych ducha Bożego, ale też bardzo przykładnych.

[476] W celu kształtowania dobrego ducha w poszczególnych alumnach, jak i przykładnego zewnętrznego życia w ich zespole, będą stosować te same Reguły, którymi kieruje się Stowarzyszenie Pobożnego Zjednoczenia[320].

Może ktoś powie, że tych wymagań nie można stawiać seminarzystom, którzy przecież nie mają żyć ustronnie, lecz przebywać wśród ludu. Oto ta zgubna zasada, jakiej na świecie i w seminariach nie mógł wysunąć nikt inny jak tylko szatan i przewrotny duch [nieuporządkowanych] namiętności, a jaka niemal zawsze i prawie powszechnie triumfuje z nieobliczalną szkodą dla Kościoła Jezusa Chrystusa.

[477] To prawda, że seminarzyści zostawszy księżmi mają przebywać wśród ludzi, ale właśnie dlatego muszą się oni w seminarium utwierdzić w gruntownej i wypróbowanej świętości nie tylko przez pokonywanie pokus, ale i przez stosowanie wszystkich zasad życia duchownego, tak by przepojeni ewangeliczną doskonałością, dzięki czemu duchowni stają się światłością świata i solą ziemi [por. Mt 5, 14 i 5, 13], mogli ludzi nie gorszyć, lecz uświęcać.

[478] Prócz tego, z uwagi na ogromną potrzebę ugruntowanej świętości u księży, wymaga się, by ten, kto ma wnet otrzymać święcenia kapłańskie, doszedł już do świętości. I dlatego jak seminarium może się nazywać i jest w istocie nowicjatem przed kapłaństwem, tak też, jeżeli podchodzi się do tego obiektywnie, reguły seminaryjne powinny kształtować kleryków w doskonałości ewangelicznej, by alumni byli świętymi przynajmniej gdy opuszczają seminarium po przyjęciu kapłaństwa. Można więc powiedzieć, że tu leży charakterystyczna różnica między nowicjatem [przygotowującym] do kapłaństwa i nowicjatem [przygotowującym] do zakonu. Nowicjat bowiem zakonny ma to do siebie, że powinien przysposobić nowicjusza do złożenia uroczystej profesji, przez którą bierze on na siebie ważny obowiązek starania się o zdobycie ewangelicznej doskonałości; natomiast kleryk kończąc nowicjat przed kapłaństwem i otrzymując kapłaństwo powinien już być święty.

[479] A jeżeli w zakonach przyjmuje się tyle reguł doskonałości ewangelicznej oraz tyle zewnętrznych i wewnętrznych umartwień, ponieważ uważa się je za konieczne do osiągnięcia świętości i doskonałości, chociaż w świętych klasztorach jest mniej przeszkód, a dobre nastawienie jest jakby za ochronnym murem, który je zabezpiecza, czemuż nie chce się przyjąć przepisów doskonałości oraz zewnętrznego czy wewnętrznego umartwienia w seminariach, skoro biedni seminarzyści doszedłszy do kapłaństwa, po opuszczeniu seminarium, znajdą się pośród bardzo ciężkich i przelicznych okazji, w których łatwo w jednej chwili utracić cały dorobek duchowy zdobyty w seminarium? By zatem przy tego rodzaju okazjach, w których mogą się czasem znaleźć przy pełnieniu duszpasterskiej posługi, nie doznali zachwiania, jest tym bardziej niezbędną rzeczą, by byli w świętości mocno ugruntowani. Na zwyczajnej jednak drodze nie mogliby się w niej należycie utwierdzić, gdyby w seminarium nie byli urabiani i przepajani duchowo przez stosowanie zasad doskonałości i ewangelicznego umartwienia tak zewnętrznego, jak wewnętrznego.

[480] Trwając niezłomnie przy zasadzie kierowania seminariami według Reguł naszego Stowarzyszenia, wyjąwszy odchylenia czy dodatki konieczne ze względu na seminarzystów, na warunki, miejsce itd., dołącza się [tu] następujące zasady i uwagi:

[481] Do seminarium można przyjmować jedynie kandydatów w odpowiednim wieku, rokujących uzasadnioną nadzieję szczerego powołania. Nie należy zatem przyjmować kandydatów przed ukończeniem lat piętnastu, wyjąwszy szczególny wypadek, kiedy to [wychowawcy] u chłopca dostrzegają zgodnie i jasno wyraźne znaki uprzedzającego działania łaski.

Autentyczność swego powołania wykazuje [kandydat] przez przykładne życie, usposobienie skłonne do cnót; w szczególności zaś musi się wykazać podatnością [na dobry wpływ], uległością i posłuszeństwem, a ponadto dostatecznymi zdolnościami i zamiłowaniem do nauki, aby mógł stać się kapłanem wyposażonym w konieczną wiedzę do wykonywania prac świętej posługi.

[482] Po rekolekcjach, jakie na wstępie mają odprawić, klerycy przywdzieją sutannę. By zaś przy wstąpieniu do przedkapłańskiego nowicjatu szatę swego stanu nakładali z szacunkiem, z czcią i miłością, ceremonię poświęcenia sutann i ceremonię obłóczyn odprawi się nabożnie i budująco, bez nadmiernej jednak okazałości i zgiełku.

[483] Seminarzystów podzieli się na grupy, przy czym każda ma być niewielka, by można nią było łatwiej kierować i utrzymywać w porządku.

Na czele każdej grupy stoi w charakterze prefekta jeden z dojrzalszych, cnotliwszych, roztropniejszych i spokojniejszych seminarzystów.

Każdy prefekt ma być stale przy swej grupie i wszystkim przyświecać swym przykładem w możliwie najwierniejszym zachowywaniu Reguł, by we wszystkich budzić [ich] ducha, miłość i praktykę doskonałego ich przestrzegania.

[484] Aby jednak wszyscy spokojnie, lecz mocno wdrażali się do zdobywania ewangelicznej doskonałości, wszystkie grupy muszą prócz tego być ożywiane obejmującą wszystkich i rzec by można, samorzutną gorliwością. Stąd każda grupa będzie pozostawała pod osobną opieką jednego z Apostołów; w każdej też będzie dwu seminarzystów wybranych głosami jej członków, a zwanych prokuratorami: jeden [będzie] prokuratorem przestrzegania Reguł, drugi prokuratorem studiów.

[485] Zadaniem pierwszego będzie czuwać nad wszelkimi usterkami, jakie popełnia się przeciw Regułom, a ponadto ma on zwracać uwagę na wszystko, co zgodnie z Regułami należy wykonywać, tak aby żadna z nich nie była naruszana ani wewnątrz, ani poza murami seminarium.

Prokurator studiów ma w czasie rekreacji podtrzymywać rozmowy mogące wszystkich zachęcać do nauki w duchu miłości i gorliwości, nie zaś w duchu nieuporządkowanych namiętności.

Powinien też wychodzić z propozycją pewnych ćwiczeń o charakterze naukowym, co może skłaniać do takich prób, jakie mogą wywierać wielki wpływ na odpowiednie i konieczne postępy w naukach humanistycznych i naukach ścisłych.

Aby jednak duch gorliwości w doskonaleniu się i w nauce ogarniać mógł wszystkich, stanowisko prokuratora zmieniać się będzie co miesiąc.

[486] Ale na pierwszym miejscu ojciec duchowny, który ma być jednocześnie spowiednikiem, powinien nieznużenie starać się o to, aby seminarium wszędzie jaśniało doskonałym przestrzeganiem Reguł, i by w ten sposób kwitnęła praktyka cnót, jak i postęp w naukach tak ścisłych jak i humanistycznych.

Rektor i wicerektor powinni w różnych porach, tak za dnia jak nocą, czuwać jawnie i sekretnie, odwiedzając grupowe pokoje, by wszędzie przestrzegano porządku i regulaminowych przepisów; i uczynią wszystko, co powinien czynić wobec powierzonej rodziny kochający ojciec, który tę rodzinę utrzymuje w porządku, kieruje nią i rządzi; a taką rodziną jest właśnie seminarium.

[487] Seminarzyści, aby nie utracić tego, co zdobyli (a tego jest tak niewiele!), będą stale przebywali w seminarium, a do domów rodzinnych nie będą się udawać ani na wakacje, ani z racji choroby, chyba po ukończeniu seminaryjnych studiów.

[488] Podczas tego pobytu w seminarium nie zezwala się im na przyjmowanie wizyt z zewnątrz, wyjąwszy samych tylko rodziców, i to tylko raz w miesiącu. W jednym miesiącu mogą się rozmówić z ojcem, w drugim z matką, z tą jednak różnicą, że dla wszystkich ojców razem wziętych będzie wyznaczony jeden dzień, a w nim określona pora; dla matek będzie również wyznaczony dzień i pora; gdyby jednak w tym samym czasie zjawiły się z nich dwie lub więcej, rozmowa odbędzie się w oddzielnych miejscach.

[489] Pełny zarząd seminarium kierowanego przez naszych księży stanowią: rektor, wicerektor, ojciec duchowny i — jeżeli seminarium jest liczebnie wielkie — do pomocy jeden lub dwu spowiedników. Do tych należy dodać wykładowców i profesorów różnych przedmiotów.

[490] Oprócz księży będą tam i bracia pomocnicy w liczbie wystarczającej do obsadzenia wszystkich funkcji służących potrzebom materialnym w stosunku do liczniejszej czy mniej licznej wspólnoty. W miarę możliwości nie należy w zasadzie przyjmować płatnej służby, gdyż niełatwo jest o takie osoby odznaczające się pełną prawością; ta zaś niezbędna jest, by zabezpieczyć seminarzystom czystość obyczajów, ich sprawy doczesne, a także stosunki ze światem zewnętrznym, czasem niebezpieczne. Dlatego ze wszech miar należy się starać, by zajęcia [te] powierzać naszym ludziom.

[491] W celu przyzwyczajania seminarzystów do życia prostego i skromnego, wszyscy zajmą się osobiście sprawami dotyczącymi czystości pokoju, łóżka, sypialni i wszystkich innych potrzebnych rzeczy, by w ten sposób zmniejszyć też ilość sił najemnych.

Z tych samych powodów co tydzień wyznaczać się będzie na zmianę po paru alumnów na dzień, by usługiwali do stołu na zmianę przy porannym i wieczornym posiłku, w pierwszej i drugiej kolejce.

[492] I w ogóle, jeżeli nie będzie to ze szkodą dla zdrowia, nauki i ćwiczeń duchownych, można tymże seminarzystom powierzać jakiekolwiek zajęcia; z ich pracy [bowiem] powinno się korzystać dla wszystkich tych powodów, dla których trzeba młodych ludzi wdrażać we wszelkie prace odnoszące się do podstawowych potrzeb życia.

[493] W wypadku gdyby jakiś biskup poprosił naszych księży do objęcia kierownictwa swego seminarium, a my nie mielibyśmy wtedy dostatecznej liczby nadających się do tego kierownictwa księży i braci pomocników, w samej zaś diecezji znaleźliby się dobrzy księża gotowi objąć kierownictwo według Reguł i założeń naszego Stowarzyszenia, wówczas, aby lepiej zabezpieczyć dobro seminarium, powinni by przyjść do jednego z naszych świętych ustroni w celu głębszego przejęcia się duchem naszych Reguł; tam wpisani [do Zjednoczenia] powinni by przebywać przynajmniej przez okres sześciu miesięcy.

[494] Gdyby zaś wskutek zbyt wielkiej odległości lub z innego jakiegoś powodu nie było to możliwe, należy posłać przynajmniej jednego z naszych księży w celu założenia seminarium i kierowania nim przez cały czas, jaki jest możliwy, najmniej zaś przez jeden rok, w charakterze rektora. Jednakże gdyby z uwagi na pokój i porządek wypadało, by stanowisko rektora objął od początku ksiądz diecezjalny, dobrze już do tego przygotowany, wtedy jeden z naszych udałby się tam w charakterze delegata dla nadawania kierunku, księża zaś z kierownictwa wpisaliby się [do Zjednoczenia] jako jego współpracownicy.

[495] Spośród kleryków, którzy dojdą do kapłaństwa, nasi księża starannie wybiorą tych, których uzna się za posiadających prawdziwe powołanie do Stowarzyszenia i nadających się do objęcia stanowisk w zakresie zarządu seminarium, kierownictwa duchownego, czy też funkcji nauczania w dziedzinie humanistyki czy nauk ścisłych.

[496] Nasze statuty dla seminariów wymagają, by nie zezwalać na wyjazd kleryków z seminarium, dopóki nie tylko nie utwierdzą się dobrze w duchu koniecznej dla kapłana — pracownika [Bożego] — doskonałości ewangelicznej, ale także dopóki nie przyzwyczają się powoli do wszelkich prac kapłańskich, do sprawowania sakramentów świętych, do zaopatrywania umierających itp. Trzeba ich także nauczyć i zaprawić do różnych sposobów głoszenia słowa Bożego na misjach, na rekolekcjach dla księży, dla zakonnic, dla ludu i więźniów, tudzież do katechizowania prostaczków. Trzeba ich ponadto pouczyć o wszystkich pobożnych instytucjach rozwijanych przez diecezjalne prokury Pobożnego naszego Zjednoczenia.

[497] Dlatego ojciec duchowny przez nauki tygodniowe, przez konferencje i przez wysyłanie alumnów do szpitali czy innych domów zrzeszeń męskich, będzie się starał wdrażać ich do różnych funkcji świętej posługi, jakie tam są wykonywane.

Aby czujność i praca prefektów przynosiły prawdziwy pożytek i dawały te owoce, jakie mają dawać, ojciec duchowny powinien ich wszystkich razem wzywać do siebie, by podawać im wskazówki, co mają czynić dla dokładnego spełnienia obowiązków.

[498] Prefekci zaś będą często u ojca duchownego zasięgać rady, światła i wskazówek, by w swych wątpliwościach mogli się tymi radami kierować w całym zakresie swych obowiązków.

Raz na miesiąc złożą oni rektorowi i wicerektorowi ustne sprawozdanie o postępowaniu wszystkich członków grup. Aby sprawozdanie było dokładne, mogą w notesie zaznaczać sobie przedmiot i sprawy, o których mają coś zreferować; powinni też dokładnie wykonać to, co dla dobra grupy podsunie im rektor czy wicerektor.

[499] Jeżeli prefekci mają zawsze bardzo starannie czuwać nad swymi grupami, to w szczególny sposób powinni starać się o zapewnienie wspólnego spokoju w czasie ogólnego spoczynku w porze nocnej, a także w czasie letniej sjesty popołudniowej. Stąd:

Jeżeli każdy seminarzysta ma swój osobny pokój, we drzwiach pokoju od strony zewnętrznej powinien zawieszać klucz na łańcuszku, a prefekt ma drzwi zamykać zawsze, gdy już alumn wszedł, aby ułożyć się na spoczynek.

[500] W każdym pokoju ma być dzwonek, którego można użyć nawet leżąc w łóżku, by wezwać pomocy w jakiejkolwiek potrzebie.

Alumni, którzy we wspólnej sypialni mają swe łóżka, półki i biurka, będą zawsze w nocy palili lampę oświecającą dobrze całą salę; prefekt zaś przed ułożeniem się na spoczynek powinien zamknąć drzwi sali, a klucz pieczołowicie zatrzymać przy sobie[321].

CZĘŚĆ DRUGA

Rozdział 1 Reguły i metoda,

jakie mają być stosowane przy formalnym przyjmowaniu postulantów do Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego

[501] W dniu wyznaczonym na przyjęcie ojciec duchowny świętego ustronia podejmuje postulanta z prawdziwie ujmującą i serdeczną miłością.

Wprowadza go dla nawiedzenia Najśw. Sakramentu, Najśw. Dziewicy Królowej Apostołów i [samych] świętych Apostołów, a nawiedzenie to odprawią razem w ciągu mniej więcej jednego kwadransa.

[502] Jeżeli na ustalony moment zbożnej ceremonii trzeba jeszcze nieco poczekać, zaprowadzi go do przeznaczonego na ten cel pomieszczeni, które ma być tak urządzone, by przez czystość i przez rozmieszczenie religijnych przedmiotów z całą prostotą i ubóstwem, stwarzało coś z rajskiej atmosfery. Będzie się tam zawsze znajdował Nowy Testament, żywot Pana naszego Jezusa Chrystusa w języku miejscowym i dzieło Rodrigueza Ćwiczenia doskonałości[322]. Na ścianach mają być porozwieszane zdania wyrażające pogardę świata[323], umiłowanie samotności i pragnienie nieba. Wszystko to ma służyć ku zbudowaniu wyczekującego [postulanta], któremu towarzyszy w tym ojciec duchowny.

[503] Gdy nadejdzie pora zbożnego obrzędu, ojciec duchowny wprowadza postulanta do sali odpowiednio przygotowanej do umycia jego nóg.

[504] Wtedy członkowie wspólnoty wychodzą parami w zbożnym i głębokim milczeniu i w doskonałym porządku, by spotkać postulanta. I na podobieństwo dawnych świętych patriarchów cała wspólnota, skromnie i w uporządkowany sposób leżąc na podłodze, pozdrawia postulanta w Bogu i w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa. I w takiej postawie pozostają wszyscy, wielbiąc Boga i prosząc o wszelkie błogosławieństwo niebieskie dla postulanta, tak długo, aż kantorzy ukończą śpiew: Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus Deus Sabaoth itd. z całym: Benedictus qui venit in nomine Domini Hossanna in excelsis. Potem postulant wraz z całą wspólnotą, która go poprzedza, udaje się do sali obmyć; tam usiądzie na miejscu przygotowanym odpowiednio i nabożnie, a rektor świętego ustronia obmyje postulantowi nogi według rytu stosowanego w Kościele św. w Wielki Czwartek, przy czym całemu obrzędowi ma towarzyszyć śpiew, z tym, że z Psalmu 118: Beati immaculati odśpiewa się tylko trzy wiersze.

[505] Po tym obrzędzie następuje inny[324]. Chodzi w nim o to, by w sercu postulanta rozbudzić najżywsze, jak tylko możliwe, pragnienie i jak najdoskonalsze usposobienie do naśladowania Pana naszego Jezusa w prowadzeniu aż do śmierci życia doskonałej i nieustannej ofiary; [chodzi] o podobieństwo do tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa, który przyszedł na świat w duchu nastawionym na życie w ofierze, a który po upływie czterdziestu dni po swym narodzeniu, ofiarowany w jerozolimskiej świątyni przez swą Najśw. Matkę, sam siebie ofiarował Boskiemu swojemu Ojcu dla zbawienia dusz [por. Łk 2, 22-24].

[506] Z taką to pobożną myślą Stowarzyszenie, jako matka reprezentowana przez wspólnotę świętego ustronia, w chwili gdy stwierdza, że nowy kandydat niby syn jawi się na jego łonie, idąc za przykładem Najśw. Maryi Panny wprowadza go do świątyni, by ofiarować Najwyższemu Panu. On zaś naśladując Jezusa Chrystusa powinien ze szczerym usposobieniem serca wtórować aktowi tej pełnej ofiary składanej z siebie Bogu, by stać się doskonałą całopalną ofiarą na większą chwałę Boga i Jego Niepokalanej Matki, a również na większe uświęcenie dusz. Powinien też obudzić w sobie jak najdoskonalszą ufność, że otrzyma wszelkie łaski potrzebne do prowadzenia życia w doskonałej i nieustannej ofierze aż do śmierci oraz że otrzyma je przez zasługi owego doskonałego ofiarowania, jakie dla naszego zbawienia złożył z siebie Pan nasz Jezus Chrystus.

[507] Z sali obmyć, poprzedzony przez wspólnotę uszykowaną we wspomnianym już porządku i przy śpiewie Psalmu (50) Miserere wraz z Gloria Patri, postulant prowadzony przez ojca duchownego udaje się do kościoła, by jak powiedziano, ofiarować się Najwyższemu Panu. Rektor w kapie, z diakonem i subdiakonem w dalmatykach czerwonych, zgodnie z rytem zielonoświątkowym, poprzedzeni przez kadzidlanego i akolitów ze świecami, kierują się do ołtarza. Kapłan wraz z asystą klęka na najniższym stopniu głównego ołtarza, gdy w tym czasie śpiewa się Introit ze Mszy z uroczystości Oczyszczenia Najśw. Maryi Panny i z Ofiarowania Jezusa Chrystusa w świątyni, obchodzonej dnia 2 lutego (Suscepimus Deus...).

Po ukończeniu Introitu wstają, kapłan podchodzi do ołtarza po stopniach i oddawszy pokłon krzyżowi, idzie na stronę epistoły, gdzie odczytuje [w ciszy] z tejże uroczystości Lekcję [por. Mai 3, 1-14], którą z miejsca wyznaczonego odśpiewuje subdiakon.

[508] Teraz, po odśpiewaniu Graduału, kapłan odczyta Ewangelię, po czym pobłogosławi kadzidło i udzieli błogosławieństwa diakonowi mającemu śpiewać Ewangelię z tej samej Mszy św. [por. Łk 2, 22-32]. W czasie odśpiewywania Ewangelii postulant blisko przed ołtarzem, mając przy sobie ojca duchownego, trwa rozciągnięty na przygotowanym do tego kobiercu. Trwając w tej pozycji, ożywiał będzie w sobie najgorętsze uczucia jednoczenia składanej z siebie ofiary Bogu z ofiarą, jaką dla naszego zbawienia złożył Przedwiecznemu, Boskiemu Ojcu Pan nasz Jezus Chrystus. Teraz po odśpiewaniu Ewangelii kapłan całuje ją, intonuje Dominus vobiscum i odczytuje pierwszą modlitwę z tejże Mszy świętej.

[509] Ojciec duchowny pomaga postulantowi powstać, po czym przekazuje go diakonowi i subdiakonowi, którzy prezentują go kapłanowi siedzącemu po stronie Ewangelii, by stamtąd w imieniu Matki-Stowarzyszenia przyjąć ofiarę składaną Najwyższemu Panu. W dowód przyjęcia ofiary darzy [kandydata] objęciem pokoju, błogosławieństwem kapłańskim; dla wyrażenia zaś, że przyjmowany jest już jakby synem na łonie dobrej Matki-Stowarzyszenia, poświęca szkaplerz Pobożnego Zjednoczenia z jego własnym godłem[325] i nakłada go według zwyczajnego obrzędu. Obdarzony nosi go w pierwszym dniu w sposób widoczny w domu świętego ustronia, a może go tak nosić aż do ósmego dnia od swego wstąpienia.

Wreszcie intonuje się Te Deum wraz z wersetami i oracją, a w czasie śpiewania przyjęty pozdrowi członków wspólnoty objęciem pokoju.

[510] Po dopełnionych w ten sposób ceremoniach w kościele ojciec duchowny wprowadza przyjętego do pokoju albo jeżeli sypialnia jest wspólna, na miejsce dlań przygotowane. Jest obowiązkiem ojca duchownego, by [pokój czy] miejsce to, należycie urządzone, było wyposażone we wszystko co potrzebne oraz by jaśniało olśniewającą czystością i rzucającym się w oczy ubóstwem i tchnęło urzekającą nabożnością, tak aby postulant od pierwszej chwili po wstąpieniu czuł się tym miejscem nabożnie urzeczony, iżby to święte ustronie, milczenie, modlitwę i studium, jeżeli ono ma być jego zajęciem, umiłował na zawsze. Godne też pochwały będzie zastosowanie zwyczaju praktykowanego już w pewnych wspólnotach zakonnych, a polegającego na rozrzucaniu kwiatów i woniejących ziółek po łóżku i po podłodze pokoju.

Po wejściu postulanta ojciec duchowny, przybrany w komżę i stulę, poświęci mu pokój zgodnie z obrzędem przewidzianym przez Kościół św.

Wreszcie poda się nowo przyjętemu jakiś napój albo, zależnie od potrzeby, coś innego, o co on poprosi po porozumieniu się z ojcem duchownym.

[511] Już od samego wieczoru ojciec duchowny ma rozpocząć nauczanie nowego kandydata o podstawowych zasadach życia i o wspólnych ćwiczeniach świętego ustronia; tej samej sprawie ma poświęcić i dzień następny, aby [kandydat] od samego początku dostosowywał się do wspólnego trybu życia.

Rozdział 2

O rekolekcjach, jakie należy odprawić zaraz po wstąpieniu

[512] Ogromnie ważną jest rzeczą, by w nowym kandydacie kształtował się już od pierwszych początków, i to jak najgłębiej, duch jak najwyższej i najwznioślejszej doskonałości ewangelicznej, by [kandydat], wyzuty całkowicie i nawet z cienia starego człowieka, przyoblekł się w całej jego pełni i w całej świetności w nowego Człowieka, Pana naszego Jezusa Chrystusa. Jeżeli bowiem tego nie osiągnie się w całej pełni i jeśli się w tym nie ugruntuje, nie będzie się zdatnym do celów i zadań Stowarzyszenia.

[513] Miesięczne, czyli czterotygodniowe rekolekcje, odprawione z całą dokładnością, tak jak zostały przedstawione przez św. Ignacego z Loyoli, stanowią wypróbowany, bardzo odpowiedni i potężny środek do odnowienia człowieka i do przyobleczenia go w nowego Człowieka, Pana naszego Jezusa Chrystusa. Od tej przeto Reguły nie należy nigdy [nikogo] zwalniać, ani całkowicie, ani częściowo; nie można z tego zwolnić żadnego postulanta, ani stanu świeckiego, ani duchownego, choćby był znany z wielkiej swej cnoty i choćby nie wiadomo jakiego był stopnia czy godności. Mianowicie: każdy dopuszczony do Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia, po upływie pierwszego dnia licząc od formalnego wstąpienia powinien zaraz zacząć rekolekcje i odprawiać je przez cztery tygodnie bez przerwy, z całą dokładnością, tak jak je przedstawił sam ich twórca, św. Ignacy.

[514] Kierownikiem tych ćwiczeń będzie ojciec duchowny. Oddający się im nowy kandydat nie będzie mógł w tym czasie rozmawiać z nikim innym, jak tylko z ojcem duchownym, tak że nawet co do potrzeb nie należących do dziedziny duchowej zwracać się będzie nie do kogoś z braci pomocników, ale do tegoż ojca duchownego.

[515] Przy kierowaniu nowym kandydatem w czasie rekolekcji ojciec duchowny będzie często błagał o łaski i światła, jakich potrzebuje; prócz tego zastosuje tu całą umiejętność podyktowaną miłością i gorliwością, by w nowym kandydacie kształtować jak najlepsze usposobienie i gotowość do ofiarnej praktyki, jak i do najdoskonalszego naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa, którego życie było zawsze pokorne, ubogie, pracowite, dobroczynne, wzgardzone i pełne mozołu. Powinien w pełni rozwijać wszystkie te cechy życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, gdyż wszystkie one są nieodzowne dla każdego przyjętego do Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia, by mógł się stać zdolnym do tego, aby w pełni odpowiedzieć jego celom i dokonywać w nim koniecznych i pożytecznych dzieł ewangelicznych.

[516] Prócz tego niech się stara w nim budzić:

1. Oddaną po synowsku miłość do Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia i duchowe przywiązanie do jego świętych ustroni, by w domach Stowarzyszenia żyć w duchu skupienia i samotności, a tym samym, by być tym bardziej gotowym do dzieł miłości i gorliwości.

2. Oddaną po bratersku miłość do całego Pobożnego Zjednoczenia, które stanowi część zewnętrzną [Dzieła], a także do wszystkich zgromadzeń obecnych i przyszłych, jakie są i będą w Kościele Chrystusowym, iżby je miał za siostrzane korporacje Matki-Stowarzyszenia.

3. Wzniosłe, szlachetne i wysokie pojęcie o Regułach Pobożnego Zjednoczenia i Stowarzyszenia, by je uważał za wolę Bożą objawioną nam w stosunku do tego, co dotyczy rzeczy obecnych i przeszłych.

4. Wzniosłe pojęcie o Regułach, zachęcając postulanta do najdoskonalszego ich umiłowania i zachowywania.

5. Będzie się wreszcie starał budzić w nim braterską miłość, niosącą pokój i wzajemny szacunek względem członków Stowarzyszenia, ducha czci i doskonałego posłuszeństwa względem przełożonych i ojców duchownych, tak by uznawać w ich słowach słowa Boże, a w ich poleceniach rozkazy Boże.

[517] Wreszcie, jeżeli ojciec duchowny jest rzeczywiście biegły w kierowaniu duszami, a zwłaszcza w prowadzeniu rekolekcji według metody św. Ignacego, to dla doskonałego wypełnienia tego świętego zadania, zgodnie z oświeceniem Bożym, bez oszczędzania się uczyni wszystko, co w świetle Bożym uczynić powinien, by w duszy nowego kandydata wyrobić takie usposobienie, iżby kształtował się w doskonałego człowieka [por. Ef 4, 13] w Jezusie Chrystusie, zdatnego do prac na większą chwałę Boga i Jego Najśw. Matki Niepokalanej, a także na większe uświęcenie dusz.

[518] Zgodnie z zasadami kierownictwa duchownego ojciec duchowny winien w czasie rekolekcji chronić starannie nowego kandydata od smutku i przygnębienia, aby tego rodzaju usposobienie nie przeszkodziło w osiągnięciu owocu tych rekolekcyjnych ćwiczeń.

Ojciec duchowny w kierowaniu nowymi kandydatami powinien w stosunku do wszystkich bez różnicy (czy będą to klerycy lub kapłani, czy nawet najmniejsi z braci pomocników) dołożyć wszelkich starań, trosk i zabiegów, aby wszystkich ukształtować w możliwie najwyższej doskonałości oraz odpowiednio do ich talentów i darów natury, i łaski uzdolnić do dzieł Pobożnego Zjednoczenia, jak i Stowarzyszenia tegoż Zjednoczenia.

[519] Z całą starannością należy zwracać uwagę, by z biegiem czasu nie wprowadzić do świętych ustroni nawet najmniejszego zaniedbania w kierownictwie duchownym braci pomocników, wśród których zdarza się często, że niejeden wstępuje do danego zgromadzenia z najwyższym pragnieniem zdobycia świętości. I doszliby do tego, gdyby pozostawali całkowicie pod ścisłym kierownictwem duchownym; jednakże wskutek niedociągnięć ze strony opieki duchownej wobec nich do tej świętości nie dochodzą.

[520] Pod koniec rekolekcji zwoła się konsultę, a na niej tylko rektor, wicerektor i ojciec duchowny zadecydują, czy postulanta można do obłóczyn dopuścić zaraz po zakończeniu rekolekcji, czy też odłożyć to na później; w takim wypadku postulant zostaje nadal w dyrektorium pod opieką ojca duchownego.

Rozdział 3 Zasady i sposób odprawiania dyrektorium

[521] Zadaniem dyrektorium jest dokładniejsze zbadanie i wypróbowanie powołania wszystkich kandydatów do Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia oraz wprowadzenie ich w praktykę Reguł i w ducha świętego Instytutu, by usposobić ich odpowiednio do zdobywania najwyższej doskonałości ewangelicznej i wdrażać na stałe w jak najdoskonalsze naśladowanie życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, szczególnie w Jego życie wzgardzone, prowadzone w pokorze, ubóstwie, znojnej pracowitości, uczynności; [wreszcie] do życia w ustawicznej i stałej ofierze aż do śmierci dla jak najczynniejszego i najdoskonalszego współdziałania na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie własne, jak i bliźnich.

[522] Wszyscy świeżo przyjęci rozpoczynają zaraz po obłóczynach dwuletnie dyrektorium, pod kierunkiem ojca duchownego świętego ustronia.

Miejsce, gdzie kandydaci odbywają razem dwuletnie dyrektorium, ma być oddzielone od reszty wspólnoty.

[523] Nikt ze wspólnoty nie ma prawa rozmawiać z odbywającymi dyrektorium, chyba że wymaga tego jakaś pilna sprawa, uznana za wystarczający powód przez ojca duchownego i rektora świętego ustronia.

Uczestnicy dyrektorium biorą wraz z ojcem duchownym udział we wspólnych ćwiczeniach wspólnoty i w obrzędach kościelnych; klerycy zaś i księża służą wedle potrzeby przy ołtarzu.

[524] W godzinach wolnych od wspólnotowych ćwiczeń klerycy i księża wprawiają się w prace świętej posługi, bracia zaś pomocnicy w różnego rodzaju prace ręczne, stosownie do potrzeb ustroni Stowarzyszenia. Z pracami zaś ręcznymi, jakie wiążą się ze sprawami osobistymi, zapoznawać się będą wedle potrzeby także klerycy i księża, by każdy był zdatny do wszelkich zajęć, gdy okoliczności będą tego wymagały. Wszyscy mają otrzymać odpowiednie pouczenie i praktyczne wprowadzenie zarówno do Reguł, jak i ćwiczeń życia duchownego, stosownie do wymogów samego dyrektorium.

[525] W czasie tego dyrektorium można przeznaczać kleryków i księży do takich tylko prac duszpasterskich, które nie pochłaniają ich zbytnio i nie przeszkadzają w ćwiczeniach dyrektorium, by jego cele i zadania nie były udaremnione.

Trzeba uważać, by klerycy i księża również w dyrektorium oddawali się nauce regularnie i systematycznie.

[526] Do złożenia formalnego aktu konsekracji pod koniec dyrektorium będą dopuszczeni kandydaci, których konsulta większością głosów uzna za odpowiednich. Gdyby kto nie został dopuszczony, lecz nie byłoby wyraźnych powodów do odrzucenia go, według uznania konsulty można przedłużyć czas dyrektorium.

[527] Dla dobrego przygotowania się do formalnego aktu konsekracji [kandydaci] przez całe dziesięć dni odprawiać będą rekolekcje według przepisów przewidzianych dla dziesięciu dni samotności[326]. Należy przy tym bardzo zważać, by nie doszło do czynienia z tego czystej formalności.

Następnego dnia po ukończeniu rekolekcji kandydaci złożą formalny akt poświęcenia się Bogu.

Rozdział 4 Natura i duch formalnego aktu konsekracji

[528] Taka jest natura tej konsekracji, że nie ma ona charakteru ślubu, ale wiąże się z umową zawieraną na stałe ze Stowarzyszeniem.

Toteż w duchu tej konsekracji składa się publicznie wyznanie i opowiedzenie za owym świętym zobowiązaniem, jakie wiąże nas wszystkich bez względu na to, czy kto jest osobą świecką lub kapłanem, nakazując zawsze żyć w Bogu, czynić wszystko dla Boga, myśleć, mówić, posługiwać się zmysłami, ciałem, władzami duszy oraz stworzonymi rzeczami dla większej chwały Boga i dla większego uświęcenia naszego i naszych bliźnich. Wszyscy bowiem jesteśmy obowiązani stawać się świętymi i doskonałymi jak Ojciec Niebieski [por. Mt 5, 48]; wszyscy też dla jak najpełniejszego zachowania przykazania miłości [por. Mt 22, 39] powinniśmy, o ile to od nas zależy, starać się o większe uświęcenie tak nas samych jak i bliźnich. Powinniśmy też być tak usposobieni, by być gotowymi utracić raczej cały świat, niż zgubić własną duszę [por. Mt 16, 26] czy dopuścić do zatraty duszy bliźniego. Otóż przez nasze poświęcenie się Bogu składamy publiczne oświadczenie, że przyjmujemy na siebie wszystkie te zobowiązania.

[529] Z tej konsekracji powinno się wyciągnąć taki pożytek, by zachowywać zawsze w żywej pamięci nasze święte zobowiązania, żywić coraz większą ufność i ducha modlitwy dla uzyskania łaski do wiernego zachowywania wszystkich zobowiązań, dla stałego postępu w jak najdoskonalszym zachowywaniu przepisów i dla stałej gotowości, by utracić raczej świat cały i by narazić się raczej na śmierć, niż wystawić się na niebezpieczeństwo jakiegoś niedociągnięcia, przy możliwie najdoskonalszym zachowywaniu świętych naszych zobowiązań.

Akt składania konsekracji odbywa się według rytu Stowarzyszenia[327].

Porządek dzienny

[530] 1. [Rano] na głos dzwonka, wszyscy zaledwie powstaną, mogą ucałować trzymany pod poduszką krzyż św., a wodą święconą zrobić na sobie zbawienny znak krzyża[328] ; wzbudzą akt zaufania, że wzmocni ich potęga Ojca, oświeci mądrość Syna, a Duch Święty uświęci mocą swą i miłością.

[531] 2. Potem dla pogłębienia ufności, że dzięki łasce przeżyją dzień doskonale wykonując wiele świętych prac, zachęca się wszystkich do przeżegnania się znowu znakiem krzyża z jak najżywszym i z najserdeczniejszym uczuciem wyrażonym w następujący sposób: Kładąc prawą rękę na czole, powiedzą: „Sam z siebie nic nie mogę”; dotykając piersi powiedzą: „Z Bogiem mogę wszystko”; kierując ją ku lewemu,.a potem ku prawemu ramieniu [powiedzą]: „Z miłości Bożej chcę wykonać wszystko”; składając przed piersią dłonie jak do modlitwy [dodadzą]: „Bogu niech będzie chwała, mnie wzgarda”.

[532] Uwaga: Święty Franciszek Salezy, ożywiony podobnymi uczuciami, żegnał się często w tej intencji, by skutecznymi były jego prace podejmowane dla większej chwały Bożej i dla uświęcenia własnego jak i bliźnich. By zatem korzystać z jego przykładu:

3. Nota: Podobnie zachęca się wszystkich[329], aby dla większego pożytku duchowego, jako rzecz ogromnego znaczenia, odnawiali ten tak zbawienny znak często w ciągu dnia, szczególnie zaś w następujących okolicznościach:

[533] 1) Ilekroć usłyszą jakiś znak wzywający do wspólnotowej czynności, w jakiejkolwiek byliby sytuacji, ponieważ jest rzeczą niezmiernie ważną, by dla należytego odprawiania ćwiczeń wspólnoty, przez które utrwala się całe dzieło Stowarzyszenia, udawał się każdy w znanym już usposobieniu św. Franciszka Salezego.

2) W różnego rodzaju pokusach, ponieważ budzenie takich uczuć stanowi bardzo skuteczny środek zwyciężenia każdej z nich.

3) Na początku i w ciągu każdej pracy, niezależnie od tego, czy jest krótsza lub dłuższa, mniejsza lub większa, bo wszystkie one są wielkie z uwagi na niezmiernie doniosły cel naszego Stowarzyszenia i całego Pobożnego Zjednoczenia[330].

[534] 4. Przy ubieraniu się każdy z najżywszym i mocnym pragnieniem, zgodnym z duchem naszego Stowarzyszenia, by wszelkie stworzenia istniejące i mające istnieć w przyszłości aż do skończenia świata, oddawały Najwyższemu hołd, wielbiły Go i słuchały w sposób doskonały, będzie odmawiał Psalm 94: Venite exsultemus Domino itd., a potem, jak to się odmawia w Oficjum brewiarzowym z Oktawy Objawienia Pańskiego, doda werset: Christus apparuit nobis, venite adoremus[331], wraz z odpowiednią dowolną modlitwą.

Modlitwa

[535] 1) Panie Jezu Chryste, nasz Zbawicielu, Boże wszechmogący, Stwórco wszechświata, o Królu wielki ponad wszystkie bogi, panujący nad wszystkim i wszystkim rządzący! Wyznajemy to Tobie i dzięki składamy: Ty, który stworzyłeś nas na obraz Swój i na Swe podobieństwo, spójrz łaskawie na owce Swego pastwiska i racz doprowadzić do wiecznego spoczynku. Który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem i z Duchem Świętym na wieki wieków. Amen[332].

[536] 2) Teraz, w celu uproszenia dla nas i dla wszystkich miłosierdzia i łaski Pana naszego Jezusa Chrystusa, a także życia wiecznego, odmówią z wielką ufnością Psalm 66: Deus misereatur nostri et benedicat nobis itd.[333], a po nim wedle uznania, taką czy podobną [modlitwę].

Modlitwa

Okaż nam, prosimy Cię, Panie, jasne Swe oblicze, i użycz nam błogosławieństwa na zawsze, abyśmy wyznając Cię w trzech Osobach, a w Jednej istocie, w świętej bojaźni cieszyli się i radowali w Zbawicielu naszym Jezusie Chrystusie, którego poznalibyśmy przychodzącego w uniżoności dala, a którego [ponownego] przyjścia spodziewamy się w postaci łaskawego dla nas Sędziego. Przez tegoż Chrystusa Pana naszego. Amen[334].

[537] 3) Odmówią [teraz] kantyk Magnificat [por. Łk 1, 46-55], starając się uczynić to z takimi uczuciami, z jakimi wypowiedziała go. Wielka Matka Boga, Najśw. Maryja Panna[335].

4) Odmówią kantyk Benedictus Dominus Deus Israel itd. [por. Łk 1,68-97], starając się przy tym o podobne uczucia, jakie miał św. prorok Zachariasz.

5. Z uczuciami zaś podobnymi do uczuć św. Proroka Symeona odmówią kantyk Nunc dimittis [por. Łk 2, 29-32], by prace nowego dnia rozpocząć jako przygotowanie na śmierć.

6. Jeżeli komuś zostanie jeszcze nieco czasu, może raz lub więcej razy powtórzyć jeden z przepisanych psalmów lub kantyków albo odmawiać inne modlitwy według dowolnego wyboru, aż do dzwonka na medytację.

[538] 7. Bracia pomocnicy od chwili wstania aż do medytacji odmawiać będą „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała”, przeplatając każde z nich wersetem: Christus apparuit nobis, venite adoremus. Odmawiać zaś to będą z uczuciami gorliwości i pobożności, jak to podano wyżej przy odmawianiu psalmów i kantyków[336].

[539] 8. Na głos dzwonka wzywającego do wspólnej medytacji, każdy upadłszy w swym pokoju na kolana, spoglądając w ziemię[337], może powiedzieć do siebie samego: Quid superbispulvis et cinis?[338].

9. Teraz, ucałowawszy serdecznie wizerunek Ukrzyżowanego i Najśw. Maryi Panny, każdy poprosi Ich o błogosławieństwo i łaskę, mówiąc: Jezu mój, miłosierdzia! Najśw. Maryjo Panno, miłosierdzia! Następnie ubrany statecznie, w skromnej postawie, krocząc poważnie, bez zbytniego pośpiechu, ale i nie za wolno, uda się wprost do chóru, by tam odprawić świętą medytację[339].

[540] Przyszedłszy do chóru, wszyscy, stawiając się przed Boskim Majestatem, powiedzą w duchu pokory i poddania, z głową pochyloną nieco ku ziemi: Quid superbis pulvis et cinis, powtarzając słowa pokornego celnika: Deus, Deus meus, propitius esto mihi maximo peccatori[340]. Czynić to będą za każdym razem, ilekroć zejdą się na wspólne modlitwy lub po nich się rozchodzą, aby w pokorze zachować dary, jakich nam Bóg w swym domu udziela; z tą jednak różnicą, że na początku każdy mówi to półgłosem w sercu swoim, przy końcu, za wszystkich mówi to głośno odczytujący modlitwy.

Uwaga. Jeżeli bez naruszenia porządku przewidzianego dla wspólnoty modlitwy mogą być odprawione w chórze, jest rzeczą wskazaną, by tam się odbywały ku zbudowaniu wiernych.

[541] Następnie ojciec duchowny, albo ktoś inny uznany za zdatnego do prowadzenia modlitw, a wyznaczony przez rektora, będzie mówił z uczuciem serdecznej nabożności i głosem czystym, a nie budzącym w słuchaczach przykrości:

In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti. Amen.

Angelus Domini nuntiavit Mariae, et concepit de Spiritu Sancto.

Ave Maria, itd.

Ecce Ancilla Domini fiat mihi secundum verbum tuum [por. Łk 1,38].

Ave Maria, itd.

Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis [por. J 1, 14].

Ave Maria, itd.

V Ora pro nobis sancta Dei Genitrix.

R Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

Módlmy się

Łaskę Twoją, prosimy Cię Panie, wlej w serca nasze, abyśmy za zwiastowaniem anielskim Wcielenie Chrystusa Syna Twego poznawszy, przez mękę Jego i krzyż do chwały Zmartwychwstania byli doprowadzeni. Przez tegoż Chrystusa Pana naszego. Amen.

[542] Natomiast w okresie wielkanocnym ma się mówić antyfonę:

Regina Coeli laetare. Alleluja.

Quia quem meruisti portare. Alleluja.

Resurrexit sicut dixit. Alleluja. Ora pro nobis Deum. Alleluja.

V Gaude et laetare Virgo Maria. Alleluja.

R Quia surrexit Dominus vere. Alleluja.

Módlmy się

Boże, któryś przez Zmartwychwstanie Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, świat uweselić raczył, spraw prosimy, abyśmy przez Matkę Jego, Maryję Pannę, radości żywota wiecznego dostąpili. Przez tegoż Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Chwała Ojcu i Synowi, itd.

Chwała Ojcu i Synowi, itd.

Chwała Ojcu i Synowi, itd.

Aniele Boży, Stróżu mój, Tobie Bóg oddal mnie. Oświecaj więc, strzeż, kieruj i prowadź mnie dziś. Amen.

[543] Pełni najżywszej wiary, że Pan nasz Jezus Chrystus z nieskończoną miłością oczekuje nas w Najświętszym Sakramencie, jakby na tronie łask, aby nam ich w każdej chwili udzielać, mówmy z uczuciem miłości i pokory.

O święta Uczto, w której Chrystusa przyjmujemy, odnawiamy pamiątkę Jego Męki, duch napełnia się łaską i otrzymujemy zadatek przyszłej chwały.

V Dałeś im Chleb z nieba.

R Wszelką rozkosz mający w sobie.

Módlmy się

Boże, któryś nam w przedziwnym Sakramencie zostawił pamiątkę swej Męki, spraw prosimy, byśmy tak czcili święte tajemnice Ciała i Krwi Twojej, by w sobie nieustannie doznawać owoców Twego Odkupienia. Który żyjesz i królujesz przez wszystkie wieki wieków. Amen.

[544] Z pokorą, miłością i ufnością w potężne orędownictwo Niepokalanej Matki naszej Maryi, módlmy się z głębi serca za nas i za wszystkich:

Święta Maryjo, daj pomoc nędzarzom, wspomagaj bojaźliwych, wzmacniaj płaczących, módl się za lud, wstawiaj się za duchowieństwem, oręduj za płcią niewieścią; niechaj wszyscy obchodzący Twe święte wspomnienie, odczują wspomożenie Twoje.

V Módl się za nami, święta Boża Rodzicielko.

R Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

Módlmy się

Daj nam, sługom Twoim, prosimy, Panie Boże, cieszyć się nieustannie zdrowiem duszy i ciała, a za chwalebną przyczyną błogosławionej Maryi zawsze Dziewicy, niechaj od doczesnych utrapień wolni, wiekuistego dostąpimy wesela. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

[545] V Przez najświętsze Tajemnice Odkupienia ludzkiego.

R Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem swym [por. Łk 10, 2 i Jl 2, 17].

V Przez zasługi i pośrednictwo Najświętszej Rodzicielki swojej oraz wszystkich Aniołów i Świętych.

R Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem swym.

V Królowo Apostołów i wszyscy Aniołowie i Święci, proście Pana żniwa.

R Aby przysłał robotników na żniwo swoje i zlitował się nad ludem swym

[por. Łk i Jl, jak wyżej], abyśmy się wszyscy z Nim i z Ojcem, i z Duchem Świętym radować mogli na wieki wieków. Amen.

[546] Z najgorętszym pragnieniem, aby wszystkie stworzenia teraz i zawsze Boga poznały, miłowały i uwielbiały, mówmy z głębi serca (tak ma być zawsze przed wspólnym odmawianiem następującego Psalmu):

Psalm 116

Chwalcie Pana wszystkie ludy, chwalcie Go wszystkie narody. Bo umocniło się nad nami miłosierdzie Jego, a prawda Pańska trwa na wieki.

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu itd.

Z głęboką pokorą, miłością i ufnością mówmy z głębi serca.

Śpiewa się hymn Veni Creator Spiritus itd.

V Ześlij Ducha swego, Stworzyciela.

R A odnowi się oblicze ziemi.

Módlmy się

[547] Boże, któryś serca wiernych światłem Ducha Świętego oświecił, spraw, byśmy w tym Duchu poznali to co dobre i pociechą Jego zawsze się weselili.

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz, a pokornym łaski dajesz, użycz nam cnoty prawdziwej pokory, jakiej Syn Twój Jednorodzony stał się dla nas przykładem, abyśmy nigdy pychą nie ściągnęli na siebie Twego gniewu, ale przez pokorę dostąpili darów Twej łaski.

Wszechmogący i najmiłościwszy Boże, który pragnącemu ludowi wyprowadziłeś z opoki źródło ożywiającej wody, wywiedź z twardych serc naszych łzy skruchy, abyśmy mogli opłakać grzechy nasze i odpuszczenia ich przez miłosierdzie Twoje dostąpić zasłużyli.

Wszechmogący, wieczny Boże, w nadmiarze Swojej dobroci przewyższasz zasługi i pragnienia błagających Cię; zlej na nas miłosierdzie Swoje i odpuść to, co niepokoi sumienia, a użycz tego, o co nie ośmielamy się prosić. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen[341].

Zdrowaś Maryjo itd.

Stolico Mądrości. Módl się za nami.

[548] Boże mój, nie jestem wprawdzie godzien daru żywej wiary w Boską Twoją obecność, Ty jednak udzielasz go nam przez nieskończone miłosierdzie Swoje, przez nieprzebrane zasługi Jezusa Chrystusa oraz przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Maryi Panny i wszystkich Aniołów i Świętych. Toteż ufnie opierając się na tym darze, uwielbiamy Cię tu obecnego Ojca, Syna i Ducha Świętego. A że moje[342] uwielbienia zasługują [raczej] na to, byś je odrzucił, my wszakże pragniemy czcić Cię tym uwielbieniem, jakie Ci składają Aniołowie, Święci i Najśw. Maryja Panna, a nade wszystko pragniemy Cię adorować adoracją Najśw. Serca Jezusowego.

[549] Boże mój, nie jestem godzien łaski, bym rozmyślał tak owocnie dla nas i dla bliźnich, jak by to chcieli czynić już zmarli i ci, co w przyszłości pomrą, gdyby powrócili żyć na tej ziemi; Ty jednak z miłosierdzia Swego udzielasz nam tego daru przez nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa tudzież przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Maryi Panny oraz wszystkich Aniołów i Świętych[343].

[550] Odczytuje się przedmiot rozmyślania i następuje pierwsze przygotowanie przez wywołanie w sobie obrazu przedstawiającego możliwie sam przedmiot tegoż rozmyślania.

Za tym idzie przygotowanie drugie, w którym usposabiamy się do tego, by umysł i serce w czasie medytacji zwracać do Boga często, szczególnie zaś w momentach oschłości czy roztargnienia.

Określa się owoc medytacji stosownie do jej przedmiotu i potrzeb rozmyślającego.

Punkty odczytuje się z nabożeństwem i przejęciem, z odpowiednimi i małymi przerwami, a czyni się to w tonie nie budzącym znudzenia.

[551] Po ukończeniu rozmyślania mówi [czytający modlitwy]:

Boże mój, przez nieskończone miłosierdzie Twoje, przez nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa, przez zasługi i wstawiennictwo najlitościwszej Matki naszej Niepokalanej Maryi oraz wszystkich Aniołów i Świętych, przebacz nam wszystkie uchybienia w tym rozmyślaniu popełnione. Dziękujemy Ci za wszystkie oświecenia i laski, których nam udzieliłeś. Spraw, prosimy, abyśmy z nich tak korzystali, jak by to czynili już zmarli lub ci, którzy w przyszłości pomrą, gdyby wrócili, by żyć na tej ziemi, a także w taki sposób, jak Ty chcesz według Swego nieskończonego miłosierdzia.

[552] Ojcze Przedwieczny, w zjednoczeniu z całym Dworem Niebieskim i ze wszystkimi stworzeniami, w jedności z Sercem samego Jezusa i Najśw. Maryi, ofiarujemy Ci teraz i zawsze, w każdym momencie nieskończoności, Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa, Jego najświętsze życie i nieskończone zasługi, a także zasługi Kościoła, na spłacenie długu naszych win i grzechów całego świata, na potrzeby Kościoła i wszystkich ludzi, na natychmiastowe wybawienie wszystkich dusz czyśćcowych teraz i w przyszłości, w intencjach krzewienia, rozwoju i owocnej działalności naszego Stowarzyszenia i całego naszego zbożnego Zjednoczenia, dla tych wszystkich celów, które Ci sią podobają, tudzież na uproszenie łaski doskonałego przestrzegania naszych świętych Reguł, na uproszenie rychłego, pełnego i trwałego nawrócenia wszystkich ludzi, żyjących teraz i w przyszłości. I ofiarujemy Ci to jeszcze na uproszenie daru życia wieczyście i w pełni ukrzyżowanego na upodobnienie się we wszystkim i zawsze do Pana naszego Jezusa Chrystusa, byśmy mogli zapoczątkować i prowadzić dalej prace tego świętego dnia, jakoby on był ostatnim w naszym życiu i jak gdyby go chcieli wykorzystać wszyscy ci, co już zmarli lub pomrą w przyszłości, gdyby im było dane powrócić do życia na tej ziemi, a także na wszelkie cele, jakie podobają się Tobie.

[553] Ofiarujemy Ci to także na podziękowanie, jak gdybyś nam i wszystkim teraz i zawsze udzielił już wszystkiego, a szczególnie łask zmierzających do większej chwały Twojej oraz większego uświęcenia naszych dusz i wszystkich ludzi, i jak gdybyś przemienił nas w Pana naszego Jezusa Chrystusa i udzielił nam wszystkich zasług, cnót i dzieł Jego najświętszego życia, jak gdybyś nas uczynił świętymi i doskonałymi jak jesteś sam, Ojcze Niebieski[344] , jak gdybyś zapewnił nam łaskę życia w doskonałym przygotowaniu się na śmierć, a wreszcie, jak gdybyś zapewnił nam niebo bez przechodzenia przez męki czyśćcowe.

[554] O Boże mój! W zjednoczeniu z Najśw. Sercem Jezusa i Maryi oraz ze wszystkimi stworzeniami pragniemy od wieczności całej i przez całą wieczność, w każdym momencie pomnożoną w nieskończoność, wykonywać tyle aktów miłości Bożej i wszystkich cnót i pełnić tyle dobrych uczynków, ile ich jesteś godzien, a wszystkie we wszystkich celach możliwych, jakie się Tobie podobają. Pragniemy kochać i czcić Najśw. Maryję Pannę miłością i czcią, jaką Ty Ją miłujesz i czcisz jako Matkę, Córę i Oblubienicę. Pragniemy kochać i czcić Aniołów i Świętych miłością, jaką Ty ich miłujesz i czcisz. Pragniemy nieść pomoc duszom czyśćcowym według Twego upodobania, ofiarując wszystko ku ich wspomożeniu. Pragniemy miłować bliźniego naszego taką miłością, jaką Ty miłujesz wszystkie Swe stworzenia. Pragniemy też pozyskiwać wszelkie odpusty, jakich dostąpić możemy przez całe życie aż do śmierci.

[555] Błagajmy o wstawiennictwo Najśw. Maryi Panny i całego Zespołu Niebian, o łaskę naśladowania świętego N. N. (wymienia się Świętego z brewiarzowej modlitwy dnia) we wszystkich cnotach, szczególnie zaś w cnocie N. N. (wymienia się osobną cnotę, wybierając zazwyczaj tę, jaką poleca Kościół św. w oracji z oficjum o Świętym).

[556] Nie nam, Panie, nie nam, lecz imieniu Swemu daj chwalę [por. Ps 113,1].

Królowi wieków nieśmiertelnemu i niewidzialnemu, jedynemu Bogu, cześć i chwała na wieki wieków. Amen [por. 1 Tm 1, 17].

O Boskie Serce Jezusa, zmiłuj się nad nami!

Najświętsze Serce Maryi, módl się na zami!

Święty Józefie, przeczysty Oblubieńcze Panny Maryi, oręduj za nami!

V Wraz ze Swoim Boskim Dzieciątkiem.

R Niech nas błogosławi Panna Maryja.

Niech będzie pochwalony Jezus i Maryja.

[557] W środy suchedniowe albo jeżeli przypada w nie święto, w następnym dniu, bezpośrednio po modlitwie medytacyjnej, odmawia się następujące:

Modlitwy w postaci pobożnych uczuć, intencji, ofiarowań dla ukierunkowania prac dziennych i dla prowadzenia życia zgodnego z duchem naszego Stowarzyszenia i całego Pobożnego Zjednoczenia.

[558] Choć jestem ze wszech miar niegodnym, to jednak w zjednoczeniu z Najśw. Sercami Jezusa i Maryi, w jedności ze wszystkimi stworzeniami, jakie istnieją i istnieć będą, ufając w nieskończone Twe miłosierdzie i w nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa, polecam Ci, Panie, to uwielbienie, którego jesteś godzien i którego godną jest Córa Twoja, Matka i Oblubienica, Najśw. Maryja Panna, wszyscy Aniołowie i Święci. Polecam Ci natychmiastowe wyzwolenie wszystkich dusz czyśćcowych, jakie są i będą[345] jak największe uświęcenie wszystkich ludzi w teraźniejszości i przyszłości[346] , aby na wieki wyśpiewywali Boskie Twe zmiłowania. Polecam Ci Kościół św., Ojca św. N.N., św. kolegium [kardynalskie], biskupów, kapłanów i inne sługi [ołtarza], wszystkie święte kongregacje kardynałów, seminaria, kolegia, zakony ścisłe i inne zgromadzenia wszelkiego rodzaju, święte ustronia naszego Stowarzyszenia i cale nasze Pobożne Zjednoczenie, jak i wszystkie kościelne instytucje istniejące i przyszłe, bezkrwawą Ofiarę, sakramenty, głoszenie Słowa Bożego, rządy Kościoła i cały świat, aby wszystko spełniało się według miłosiernych zamiarów Twej nieskończonej miłości i miłosierdzia przez całą wieczność, we wszystkich dziełach Twoich.

Pobożna intencja

[559] Boże mój, w zjednoczeniu z Najśw. Sercami Jezusa i Maryi pragnę wykonywać w każdym pomnożonym przez nieskończoność nieskończonym momencie od wieczności i po całą wieczność nieskończoną ilość razy i na nieskończone sposoby tyle aktów miłości Bożej i wszystkich cnót, i tyle dobrych uczynków, ilu ich jesteś godzien, i to z taką doskonałością, jakiej jesteś godzien, wszystko wreszcie dla wszystkich celów, w których masz upodobanie. Chcę Cię tak wielbić, jak byś był wielbiony, gdyby w tej intencji działały wszystkie stworzenia przeszłe, teraźniejsze, przyszłe i możliwe, a wszystkie przedstawiam sobie nieskończenie pomnożone w liczbie i w doskonałości w każdym momencie pomnożonym przez nieskończoność, od całej wieczności po całą wieczność, i na wszystkie cele możliwe, jakie się Tobie podobają.

Modlitwa, akt ufności i pobożna intencja ku czci Najśw. Maryi Panny

[560] Boże mój, nie jestem godzien daru doskonałej miłości ku Niepokalanej Matce naszej, Najśw. Maryi Pannie; lecz Ty mi tej miłości udzielisz przez nieskończone miłosierdzie Swoje i przez zasługi Jezusa Chrystusa, jak i Najśw. Maryi Panny. Pragniemy kochać naszą[347] najmiłościwszą Matkę Maryję taką miłością, jaką Ty Ją kochasz, Przedwieczny Ojcze, który wszak miłujesz Ją jako Córę; pragniemy Ją kochać taką miłością, jaką miłujesz Ją Ty, Synu Boży, kochający Ją r jako Swą Matkę; [i chcemy Ją kochać] taką miłością, jaką Ty Ją kochasz, Duchu Święty, Boże, miłujący Ją, jako Swą Oblubienicę. Podobnie pragniemy, by Ją miłowały wszystkie stworzenia przeszłe, teraźniejsze i możliwe, objęte wszystkie wyobrażeniem jako nieskończenie pomnożone w każdym nieskończonym momencie przez całą wieczność, [pragnąc], by wszystko dokonywało się dla wszelkich możliwych celów, jakie, o Boże mój, podobają się Tobie.

Święty akt ofiarowania

[561] Przedwieczny Ojcze, chociaż moja niegodność mierzy się jedynie Twą nieskończoną doskonałością i chociaż przed Twym obliczem, jestem po tylekroć obrzydliwym, ilekroć zgrzeszyłem i ile spowodowałem grzechów przez swoje zgorszenie, i choć tyle razy nie skorzystałem z Twoich łask [udzielanych mi] zgodnie z najświętszymi zamiarami Twego nieskończonego miłosierdzia, to jednak ufny w toż samo Twoje miłosierdzie bez granic, w zjednoczeniu[348] ze wszystkimi stworzeniami przeszłymi, obecnymi, przyszłymi, (a przedstawione wszystkie w wyobraźni w liczbie, świętości i zasłudze nieskończenie pomnożone w każdym nieskończonym momencie, od całej wieczności i przez całą wieczność), a nade wszystko, łącząc się z Jezusem i z Maryją Niepokalaną, ofiaruję Ci przenajdroższą Krew Tegoż Jezusa Chrystusa, Jego najświętsze życie, Jego najsroższe cierpienia ducha, Jego najboleśniejszą mękę, konanie i śmierć, Jego nieskończone zasługi i zasługi Jego Kościoła przeszłe, obecne i przyszłe — a wszystkie przedstawiam sobie nieskończenie pomnożone w każdym momencie nieskończonym od całej wieczności przez całą wieczność — na odkupienie moich grzechów i grzechów całego świata.

[562] Ofiaruję Ją na potrzeby Kościoła świętego i całego świata, dla pełnego rozszerzania, rozwijania i utrwalenia się naszego Stowarzyszenia i całego naszego zbożnego Zjednoczenia i na ich cele, dla natychmiastowego wyzwolenia wszystkich dusz czyśćcowych obecnych i przyszłych, a także na podziękowanie, jak gdybyś obecne już wyzwolił i jakobyś po tym ofiarowaniu składanym przeze mnie już przyrzekł, że wyzwalać będziesz wszystkie natychmiast, aż do końca świata.

[563] Ofiaruję to też na wszystkie możliwe cele, jakie się Tobie podobają, na zaradzenie wszelkiemu złu, jakie było na świecie, i dla udaremnienia wszelkiego zła możliwego w przyszłości, dla nadrobienia całego dobra zaniedbanego przeze mnie i przez wszystkie stworzenia, dla pełnienia we mnie i we wszystkich doskonałego życia Jezusa Chrystusa i dla prowadzenia życia zupełnego i ustawicznego krzyżowania, doskonałej i wieczystej ofiary w pełnym zjednoczeniu ze wszystkimi cierpieniami Jezusa i Maryi, łącznie z doskonałym oddaniem się Ich na prowadzenie życia miłości Boga i [praktykowania] wszystkich cnót, na życie i umieranie w pełnieniu jak najdoskonalszym wszelkich dobrych dzieł, by móc żyć i umierać spokojnie na skutek niezmożonej miłości Boga; a również na pełnienie wszelkich cnót w najdoskonalszym stopniu, aby w nas, jak i we wszystkich było zniszczone nasze życie, a życie Jezusa Chrystusa stało się naszym życiem.

[564] Ofiaruję to także na podziękowanie za dary udzielone Najśw. Maryi Naszej Matce i za te łaski, których udzieliłeś i udzielisz wszystkim stworzeniom przeszłym, teraźniejszym i przyszłym, tudzież na podziękowanie, jakobyś nam i wszystkim stworzeniom obecnym i przyszłym udzielił tych wszystkich łask, darów i przywilejów, których byłbyś udzielił i udzielałbyś wszystkim, gdyby mieli usposobienie Najśw. Człowieczeństwa Jezusa Chrystusa.

[565] Ofiaruję też na podziękowanie, jak gdybyś skutecznie przeprowadził we wszystkich ludziach i pod każdym względem zamiary Swej nieskończonej miłości i miłosierdzia w dziele stworzenia, zachowania, odkupienia i uwielbienia, a wszystko we wszelkich możliwych intencjach, które podobają się Tobie; i jak gdybyś już wszystkich umocnił tą nieskończoną Swoją miłością i jak gdybyś przemienił wszystkie w Swe nieskończone przymioty i w Siebie Samego, Ojcze, Synu i Duchu Święty, dając nam jednocześnie poznać, że staniemy się podobnymi do Ciebie, kiedy jedynie przez Twe nieskończone miłosierdzie będziemy Cię oglądali w Królestwie Twojej chwały, podobni do Ciebie [por. 1 J 3, 2].

[566] Wreszcie tę [przenajdroższą Krew] ofiarujemy w tej intencji, by żyć i umierać w świętej wierze rzymskiego, apostolskiego i katolickiego Kościoła świętego, a prócz tego, w ten sam sposób, ofiarujemy wszystko na uproszenie wieczystego daru, by żyć i umierać w jak najdoskonalszym zachowywaniu świętych Reguł i na podziękowanie, jak gdybyś nam i wszystkim członkom obecnym i przyszłym tej laski już udzielił.

[567] [Uwaga]. W tym to pierwszym wspólnotowym akcie modlitwa o dar doskonałego zachowywania świętych Reguł zawiera się w ofiarowaniu ogólnym[349] ; dlatego nie praktykuje się tej modlitwy, która została tylko w tym miejscu zaznaczona w Regułach[350].

[568] 10[351]. Pierwsza Msza św. Po ukończeniu rozmyślania i modlitw, na znak dzwonu na Mszę św. (po oddzwonieniu na początku modlitw na „Anioł Pański”) klerycy i bracia pomocnicy pozostaną w chórze, by uczestniczyć stamtąd we Mszy św.[352]

12[353]. Księża mający spowiadać udadzą się do konfesjonałów do kościoła.

Ci zaś, którzy nie spowiadają, mogą w czasie pierwszej Mszy odmówić indywidualnie małe hory [św. Oficjum].

13.[354] Kapłan mający celebrować drugą Mszę św., w czasie pierwszej odprawi przygotowanie, albo jeżeli już je odprawił, odmówi mniejsze hory; i taki porządek zachowa się przy następnych Mszach.

[569] Kapłani mający celebrować lub uczestniczyć we Mszy św., a także bracia mający w niej brać udział, w celu lepszego przysposobienia się do skorzystania z Najśw. Ofiary, będą w miarę możności starali się pamiętać:

1) Że będzie to miłe Najśw. Maryi Pannie, jeżeli ożywiwszy wiarę, obudzimy intencję pozostawania z Nią przy Ofierze Jej Boskiego Syna, wyobrażając sobie, że znajdujemy się na górze Kalwarii, a jeszcze bardziej, że dla upewnienia się, iż nie jesteśmy tymi, którzy Go krzyżują, ponowimy akt skruchy, mówiąc z głębi serca:

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

2) Że zrobimy również coś miłego dla Maryi, Królowej Męczenników, jeżeli przysposobimy się do Mszy św. przez uświadomienie sobie mistycznego znaczenia paramentów świętych, jakich kapłan używa przy ołtarzu, a dla większego wypływającego stąd pożytku, stosownie do godnych uwielbienia zamiarów Odkupiciela, przy każdym [z paramentów], jaki wspomnimy, powiemy z gorącym uczuciem:

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

[570] Humerał jest znakiem korony cierniowej i zasłony, jaką Żydzi •okrywali Jezusa, kiedy zeń szydzili.

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

Alba oznacza białą szatę, w jaką Herod w swym domu kazał przyoblec Jezusa, by pokazać Go jako głupca.

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

Pasek (cingulum) oznacza powróz, jakim Jezus po raz pierwszy był związany w ogrodzie Getsemani.

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

Manipularz przedstawia sznury, jakimi Jezusa po raz wtóry wiązano przy słupie.

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

Stuła przypomina więzy, którymi po raz trzeci krępowano Jezusa, wlokąc Go na Kalwarię.

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

Ornat stanowi symbol dzianej szaty Jezusa oraz Jego niezmiernej miłości, jaką pokrył On mnóstwo naszych grzechów.

Jezu mój, miłosierdzia!

Maryjo Boleściwa, miłosierdzia!

Obudzą się następującą intencję:

[571] Boże mój, pragnę ofiarować Ci przez ręce Najśw. Maryi Panny, wszystkich Aniołów i Świętych, tę obecną i wszystkie Ofiary, jakie Ci już złożono i jakie Ci będą składane aż do końca świata, a pragnę, by każda z nich była uwielokrotniona w każdym tak nieskończenie powtarzającym się momencie, jak liczne są akty, którymi należy Ciebie uwielbiać, łagodzić Twój gniew, zanosić do Ciebie błagania i składać Ci dzięki. I pragnę teraz i zawsze błagać Cię, dla siebie i innych, o wszystkie łaski, jakie się Tobie podobają, i składam Ci ją też w intencji natychmiastowego wyzwolenia wszystkich dusz czyśćcowych — wszystko zaś _ jedynie dla Ciebie, na podziękowanie za dary udzielone wszystkim Aniołom i Świętym, szczególnie Najśw. Maryi Pannie, św. Józefowi, memu Aniołowi Stróżowi, św. Apostołom, a także, jak gdybyś mnie i wszystkim udzielił już wszelkich Bożych nieprzebranych skarbów, wszystko zaś dla wszelkich celów, jakie są Tobie mile.

[572] Inny sposób uczestniczenia we Mszy św. nadający się dla księży, by usposobili się z wielką pobożnością do jej odprawiania[355].

Bracia biorący udział we Mszy św., przynajmniej od czasu do czasu, a raczej często, będą czynili co następuje:

Niech sobie najpierw przypomną, że rozmyślanie nad męką Jezusa i nad cierpieniami Najśw. Maryi Panny to skarb wyższy niż wszystkie inne skarby duchowe; jeżeli przeto pragniemy pocieszać Najlitościwszą Matkę naszą Maryję, pragnącą dla nas bogatych skarbów swego Syna, i [jeżeli chcemy] być wdzięczni wobec Boskiego Dobroczyńcy, to zastanowimy się pobożnie nad porównaniem czynności Jezusowych w Jego męce z czynnościami kapłana przy ołtarzu; i przy żadnym momencie męki Jezusa nie traćmy z oczu Najśw. Maryi Panny, która tak bardzo uczestniczyła w cierpieniach Syna, że osiągnęła stopień Królowej Męczenników. Zatem, by odnieść z tego wszystkiego korzyść, raz czy więcej razy, między jednym i drugim szczegółem [męki], powtarzać się będzie z wielkim uczuciem:

Jezu mój, miłosierdzia!

Boleściwa Maryjo, miłosierdzia! — stosownie do tego, czy więcej lub mniej czasu zajmą czynności kapłana; zgodnie z tym rozważać się będzie dłużej lub krócej różne momenty męki Jezusa i cierpienia Najśw. Maryi Panny.

[573]Kapłan	Jezus Wieczny i Najwyższy Kapłan
1. Idzie do ołtarza	1. Zdąża do ogrodu w Getsemani: Jezu mój, miłosierdzia! - Boleściwa Maryjo, miłosierdzia!
2. Rozpoczyna Mszę św.	2. Oddaje się modlitwie: Jezu itd. - Boleściwa itd.
3. Głęboko pochylony mówi: „Spowiadam się (...)”	3. Leżąc w agonii na ziemi, krwawym potem zlany: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573a] 4. Modląc się wstępuje po stopniach i całuje ołtarz.	4. Zbliżają się żołnierze, Jezus gotów oddać się Ojcu na ofiarę, a Judasz pocałunkiem Go zdradza: Jezu itd. - Boleściwa itd.
5. Przechodzi na stronę lekcji.	5. Skrępowanego brutalnie wloką po ulicach, wiodąc Go do Annasza Arcykapłan: Jezu itd. - Boleściwa itd.
6. Znakiem krzyża rozpoczyna czytanie Introitu.	6. Uderzony w twarz w obecności Arcykapłana Kajfasza, doznaje niezliczonych innych obelg i uderzeń: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573b] 7. Mówi Kyrie eleison.	7. Piotr wypiera się Go przed Kajfaszem: Jezu itd. - Boleściwa itd.
8. Zwrócony do ludu, mówi: „Pan z wami”.	8. Zwraca się z miłosiernym spojrzeniem do Piotr i nawraca go: Jezu itd. - Boleściwa itd.
9. Idzie czytać Orację i Lekcję.	9. Wiodą Go przed Piłata: Jezu itd. - Boleściwa itd.
10. Pochylony przy środku ołtarza, mówi: „Oczyść serce me”.	10. Prowadzą Go do Heroda: Jezu itd. - Boleściwa itd.
11. Czyta Ewangelię.	11. Wśród szyderstw wiodą Go spowrotem do Piłata: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573c] 12. Mówi „Wierzę”.	12. Zapytywany przez Piłata o prawdę: Jezu itd. - Boleściwa itd.
13. Odkrywa kielich.	13. Zdarłszy szaty, kaci biczują Go: Jezu itd. - Boleściwa itd.
14. Umywa ręce.	14. Piłata ogłasza Go niewinnym: Jezu itd. - Boleściwa itd.
15. Zwrócony do ludu, mówi: „Módlcie się, bracia”.	15. Piłat ukazując Go ludowi, mówi: Oto człowiek! Jezu itd. - Boleściwa itd.
16. Mówi cicho Sekretę.	16. Zakrywają Mu oczy, plują nań i szydzą: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573d] 17. Odmawia Prefację.	17. Lud przenosi Barabasza nad Jezusa, wołając: Niech będzie ukrzyżowany! Jezu itd. - Boleściwa itd.
18. Rozpoczyna Kanon.	18. Wiodą Go na śmierć: Jezu itd. - Boleściwa itd.
19. Czyni memento za żywych.	19. Dźwiga krzyż na Kalwarię: Jezu itd. - Boleściwa itd.
20. Czyta dalej Kanon.	20. Spotyka się z Weroniką: Jezu itd. - Boleściwa itd.
21. Znaczy krzyżem chleb i wino.	21. Rozciągnięty i przygwożdżony do krzyża: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573e] 22. Podnosi konsekrowaną Hostię.	22. Podniesiony wysoko na krzyżu: Jezu itd. - Boleściwa itd.
23. Wznosi kielich po konsekrowaniu wina.	23. Z ran roni Krew przenajdroższą: Jezu itd. - Boleściwa itd.
24. Czyta w dalszym ciągu Kanon.	24. Widzi Boleściwą Matkę: Jezu itd. - Boleściwa itd.
25. Mówi: „Również nam grzesznym ludziom”.	25. Zanosi modły za cały rodzaj ludzki: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573f] 26. Mówi: „Ojcze nasz”.	26. Z krzyża wypwoiada siedm słów: Jezu itd. - Boleściwa itd.
27. Łamie Hostię.	27. Umiera: Jezu itd. - Boleściwa itd.
28. Wpuszcza do kielicha cząstkę konsekrowanej Hostii.	28. Wstępuje z duszą do otchłani: Jezu itd. - Boleściwa itd.
29. Mówi: „Baranku Boży”, uderzając się w piersi.	29. Wielu ze stojących wokół nawraca się, bijąc się w piersi: Jezu itd. - Boleściwa itd.
30. Odmawia dalej modlitwy.	30. Zraniony w bok, wylewa Krew i wodę: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573g] 31. Przyjmuje Komunię.	31. Złożony zostaje w grobie: Jezu itd. - Boleściwa itd.
32. Puryfikuje kielich.	32. Namaszczają Go olejkami: Jezu itd. - Boleściwa itd.
33. Nakrywa kielich.	33. Chwalebnie wstaje z martwych: Jezu itd. - Boleściwa itd.
34. Mówi: „Pan z wami”.	34. Ukazuje się Matce i uczniom swoim: Jezu itd. - Boleściwa itd.
[573h] 35. Odmawia ostatnie modlitwy.	35. Pozostaje przez dni czterdzieści, obcuje ze swymi uczniami: Jezu itd. - Boleściwa itd.
36. Mówi ostatnie: „Pan z wami”	36. Wstępuje do nieba: Jezu itd. - Boleściwa itd.
37. Udziela wiernym błogosławieństwa.	37. W Zielone Świątki zsyła Ducha Świętego: Jezu itd. - Boleściwa itd.
38. Odczytuje ostatnią Ewangelię.	38. Posyła Apostołów na cały świat, by głosili Ewangelię: Jezu itd. - Boleściwa itd.

[574] 11.[356] W czasie Komunii kapłańskiej przy ołtarzu, przyjmują Komunię duchowo; a nawet więcej razy w ciągu dnia, szczególnie z okazji nawiedzenia Najśw. Sakramentu. Komunia duchowa

Jezu, Miłości nieskończona, skarbie mej duszy ukryty w Najśw. Sakramencie, nie jestem godzien, by Cię przyjąć, ale pragnę Cię gorąco i chcę pragnąc Cię pełnią miłości wszystkich Aniołów i Świętych, ich Królowej Najśw. Maryi, a nawet [miłością] Twego Serca. Powierzając się Twemu nieskończonemu miłosierdziu, które nie odrzuca nawet najnędzniejszych, pragnę przyjmować Cię w każdym momencie po wieczne czasy; owszem, pragnę, bym był przyjmował od wieczności całej i bym przyjmował po całą wieczność w każdym nie kończącym się momencie tyle Komunii, na ile aktów miłości, uwielbienia i wszelkich cnót Sam zasługujesz. Wszystko zaś na wszystkie możliwe cele, jakie podobają się Tobie[357].

[575] 14. Po Mszy św.[358] bracia udadzą się zaraz do wykonywania prac związanych z ich obowiązkami, a klerycy zabiorą się do studium.

[576] 16[359]. W godzinę po pierwszej Mszy św. podaje się śniadanie, przed którym odmawia się następującą modlitwę:

Błogosławieństwo

V Pobłogosław,

R Boże!

Niech Chrystusowa prawica pobłogosławi nas i te [dary] które przyjąć mamy.

W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

Dziękczynienie

Dziękujemy Ci, Wszechmogący Boże, za wszystkie dobrodziejstwa Twoje. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

V Błogosławione wnętrzności Najśw. Maryi Panny, które nosiły Syna Ojca Przedwiecznego.

R I błogosławione piersi, które karmiły Chrystusa Pana.

V Pomoc Boża niech zawsze będzie z nami.

R I z braćmi naszymi nieobecnymi.

V Błogosławmy Panu.

R Bogu chwała!

V Dusze wiernych zmarłych niech odpoczywają w pokoju,

R Amen.

Ojcze nasz itd.

V I nie wódź nas na pokuszenie,

R Ale nas zbaw ode złego.

V Niech nam Bóg udzieli swego pokoju,

R I niech da życie wieczne. Amen.

Chwalcie Pana wszystkie ludy, chwalcie Go wszystkie narody. Bo umocniło się nad nami miłosierdzie Jego, a prawda Pańska trwa na wieki (Ps 116). Chwała Ojcu itd.

[577] 15[360] Księża nie zajęci spowiedzią będą mieli półtorej godziny czasu na przygotowanie Mszy św., na odprawienie jej i na dziękczynienie. Pozostały poranny czas, wolny od wspólnych ćwiczeń w chórze, powinni przeznaczyć na studium lub na inne sprawy zlecone im przez rektora.

17. Studenci po śniadaniu odprawią krótkie nawiedzenie Jezusa w Najśw. Sakramencie, Najśw. Dziewicy Królowej Apostołów i samych św. Apostołów, po czym oddadzą się wykonywaniu tego, co przewiduje ich porządek dzienny[361].

[578] 18. Na początku wszelkich zajęć naukowych, odbywanych wspólnie jak i prywatnie w pokoju, odmawia się zawsze następującą modlitwę na klęczkach.

Przyjdź Duchu Święty, napełnij serca wiernych Twoich i zapal w nich ogień Twojej miłości.

V Ześlij Ducha swego, Stworzyciela.

R A odnowisz oblicze ziemi.

Módlmy się

[Następują dwie pierwsze modlitwy podane już w nrze [547], tj:

Boże, któryś serca wiernych i Boże, który pysznym się sprzeciwiasz, zakończone: Przez tegoż Chrystusa Pana naszego. Amen]. Królowo Apostołów. — Módl się za nami!

[579] Na zakończenie studium odmawia się klęcząc:

Utwierdź, Boże, co w nas zdziałałeś z [wyżyn] Twej świątyni, która jest w Jeruzalem.

Przez najświętsze tajemnice Odkupienia ludzkiego. — Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem Twym.

Przez zasługi i wstawiennictwo Najświętszej Rodzicielki Twojej oraz wszystkich Aniołów i Świętych. — Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem Twym.

Królowo Apostołów i wszyscy Aniołowie i Święci, proście Pana żniwa, aby przysłał robotników na żniwo swoje i zlitował się nad ludem swym, abyśmy się wszyscy z Nim i z Ojcem, i z Duchem Świętym radować mogli na wieki wieków. Amen[362].

[580] O odmawianiu Psalmów i o rachunku szczegółowym przed obiadem[363].

19. W kwadrans przed południem odmówią w chórze lub w kaplicy Psalmy św. Bonawentury dla wyproszenia łaski świętego życia i dobrej śmierci, po czym odprawi się rachunek szczegółowy.

20. Bracia zaś pomocnicy zamiast Psalmów odmówią piąć razy „Ojcze [nasz]”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” na pamiątkę męki Pana naszego Jezusa Chrystusa i cierpień Najświętszej Maryi Panny, dla wyproszenia życia w łasce i umierania śmiercią sprawiedliwych.

W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

Przyjdź, Duchu Święty [itd., jak w nrze [547], wraz z trzema pierwszymi modlitwami].

Zdrowaś, Maryjo.

Królowo Apostołów. — Módl się za nami.

[581] Teraz czytający modlitwy mówi:

„Zbadajmy swe sumienie co do częściej popełnianego uchybienia lub co do cnoty, jakiej bardziej potrzebujemy”.

Czyta się przedmiot rachunku i następuje przerwa, w której każdy bada się przez parę chwil; po czym czytający mówi:

„Postanówmy jak najpełniejszą poprawę i to od zaraz, by nas przed poprawą śmierć nie zaskoczyła, albowiem czas jest krótki i nie pozo staje nam nic innego, jak przygotować się do niej.

Ubolewaj my z tego powodu, że nie odpowiadaliśmy na łaski, i wzbudźmy z tego powodu szczery akt skruchy”:

[582] Panie mój, Jezu Chryste, Sprawco i Dawco laski, wyznaję przed Tobą i przed wszelkim stworzeniem, że całe moje życie było jednym pasmem braku odpowiadania na Twoje laski. Teraz jednak, ufny w Twe nieskończone miłosierdzie i w orędownictwo Matki miłosierdzia Najśw. Maryi, wyrażam żal i błagam o wybaczenie wszystkich moich popełnionych zaniedbań. Użycz daru najdoskonalszej skruchy. Ofiaruję Ci odpowiadanie [na Twe łaski] ze strony wszystkich Aniołów wiernych i wszystkich Świętych, a szczególnie ich Królowej, Najśw. Maryi Panny. I przez zasługi odpowiadania Najśw. Twego Człowieczeństwa spraw, bym żył zawsze odpowiadając jak najdoskonalej na Twe łaski. Amen.

Modlitwa o święte przyjmowanie pokarmu

[583] Boże mój, uwielbiam nieskończoną dobroć Twoją za to, te pokarmom udzieliłeś własności krzepienia naszych sił i zachowywania naszego życia. Uwielbiam Twe święte zamiary zmierzające do tego, by przywrócić w nas siły osłabione na skutek trudów, byśmy tak z nowym zapałem poświęcali się Twej świętej służbie. Uwielbiam Twą miłosierną Opatrzność, dzięki której nie brak mi pożywienia, choć poprzednio nadużywałem go przez swe nieumiarkowanie. Uwielbiam pokorę Jezusa, który raczył poddać się przyjmowaniu pokarmów i napojów, by nasze pożywienie i nasze napoje uświęcić.

[584] Abym się więc mógł zjednoczyć z Jego świętym usposobieniem i odpowiedzieć Jego zamiarom, przeniknij mnie na wskroś Boską Swą obecnością sprawiającą, bym się posilał przejęty głęboką czcią i pokorą, w przekonaniu, że zasługuję na cierpienie wieczystego głodu i wiecznego pragnienia w piekle. Spraw, bym pożywał tyle tylko, ile potrzeba, i bym ze czcią używał potraw jako pobłogosławionych przez Ciebie. Użycz mi swego Ducha, abym przy jedzeniu i pici u poskramiał wszelkie łakomstwo i chęć rozkoszy. Spraw, Boże mój, by wówczas gdy karmić będę swe ciało, duch mój nasycał się Tobą, a serce me radowało się słodyczą świętej Twojej miłości. Amen.

[585] „Anioł Pański” itd., albo „Królowo nieba” itd. — w zależności od okresu roku liturgicznego.

[Następują teraz trzy modlitwy, jak w nrach [579] i [545]].

[586] Dla uzyskania daru doskonałego zachowywania Reguł odmawia się następującą modlitwę, powtarzaną przy końcu wspólnych ćwiczeń:

Pobożne ofiarowanie

Ojcze Przedwieczny, w zjednoczeniu z Najświętszymi Sercami Jezusa i Maryi ofiarujemy Ci Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa na podziękowanie, jak gdybyś nam już udzielił łaski doskonałego zachowywania świętych Reguł; ofiarujemy Ci ją również we wszystkich możliwych celach, jakie podobają się Tobie.

[587] W sprawie posiłków

Teraz udają się do refektarza, modląc się pobożnie i głośno. Najpierw powiedzą: „Z najgorętszym pragnieniem, aby wszystkie stworzenia teraz i zawsze poznawały Boga, miłowały Go i uwielbiały, mówmy z głębi serca Psalm (116) Chwalcie Pana wszystkie ludy itd., z «Chwała Ojcu»; po czym za dusze w czyśćcu, a szczególnie za zmarłych naszych braci, krewnych i dobroczyńców odmówmy z głębi serca (Ps 50): Zmiłuj się nade mną, Boże, wraz z «Wieczny odpoczynek» [itd.]”.

[588] 21. Wchodząc do refektarza, każdy skłoni się głęboko przed wizerunkiem Ukrzyżowanego, po czym, mając przed sobą ręce skromnie złożone, uda się na swe miejsce, by odmawiać [wspólnie] modlitwy przewidziane przy poświęceniu stołu; to zaś ma się zawsze odbywać według rytu przepisanego przez Kościół.

22. Po błogosławieństwie stołu wszyscy w piątki i w [inne] dni postne odmawiają po cichu, klęcząc, z ramionami rozkrzyżowanymi, pięć razy „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” na pamiątkę męki Chrystusowej i boleści Najśw. Maryi Panny, w intencji nawrócenia biednych grzeszników, pogan i heretyków.

[589] 23. Teraz każdy na swym miejscu zasiada do posiłku. W czasie obiadu urządza się zawsze czytanie duchowne w następującym porządku:

1) Rozdział z Pisma św. albo część, jeżeli rozdział jest zbyt długi;

2) Rodrigueza Ćwiczenia doskonałości [zob. nr [168]] albo Święty zakonnik, czy jakiś żywot Świętego, albo też książkę ascetyczną i wyznaczoną przez ojca duchownego;

3) Martyrologium;

4) Dziennik duchowy zawierający maksymy i przykłady z życia Świętych czy innych osób odznaczających się szczególną cnotą[364].

[590] 24. Po posiłku następuje dziękczynienie według rytu Kościoła św. Złożywszy głęboki pokłon przed św. wizerunkiem Ukrzyżowanego, po ogłoszeniu intencji [przez czytającego modlitwy]: „Na uproszenie szczerego żalu i odpuszczenia grzechów naszych mówmy z głębi serca”, rozpoczyna się odmawianie Psalmu (50) Zmiłuj się nade mną, Boże, wraz z „Chwała Ojcu” itd. i wszyscy udają się do chóru.

[591] Po wejściu do chóru, dla większego jeszcze ożywienia u wszystkich wzajemnej miłości, dodaje się do tego, co następuje:

Oto jak dobrze i jak miło braciom zamieszkać społem: jak wyborny olejek na głowie, co spływa na brodę, brodę Aarona; jak rosa Hermonu, co spada na górę Syjon:

Bo Pan udziela tam błogosławieństwa, udziela życia na wieki [Ps 132, 13, wedł. Biblii Tysiąclecia, 1965]. Chwała Ojcu itd.

[592] Następnie wyrażą takie westchnienia do Jezusa Chrystusa[365] :

Jezu ubogi, poniżony, zapoznany, wzgardzony, znienawidzony, oczerniony, prześladowany, osamotniony od ludzi, a kuszony przez szatana, zdradzony, sprzedany za nędzną cenę. Zmiłuj się nad nami!

Jezu smutny aż do śmierci [por. Mt 26, 38], wleczony po skrępowaniu powrozami i łańcuchami, obleczony w szatę hańby i wzgardzony, oskarżany, potępiany, niesłusznie skazany i wzięty za gorszego od Barabasza. Zmiłuj się nad nami!

Jezu odarty z szat i haniebnie obnażony, ubiczowany aż do krwi, policzkowany i wyszydzany, cierniem ukoronowany i szyderczo pozdrawiany, obrzucany plwocinami, bity, znieważany i ośmieszany. Zmiłuj się nad nami!

Jezu obciążony krzyżem naszych grzechów i przekleństwami tłumu, przybity do drzewa hańby pośród dwu łotrów, nasycony obelgami i hańbą [por. Lm 3, 30], pełen boleści i upokorzeń, pohańbiony i za nic miany u ludzi. Zmiłuj się nad nami!

Modlitwa

[593] O Jezu mój najsłodszy! Ty, który z miłości ku nam raczyłeś znosić hańbę bez miary i niewiarogodne upokorzenia, wyryj głęboko w sercach naszych szacunek i umiłowanie Twego uniżenia oraz gorące pragnienie, byśmy naśladowali życie Twe ubogie i pokorne, dobroczynne, znojne i wzgardzone. Amen.

[594] Uwaga[366]. Po otrzymaniu wiadomości o zgonie brata z naszego Stowarzyszenia odmawiać się będzie Miserere przez dziesięć dni po obiedzie i wieczerzy, [prócz] antyfony: Exultabunt Domino ossa humiliata i prócz Requiem aeternam na końcu, z następującymi wersetami i modlitwą:

Po powtórzeniu antyfony: Exultabunt Domino ossa humiliata [mówi się]:

Kyrie eleison. — Christe eleison. — Kyrie eleison.

Ojcze nasz [po cichu].

I nie wódź nas na pokuszenie.

Ale nas zbaw ode złego.

Od bram piekielnych.

Wyrwij, Panie, jego duszę.

Niech odpoczywa w pokoju.

Amen.

(Gdyby zmarłych było więcej, mówi się w liczbie mnogiej)

Panie, wysłuchaj modlitwę moją.

A wołanie moje niech przyjdzie do Ciebie.

Pan z wami.

I z duchem twoim.

Módlmy się

[595] Nakłoń, Panie, ucha ku prośbom zanoszonym przez nas po kornie do Twego miłosierdzia, abyś duszę sługi swego N.N., brata naszego, której kazałeś odejść z tego świata, umieścił w krainie pokoju i światłości oraz dał jej uczestnictwo w chwale Twoich Świętych. Przez Chrystusa itd.

Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie.

A światłość wiekuista niechaj im świeci.

Dusza jego i dusze wszystkich wiernych zmarłych przez miłosierdzie Boże niech odpoczywają w pokoju. Amen.

[596] W oktawie wszystkich wiernych zmarłych mówi się codziennie wraz z „Módlmy się”: Fidelium Deus omnium itd i Deus veniae largitor, za zmarłych braci, krewnych i dobroczyńców. Przez osiem zaś dni następujących po oktawie wszystkich wiernych, wspomina się tychże zmarłych braci, krewnych i dobroczyńców, odmawiając Miserere, jak wyżej, wraz z „Módlmy się”, Deus veniae largitor itd.

[597] Przy adoracji, odprawianej z głęboką czcią, odmawiać się będzie: O święta Uczto [itd., łącznie z wersetem Dałeś im Chleb z nieba, odpowiedzią: Wszelką rozkosz mający w sobie, ze zwyczajną modlitwą: Boże, który w przedziwnym Sakramencie (...) który żyjesz i królujesz Bóg na wieki wieków. Amen].

Zdrowaś Maryjo itd. Królowo Apostołów. — Módl się za nami.

Wieczny odpoczynek itd.[367]

I odmawia się modlitwę dla uproszenia daru wiernego zachowywania świętych Reguł.

W sprawie rekreacji

[598] Przyklęknąwszy przed Najśw. Sakramentem, udadzą się na rekreację z nabożnym, skromnym i świętym weselem, odmawiając Psalm (116) Chwalcie Pana wszystkie ludy itd. i inny (99) Jubilate:

Z radością wykrzykujcie Panu, wszystkie ziemie; służcie Panu z weselem!

Wśród okrzyków radości stawajcie przed Jego obliczem.

Wiedzcie, że Pan jest Bogiem, On sam nas stworzył, my Jego własnością, my lud Jego, owce Jego pastwiska.

Wstępujcie w bramy Jego z pieśniami, z hymnami w Jego przedsionki; chwalcie Go i błogosławcie Jego imię.

Albowiem dobry jest Pan, miłosierdzie Jego trwa na wieki, a wierność Jego poprzez pokolenia [Ps 99, wedł. Biblii Tysiąclecia, 1965].

Chwała Ojcu itd.

[599] 25. Po wyjściu z chóru wszyscy udają się na rekreację. Niech każdy uważa ten czas za chwilę wytchnienia, jakiego Jezus Chrystus użyczał czasem swym Apostołom, gdy mówił: Chodźcie i odpocznijcie sobie trochę [por. Mk 6, 31]. Dlatego niech tak rozmawiają i zachowują się[368], jakby postępowali, gdyby w chwili wypoczynku znajdowali się z Chrystusem Panem; niech zatem zachowują żywą wiarą w Boską Jego obecność[369].

26. Podobnie jak rzemieślnicy i kupcy w chwilach swego wytchnienia rozmawiają często o sprawach związanych z ich zawodem, tak i my powinniśmy mówić o dziełach świętego posługiwania i o zdobywaniu ewangelicznej doskonałości.

[600] 27. By tego rodzaju rozmów nie brakło nigdy w naszych rekreacjach, jeden z członków, wyznaczony kolejno co tydzień przez ojca duchownego, otworzy rekreację, rozpoczynając rozmowę dotyczącą różnych spraw ewangelicznego posługiwania i cnót chrześcijańskich[370]. I dlatego w miejscu rekreacji będzie umieszczona skrzynka zawierająca wiele karteczek z wyjątkami z Pisma św., zwłaszcza z Ewangelii św., bardziej stosownymi dla życia apostolskiego; wyciągnie się jedną z nich na chybił trafił i według tematu na niej podanego rozpocznie się rozmowę.

28. Po rekreacyjnych rozmowach, prowadzonych przez czas jakiś na te tematy, nie zabrania się przejść na inny temat, pożyteczny i nadający się do podtrzymania i powiększenia gorliwości i miłości.

[601] 29. Po jakimś kwadransie od rozpoczęcia rekreacji, przy pomocy dzwonka służącego wspólnocie, przypomni się o obecności Bożej i o wieczności, by szatan nie wyrządził komu szkody na duszy. Dlatego na taki znak, z dwu najstarszych na rekreacji jeden powie: „Obecność Boża!”, a drugi: „Wieczność!” A to samo powie się, głosem pobożnym i poważnym, gdyby ktoś w czasie rozmowy zbytnio się zapalił; po wypowiedzeniu tego zmieni się temat rozmowy.

[602] 30. Na znak zakończenia rekreacji wszyscy pogrążą się w pełnym milczeniu, przerywając nie tylko rozmowę, ale nawet rozpoczęte słowo, by w ten sposób uwieńczyć rekreację aktem posłuszeństwa i umartwienia.

Usunięcie się do ciszy pokoju

[603] 31. W miesiącach, w których przewiduje się półtoragodzinne usunięcie się do pokoju, ci, którzy tego pragną, mogą za zgodą rektora udać się na spoczynek; lecz przed ułożeniem się do snu odmówią na kolanach krótką modlitwę do Najśw. Maryi Panny, „Aniele Boży” do Anioła Stróża i akt skruchy oraz pokropią łóżko wodą święconą. Po ucałowaniu krzyża św. ukryją go pod poduszką, a odmawiając kornie gorące akty strzeliste, oddadzą się odpoczynkowi.

[604] 32. Ci, którzy nie korzystają ze spoczynku, mogą oddać się dowolnym zajęciom, odpowiadającym jednak ich stanowi.

33. Święty Filip Nereusz, Apostoł Rzymu, twierdzi, że południowy demon krąży [by kusić]. Dlatego niech się wszyscy starają o to, aby nie pozostawać nigdy w bezczynności, w lenistwie czy w smutku; wszyscy ponadto powinni być ugruntowani w świętej pokorze, przez którą odnosi się cudowne zwycięstwa nad demonem — duchem pychy.

Co do nawiedzenia Najśw. Sakramentu i Najśw. Maryi Panny

[605] Przyszedłszy do chóru, -wszyscy oddadzą głęboką cześć Najśw. Sakramentowi.

Prowadzący modlitwy mówi: „Pełni najżywszej wiary” [itd. jak w nrze [543]], a po modlitwie: Deus qui nobis itd. następują dwie modlitwy: Deus qui superbis resistis i Omnipotens et mitissime Deus (...) aż do Amen [jak w nrze [547]].

Teraz czyta się nawiedzenie i ułożoną przez św. Alfonsa Liguori modlitwę do Najśw. Sakramentu i do Najśw. Maryi Panny lub inne modlitwy odpowiednie dla naszego Instytutu jako Instytutu życia apostolskiego[371]

W sprawie Różańca świętego

[606] Codziennie w godzinie przewidzianej porządkiem dziennym w odpowiedniej porze odmówi się trzecią część Różańca świętego.

Przy każdej dziesiątce po „Chwała Ojcu” dopowie się:

Przez najświętsze tajemnice odkupienia ludzkiego poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem Twym [por. Łk 10, 2; Jl 2, 17].

Po pięciu dziesiątkach odmówi się: Witaj, Królowo i Pod Twoją obronę, dodając przy ostatnim wierszu dla uzyskania odpustu: Błogosławiony Bóg w Świętych Swoich, Litanię do Najśw. Dziewicy, Psalm (129) De profundis itd. wraz z Requiem po ostatnim wierszu oraz modlitwę Fidelium za wszystkich wiernych zmarłych.

Wreszcie następują modlitwy ułożone na kształt litanii w celu wyproszenia u Boskiego Gospodarza mistycznych żniw, aby przysłał na nie robotników i aby pozwolił, by nasze Stowarzyszenie starało się o powiększenie ich liczby[372].

O drugim rozmyślaniu

[607] W godzinie oznaczonej porządkiem dziennym odprawia się [drugie] rozmyślanie święte[373]. Przerwy jednak między poszczególnymi punktami mają być takie, by medytacja, wraz ze szczegółowym rachunkiem sumienia z zachowywania Reguł nie przekraczała pół godziny licząc od danego znaku; a gdy odmawia się trzecią część Różańca, by wszystko nie trwało więcej niż trzy kwadranse.

Bezpośrednio po rozmyślaniu i po Różańcu wraz z modlitwami okresowymi, przeprowadza się następujący

Szczegółowy rachunek sumienia co do zachowania Reguł

[608] Zastanówmy się, jak postępowaliśmy przy przestrzeganiu świętych Reguł, w szczególności zatrzymajmy się przy uchybieniach w zachowywaniu Reguły A, B, C (...) i innych popełnionych dzisiaj, aby czynić za nie pokutę, poprawić się z nich i wykazać co do nich większą czujność i gorliwość, pamiętając, że z każdym upływającym dniem skraca się czas zasługi na szczęśliwą wieczność.

Następuje krótka przerwa.

[609] Wzbudźmy akt skruchy i obrzydzenia wobec wszelkich naszych zaniedbań i wobec niewierności dla niezliczonych łask, jakieśmy otrzymali.

Następuje mała przerwa na wykonanie aktu skruchy.

Prośmy Boga o łaskę korzystania ze środków do doskonalszego przestrzegania świętych Reguł.

Znowu następuje przerwa, by każdy wyraził tę prośbę z głębi serca.

[610] Za uchybienia popełnione co do Reguł każdy odprawi taką pokutę, jaką podyktuje mu jego pobożność, a prócz tego, z ramionami rozkrzyżowanymi, powiemy za pokutę trzy razy z wielką żarliwością:

Jezu mój, miłosierdzia! — Najświętsza Maryjo, miłosierdzia!

Przy końcu odmawia się modlitwę ofiary na uzyskanie na zawsze daru doskonałego przestrzegania świętych Reguł[374].

[611] 33. Po upływie czasu przeznaczonego na spoczynek w pokoju [por. nr [603]] (w miesiącach, w których spoczynek jest przewidziany), albo zaraz po zakończeniu rekreacji, udadzą się na nawiedzenie Najśw. Sakramentu i Najśw. Maryi Panny i tam odmówią Różaniec święty, jak to przewiduje porządek dzienny; po czym każdy odda się studiom czy innym właściwym zajęciom.

34. W oznaczonej porze przewidziany jest samotny spacer w obrębie świętego ustronia, albo też, według uznania rektora, poza ustroniem. Przy wychodzeniu poza jego obręb odmawia się zwyczajowe w Stowarzyszeniu modlitwy, stosownie do przepisów świętych Reguł.

[612] 35. W ustalonym terminie udadzą się do chóru dla odprawienia św. medytacji wieczornej oraz dla odmówienia modlitw; po czym pójdą do refektarza, gdzie wszystko odbędzie się podobnie jak odbywa się rano.

O wieczerzy

Z chóru [zatem] udadzą się do refektarza odmawiając Psalmy: (116) Chwalcie Pana wszystkie ludy i (50) Zmiłuj się nade mną, Boże, według itd., w podobnym usposobieniu jak rano[375].

36. Ukończywszy to, co ma się czynić w refektarzu, idą do chóru odmawiając Psalm (50) Miserere; tam odprawią adorację Najśw. Sakramentu, odmówią modlitwy[376] i pójdą na rekreację, która ma się odbyć podobnie jak rano[377].

[613] 37. Na początku wieczornej rekreacji wysunie się jakieś zagadnienie z dziedziny nauk kościelnych, czyli z Pisma św., z teologii dogmatycznej, apologetycznej, moralnej, ascetycznej, mistycznej, spośród określonych i wywieszonych na tablicy przez prefekta studiów na każdy tydzień; sporządzi się to dla wygody wszystkich uczestników, by się mogli zorientować w powiązanych z tym tematach. Tenże prefekt wyznaczy kogoś codziennie, by przedstawił zagadnienie. Tej kolejności mają się wszyscy podporządkować i nie zwolni się nikogo, chyba że zachodzą racje dostateczne, uznane przez rektora. W razie gdyby w jakimś ustroniu lub w pewnym okresie czasu nie odbywała się rekreacja wieczorna, tematy z dziedziny świętych nauk omówi się w czasie rekreacji poobiedniej.

[614] 38. Po kwadransie rekreacji daje się zwyczajny znak dzwonkiem służącym wspólnocie i mówi się głosem poważnym i pobożnym: „Bóg obecny!” — „Wieczność!” —jak w czasie poobiedniej rekreacji[378].

39. Na znak zakończenia rekreacji wszyscy pogrążą się od razu w zupełnym milczeniu, wieńcząc w ten sposób wieczorną rekreację nowym aktem posłuszeństwa i umartwienia; należy przerwać nawet rozpoczęte słowo, jeżeli nie wypowiada się go z prawdziwej potrzeby.

Ogólny rachunek sumienia, pobożne praktyki i modły jakie należy odprawić przed udaniem się na nocny spoczynek

[615] Po rekreacji wszyscy jeszcze bardziej ożywieni duchem wiary, gorliwości i miłości udadzą się do chóru, odmawiając na głos Psalm (116) Chwalcie Pana wszystkie ludy itd., z jak najżywszym pragnieniem, by cały wszechświat Boga poznał, wychwalał, miłował i uwielbiał[379], a w razie potrzeby będą to powtarzać aż do wejścia do chóru.

Po dokonaniu przez wszystkich zwyczajnej krótkiej adoracji Najśw. Sakramentu w milczeniu, czytający modlitwy zaczyna:

[616] Przyjdź, Duchu Święty (itd., z dodatkiem Alleluja w czasie wielkanocnym).

Ześlij Ducha Swego Stworzyciela (w czasie wielkanocnym: Alleluja)

A odnowisz oblicze ziemi (w czasie wielkanocnym: Alleluja).

Módlmy się

[Następują trzy modlitwy: Deus qui corda fidelium, Deus qui superbis resistis, Omnipotens et mitissime Deus, jak w nrze [547], zamknięte: Per Christum Dominum ncstrum. Amen.].

[617] Uprzytomnijmy sobie w wierze, że znajdujemy się w obecności Boga, oddajmy Mu głęboką cześć Boską i dziękujmy Mu za dobrodziejstwa otrzymane szczególnie w dniu dzisiejszym.

Następuje parę chwil przerwy, by każdy sam od siebie mógł wykonać tego rodzaju akty, po czym:

Wyobraźmy sobie, że stoimy przed trybunałem Boskim, aby zdać rachunek z całego naszego życia, i zbadajmy się co do grzechów popełnionych dziś myślą, słowem, uczynkiem i zaniedbaniem, a ze szczególną starannością co do tych, które łatwiej popełniamy.

Parę chwil przerwy.

Starajmy się usposobić do aktu szczerego żalu.

Przerwa, by każdy miał czas na obudzenie tego aktu z głębi serca.

Prośmy o takie usposobienie ducha, w jakim chcielibyśmy się znajdować w strasznej chwili naszej śmierci.

Przerwa, w której każdy niech prosi o uzyskanie łaski, by takie usposobienie mógł w sobie obudzić w stopniu doskonałym.

[618] Prowadzący modlitwy mówi sam w duchu pokory i skruchy[380] : Spowiadam się Bogu wszechmogącemu (...) i was, bracia, o modlitwę za mnie do Pana Boga naszego. Amen.

Obecni odpowiadają:

Niech się zmiłuje nad tobą Bóg wszechmogący, a odpuściwszy ci grzechy, doprowadzi cię do życia wiecznego.

R Amen. Stojący zaś wokół z serdeczną skruchą podchwytują:

Spowiadam się Bogu wszechmogącemu (...) i ciebie, ojcze, o modlitwę za mnie do Pana Boga naszego. Amen.

V. Niech się zmiłuje nad wami Bóg wszechmogący, a odpuściwszy wam grzechy, doprowadzi was do życia wiecznego. R. Amen.

V. Przebaczenia, odpuszczenia i darowania grzechów niech nam udzieli wszechmogący i miłosierny Pan.

R. Amen.

[619] Hymn

Nim jeszcze światło zagaśnie,

Błagamy, Stwórco wszechrzeczy,

Abyś przez swoją łaskawość

Miał nas w obronie i pieczy.

Niech senne pierzchną marzenia,

Nocne obrazy ułudy;

Powściągnij wroga naszego,

By nie kalały ciał brudy.

O, spraw to Ojcze najlepszy,

Synu równy Ojcu chwałą,

I z Duchem Pocieszycielem

Władnący po wieczność całą.

Amen.

[620] Kapitulum

Tyś jest w nas, Panie, a imienia Twego wzywają nad nami: nie opuszczaj nas, Panie, Boże nasz. Bogu niech będą dzięki!

V. W ręce Twoje, Panie, polecam ducha mego.

R. W ręce Twoje, Panie, polecam ducha mego.

V. Odkupiłeś nas, Panie, Boże prawdy,

R. Polecam ducha mego.

V. Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu.

R. W ręce Twoje, Panie, polecam ducha mego.

V Strzeż nas, Panie, jak źrenicy oka.

R Pod cieniem Twych skrzydeł zachowaj nas. Antyfona: Zachowaj nas.

Kantyk Symeona

[621] Teraz, o Panie, według Twego słowa zwalniasz sługę swego w pokoju. Bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie. Któreś zgotował dla wszystkich narodów:

Światło na objawienie dla pogan i chwałę ludu Twego Izraela.

Chwała Ojcu itd.

Antyfona: Zachowaj nas, Panie, czuwających, strzeż podczas snu, abyśmy mogli czuwać z Chrystusem i odpoczywać w pokoju.

[622]

V. Racz, Panie, tej nocy.

R. Zachować nas od grzechu.

V. Zmiłuj się nad nami, Panie.

R. Zmiłuj się nad nami.

V. Niech miłosierdzie Twoje będzie nad nami, o Panie.

R. Jak w Tobie nadzieję pokładamy.

V. W Tobie, Panie, złożyłem nadzieję.

R. Nie będę zawstydzony na wieki.

V. Panie, wysłuchaj modlitwę moją.

R. A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.

V. Pan z wami.

R I z duchem twoim.

Módlmy się

Nawiedź, prosimy Cię, Panie, dom ten i odrzuć od niego daleko wszystkie zasadzki nieprzyjacielskie: Aniołowie Twoi niech w nim mieszkają i niech nas strzegą w pokoju, a błogosławieństwo Twoje niech będzie zawsze nad nami. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

[623] Do Najśw. Dziewicy[381]

Maryjo, łaski Rodzico,

Najsłodsza Matko litości,

Ty nas przed wrogiem ochraniaj,

I przyjmij w śmierci godzinę.

Niech Tobie, Jezu, brzmi chwała,

Zrodzony z Matki Dziewicy,

Wraz z Ojcem, z Duchem Najświętszym,

Przez wszystkie wieki bez końca. Amen.

[624] Wszyscy wyrażą następującą pobożną intencję[382]:

Pragnę, o Boże mój, abym w zjednoczeniu z Najśw. Sercami Jezusa i Maryi od wieczności i przez całą wieczność w każdym nie kończącym się momencie, czynił tyle aktów miłości Bożej i wszystkich cnót i tyle dobrych uczynków, ilu ich jesteś godzien, a wszystkie z taką doskonałością, jakiej jesteś godzien, i we wszystkich intencjach, jakie się Tobie podobają. W tym samym celu pragnę, bym Ci ofiarował od całej wieczności i bym Ci ofiarował przez całą wieczność, w każdym nie kończącym się momencie, Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa, Jego najświętsze życie, Jego nieskończone zasługi i zasługi Kościoła świętego. Ofiaruję Ci ją także na podziękowanie, jak gdybyś nam już udzielił wszystkich łask, a szczególnie trwałego daru jak najdoskonalszego zachowywania naszych świętych Reguł, jak najskuteczniejszego rozwoju naszego Stowarzyszenia i całego Pobożnego Zjednoczenia ku większej chwale Bożej i pożytkowi dusz; dalej [na podziękowanie] jak gdybyś już wyzwolił wszystkie dusze czyśćcowe obecnie i w przyszłości, jak gdybyś udzielił najdoskonalszego uświęcenia nam i wszystkim ludziom, jakbyś doprowadził do rozszerzenia miłości i wiary katolickiej po całym świecie i do najdoskonalszego przygotowania nas do śmierci; dalej, na podziękowanie, jak gdybyś już zapewnił nam niebo bez przechodzenia przez czyściec, abyśmy jak najprędzej doszli do przybytku chwały, gdzie byśmy wszyscy opiewali na wieki Boskie Twe miłosierdzie [por. Ps 88,2].

[625] Odczytuje się temat medytacji na dzień następny, by mając go w nocy w pamięci, przyjść na rozmyślanie lepiej przygotowanym.

Dziękczynienie

Boże, którego miłosierdzie jest bez miary, a dobroci skarb nieprzebrany, dzięki składamy ojcowskiemu majestatowi Twojemu za udzielone nam dary i nieustannie błagamy Twą dobroć, abyś nie opuszczał, a przysposobił do wiecznej nagrody tych, których modły wysłuchałeś. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

[626] Do Najśw. Dziewicy dla uproszenia wielu łask.

Najmilsza Maryjo Panno, Matko miłosierdzia, Królowo Apostołów i wszystkich Świętych, Nadziejo nasza, Orędowniczko nasza, zwróć te miłosierne oczy swoje na nasze najmniejsze Stowarzyszenie[383] , które Twoim było od początku (por. Ps 73, 2). Niechaj się zawsze odznacza ubóstwem, czystością, posłuszeństwem, duchem modlitwy, miłości, wyrzeczenia się i ofiary. Racz je zachować od wszelkiego zła, a przede wszystkim od każdej, chociażby najmniejszej oziębłości. O Pośredniczko nasza, Pocieszycielko nasza, jedyna Nadziejo nasza. Racz nam to wszystko uprosić u Syna swego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, który z Ojcem i Duchem Świętym żyje i króluje Bóg na wieki wieków. Amen[384].

[627] Rektor albo jego zastępca[385] mówi na głos: „Bóg jest miłością, a kto pozostaje w miłości, zostaje w Bogu” [por. 1 J 4, 16], błogosławiąc wspólnotę przez pokropienie wodą [święconą] i mówiąc: „Przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Maryi Panny oraz wszystkich Aniołów i Świętych, i przez nieskończone miłosierdzie Boże i zasługi Pana naszego Jezusa Chrystusa, błogosławieństwo + Boga wszechmogącego, Ojca i Syna, i Ducha Świętego niech zstąpi na nas, na braci naszych obecnych, nieobecnych i przyszłych, niech strzeże nas i wszystkich od złośliwego nieprzyjaciela, niech pozostanie na zawsze z nami i ze wszystkimi ludźmi i niechaj nas, jak i wszystkich, doprowadzi do życia wiecznego; i niech wszechmogący Bóg błogosławi nas wszystkich wszelakim swym błogosławieństwem, jakie było udziałem Najśw. Dziewicy Maryi, Aniołów, Świętych i Apostołów, by na całym świecie zwiastowali Królestwo Boże”.

[628] Potem wyznając: „Czemuż się wynosisz, skoroś tylko proch i popiół; Boże, Boże mój, bądź miłościw mnie największemu z grzeszników”[386], z sercem przepełnionym miłością i promieniejącym świętą wdzięcznością, rozchodząc się z chóru do pokoi, odmawiać będą na głos Te Deum na podziękowanie za wszystkie otrzymane dobrodziejstwa[387] ; przedtem jednak rektor albo zastępca powie: „W poczuciu najżywszej wdzięczności za wszystkie dobrodziejstwa, otrzymane szczególnie w dniu dzisiejszym, mówmy z głębi serca Te Deum”.

[629] Teraz[388] każdy skieruje się do swego pokoju, wyobrażając sobie, że jest on pełen Boga, albowiem Bóg w całej swej pełni, Jeden w Istocie, trojaki w Osobach, nieskończony w przymiotach znajduje się wszędzie z całą swą istotą i ze wszystkim przymiotami; złożą Mu więc akt uwielbienia z głębi duszy[389] i aktami strzelistymi wypraszać będą Boskie Jego miłosierdzie:

Boże mój, miłosierdzia! Jezu mój, miłosierdzia! Najświętsza Maryjo, miłosierdzia, i dodadzą wedle swej woli[390] :

Módlmy się

Wszechmogący, wieczny Boże, pomnóż w nas wiarą, nadzieję i miłość; abyśmy zaś mogli osiągnąć to, co obiecujesz, daj nam ukochać Twoje przykazania. Przez Chrystusa Pana naszego[391].

[630] 42. Potem w duchu wielkiej wiary i gorliwości pokropią łóżko w formie krzyża trzy razy wodą święconą; uczynią to samo w kierunku czterech ścian pokoju w intencji, by w ten sposób nie tylko odpędzić szatanów i wyprosić dla siebie i dla wszystkich wszelkie dary Boże, lecz także, by wybłagać życie wieczne dla wszystkich dusz, jakie są i będą we wszystkich częściach świata.

[631] 43. Teraz każdy może aż do spoczynku odmawiać modlitwy i akty strzeliste, jakie podyktuje mu własna pobożność.

44. Każdy ucałuje obrazy Najśw. Maryi Panny i Ukrzyżowanego Jezusa, wizerunek zaś Ukrzyżowanego wsunie pod wałek czy poduszkę[392].

[632] 45. Radzi się, by spoczywali z rękami skrzyżowanymi na piersiach i by w dłoniach dzierżyli koronkę do Najśw. Maryi Panny.

46[393]. Leżąc, niech każdy sposobi się do snu przez wzbudzanie gorących i serdecznych aktów strzelistych do Najśw. Serc Jezusa i Maryi oraz niech obudzą intencję odnawiania przy każdym oddechu owego pragnienia, jakie zostało skonkretyzowane przy ogólnych rachunku sumienia [por. nr [624]].

Stosowanie dyscypliny

[633] 1[394]. Z dyscypliny będzie korzystał każdy w dni, jakie mu oznaczy ojciec duchowny[395]. Będzie to się odbywało w pokoju: albo rankiem przed pójściem do chóru, by dzień zapoczątkować z żarliwszą pobożnością i ze szczególniejszym odnowieniem ducha, albo wieczorem po ogólnym rachunku sumienia, przed udaniem się na spoczynek[396].

2. Aby każdy przygotował się do użycia dyscypliny w duchu pokuty i miłości Jezusa, który dla nas najniewdzięczniejszych grzeszników tak wiele wycierpiał, należy wprzód odmówić pobożnie[397] :

O Jezu najsłodszy, który dla odkupienia świata chciałeś się narodzić, pozwoliłeś się obrzezać, przez Żydów odrzucić, przez zdrajcę Judasza pocałunkiem wydać, powrozami skrępować, jako owca na zabicie prowadzić [por. Iz 53, 7], przed Annaszem, Kajfaszem, Piłatem, Herodem niegodziwie postawić, przez fałszywych świadków oskarżać, rózgami i zelżywościami dręczyć, plwocinami obrzucać, cierniami ukoronować, uderzać się po twarzy, być trzciną bitym, z szat obnażonym, gwoźdźmi do krzyża przybitym, na krzyżu podniesionym, między łotrów włączonym [por. Łk 22, 37], żółcią i octem pojonym oraz włócznią zranionym,

Zmiłuj się nad nami, Panie,

Zmiłuj się nad nami.

[633b] 3. Rozpoczyna się teraz odmawianie Psalmu (50) Miserere mei Deus itd., w czasie którego stosuje się dyscyplinę[398].

Módlmy się

[Następuje modlitwa: Omnipotens et mistissime Deus, jak w nrze [547], z zakończeniem: Przez Chrystusa Pana naszego. Amen].

Po ukończeniu Psalmu (50) Miserere przerywa się biczowanie i mówi się kantyk: Teraz puszczasz sługę Twego, Panie itd. (por. Łk 2, 29-32).

Bracia zaś pomocnicy odmówią pobożnie i statecznie pięć[399] „Ojcze nasz, „Zdrowaś”, „Chwała Ojcu”, na pamiątkę męki Pana naszego Jezusa Chrystusa i boleści Najśw. Maryi Panny, a przy każdym „Ojcze”, „Zdrowaś”, „Chwała”, powtarzać będą: Przez najświętsze Tajemnice Odkupienia ludzkiego poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem swym, [por. Łk 10, 2 i Jl 2, 17][400].

[634] Przepisy w sprawie oskarżania się o zewnętrzne przekroczenia Reguł[401]

1[402]. Po wejściu do kaplicy prywatnej czytający modlitwy mówi: Przyjdź Duchu Światy [itd., z wersetami i trzema modlitwami: Deus ąui corda fidelium, Deus ąui superbis resistis, Omnipotens et mitissime Deus, jak w nrze [547]].

[635] 2. Teraz przewodniczący mówi z wielką żarliwością: „Ożywmy naszą wiarę, mając w pamięci Pana naszego Jezusa Chrystusa, który będąc samą niewinnością, dla zachęcenia wszystkich nas do pokornego i publicznego ujawnienia naszych win, jak gdyby był jednym z tłumu grzeszników, kazał się ochrzcić w Jordanie przez swego Poprzednika chrztem pokuty. Na widok tego Boskiego przykładu Jezusa Chrystusa pobudzajmy się wszyscy do wyjawienia swych win w duchu pokory, pokuty i [z pragnieniem] pełnej poprawy”.

[636] Potem oskarży się jeden po drugim. Nie podaje się tutaj żadnej formuły; skoro bowiem chodzi o samooskarżanie się, łatwo tu wkraść się może miłość własna, która mogłaby wszystko sprowadzić do zwykłych pozorów. Każdy zatem w duchu prawdziwej pokory niech się oskarży takimi słowami i w taki sposób, jakie dyktuje mu duch jego pokory i pokuty; uczyni się to jednak na klęczkach. Pierwsi zaczną się oskarżać nowicjusze[403], potem bracia pomocnicy, dalej klerycy studenci[404], a wreszcie kapłani.

[637] 4. Nowicjusze opuszczają kaplicę jeden po drugim, skoro tylko każdy wyzna swe winy i otrzyma od rektora upomnienie i pokutę; a to samo czynić będą bracia pomocnicy i księża.

[638] Przepisy dotyczące zwracania uwagi na uchybienia [bliźnich][405]

1. Z nowicjuszy zatem jeden drugiemu będzie zwracał uwagę na jego uchybienia.

2. Podobnie bracia pomocnicy — jeden drugiemu, a także, nawzajem, klerycy studenci i księża między sobą.

3. W miejscu, z którego zwraca się uwagę, będzie obecny sam tylko rektor i zwracający sobie kolejno uwagę: pierwsi, to ci, co są w nowicjacie; po nich bracia pomocnicy, dalej klerycy studenci, wreszcie księża.

4. Zwracanie uwagi dotyczy jedynie naruszania Reguł[406].

[639] 5. Przed zwrócenie uwagi powie każdy:

„Chociaż nie znam swych własnych wielkich błędów, to jednak muszę wyznać, że skoro spostrzegłem u mego brata N.N. brak A., jest to znak, że u mnie są błędy większe i zgubniejsze. Módlcie się za mnie, bym się poprawił ze wszelkich moich braków”. Potem usunie się na bok, by za upomnianego brata odmówić w milczeniu „Ojcze nasz”, „Zdrowaś”, „Chwała Ojcu”.

6. Mający otrzymać upomnienie, zaledwie usłyszy swe imię, padnie z wielką pokorą na kolana, mając w pamięci św. Pawła, który radował się ze swych słabości [por. 2 Kor 12, 9], albowiem świadomość tychże pomagała mu do większego jeszcze upokarzania się, skąd płynęła dlań coraz większa moc Jezusa Chrystusa. Dlatego [napominany] powinien się cieszyć, gdyż przez tego rodzaju napomnienie usposobi się łatwiej do naśladowania św. Pawła Apostoła.

[640] 7. Z upodobaniem duchowym wysłucha tego, co powie mu rektor, oraz poleci się modlitwom wszystkich, mówiąc żarliwie z głębi serca:

„Proszę o dar miłości w postaci Waszych modlitw, abym się poprawił”.

8. Wobec wytykania swych błędów nikt nie będzie się usprawiedliwiał przed obecnymi; gdyby jednak usprawiedliwienie było konieczne, można to z rektorem omówić prywatnie. A dla wszystkich ma pozostać ogólną zasadą, że jakkolwiek wskutek nieporozumienia może ktoś być napominany bez własnej winy, nie poniesie on jednak nigdy uszczerbku na swej czci, gdyż wiadomo, że nikt nie może się usprawiedliwiać [publicznie].

[641] 9. Po ukończeniu wytykania braków przejdą wszyscy do sąsiadującego z kaplicą pomieszczenia i uklękną przed rektorem, który odezwie się w te słowa:

V. To jest przykazanie moje.

R. Abyście się wzajemnie miłowali [por. J 15, 12] jako i Ja was umiłowałem.

V. Jeden drugiego brzemiona noście.

R. A tak wypełnicie prawo Chrystusowe [por. Ga 6, 2].

Módlmy się

Tchnij w nas, o Panie, Twojego Ducha miłości i w dobroci Swojej zjednocz tych, których karmić raczysz jednym Chlebem Niebieskim i pozwalasz w jednym przemieszkiwać domu. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

V. Pan nasz Jezus Chrystus niechaj nas natchnie jednym duchem w doskonałej miłości [por. Flp 2, 2].

R. Teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen.

[642] Porządek konsult tygodniowych

W celu uproszenia niezbędnego światła wszyscy odprawią nawiedzenie Pana Jezusa w Najśw. Sakramencie, Najśw. Maryi Królowej Apostołów i [samychże] św. Apostołów. Po piętnastu mniej więcej minutach idą do sali obrad odmawiając Psalm (116) Laudate Dominum omnes gentes i kantyk Magnijicat [por. Łk 1, 46-55] z jak najgorętszym pragnieniem, aby wszystkie ludy i narody chwaliły Boga i wysławiały Boskie zmiłowania.

Po przybyciu do sali rektor intonuje:

[643] V. Tak Bóg umiłował świat, że Syna Swego Jednorodzonego dał [por. J 3, 16].

R. To jest przykazanie moje, byście się wzajemnie miłowali, jak Ja was umiłowałem [por. J 15, 12].

Śpiewa się teraz hymn Veni Creator Spiritus itd.

[Następują zwykłe wersety i modlitwy: Deus, qui corda fidelium, Deus, qui superbis resistis, jak w nrze [547], oraz Per sacrosancta humanae Redemptionis mysteria, do Boga i do Królowej Apostołów, jak w nrze [585].

[644] Na zakończenie konsulty wszyscy odmawiają klęcząc[407] :

Utwierdź to, Panie, co zdziałałeś w nas.

Z wyżyn świątnicy Twojej, która jest w Jeruzalem.

Panie, wysłuchaj modlitwy mojej.

A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.

Pan z wami.

I z duchem twoim, [i następuje modlitwa: Deus, cuius misericordiae non est numerus, jak w nrze [625]].

V. Królowo Apostołów

R. Módl się za nami.

Porządek studiów

[645] Wszyscy wstępujący do Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia, o ile nie ukończyli studiów niezbędnych do ewangelicznej służby, zwłaszcza z myślą o misjach zagranicznych, przed przyjęciem muszą w dostateczny sposób opanować język łaciński, tak aby rozpoczynając studia filozoficzne mogli wystarczająco władać tym językiem. Powinni też opanować zasady retoryki.

[646] Studiom filozoficznym będą oddawać się w następującym porządku: Muszą przejść dwuletni kurs filozofii.

W pierwszym roku przerobią całą logikę, metafizykę, algebrę i geometrię.

Będą mieli codziennie trzy godziny wykładów, z których dwie [będą], osobno z zakresu logiki i osobno z metafizyki, jedna zaś z zakresu algebry i geometrii.

Prócz tego będzie codziennie jednogodzinna konferencja przeznaczona na omówienie materiału wysłuchanego na wykładach.

Wszystkie pozostałe godziny, wolne od wspólnotowych ćwiczeń, studenci powinni spędzać na pogłębianiu wykładów i na opracowywaniu dyskusyjnych referatów bądź w pokoju, bądź w bibliotece, jeżeli otrzymają na to pozwolenie.

[647] W drugim roku przerobią etykę i fizykę oraz uczyć się będą dziejów Starego i Nowego Testamentu według metody opartej na tekstach świętych, albo przynajmniej na podstawie dwutomowego dzieła O. Calmeta[408] albo innego autora, jeżeli rzecz traktuje on metodą uporządkowaną i jeszcze krócej i pożyteczniej.

Będą mieli dwa wykłady: jeden z zakresu etyki, drugi z fizyki. Prócz tego na trzeciej godzinie wygłaszać będą z pamięci fragmenty ze Starego i Nowego Testamentu, wyznaczone przez kierującego tym ćwiczeniem.

[648] W wygłaszaniu z pamięci dziejów świętych nie chodzi o powtarzanie słowo w słowo, ale raczej mają je odtwarzać tak, by wykazać się, że dobrze zrozumieli część odtwarzanej historii świętej.

Kierownik tych ćwiczeń nie powinien dawać pierwszeństwa wykładom, lecz niech wyznacza rozdziały, których [studenci] mają się nauczyć, ponieważ nie powinno tu chodzić o wyjaśnianie im Pisma św., lecz o zapoznanie ich z dosłowną historią. Dlatego wystarczy wyznaczyć im tylko rozdziały, jakie powinni przyswoić sobie w pokoju.

Odpowiedzialny za ćwiczenia nie zadowoli się sprawdzeniem codziennych odpowiedzi studentów, lecz w ciągu tygodnia będzie kilka razy stawiał pytania z przerobionego materiału, by doprowadzić do tego, iżby studenci starannie zachowywali go w pamięci.

Ponadto będą jeszcze mieli jedną godzinę powtórki z materiału wyłożonego z dziedziny etyki i fizyki.

[649] W ciągu tych dwu lat w okresach wakacyjnych, dopóki nie wprowadzi się studium literatury łacińskich klasyków chrześcijańskich, [studenci] będą mieli ćwiczenia z literatury kościelnej, z Pisma św. i Ojców Kościoła; będą też mieli lekcje o głównych zasadach wymowy świętej w zastosowaniu do kazań, a także o misjach.

Począwszy od pierwszego roku filozofii poprzez cały okres studiów teologicznych studenci mają przyswajać sobie około dwudziestu pięciu wierszy z listów św. Pawła na pamięć; mają je wygłaszać na sali w związku z historią Starego i Nowego Testamentu.

[650] We wszystkie niedziele [studenci] będą wyjaśniać określone części Katechizmu Rzymskiego; kierować tym będzie prefekt studiów, czuwając też nad tym, by wyjaśnienia ujawniały, że wyjaśniający rozumie naukę i wykłada ją zrozumiale.

O studiach teologicznych

[651] Mają przechodzić kurs świętej nauki przez okres czterech lat.

Oddawać się będą studiowaniu Pisma św., teologii dogmatycznej, apologetycznej, moralnej, pastoralnej, ascetycznej i mistycznej, a także historii Kościoła.

Będą codziennie uczestniczyć w czterech godzinach wykładów: w dwu przed obiadem i w dwu po obiedzie.

[652] W czasie pierwszej przedpołudniowej godziny odbywa się wykład z Pisma św.

W drugiej wykłada się teologię dogmatyczną i apologetykę.

W pierwszej godzinie po obiedzie omawia się zagadnienia [z teologii] moralnej, pastoralnej, ascetycznej i mistycznej; w drugiej — historię Kościoła.

[653] Poprzez wszystkie lata studiów filozoficznych i teologicznych ma się codziennie powtarzać wyjaśnienia z poprzednich wykładów.

Raz w tygodniu urządza się powtórkę z wszystkich poprzednich wykładów.

W soboty [studenci] wygłaszają kolejno opracowania[409] połączone z [późniejszym] roztrząsaniem, przed którym dyskutuje się nad dowodami zastosowanymi w opracowaniu.

Co drugi miesiąc odbywają się kolokwia, czyli ustne sprawdzania z całego przerobionego materiału.

W każdym półroczu urządza się odczyt, przy czym autor wyznaczany jest przez losowanie.

[654] We wrześniu przy końcu roku szkolnego odbywa się egzamin konkursowy dla zatwierdzenia pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia.

Aby uzyskane stopnie nie stały się podnietą pychy czy miłości własnej, każdy po uzyskaniu stopnia powinien poprosić rektora, by ten z łaski swej wyznaczył jakiś akt upokorzenia i pokuty.

Języki obce

[655] Ci, co czują powołanie do zagranicznych misji, muszą się nauczyć języka tego ludu, wśród którego będą misje prowadzić, dlatego:

Gdy się określi, do jakiego ludu ma się [kandydat] udać, będzie on musiał zabrać się do nauki jego języka.

[656] Jeżeli student obdarzony bystrym umysłem, szczęśliwą pamięcią i dobrym zdrowiem może w czasie kursu swych regularnych studiów oddawać się równocześnie nauce języka, niech się do tego zabiera dla zaoszczędzenia czasu, pod warunkiem jednak, że nie wpłynie to ujemnie na postęp w naukach, szczególnie w naukach teologicznych.

Wskazówki dotyczące ćwiczenia się w pokorze w związku z brakami czy postępem w nauce

[657] Podobnie jak lenistwo może hamować postępy w naukach z poważną szkodą dla spraw świętego posługiwania, tak też i postępy w nich mogą podsycać pychę i miłość własną; zbytnie zaś oddawanie się nauce może osłabiać pobożność. Aby zatem któraś z tych wad nie stała się udziałem naszych studentów, postanawia się, co następuje:

[658] W celu ochrony przed lenistwem i dla pobudzenia wszystkich do właściwego oddawania się studiom każdy profesor może nakładać pokuty na tych, co uchybiają swym powinnościom. Pokuty te, proporcjonalne do braków, mają być odbywane w sali. Jeżeli ktoś nie poprawi się po trzeciej pokucie, profesor danego przedmiotu jest obowiązany zreferować to dokładnie rektorowi, który powinien zastosować środki, jakie uzna za odpowiednie.

[659] Aby powodzenie w nauce nie przeszkadzało nikomu w praktykowaniu świętej pokory, każdy, kto przeprowadził dobrze swój wykład, napisał dobrze swe opracowanie czy dobrze wykonał swe ćwiczenie o charakterze naukowym, zaraz po wypełnieniu swej powinności uklęknie i ucałuje ziemię, oczekując od profesora, dla skarcenia miłości własnej, nałożenia jakiego aktu pokory.

Aby wskutek nieumiarkowanego oddawania się studiom nie doszło u któregoś z naszych studentów do osłabienia pobożności, nie można nikogo zwalniać ze wspólnotowych ćwiczeń.

Gdyby który z nich z jakiegoś pilnego powodu poprosił rektora o zwolnienie ze wspólnej rekreacji lub spaceru, czy o ograniczenie spoczynku na rzecz studiów, to jeżeli rektor uzna za właściwe przyznanie takiego pozwolenia, powinien mu jednak nałożyć odprawienie krótkiego nawiedzenia Jezusa w Najśw. Sakramencie[410].

[660] W ogólności: aby nasi studenci mogli oddawać się studiom bez opieszałości, bez osłabienia pokory i pobożności, a [za to] z prawdziwym pożytkiem, niech rozważają często:

1. Że wielka jest ich niewiedza; a niech będą pewni, że im prędzej dojdą do opanowania jakiegoś przedmiotu, tym głębiej go poznają.

2. Że możność studiowania, zdolności, czas i środki do tego — wszystko to stanowi dar Boży, którego tym mniej jesteśmy godni, im bardziej grzeszyliśmy.

3. Że im większe są dary, jakie otrzymują, tym większe są ich obowiązki względem Boga i bliźniego.

4. Że pokorny prostaczek przed Bogiem jest przedmiotem Jego upodobania, gdy tymczasem pyszniący się erudyta stanowi przedmiot odrazy i zagniewania nieskończonej Mądrości.

[661] Wskazówki dotyczące ćwiczeń w naukach teologicznych

Nie wystarczy odbycie podstawowych studiów, ale jest rzeczą konieczną, by [duchowni] stale je pogłębiali, aby tym samym mogli coraz lepiej służyć Kościołowi Chrystusowemu. Dlatego:

Kapłani Stowarzyszenia Pobożnego Zjednoczenia we wszystkich godzinach wolnych od wspólnotowych ćwiczeń i zajęć świętej posługi, jakim się poświęcają zgodnie z zarządzeniem czy pozwoleniem rektora, powinni u siebie w pokoju czy, za zgodą rektora, w bibliotece oddawać się studiom teologicznym, szczególnie tym, których większą odczuwają potrzebę i przez które mogą być Kościołowi bardziej przydatni.

[662] Aby zaś takie oddawanie się studiom było zawsze czynne i ożywione, w każdy dzień tygodnia odbywać się będzie w półtorej godziny przed południem studyjna konferencja, trwająca aż do szczegółowego rachunku sumienia. Urządzać się ją będzie według następującego rozkładu przedmiotów i dni:

W poniedziałek — Pismo św. ze szczególnym uwzględnieniem Starego Przymierza jako zapowiedzi Nowego, przy czym poprzez rozwijanie figur i proroctw należy podkreślać prawdziwość Nowego. Należy też przeprowadzać egzegezę trudniejszych, a bardziej doniosłych tekstów.

We wtorek — teologia dogmatyczna i apologetyczna. Powinno się rozpatrywać ważniejsze kwestie celem obrony prawd katolickich, szczególnie tych, które w związku z błędami danej epoki są bardziej przez nieprzyjaciół kwestionowane.

We środę, czwartek i piątek — teologia moralna, pastoralna, ascetyczna i mistyczna. Przerabia się systematycznie ważniejsze zagadnienia, a również rozpatruje się praktyczniejsze kwestie w celu ich rozwiązywania.

W sobotę — historia Kościoła i św. liturgia.

[663] Tematy z poszczególnych przedmiotów ma na każdy tydzień wyznaczać prefekt studiów, podając na tablicy do wiadomości ogółu na początku każdego miesiąca te, które w ciągu tegoż miesiąca mają być omawiane.

Codziennie jeden [z członków] powinien omawiać kolejno wyznaczony mu temat, wychodząc z wyłożenia nauki czy faktu, przytaczając racje rozumowe lub opierając się na powadze lub na dokumentach, wyprowadzając z tego wnioski, pouczające refleksje i spostrzeżenia, mogące służyć powszechnemu zbudowaniu. Mamy bowiem nabywać wiedzę, która nie nadyma, lecz buduje [por. 1 Kor 8, 1].

[664] Po wystąpieniu mówiącego według kolejki, każdy może wysunąć odpowiednie swe spostrzeżenia, dopowiadając wszystko, co uważa za stosowne dla lepszego zrozumienia przedmiotu i przyczyniając się do tego, by dyskusja stała się dla wszystkich bardziej pożyteczna.

Aby jednak ćwiczenia te nie odbywały się ze szkodą dla czyjejś pokory czy miłości, niech pamięta każdy na obecność Bożą, a także na to, że omawiane przedmioty odnoszą się wprost lub ubocznie do Boga, że Bóg jest istotną prawdą i miłością, że wobec tego nie wypada wykraczać przeciw pokorze, by [przez to] nie naruszyć prawdy o miłości, a tym samym nie obrazić Boga, który z istoty swej jest Mił ością.

Rozdział 5[411]

Określenie znaków [wzywających] na zwyczajne i nadzwyczajne akty wspólnotowe, a przepisanych ku pożytkowi w życiu wewnętrznym i zewnętrznym

[665] Wszystkie znaki wzywające na akty wspólnotowe mają być poprzedzane trzema dłuższymi uderzeniami dla przypomnienia obecności Boga, dla pobudzania do nieustannego wielbienia na j chwalebniejszej tajemnicy Trójcy Przenajświętszej i dla częstej a ufnej modlitwy, by wszystkich nas umacniała potęga Ojca, oświecała mądrość Syna i uświęcała miłość Ducha Świętego.

[666] Przed pobudką na wspólne wstanie, dla podanych co dopiero powodów, uderzy się w dzwon trzykrotnie, a po bardzo krótkiej przerwie nastąpi dziewięć nowych uderzeń — razem dwanaście.

Na pierwsze wspólne ćwiczenie daje się znak trzynastoma uderzeniami na cześć św. Apostołów łącznie ze św. Pawłem.

Znakiem na drugie wspólnotowe ćwiczenie będzie dziewięciokrotne uderzenie ku czci dziewięciu chórów anielskich. Podobnie, na przemian, daje się znaki [wzywające] na wszystkie codzienne akty wspólnoty.

[667] Powód wprowadzenia dziewięciu uderzeń na cześć dziewięciu chórów anielskich jest ten, by wszyscy rozpoczynali, wykonywali i kończyli wszelkie zajęcia dnia i całego życia ufni w potężną opiekę wszystkich duchów błogosławionych, tworzących dziewięć chórów anielskich, a prócz tego, by uprosić łaskę naśladowania ich życia niebiańskiego, kiedy jeszcze — jako wędrowcy — jesteśmy na tej ziemi. Dlatego:

[667a] 1. Aby naśladować Serafinów, którzy nieprzerwanie miłują Boga, powinni [wszyscy] w ciągu dnia często wzbudzać akty gorącej miłości Bożej i odnawiać intencję pełnienia wszystkiego z czystej miłości do Boga, by wieść życie najczystszej i najżarliwszej miłości Bożej.

2. Aby naśladować Cherubinów, oglądających Boga, powinni w ciągu dnia często kierować myśl do Boga i do Jego Boskich przymiotów.

[667b] 3. Aby naśladować Trony, składające hołd nieskończonemu Majestatowi Bożemu, powinni w ciągu dnia obudzać częste akty pokornego oddania się Bogu, wielbiąc Go na każdym miejscu, szczególnie na początku i przy końcu pracy oraz przy wchodzeniu i wychodzeniu z pokoju.

4. Aby naśladować chór Panowań, wynoszący pod niebo nieskończone panowanie Boże, powinni być zawsze czujni w trzymaniu na wodzy złych namiętności i powinni dziękować często Bogu za dary im udzielane, by duch doskonale panował nad nieuporządkowanymi namiętnościami.

5. By naśladować chór Władztw, wielbiących nieskończoną władzę Boga, winni opanować niezbędną sztukę pokonywania wszelkich pokus pochodzących od mocy piekielnych oraz wielbić Boga za władzę, jakiej nam udziela dla zwyciężania szatana.

[667c] 6. By naśladować chór Księstw, uwielbiających najwyższe rządy Boga, powinni w duchu kierować się jak najdoskonalszym i trwałym pełnieniem wszystkich cnót Boskich, kardynalnych, ewangelicznych i moralnych, tak by w każdym ugruntowało się doskonałe władztwo ducha dla uświęcenia własnego i innych ludzi. Będą też wielbić Boga i dziękować Mu za ową moc i łaskę, jakiej udziela nam dla takiego praktykowania świętych cnót.

7. Aby naśladować chór Mocy, wynoszących nieskończoną potęgę Boga, mają praktykować wytrwale jak najgłębszą pokorę, a przez życie zawsze pokorne, ubogie, pracowite, umartwione i wzgardzone powinni wszyscy wedle możności przysposabiać się do wydajnej pracy i modlitwy dla szerzenia Królestwa Chrystusowego. Winni też wielbić Boga za łaskę udzielaną nam dla współdziałania w dziełach na Jego chwałę i na zbawienie dusz.

[667d] 8. By naśladować chór Archaniołów, wielbiących ze czcią Boskie Tajemnice, powinni we wszystkich pracach, nawet najbardziej obojętnych, niepozornych i nieprzewidzianych, spełnianych w ciągu dnia, nieustannie uwielbiać Boskie tajemnice, by zapalać się coraz bardziej do skutecznej modlitwy o wzrost, obronę i rozkrzewianie pobożności i wiary katolickiej.

[667e] 9. By naśladować chór Aniołów Stróżów, wysławiających nieskończoną dobroć Bożą, powinni w duchu miłości, zdobnej we wszystkie jej cechy wyliczone przez św. Pawła Apostoła [por. 1 Kor 13, 4-7], całe swe życie obracać na pożytek bliźnich przez pełnienie dzieł miłosierdzia co do ciała i ducha. Będą też często dziękować Bogu za nieskończoną dobroć, za użyczanie łaski do pełnienia tych dzieł, szczególnie zaś do wykonywania dzieł ewangelicznej posługi, dzięki którym kapłani są niejako widzialnymi aniołami wśród ludzi.

[668] Trzynaście uderzeń na cześć św. Apostołów, łącznie ze św. Pawłem, [ma służyć] błaganiu i przypomnieniu wszystkim o potrzebie wypraszania potężnego wstawiennictwa św. Apostołów, by za ich pośrednictwem otrzymać łaskę rozpoczynania, wykonywania i dopełniania wszystkich prac w ciągu dnia i w ciągu całego życia z takim zapałem, doskonałością i czystością intencji, z jaką pracowaliby oni, gdyby powrócili do życia na tej ziemi. [Ma też służyć] błaganiu o łaskę takiego korzystania z darów natury i łaski, jak oni sami korzystaliby [z niej] dla rozwoju, obrony i rozszerzania Królestwa Chrystusowego na całym świecie.

Ilekroć w ciągu dnia rozlega się na przemian znak dziewięciu czy trzynastu uderzeń, należy mobilizować się duchowo zgodnie z zaznaczonymi pobudkami, które wedle możności należy wprowadzić w czyn.

[669] Znakiem na nadzwyczajne ćwiczenia będzie uderzenie siedmiokrotne, nie poprzedzone trzema [wstępnymi].

Powód siedmiu uderzeń jest nie tylko ten, aby wypraszać opieką błogosławionych duchów asystujących u tronu Bożego, a nazywanych w Piśmie św. „Siedmioma Duchami” [por. Ap 1, 4], ale także — z uwagi na to, że liczba „siedem” oznacza w Piśmie św. pełnię [por. np. Rdz 7, 2; Ps 118, 164] — by prosić o wstawiennictwo całego Zespołu Niebian, aby w tym, do czego jest przez Boga wezwany, każdy mógł pracować skutecznie dla większej chwały Boga i dla pożytku dusz.

Rozdział 6

Znaki utrzymujące nieustannie ducha w gotowości do pełnienia wszystkich cnót.

[670] Siedem uderzeń, poprzedzone przez trzy [wstępne], ma przypominać obecność Bożą, wieczną szczęśliwość i wieczyste męki.

Powód siedmiu uderzeń został wyjaśniony w poprzednim rozdziale, ale tu mówi się o nich w związku z przypominaniem.

Znak ten będzie dawany rankiem, w dwie godziny przed południem, po obiedzie o godzinie 21[412] i wnet po wieczornym „Anioł Pański”, albo też w innych godzinach określonych odpowiednio, w zależności od warunków miejscowych, a we wspólnotach, gdzie nie ma surowej klauzury, w godzinach, w których łatwiej w świętym ustroniu mogą się zebrać wszyscy członkowie wspólnoty.

[671] Aby żyć w nieustannej duchowej gotowości do uporządkowanego pełnienia wszystkich cnót i w żywej pamięci na obecność Bożą jak i na wieczność, przy wejściu do świętego ustronia i w różnych jego miejscach, [jak np.] przy schodach, w sypialniach i pokojach wywiesi się na stałe jeden lub więcej napisów wykonanych drukiem, a wyrażających takie stwierdzenia, jak:

Bóg nas widzi!

Niebo jest wieczne!

Piekło jest wieczne!

Gdy ktoś ze wspólnoty wychodzi ze świętego ustronia lub do niego powraca, da jeden znak dzwonkiem wspólnotowym, jeżeli dzwonek jest blisko wchodzącego czy wychodzącego; w przeciwnym razie dzwonek powinien znajdować się w pobliżu furty.

Znak ten daje się w celu przypomnienia o obecności Bożej i o wieczności.

[672] Trzy dłuższe uderzenia i siedem krótszych daje się w tym celu, aby przypomnieć o ćwiczeniu się w cnocie [głównego] Świętego danego miesiąca.

Powody trzech dłuższych i siedmiu krótszych uderzeń zostały już podane w poprzednim rozdziale; tu podaje się je w tym związku, by uzyskać łaskę naśladowania cnót św. Opiekuna w danym miesiącu.

Znak ten daje się rano po Mszy św. odprawionej po rozmyślaniu. W dniach zaś, w których bracia przystępują do Komunii św., znak dać należy po Mszy dziękczynnej.

Porządek dzienny

[673] Po północy

O 4.00 — wstanie

O 4.30 — rozmyślanie i modlitwy w chórze

O 5.30 — Msza św. Dwaj tygodniowi spowiednicy idą do konfesjonału, wolni od spowiedzi odmawiają małe hory, kapłan mający odprawić drugą Mszę św. przygotowuje się do niej.

O 6.00 — studium i zajęcia w warsztatach

O 7.00 — śniadanie

[674] Przed południem

O 7.15[413] — studium, wykłady, studium w pokoju — stosownie do podziału czasu na studia i inne prace według zlecenia rektora

O 11.45 — szczegółowy rachunek sumienia w chórze Południe

O 12.00 — obiad, krótkie nawiedzenie Najśw. Sakra mentu, modlitwy w chórze i rekreacja dowolna

[675] Po południu

O 13.15[414] — koniec rekreacji. Od 17 marca do 16 września włącznie godzina ciszy w pokojach, podczas której za zgodą rektora można zażyć spoczynku. W tym okresie zajęcia, o których zaraz, zaczynają się od 14.15.

[676] O 13.15 — nawiedzenie Najśw. Sakramentu, psalmy św. Bonawentury dla uproszenia sobie za przyczyną Najśw. Maryi Panny łaski świętego życia i szczęśliwej śmierci.

Następnie od 17 marca do 16 września włącznie odmawia się Różaniec święty.

Potem zobowiązani do odmawiania Godzin liturgicznych odmawiają nieszpory i kompletę, po czym zabierają się do prywatnego studium.

Studenci nie zobowiązani do odmawiania Godzin liturgicznych, po psalmach św. Bonawentury zabierają się zaraz do studium, a bracia do swych zajęć.

[677] W godzinę przed wieczornym „Anioł Pański”[415]

— daje się znak na odmówienie 3 Ojcze nasz Zdrowaś i Chwała Ojcu na cześć św. Józefa w intencji za konających. W dniach od 1 maja aż do końca października samotny spacer w ogrodzie aż do 15 minut przed wieczornym „Anioł Pański”, a od 1 listopada aż do końca kwietnia — do pół godziny przed wieczornym „Anioł Pański”.

Po przechadzce wraca się do studium, aż do rozmyślania. Od 17 marca aż do 16 września włącznie rozmyślanie i rachunek szczegółowy z przestrzegania Reguł do 3. 45 przed północą.

[678] Przed północą

O 3, 15 [= 20.15] — wieczerza, krótkie nawiedzenie Najśw. Sakramentu, rekreacja

O 2. 1/4 [= 21.45] koniec rekreacji, ogólny rachunek sumienia, modlitwy itd. w chórze

O 2 [= 22.00] — spoczynek.

Od 17 września do 16 marca włącznie medytacja, Różaniec i szczegółowy rachunek sumienia z Reguł o godzinie piątej przed północą.

O 4. 1/4 [=19.45] — wieczerza, krótkie nawiedzenie Najśw. Sakramentu, rekreacja

O 4.1/4 [= 20.15] — koniec rekreacji, ogólny rachunek sumienia, modlitwy

O 3 [=21.00] —spoczynek

[679] Nie będzie się wychodziło z ustronia na spacer przed 15.30; wróci się zaś najpóźniej o 17.30.

Zobowiązani do modlitwy brewiarzowej powinni przed wyjściem odmówić Matutinum i Laudes z dnia następnego — w okresie od 1 kwietnia do końca września. W okresie od 1 października do końca marca, kto przed wyjściem z domu czy przed spacerem nie odmówił Matutinum i Laudes, powinien to zrobić natychmiast po powrocie do domu albo po samotnym spacerze.

Rozdział 7 O modlitwach za zmarłych

[680] Aby nie powiększać wydatków pocztowych, spis zmarłych w ciągu roku wysyła się do każdego ustronia raz na rok; jednakże by zmarli nie pozostawali bez modlitewnej pomocy, wszyscy księża i klerycy odmówią raz w miesiącu Matutinum i Laudes z Oficjum za zmarłych, bracia zaś piętnaście dziesiątków Różańca.

[681] Za zmarłych w świętych ustroniach księża ofiarują pięć razy w miesiącu te części Najśw. Ofiary, które stanowią najbardziej osobne jej owoce.

Klerycy i bracia ofiarują Komunię św. pięć razy w ciągu miesiąca.

Wszyscy wchodzący w skład wspólnoty przy każdym świętym ustroniu ofiarują zasługi wszystkich swych dobrych uczynków ku wspomożeniu dusz czyśćcowych, a szczególnie zmarłych w ustroniach, w gorącym pragnieniu, aby im przypadło w udziale jak najwięcej z tego, co się Bogu podoba.

[682] Nadto zachęca się wszystkich, by wciąż starali się troskliwie o pomnażanie wszelkich dobrych dzieł i modlitw, jakie są tylko możliwe, szczególnie te, które papieże obdarzyli hojnie ze skarbca świętych odpustów. Toteż wszyscy kapłani po Mszy, a wszyscy klerycy i bracia po Komunii św., będą nabożnie odmawiać następującą [modlitwę]:

Modlitwa do Jezusa Ukrzyżowanego[416]

[683] Oto ja, o dobry i najsłodszy Jezu, upadam na kolana przed obliczem Twoim i w największej żarliwości ducha proszę Cię i błagam, abyś wszczepił w serce me najwyższe uczucia wiary, nadziei i miłości oraz prawdziwą skruchę za grzechy moje i silną wolę poprawy. Oto z wielkim uczuciem i boleścią serca oglądam w duchu pięć ran Twoich i myślą w nich się zatapiam, mając przed oczyma to, co w usta Twoje, o dobry Jezu, włożył już prorok Dawid: Przebodli ręce moje i nogi moje, policzyli wszystkie kości moje [por. Ps 21, 17-18].

Odpust

[684] Kto po spowiedzi i Komunii św. odmówi przytoczoną modlitwę w jakimkolwiek języku i przed jakimkolwiek wizerunkiem Ukrzyżowanego Jezusa, może na rzecz dusz świętych w czyśćcu uzyskać odpust zupełny przyznany przez świętej pamięci papieża Klemensa VIII, zatwierdzony przez Benedykta XIV, Piusa VII, a ostatnio przez Leona XII. A ponieważ do uzyskania odpustów zupełnych, z wyjątkiem jubileuszowych zwyczajnych czy nadzwyczajnych, gdy chodzi o warunek spowiedzi, wystarczy odbyć ją raz na tydzień, można je więc uzyskać z okazji Komunii św., choćby się nie przystępowało do spowiedzi za każdym razem.

[685] Aby duszom czyśćcowym przyjść z większą jeszcze pomocą, jeżeli to tylko możliwe, należy się starać o nawiedzenie kościołów Zakonu Św. Dominika, zwanego Kaznodziejskim, a także mniszek tegoż Zakonu, ponieważ [kościoły te] z nadania Benedykta XIII ubogacone zostały wielkimi odpustami, jak można się o tym przekonać czytając napis wyryty na marmurowej tablicy nad kropielnicą po prawej stronie głównego wejścia do rzymskiego kościoła Najśw. Maryi Panny, Sopra Minerva[417]

[686] Kto w odpowiednim usposobieniu odwiedza kościół, a nawet prywatną kaplicę Zakonu Św. Dominika, tak braci kaznodziejów, jak mniszek, po akcie Benedykta XIII może uzyskać wszystkie odpusty nadane przez jego poprzedników, a także odpusty, jakie w przyszłości nadane zostaną jakiemukolwiek kościołowi kleryków regularnych i nieregularnych, zakonów żebraczych i nieżebraczych, zakonów rycerskich, bractw, szpitali i pobożnych miejsc[418].

Rozdział 8

Zasady kształtowania zarządu świętych ustroni Pobożnego Zjednoczenia

[687] Dopóki poza rzymską Prowincją nie powstaną nowe ustronia, konsulta ustronia, z którym związana jest część ośrodkowa i kierownicza Pobożnego Zjednoczenia, powołuje dla wszystkich innych ustroni wszystkich rektorów, ojców duchownych i wicerektorów.

Gdy w utworzonych Prowincjach powstaną święte ustronia, prowincjał wraz z wezwanymi rektorami miejscowymi i delegatami z każdego ustronia utworzą konsultę prowincjalną, która ustanowi prowincjała, rektorów, ojców duchownych i wicerektorów miejscowych. Przez delegata ustronia rozumie się kapłana wybranego przez konsultę miejscową, który wraz z rektorem ustronia ma reprezentować jego wspólnotę.

[688] Prowincjałowie, rektorzy miejscowi i cieszący się czynnym głosem członkowie Konsul ty rzymskiej, schodząc się na wezwanie, (tworzą Konsultę generalną i wybierają Przełożonego generalnego.

Konsulta prowincjalną odbywa się co pięć lat. Wszyscy rektorzy, ojcowie duchowni i wicerektorzy, wyjąwszy Przełożonego generalnego, składają na niej swój urząd, lecz mogą być potwierdzeni [na nowo] aż do końca dziesięciolecia.

Konsulta generalna odbywa się co dwanaście lat. Wtedy Generał składa swój urząd, a nawet wcześniej, jeżeli do [jego pełnienia] stał się niezdatny.

[689] Gdyby Generał zmarł przed upływem łat dwunastu, a zachodziłyby niepokonalne trudności w zwołaniu Konsulty generalnej, ustanowi się Wikariusza generalnego za pośrednictwem głosów na kartkach wysłanych do konsulty rzymskiej przez wszystkich uprawnionych do udziału w tejże Konsulcie. Ten ustąpi ze swego urzędu (nawet przed upływem dwunastu lat), jeżeli przed końcem tego czasu da się zwołać Konsultę generalną.

Konsulty prowincjalne odbywać się będą w ustroniu głównego miasta Prowincji.

[690] Wszyscy uprawnieni członkowie zebrani w ustroniu, w jakim ma się odbyć konsulta prowincjalną czy generalna, przez pełne dziesięć dni odprawiać będą rekolekcje dla bezpośredniego przygotowania się do niej. W ciągu tych dni powinni pozostawać w głębokim skupieniu i zachowywać ścisłe milczenie.

Ćwiczenia odbywać się będą według metody św. Ignacego. Uczestnicy odprawią cztery rozmyślania dziennie, rachunki sumienia, czytania duchowne; odprawią też spowiedź generalną lub częściową z kilku lat czy z jednorocznego okresu; oddadzą się wreszcie refleksjom i modłom w celu wyproszenia światła i łask dla pomyślnego wyniku konsulty.

Po ukończeniu rekolekcji [uczestnicy] pozostają w ustroniu, nie wychodząc na zewnątrz dopóki konsulta nie zostanie zamknięta.

[691] Urządza się najpierw sesję przygotowawczą, na której wysuwa się kandydatów uważanych za odpowiednich na dane urzędy, a na każdy z nich przedstawia się trzech kandydatów.

W dniu następnym odbywa się drugie posiedzenie, w czasie którego dokonuje się wyborów.

W trzecim dniu urządza się trzecie posiedzenie, na którym ustala się zagadnienia do przedyskutowania w celu zachowania pełnej karności i w celu planowania rozwoju dzieł na większą chwałę Bożą i na pożytek dusz.

W czwartym dniu przeprowadza się dyskusje na te tematy. W dniu piątym uchwala się rezolucje i zarządzenia ogólne i szczegółowe, zależnie od potrzeb, a także wydaje się dekrety.

[692] Wszyscy uprawnieni członkowie przed rozpoczęciem obrad odprawiają codziennie godzinną mniej więcej, pierwszą medytację, mającą za przedmiot:

Następstwa wyborów przeprowadzonych w duchu prawości na większą chwałę Boga;

Następstwa wyborów przeprowadzonych pod wpływem [nieuporządkowanych] namiętności czy subiektywnych upodobań.

W celu przygotowania się do posiedzeń przewidzianych dla przedyskutowania spraw, co do których ma zapaść decyzja, odprawią drugą medytację na takie tematy:

Owoce dyskusji przeprowadzonej w duchu gorliwości ożywionej najżywszym pragnieniem większej chwały Bożej i pożytku dusz;

Następstwa dyskusji prowadzonej bez gorliwości, a za to z myślą o poparciu własnej opinii czy [nieuporządkowanej] namiętności.

[693] Po medytacji udadzą się na nawiedzenie Jezusa, obecnego w Najśw. Sakramencie, i Najśw. Maryi Panny oraz odmówią modlitwę do św. Apostołów o światło i o prawdziwą żarliwość.

Następnie udadzą się na posiedzenie, gdzie odśpiewa się nabożnie Veni Creator Spiritus z wersetem i z modlitwą własną [do Ducha Świętego], do Najśw. Dziewicy i do św. Apostołów.

Wyobrażając zaś sobie, że znajdują się na spokojnych zebraniach św. Apostołów, niech się starają współzawodniczyć z nimi w miłości i gorliwości przy roztrząsaniu spraw omawianych na każdym zebraniu.

Po zamknięciu posiedzenia odprawią dziękczynienie i udadzą się znów na nawiedzenie Najśw. Sakramentu i Najśw. Maryi Panny.

Przy końcu konsulty elekcyjnej i konsulty, która podjęła uchwały, zarządzenia i dekrety, odśpiewają Te Deum.

[694] Przełożony generalny i prowincjałowie na początku swego urzędowania roześlą okólnik do każdego ustronia swej kompetencji, by wszystkim członkom dać wyraz swej miłości w Jezusie Chrystusie i zachęcić ich do jak najdoskonalszego przestrzegania [obowiązków] i do wykonywania dzieł pilniejszych z uwagi na wymogi chwili i pilne potrzeby Kościoła świętego.

Każdy prowincjał przeprowadzi z urzędu wizytację wszystkich ustroni należących do Prowincji w celu utrzymania ich w doskonałym przestrzeganiu tego co do nich należy oraz w celu podjęcia odpowiednich kroków zmierzających do większego udoskonalenia wszystkich [członków] i do [pełnienia] dzieł na większą chwałę Bożą i na większe uświęcenie dusz[419].

Rozdział 9

Wytyczne w sprawie pobożnej intencji wszystkich modlitw, ofiar

oraz dzieł religijnych i charytatywnych pełnionych przez całe Pobożne Zjednoczenie wewnętrzne i zewnętrzne

[695] Wszelkie modlitwy, ofiary czy dzieła miłosierdzia lub gorliwości — prócz uwzględniania przy nich poszczególnych świętych celów — będą wykonywane także w następujących intencjach:

1. O doskonałe przestrzeganie Reguł, zawsze i w całości, szczególnie w duchownych i świeckich ustroniach Pobożnego Zjednoczenia.

2. O wzrost, o prawdziwą owocność [działania] i o rozszerzenie Pobożnego Zjednoczenia po całym świecie.

3. O uproszenie, by wszyscy kapłani naszego Pobożnego Zjednoczenia byli w najwyższym stopniu wyposażeni we wszystkie łaski niezbędne do jak najdoskonalszego pełnienia wszelkiego rodzaju ewangelicznego posługiwania, a szczególnie misji świętych w krajach katolickich i pogańskich.

[695a] 4. O uproszenie, aby wszelkie zbożne dzieła na całym świecie, obecne i przyszłe, i wszelkie święte Instytuty i zgromadzenia niekleryckie, kościelne, świeckie, zakony ścisłe i zakony kleryków regularnych, istniejące i przyszłe, rozwijały się wszechstronnie, płodne w świętym działaniu, powiększające się, utwierdzone i rozszerzone na całym świecie ku większej chwale Boga i dla zbawienia całego rodzaju ludzkiego.

[695b] 5. O uproszenie, by wszystkie seminaria i kolegia, obecne i przyszłe, na całym świecie, były tak prowadzone, iżby wszystkich alumnów mogły urabiać na świętych, i to wielkich świętych, oraz na autentycznych pracowników ewangelicznych dla Winnicy Jezusa Chrystusa.

6. O uproszenie, aby — choć świat wskutek swej niewdzięczności stał się niegodnym ewangelicznych pracowników naprawdę świętych i gorliwych stosownie do potrzeb wszystkich dusz — Ojciec zmiłowań [por. 2 Kor 1, 3] raczył ich jednak przysłać przez wzgląd na szczególne swe miłosierdzie.

[695c] 7. O uproszenie, aby prywatne i publiczne wychowanie młodzieży wszelkich warstw społecznych na całym świecie, obecnie i w przyszłości, było stale szerzone i wykonywane w duchu naprawdę chrześcijańskim, katolickim, apostolskim i rzymskim.

8. O uproszenie daru kierowania i zarządzania w świętych ustroniach Zjednoczenia — dla przełożonych, a łaski podatności na kierowanie i rządzenie — dla wszystkich podwładnych.

9. O uproszenie dla wszystkich i w każdym czasie jak najżywszego, bezinteresownego i doskonałego pragnienia większej chwały Bożej i zbawienia dusz.

10. O uproszenie umiłowania i przestrzegania milczenia, jakie powinno być praktykowane w świętych ustroniach Zjednoczenia, oraz korzystania z dobrodziejstw tegoż milczenia.

[695d] 11. O uproszenie najdoskonalszej i wytrwale praktykowanej czystości dla wszystkich, którzy żyją i żyć będą w świętych ustroniach Pobożnego Zjednoczenia.

O stałą gotowość do cierpliwego i owocnego znoszenia wszelkich prześladowań dla większej chwały Bożej i pożytku dusz, a także o to, by do prześladowań nie stwarzać żadnej sposobności.

O uproszenie po wsze czasy daru najdoskonalszego posłuszeństwa jako cechy wyróżniającej wszystkich, którzy są albo będą w świętych ustroniach.

O uproszenie daru, aby lenistwo było zawsze dalekie od świętych ustroni.

[695e] 15. O uproszenie na wieczne czasy, aby nie zaniedbywano nigdy konsult w świętych ustroniach, w prokurach i we wszystkich instytucjach Pobożnego Zjednoczenia, ale by je zawsze odbywano z wielkim pożytkiem i by osiągało się zawsze cele danej instytucji.

16. O uproszenie na stałe daru, by wszelkie akty zewnętrznego upokarzania, j akie będą spełniane w świętych ustroniach, szły zawsze w parze z duchem pokory i wewnętrznego umartwienia.

17. O uproszenie wszystkim daru, by wychodzili zwycięsko ze wszelkich pokus.

18. O uproszenie daru, by nikt z przebywających w świętych ustroniach, obecnie i w przyszłości, nie oczekiwał w świecie zaszczytów, godności i marnego poklasku, ale by wszyscy cieszyli się z doznawanego lekceważenia, pogardy i złego traktowania[420].

Spis treści Kopii Lambruschiniego

POCZĄTEK I ZAMIERZENIE, CZYLI CEL STOWARZYSZENIA REGUŁA STOWARZYSZENIA KSIĘŻY I BRACI POMOCNIKÓW APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO

	Część pierwsza
Tytuł I	Rozdz. jedyny - O duchu doskonałej ofiary, z jakim ma się wstępować do Stowarzyszenia.
Tytuł II	Rozdz. 1. O żywym i prawdziwym pragnieniu szerzenia chwały Bożej i większego uświęcenia dusz. Rozdz. 2. O skromności Rozdz. 3. O milczeniu
Tytuł III	Rozdz. 1. O przestrzeganiu Reguł. Rozdz. 2. O środkach zachowywania Reguł.
Tytuł IV	Rozdz. jedyny O ubóstwie domu, pokoi, łóżek, refektarza, odzieży itd.
Tytuł V	Rozdz. jedyny O obowiązkach przełożonych Stowarzyszenia.
Tytuł VI	Rozdz. jedyny O czystości.
Tytuł VII	Rozdz. jedyny O odnowie ducha w życiu ofiary
Tytuł VIII	Rozdz. jedyny O tym, że należy być zawsze gotowym do znoszenia następstw wszelkich prześladowań.
Tytuł IX	Rozdz. jedyny Każdy ma się poświęcić doskonale Bogu i oderwać się całkowicie od świata.
Tytuł X	Rozdz. jedyny O obowiązku nieustannego wzrastania w świętości
Tytuł XI	Rozdz. 1. O duchowych ćwiczeniach w ustroniach Stowarzyszenia. Rozdz. 2. Wskazówki dotyczące miesięcznego sprawozdania składanego ojcu duchownemu. Rozdz. 3. Dyrektorium dla zdania sprawy ze stanu sumienia.
Tytuł XII	Rozdz. jedyny O obowiązku wszystkich, by się kształcili, i o środkach, z jakich wszyscy powinni korzystać.
Tytuł XIII	Rozdz. jedyny O oderwaniu serca od krewnych, kiedy stanowią przeszkodę.
Tytuł XIV	Rozdz. jedyny O posłuszeństwie, jego warunkach i środkach.
Tytuł XV	Domek nazaretański ma stanowić normę dla domów, czyli świętych ustronie naszego najmniejszego Stowarzyszenia. Rozdz. 1 Zasady ogólne o zarządzie i oficjantach domu. Rozdz. 2. O rektorze. Rozdz. 3. O ojcu duchownym. Rozdz. 4. O wicerektorze. Rozdz. 5. O prefekcie zakrystii i kościoła. Rozdz. 6. O zakrystianie. Rozdz. 7. O sanitariuszu. Rozdz. 8. O furtianie. Rozdz. 9. O szatnym. Rozdz. 10. O ekonomie. Rozdz. 11. O szafarzu. Rozdz. 12. O refektarzowym. Rozdz. 13. O kucharzu Rozdz. 14. O tym, który budzi. Rozdz. 15. O nocnym lustratorze pokoi. Rozdz. 16. O wykonywaniu w domu rzemiosł i zawodów. Rozdz. 17. O unikaniu bezczynności i o wzajemnym współdziałaniu z miłości w pełnieniu obowiązków we wspólnocie. Rozdz. 18. Wspólne, osobne i wzajemne obowiązki dotyczące zachowywania porządku, pokoju i miłości w świętych ustroniach Stowarzyszenia. Rozdz. 19. O duchu, w jakim każdy ma wykonywać poszczególne zadania w ramach swych obowiązków. Rozdz. 20. O radości i weselu duchowym, którymi mają się odznaczać święte ustronia Stowarzyszenia. Rozdz. 21. O pożywieniu. Rozdz. 22. O bieliźnie, ubraniu i ubuwiu. Rozdz. 23. O konsulcie.
Tytuł XVI	Rozdz. jedyny O zewnętrznych aktach samoupokorzenia.
Tytuł XVII	Rozdz. 1. O dziesięciodniowej samotności. Rozdz. 2. O postach i umartwieniach cielesnych. Rozdz. 3. O tym, że każdy ma się ćwiczyć w przezwyciężaniu wszelkich pokus.
Tytuł XVIII	Rozdz. 1 O świętej posłudze misyjnej w katolickich krajach w ogólności. Rozdz. 2 O misjach w krajach pogańskich. Rozdz. 3 O niezmiernie doniosłym znaczeniu seminariów i o przepisach dla nich.
	Część druga
Rozdz. 1	Reguły i metoda, jakie mają być stosowane przy formalnym przyjmowaniu postulantów do Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego.
Rozdz. 2	O rekolekcjach, jakie należy odprawić zaraz po wstąpieniu.
Rozdz. 3	Zasady i sposób odprawiania dyrektorium.
Rozdz. 4	Natura i duch formalnego aktu konsekracji. Porządek dzienny. Stosowanie dyscypliny. Przepisy w sprawie oskarżania się o zewnętrzne przekroczenia Reguł. Przepisy dotyczące zwracania uwagi na uchybienia bliźnich. Porządek konsult tygodniowych. O studiach teologicznych. Języki obce. Wskazówki dotyczące ćwiczenia się w pokorze w związku z brakami i postępem w nauce. Wskazówki dotyczące ćwiczeń w naukach teologicznych.
Rozdz. 5	Określenie znaków [wzywających] na zwyczajne i nadzwyczajne akty wspólnotowe, a przepisanych ku pożytkowi w życiu wewnętrznym i zewnętrznym.
Rozdz. 6	Znaki utrzymujące nieustannie ducha w gotowości do pełnienia wszystkich cnót. Porządek dzienny.
Rozdz. 7	O modlitwach za zmarłych.
Rozdz. 8	Zasady kształtowania zarządu świętych ustroni Pobożnego Zjednoczenia.
Rozdz. 9	Wytyczne w sprawie pobożnej intencji wszystkich modlitw, ofiar oraz dzieł religijynch i charytatywnych pełnionych przez Pobożne Zjednoczenie wewnętrzne i zewnętrzne.

Część II

SKRÓT REGUŁY I ZWIĄZANE Z NIĄ POMNIEJSZE PISMA

Dalszym etapem nadawania młodemu Stowarzyszeniu odpowiednich norm życia po próbie dokonanej przy pomocy przyjaznego kardynała (KLambr) był oryginalny, dokonany — i to po mistrzowsku — przez samego Założyciela tzw. Skrót (Compendio) Reguł, 33 punkty (33 punti), lub też, od pierwszych słów dokumentu, Reguła Fundamentalna. Taki skrót, wyrażający zwięźle istotne elementy duchowe i prawne młodego Instytutu, był mu bardzo potrzebny ze względu na to, że Kopia Lambruschiniego, jakkolwiek mniej obszerna od Reguły Wielkiej, to jednak, jako dokument jeszcze zbyt obszerny, a w treści swej i w swym układzie bardzo złożony, niełatwa była do opanowania i do stosowania w codziennym życiu pierwotnej rzymskiej wspólnoty. Nie zapominając więc o przygotowywaniu obszerniejszego skrótu i przystosowywaniu Reguły w kolejnych wersjach tzw. Podręcznika Reguł (Manuale) ani o wyodrębnieniu elementów obrzędowych i przeniesieniu ich do podobnego zbioru nazwanego Ceremoniałem (Ceremoniale), Święty zdecydował się na opracowanie Skrótu w krótkich 33 rozdzialikach na pamiątkę ziemskich lat Chrystusa Pana. Dokonał tego w ciszy klasztoru Minimów rzymskich św. Franciszka z Paoli w październiku 1846 roku.

Niewielki ten, lecz bardzo przejrzysty dokument, uważany stale za istotny w Stowarzyszeniu, stanowi główny dokument w tej części obecnego tomu. Ale prócz Skrótu, wyrażającego w przystępnej formie zasady życia Stowarzyszenia, Święty zostawił inne jeszcze, drobniejsze Pisma, dotyczące bądź Reguł, bądź ducha, jakim członkowie Stowarzyszenia winni się kierować[421]

Niektóre z tych Pism stanowiły szkice do pewnych części Reguły Wielkiej, inne powstały później, ale w związku z tąż Regułą; inne wreszcie, jak oświadczenie w sprawie konsekracji w Stowarzyszeniu czy testament duchowy, zostały napisane niezależnie od przeżyć w Camaldoli w roku 1839 czy od Reguły tam opracowanej[422]. Choć daty tych Pism nie da się zawsze dokładnie ustalić, wszystkie one są wcześniejsze od Skrótu, dlatego w zasadzie podamy je przed nim, w porządku o ile możliwe chronologicznym.

[1] UWAGA DOTYCZĄCA WZNIOSŁEJ ROLI I ZASŁUGI PRAC WYKONYWANYCH PRZEZ WSZYSTKICH CZŁONKÓW JEGO CZĘŚCI CENTRALNEJ I ROZPĘDOWEJ NA RZECZ POBOŻNEGO

ZJEDNOCZENIA[423]

(1838—1839; OOCC II 537—540)

[la] 1. Przywodząc sobie na pamięć to, co wyraża ostatni artykuł dziełka podającego ogólny zarys całego Pobożnego Zjednoczenia[424], gdzie mowa o wzniosłości pracy i zasługi każdego współpracownika, we wszelkiej formie współpracy, bądź przez ofiary, bądź przez modlitwy, bądź przez jakiekolwiek prace, każdy widzi jasno, że bez porównania większa jest zasługa osób wchodzących w skład części centralnej, gdyż osoby te bez względu na własny interes i bez chęci zaspokajania niedobrych ambicji oddają się osobiście i całkowicie na rzecz Pobożnego Zjednoczenia, by całemu temu Dziełu zapewnić nieustanny ruch, postęp i doskonalenie na większą chwałę Bożą i na pożytek dusz, szczególnie najbardziej zaniedbanych. W ten sposób osoby te mogą zdobyć zasługi całego Pobożnego Zjednoczenia.

[lb] 2. Kto tylko pragnie uczestniczyć w tej ośrodkowej części z czystego pragnienia większej chwały Bożej i zbawienia wszystkich dusz i kto przy tym chce własnego ubogacenia niewymowną zasługą takiego współdziałania podyktowanego gorliwością, niech zechce wziąć pod uwagę takie oto spostrzeżenie:

3. Każdy, kto zgłaszałby akces do ośrodkowej części Pobożnego Zjednoczenia nie żywiąc ducha, jaki jest niezbędny w odniesieniu do religijnego i wzniosłego celu tegoż Zjednoczenia, byłby członkiem nie tylko bezużytecznym, ale wręcz bardzo szkodliwym. Toteż każdy, kto nie dla pozoru, ale w istocie pragnie do niego należeć, aby nie stać się winnym ruiny tych wszystkich dusz, które z powodu niedostatku owego ducha, w jakim się znajduje, nie otrzymałyby od Pobożnego Zjednoczenia pomocy na drodze zbawienia wiecznego, jest rzeczą konieczną, by podjął wszelki wysiłek w celu zdobycia tego [ducha]. Niech weźmie pod uwagę to, że jeżeli ludzie światowi dla interesów doczesnych narażają się nawet na utratę życia, to jakąż ofiarę można by uznać za zbyt trudną, gdy chodzi o zdobycie dla siebie Królestwa Niebieskiego i o najwyższe w nim stopnie, a także [gdy chodzi] o szerzenie Królestwa Jezusa Chrystusa po całym świecie ku większej chwale Boga i ku zbawieniu wszystkich dusz ludzkich?

[lc] 4. Kto z miłosierdzia Bożego otrzyma natchnienie, by wejść do wspomnianej części centralnej, gdy już po [odpowiednim] czasie, radzie i modlitwie poweźmie w Bogu decyzję, by się włączyć, niech przychodzi z wewnętrznym przeświadczeniem, że tak wewnątrz jak i na zewnątrz [Zjednoczenia] napotka ciężkie i gwałtowne sprzeciwy, większe jeszcze od tych, jakich doświadczają ludzie w jakichkolwiek innych organizacjach kościelnych czy religijnych. Wchodzi bowiem w taki rodzaj życia, w jakim każdy, kto uczestniczy w nim nie dla oka, lecz rzeczywiście, stawia sobie za cel popierać jak najpełniej i najusilniej tak pełne miłości pragnienia macierzyńskiego Serca Niepokalanej Matki Bożej Królowej Apostołów, jak i pragnienia miłującego bez granic Serca Jezusa, w przedsięwzięciach podejmowanych na większą chwałę Ojca Niebieskiego i dotyczących zbawienia wszystkich dusz poprzez pełne szerzenie się Jego Królestwa na całym świecie. W rezultacie, w tego rodzaju życiu, nie ograniczając nigdy ani nie określając liczbowo ewangelicznych inicjatyw, zarówno cały zespół moralny jak każda poszczególna osoba w należytej współzależności, powinny dążyć do czynienia wszystkiego co możliwe, ponad to wszystko, co dla takiego szerzenia zostało dokonane lub będzie dokonane przez Instytuty już istniejące czy przez te, które będą istniały.

[1d] A ponieważ Pan nasz Jezus Chrystus powiedział jasno: „Królestwo Niebieskie gwałt cierpi i gwałtownicy porywają je” [por. Mt 11, 12], w Instytucie tym mamy być zawsze gotowi na spotkanie wszelkiego rodzaju przeciwności. Dlatego za fundamentalną podstawę należy przyjąć na stałe i na całe życie, jako coś zasadniczego [to], co w Pobożnym Stowarzyszeniu z całą świadomością będzie nazywane „Rozdziałem Podstawowym” i „Żywą Regułą” Pobożnego Zjednoczenia.

[2] „ROZDZIAŁ PODSTAWOWY” I „ŻYWA REGUŁA” POBOŻNEGO ZJEDNOCZENIA[425] Jezus Chrystus — to Boski Wzór dla całego rodzaju ludzkiego; jednakże doskonalej ponad wszystkich innych powinni Go naśladować we wszystkim co możliwe ci, którzy pragną usilniej popierać pełne miłości i miłosierdzia pragnienia Jego Boskiego Serca co do dzieł ewangelicznych [zmierzających] do zbawienia dusz. A taki właśnie jest cel wszystkich wchodzących w skład zespołu ośrodkowego Pobożnego Zjednoczenia. Toteż podwaliną tego zespołu jak i życia wszystkich ma stanowić doskonałe naśladowanie Jezusa Chrystusa rozumiane w tym sensie, że po ustanowieniu reguł każdy je zaakceptuje i przejmie się najdoskonalszym ich przestrzeganiem. Owszem, przejmie się — żywym pragnieniem przyjęcia, umiłowania, szanowania i wiernego przestrzegania wszelkich innych zarządzeń, jakie z biegiem czasu, zgodnie ze światłem uzyskanym na modlitwie poprzez rady i nakaz prawowitej władzy, uznałoby się za odpowiednie dla większego udoskonalenia, wzniosłego naśladowania życia i dzieł Jezusa Chrystusa, zgodnie z zadaniami Pobożnego Zjednoczenia. Założywszy ten niewzruszony fundament, wszyscy przyjmą za świętą powinność przestrzeganie następujących postanowień, które choć nie będą obowiązywały na mocy węzła ślubów prostych czy uroczystych, ani pod osobnym grzechem choćby powszednim, to jednak wiążą z następujących bardzo ważnych powodów.

[3] Powody zobowiązujące do doskonałego przestrzegania Reguł centralnego zespołu Pobożnego Zjednoczenia.

[Następuje wyliczanie tych powodów z dodaniem jednego, jak to podano wyżej, w nrze 34 KLambr w obecnym tomie].

[4] [ZE WSTĘPU DO REGUŁY WIELKIEJ[426] ]

(Camaldoli 1839; OOCC II 1—6; Faller, Reg. Fund. 47—51)

(...) Aby jeden był duch, który by wszystkich ożywiał, potrzebne są te same reguły z tymi jedynie odmianami, jakich z uwagi na odmienność płci czy charakter świecki wymaga stan duchowny.

[4a] Wszyscy zatem powinni się wciągać w rzetelne [ich] przestrzeganie. Jeżeli bowiem wszyscy ludzie — by stać się żywymi obrazami Bożymi, otrzymawszy wolność woli, aby w sposób zasługujący doskonalili się jako obrazy świętości i doskonałości istotnej — powinni być święci i doskonali jak Ojciec Niebieski — gdyż Pan nasz Jezus Chrystus powiedział do wszystkich: „Bądźcie tedy doskonali jako Ojciec wasz Niebieski doskonały jest” [por. Mt 5, 48] — jakżeż daleko więcej zdobywaniu najwznioślejszej doskonałości winni z całą świadomością oddawać się ci wszyscy, którzy wezwani przez Boga do życia w świętych ustroniach, kolegiach, seminariach czy klasztorach Pobożnego Zjednoczenia, mają swymi modlitwami, swymi cnotami, swym postępowaniem, swymi osobistymi pracami starać sią o szerzenie dzieł podejmowanych na większą chwałą Bożą i na większe uświęcenie bliźnich? Kto by tam przebywał, nie mając woli oddawania się zdobywaniu najwznioślejszej doskonałości, to prócz tego, że stawałby się winnym gwałcenia najświętszego swego obowiązku wiążącego się z faktem, że się jest żywym obrazem Bożym, byłby również winien najobrzydliwszej niewdzięczności za dobrodziejstwo Najwyższego Boga, który go do tej [doskonałości] wezwał. Postępowaniem swym splamiłby ową świętość, jaką odznaczać się mają święte ustronia, kolegia, seminaria i klasztory Pobożnego Zjednoczenia.

[4b] Należy też mieć i to na uwadze, że jeżeli wszyscy zobowiązani są do oddawania się zdobywaniu najwyższej doskonałości, o ileż większe dążenie do doskonałości jest obowiązkiem kleryka zmierzającego do święceń w seminarium czy kolegium albo kapłana w świętym ustroniu, który przez pełnienie wśród ludu ewangelicznej posługi zastępuje Jezusa Chrystusa. Również i misjonarz, mający wśród pogańskich ludów głosić Ewangelię, bardziej od innych wszystkich potrzebuje świętości i doskonałości wypróbowanej, wzniosłej i wytrwałej, gdyż łatwo się przytrafia, że kapłan o zwyczajnej świętości, zdolny do pełnienia wielkiego dobra wśród katolickich ludów, traci ją łatwo, gdy uda się do pogan; a przecież misjonarz dla tego rodzaju zajęć ogromnie potrzebuje niezwykłej świętości.

[4c] Trzeba prócz tego rozważyć, że zdobycie prawdziwej doskonałości nie zależy od samych tylko idei i świętych pragnień, ale że jest do tego niezbędna również wytrwała praktyka życia świętego. Dlatego wszyscy mają tam wstępować z gotową szczerą i zdecydowaną wolą, by prowadzić stale życie święte i doskonałe.

Ale jeżeli wszyscy chrześcijanie powinni naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa, to o ileż bardziej winni Go naśladować ci, którzy pragną w jakiś sposób współpracować w dalszym prowadzeniu misji Jezusa Chrystusa, a jeszcze bardziej kapłani występujący w Jego zastępstwie! Dlatego życie wszystkich decydujących się żyć w świętych ustroniach, kolegiach, seminariach i klasztorach Pobożnego Zjednoczenia powinno polegać na najdoskonalszym i stale praktykowanym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa. Stąd też Reguły tych świętych ustroni Pobożnego Zjednoczenia, opierając się na życiu tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa, są z tym życiem nierozerwalnie związane.

[4d] „Tak Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał” [por. J 3, 16].

Pierwszy motyw

Ktokolwiek przychodzi, aby żyć w jednym z tych świętych ustroni, ma przede wszystkim kierować się zasadą prawdziwej miłości Boga, który tak bardzo nas miłuje, że dał nam swego Jednorodzonego. Każdy przeto, kto z powodu tego wstąpienia musiałby z miłości Bożej porzucić nawet świat cały, powinien być przekonany, że jeszcze za mało dał temu Bogu, który nam, chociaż grzesznym, ofiarował swego Syna odwiecznego, niezmierzonego i niepojętego.

[4e] „To jest moje przykazanie, abyście się wzajemnie miłowali, jakom Ja was umiłował” [por. J 15, 12].

Motyw drugi

Następnie każdy ma się kierować zasadą prawdziwej miłości bliźniego, którego zgodnie z nakazem Pana naszego Jezusa Chrystusa mamy tak bardzo miłować, jak bardzo Jezus Chrystus nas umiłował. A ponieważ Jezus Chrystus tak nas umiłował, że w tej nieskończonej miłości posunął się aż do oddania życia, dając się przybić do krzyża gwoździami, dlatego my, wezwani przez Boga do tego świętego Instytutu, mamy do niego wstąpić, by w sposób najdoskonalszy praktykować czynną miłość wobec bliźniego, chociażby nas miała spotkać śmierć nawet najboleśniejsza.

[5] O duchu, jaki powinien ożywiać wszystkich, którzy kierują pobożnymi dziełami, świętymi instytucjami Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, a więc rektorów, prokuratorów oraz tych wszystkich, którzy na jakimkolwiek stanowisku lub w jakikolwiek sposób współpracują lub chcą współpracować ze świętymi zadaniami i najświętszymi celami tego Zjednoczenia[427].

[1839; OOCC I 105—111; polski tekst: Wyb. I 264—266].

[6] [O HERBIE, MEDALIONIE I PIECZĘCI STOWARZYSZENIA][428]

(1839—1846; OOCC III 108—112; por. Wyb. I 240—241)

[7] O GOŚCINNOŚCI WZGLĘDEM OSÓB Z ZEWNĄTRZ[429]

(1839; OOCC II 506—509; por. Race. II, nry 498—515) Celem doprowadzenia wszystkich do zdecydowanego zaangażowania się w charytatywne dzieło gościnności Pan nasz Jezus Chrystus, nieomylną swą zapowiedzią, raczył zapewnić nas, że jeżeli ktoś w Jego imię i z miłości do Niego podejmie kogoś potrzebującego schronienia, otrzyma nagrodę, jakby taki akt miłosierdzia był spełniony wobec samejże Boskiej Jego Osoby, co wyraził tymi oto słowy: Gościem byłem, a przyjęliście mnie [por. Mt 25, 35]. Aby zatem żaden z tych, którzy będą przebywać w świętych naszych ustroniach, nie pozostał pozbawiony tak wielkiej zasługi, we wszystkich ustroniach będzie według następujących reguł praktykowane charytatywne dzieło gościnności w stosunku do osób z zewnątrz:

[7a] By to dzieło miłosierdzia nie posłużyło czasem komuś do niegodziwych celów, przyjmować się będzie albo osoby znane, albo przychodzące z adresem osoby znajomej, a stwierdzającej dobre zalety gościa.

Na wypadek, gdyby zjawiła się czasem osoba zupełnie nie znana i bez adresu, a uznałoby się prawdziwą i pilną potrzebę przyjęcia w gościnę, to jeżeli ustronie rozporządza osobnym domem gościnnym, a gość nie ma okazji do nadużycia gościnności, wypadnie go przyjąć; w przeciwnym razie w ramach możliwości udzieli mu się wsparcia, o ile takiego potrzebuje, aby mógł zapewnić sobie miejsce w jakimś miejskim czy miejscowym zajeździe.

Najwłaściwszym wymiarem czasu gościnności będzie jedna noc czy jeden dzień, a w razie prawdziwej potrzeby rozciągnie się to na trzy dni; należy jednak pamiętać, że choć cenne jest charytatywne dzieło gościnności, byłoby równocześnie niebezpieczne, gdyby się [podejmowanie] przedłużało bez konieczności czy dla bezużytecznego zabawiania.

[7b] Aby zaś to charytatywne dzieło było pożyteczne nie tylko dla zaradzenia potrzebom dotyczącym ciała, ale, jeszcze bardziej, potrzebom duchowym, jak to miało miejsce w okresie rozkwitu monastycyzmu, należy je wykonywać w jak najbardziej budujący sposób; dlatego zastosuje się tu następujący sposób postępowania:

Przychodzący gość będzie podejmowany przez naszych, zebranych wedle możności w większej liczbie. Dla naśladowania starodawnych patriarchów i dla uczczenia w gościu obrazu Bożego i Osoby Jezusa Chrystusa, z pokorą i pobożnością pokłonią się przed nim do ziemi. Aby zaś gość przyjął to z pożytkiem dla swej duszy, jeżeli jest prostaczkiem nie dość zorientowanym, niech wpuszczający go furtian powie mu w porę, jaki jest sens tego rodzaju padania przed nim na kolana.

[7c] Po tym pokłonie dokonanym z religijnego motywu rektor poprowadzi gościa do nawiedzenia Najśw. Sakramentu, Najśw. Maryi Panny i św. Apostołów, które odprawią razem przez krótki przeciąg czasu.

Potem wprowadza go do sali mycia nóg, a funkcji umywania nóg gościa dokona sam rektor.

Aby umywanie nóg przyniosło te cenne owoce, dla których praktykuje się je w Kościele idąc za przykładem Jezusa Chrystusa, będzie ono wykonywane według wielkoczwartkowego rytu; wszakże z Psalmu (118): Błogosławieni, których droga nieskalana itd., odmówi się tylko parę wierszy.

[7d] Po dokonaniu obmywania nóg przygotuje się dla gościa skromny posiłek albo w refektarzu, bez naruszania zwyczajnych ćwiczeń, albo w osobnym pomieszczeniu, a przy posiłku będzie asystował rektor lub ktoś inny na jego miejscu. Należy się starać, by przy takiej sposobności jaśniała miłość, prostota, umiarkowana wesołość i duchowa radość.

Jeżeli przygotowuje się posiłek w osobnym miejscu, będzie dozwolone podawanie najwyżej jednej potrawy więcej, niż otrzymuje wspólnota.

Będzie miało zawsze miejsce błogosławienie stołu, a przy końcu dziękczynienie.

W razie przygotowania posiłku w pomieszczeniu oddzielonym od refektarza, czyta się na początku parę wierszy z [jakiegoś] rozdziału Ewangelii św., a z Dziennika duchowego czyta się to, co jest wyznaczone na dzień bieżący; po tym można prowadzić budujące rozmowy.

[7e] Do wyznaczonego pokoju dla gościa, po raz pierwszy wprowadza go sam rektor, bacząc, czy jest tam wszystko, co potrzebne.

Należy zwrócić uwagę na to, by w pokojach prócz wszystkiego, czego osoba potrzebuje dla ciała, było też wszystko potrzebne dla ducha [a więc], pobożne wizerunki Ukrzyżowanego, Najśw. Maryi Panny i innych Świętych, kropielniczka z wodą święconą, książki do rozmyślania i do nabożeństwa oraz życiorys jakiegoś Świętego.

Postawa, z jaką nasi członkowie powinni się odnosić do gości, ma wyrażać pokorę, miłość i pogodną życzliwość, ale bez poufałości.

[7f] Sam tylko rektor lub jego zastępca utrzymywać będzie z nimi kontakt, odwiedzając ich w pokojach wedle tego, jak każe wzgląd na większe zbudowanie samychże gości, [a wszystko to] dla budzenia w ich sercu jak najdoskonalszego oderwania się od świata i dla rozkochania ich w tym, co wieczne i nieskończone; w tym celu dostarczy im się książek, by mogli z nich korzystać.

Rektor z pokorą, prostotą i miłością starać się będzie, by goście brali udział w pobożnych ćwiczeniach wspólnoty.

[8] O OBOWIĄZKACH WOBEC SIEBIE I O INNYCH WSPÓLNYCH

OBOWIĄZKACH[430]

(1839—1843; OOCC III 234—235)

„Ja zawsze działam, póki jest dzień; nadejdzie noc, gdy nikt nie będzie mógł działać” [por. J 9, 4] 9.

Dopóki żyjemy, nie dochodzimy nigdy do pełnego zrozumienia nieskończonej wartości daru udzielanego nam przez Boga w postaci użyczanego nam jakiegoś odcinka czasu. Wszystkie przeto momenty życia, przyznawane nam z Jego miłosierdzia, są równocześnie niezliczonymi darami nieskończonej wartości, byśmy je wykorzystywali na rzecz naszej duszy dla dokonania najwyższego, wieczystego i niepojętego dzieła szczęśliwej wieczności. Byśmy korzystali z bezcennego daru czasu, Pan nasz Jezus Chrystus raczył dać nam przykład właściwego użytkowania chwil doczesności [por. J 9, 4], gdy przez całe swe życie oddawał się działaniu; i zwraca nam uwagę na to, że nadchodzi owa noc, tj. śmierć, po której nikt nie będzie już mógł pracować na pożytek swej duszy [por. J 9, 4]. Toteż jesteśmy obowiązani wykorzystywać wszystkie chwile czasu, jakich użycza nam Bóg dla ubogacenia nas mnóstwem zasług i dla uzyskania przez nas większej świętości. Dlatego:

[8a] 1. Wszyscy, przy każdym, nawet najbardziej obojętnym działaniu, ponawiać będą dobrą intencję wykonywania wszystkiego na większą chwałę Boga i dla wszelkich możliwych celów, jakie podobają się Bogu, aby w ten sposób zasługi swe powiększać zawsze i we wszystkim.

[8b] 2. Każdy ma w Stowarzyszeniu żyć w całym, jakie jest tylko możliwe, rzeczywistym aktualnym pełnieniu wszystkich cnót chrześcijańskich i wszelkich dobrych uczynków, mając na uwadze to, że życie nasze ma być, na wzór życia kupca, uprawianiem prawdziwego kupiectwa o szczęśliwą wieczność; a rozumując według tego porównania — jeżeli kupcy tego świata podejmują tak wiele trudów, o ileż więcej winniśmy się trudzić dla nieodzownego interesu, jakim jest wieczność szczęśliwa?

[9] O OBOWIĄZKACH WZGLĘDEM BLIŹNICH

(1839—1843; OOCC III 236)

„Jeden drugiego brzemiona noście, a tak wypełnicie Zakon Chrystusowy” [por. Ga 6, 2].

1[431]. Najtrudniejszą rzeczą w życiu wspólnotowym jest zachowanie wzajemnej miłości. Toteż Pan nasz Jezus Chrystus w przestawaniu ze swymi Apostołami stał się dla wszystkich wzorem owej cierpliwej miłości, z jaką jeden powinien znosić błąd drugiego. A ponieważ wszyscy popełniamy błędy, i to tym większe, im bardziej wydaje się nam, że ich nie mamy, o ile bardziej winniśmy znosić braki drugiego człowieka, aby we wszystkim i zawsze naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa. Ponieważ zaś przejawy zasady grzeczności i akty tzw. dobrego tonu, pojmowane po chrześcijańsku, stanowią jednocześnie obowiązki miłości, dlatego powinniśmy nie tylko znosić cierpliwie wady bliźniego, ale ponadto mamy stosować wobec wszystkich zasady chrześcijańskiego wychowania. Stąd[432] :

[10] O WYNAGRODZENIU, JAKIEGO SPODZIEWAĆ SIĘ MAMY OD ŚWIATA ZA WSZYSTKIE PRACE PODJĘTE DLA WIĘKSZEJ CHWAŁY BOŻEJ I POŻYTKU BLIŹNICH[433]

(1839—1843?; OOCC II 497—501)

„Zebrali tedy najwyżsi kapłani i faryzeusze Radę i mówili: Cóż mamy począć? Bo człowiek ten wiele cudów czyni. Jeśli go tak zostawimy, wszyscy weń uwierzą, i przyjdą Rzymianie, i zabiorą i kraj nasz, i naród. A jeden z nich imieniem Kajfasz, który był w owym roku najwyższym kapłanem, rzekł do nich: Wy ani nie wiecie, ani nie myślicie, że lepiej jest, aby jeden człowiek umarł za naród, niż żeby cały naród miał zginąć” [por. J 11, 47-50].

[10a] Pan nasz Jezus Chrystus po przywróceniu wzroku niewidomym, słuchu głuchym, języka niemowom, a życia umarłym, po karmieniu głodnych i po głoszeniu biedocie dobrej nowiny, dopuszcza do tego, że kapłani i faryzeusze umawiają się, aby Go zgładzić, a arcykapłan Kajfasz oświadcza w końcu, że jest rzeczą konieczną, aby Jezus umarł.

Wobec takiego przykładu, któżby się odważył wymagać czy choćby spodziewać zaszczytów, wysokich godności i wielkich wyróżnień za jakąkolwiek pracę podjętą dla większej chwały Bożej i pożytku dusz? Przeto żaden z członków, którzy są lub będą w świętych ustroniach Pobożnego Zjednoczenia[434] chcąc naśladować Boskiego Zbawiciela i nie odstępować nigdy od praktykowania ofiarnego życia, nawet po wielu latach pracy i po wielkich wysiłkach przy dziełach dla większej chwały Bożej i pożytku dusz, nie powinien pragnąć, a tym mniej rościć sobie prawa do zaszczytów, godności czy wielkich wyróżnień. Przeciwnie! Aby się upodobnić do Jezusa Chrystusa, powinien uważać sobie za zaszczyt, gdy go spotkają prześladowania i różne przeciwności oraz gdy ludzie będą się z nim źle obchodzić. A im większe będzie cierpienie, tym bardziej należy się czuć szczęśliwym i zaszczyconym.

[10b] Prawdziwi słudzy Boży, którzy dokonali wielkich rzeczy dla chwały Boga i pożytku dusz, jako wynagrodzenia i zapłaty dawanej przez świat mają oczekiwać wszelkiej pogardy, prześladowań, utrapień, sprzeciwów, więzienia, poniewierania za sprawiedliwość, aż do najhaniebniejszej śmierci.

Dlatego jak najżywsze i najszczersze pragnienie, aby przez świat nie być nigdy obdarzanym zaszczytami, w żaden sposób nie być nigdy wynagradzanym, lecz przeciwnie — być zawsze wzgardzonym, poniewieranym, prześladowanym, a nawet uznanym za godnego śmierci, będzie cechą prawdziwie wyróżniającą tych, którzy przebywają w świętych ustroniach Pobożnego Zjednoczenia, a jednocześnie będzie nieomylną oznaką prawdziwego powołania i odpowiadania na nie.

[10c] Ale ponieważ rzeczywiste pragnienie serca, jako prawdziwe, objawia się dopiero wtedy, gdy wystawione jest na próbę utrapień, dlatego wszyscy mają się cieszyć i radować, kiedy po wielu pracach dokonanych dla chwały Bożej i pożytku dusz znajdą się wśród wielkich utrapień, pogardy i cierpień.

Aby wszyscy byli zawsze ożywieni tym duchem, będą często rozważać, że życie Jezusa Chrystusa było bardzo ubogie, pracowite i dobroczynne dla wszystkich, a także, że On sam był otaczany wzgardą także przez najbardziej obsypanych dobrodziejstwami, a nawet zdradzony przez jednego z umiłowanych uczniów.

[10d] Modlitwy wszystkich świętych ustroni i całego Pobożnego Zjednoczenia będą zanoszone także w celu uzyskania tej łaski, aby nikt z mieszkańców świętych ustroni nie ubiegał się o zaszczyty, godności czy wielkości tego świata, lecz przeciwnie, by każdy pożądał życia pełnego wzgardy, by to było nagrodą, jakiej oczekuje się od świata.

I abyśmy się stawali nieustannie coraz bardziej podobnymi do Boskiego naszego Odkupiciela, powinniśmy być gotowi i na to, że z dopuszczenia Bożego przełożeni kościelni na skutek oszczerczych doniesień będą nas musieli upominać i karcić.

[10e] A kiedy dla ewangelicznych poczynań będziemy musieli wiele cierpieć i wzdychać, i dogorywać, pamiętajmy, że Boski nasz Odkupiciel będąc w ucisku tym dłużej się modlił. „I stał się pot Jego jako krople krwi spływającej na ziemię” [por. Łk 22, 43-44].

Jeśli wśród samychże prac ewangelicznych zdradziliby nas ludzie darzeni przez nas nawet największym zaufaniem, przypominajmy sobie, że Jezus „gdy jeszcze mówił, oto rzesza i ten którego zwano Judaszem, jeden z Dwunastu, szedł przed nimi i przystąpił do Jezusa, aby Go pocałować. A Jezus mu rzekł: „Judaszu, pocałunkiem zdradzasz Syna Człowieczego” [por. Łk 22, 48].

[10f] Jeżeli w pracach podejmowanych dla Pana będziemy opuszczeni przez ludzi, przypomnijmy sobie Jezusa, którego, gdy był w męce, „wszyscy opuściwszy, pouciekali” [por. Mt 26, 56][435]

Jeżeli w pracach podejmowanych dla Pana zostaniemy fałszywie oskarżeni, wyśmiani, wyszydzeni, pobici, przeklinani, przypomnijmy sobie, że Jezus, jeżeli się to nie sprzeciwiało chwale Ojca Przedwiecznego, cierpiał i milczał z nieskończoną miłością: „Ale Jezus milczał” [por. Mt 26, 63][436].

[10g] Jeżeli mimo rzeczywistej naszej niewinności i mimo wspaniałości samych dzieł ewangelicznych przemawiających dowodnie za naszą niewinnością zostalibyśmy ostatecznie potępieni, pamiętajmy, że w takiej właśnie sytuacji znalazł się Jezus, który choć publicznie uznany przez samego namiestnika Piłata za niewinnego, został skazany na śmierć: „Wtedy więc wydał im Go na śmierć krzyżową” [por. J 19, 16].

Jeżeli zostaniemy przez świat potępieni, a szatan będzie nas kusił pamięcią o naszych wrogach, wspomnijmy, że Boski Odkupiciel ledwo co ukrzyżowany pomiędzy dwoma łotrami, cały przejęty miłością i miłosierdziem, powiedział: „Ojcze, odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią” [por. Łk 23, 34].

[10h] Jeżeli ujrzymy, że wskutek prześladowania ze strony świata wyrok wydany na nas zostanie wykonany i że zostaną zniweczone dzieła powołane do bytu dla większej chwały Bożej i dla pożytku dusz, to i wtedy niech wzrasta we wszystkich ufność, że mocą i zasługą śmierci Jezusa Chrystusa Ojciec zmiłowań przysposobi nas sobie do najwznioślejszego uczestnictwa w chwale zmartwychwstania Pana naszego Jezusa Chrystusa oraz że dzieła zniweczone powstaną tym chwalebniej w uwielbionym Jezusie, lub też, że za Jego sprawą powstaną inne, wspanialsze, i będą one szerzone i utwierdzane na zawsze[437]

[10i] Wszyscy żyjący obecnie czy w przyszłości w świętych ustroniach Pobożnego Zjednoczenia powinni wieść życie według tych zasad, przepojeni ich duchem, by naśladując jak najdoskonalej Pana naszego Jezusa Chrystusa, stali się podobni Jemu również i w chwale [por. Koi 3,4].

[11] [TESTAMENT DUCHOWY][438]

(1840; OOCC III 23—33) [Polski tekst zob. Wyb. I 199—204 nry [624] — [637]].

[12] ZARZĄD STOWARZYSZENIA[439]

(1843 (...); OOCC III 113—119)

Rozdział 1 — Zwierzchność Każde ustronie Stowarzyszenia ma mieć jako przełożonego rektora, i wicerektora do pomocy i do zastępowania go w razie potrzeby.

Wszystkie ustronia należące do Prowincji za przełożonego mają prowincjała, wspieranego przez konsultę prowincjalną, która składa się z trzech radnych i z jednego sekretarza.

Całe Stowarzyszenie ma za przełożonego Generała, wspieranego przez Konsultę generalną, która składa się z trzech radnych i z jednego sekretarza.

Rozdział 2

[13] Wybór Przełożonych. Trwanie na stanowiskach i miejsce przebywania

[13a] Kapituła generalna wybiera: po pierwsze rektora generalnego i członków Konsul ty generalnej; po wtóre prowincjałów i członków konsul ty prowincjalnej.

Kapituła prowincjalna wybiera rektorów i wicerektorów ustroni [należących do] Prowincji, a co sześć lat[440] prowincjała i członków konsulty prowincjalnej[441] danej Prowincji, chyba że przypada wtedy Kapituła generalna.

[13b] Generał ma być dożywotni, gdyż częste zmiany prowadzą do częstych, niejednokrotnie szkodliwych innowacji. Ustępuje jednak ze stanowiska, gdy czy na skutek osłabienia władz umysłowych, czy też z powodu trwałej choroby, stawałby się niezdolny do odpowiedniego sprawowania swego obowiązku; będzie natomiast zdjęty ze stanowiska, gdyby na skutek jakiegoś zgorszenia albo z powodu zawinionego niedbalstwa sprawował rządy ze szkodą dla Stowarzyszenia. Aby zaś tej sprawie jak najbardziej zaradzić, każda Kapituła generalna zadecyduje przez głosowanie, czy Generał dla jakiegoś z przytoczonych tytułów ma nim pozostać nadal.

[13c] Prowincjałowie zostaną na stanowisku przez lat sześć[442], rektorzy miejscowi zaś przez trzy lata, a jedni i drudzy mogą ustąpić ze stanowiska lub go być pozbawieni z tych samych powodów, dla których Generał ustępuje czy zostaje usunięty. Funkcja wicerektora trwa według uznania konsulty prowincjalnej[443]. Prowincjał wraz ze swą konsultą decyduje o ustąpieniu czy złożeniu z urzędu rektorów miejscowych, a Generał wraz ze swą konsultą ogłasza o ustąpieniu czy depozycji rektorów prowincjalnych.

[13d] Generał wraz ze swą konsultą rezyduje zawsze w Rzymie; prowincjałowie z właściwymi swymi konsultami będą przebywać w świętym ustroniu takiego miasta czy miejscowości Prowincji, w którym z uwagi na wszystkie okoliczności miejsca i odległości będą mogli spełniać lepiej swe obowiązki i wydajniej służyć świętym ustroniom całej zleconej każdemu z nich Prowincji. O miejscu tym zadecyduje Generał wraz ze swą Konsultą. Zmieniać zaś tego nie można bez zgody Konsulty generalnej, od której będzie zależało określenie innej miejscowości dla rezydencji prowincjałów.

[13e] Aczkolwiek dla wszystkich tych godnych uznania powodów, dla których Kościół św. nie tylko nie zabrania, ale sankcjonuje prawo posiadania osób moralnych w Kościele, tak świeckich jak zakonnych[444], nie zabrania się ani Regułami, ani Konstytucjami, by nasze najmniejsze Stowarzyszenie[445] mogło posiadać nieruchomości, czynsze, kanony[446] itd., itd. Niemniej, ponieważ często się przytrafia, że aby nie uchybić obowiązkowi zachowania takich dóbr i ich odpowiedniego użytkowania na dzieła dla chwały Bożej i pożytku dusz, trzeba podtrzymać swe prawa, ku przykrości strony przeciwnej, z czego powstają narzekania, a nieraz i oszczerstwa, które nie tylko nie budują, ale mnożą zgorszenia, dlatego, aby odpowiednio zaradzić o ile możliwe z korzyścią dla obydwu stron, sprawa posiadania dóbr Stowarzyszenia i jego poszczególnych ustroni będzie się opierać i regulować na podstawie następujących zasad:

[13f] Chociażby dobra należały do Stowarzyszenia, przekazane mu lub darowane na mocy testamentu wyrażonego w terminach o jakimkolwiek znaczeniu albo tytułem darowizny, dożywocia czy jakimkolwiek innym tytułem, będzie jednak nimi zarządzało trzech pełnomocników[447], zależnych we wszystkim od rektora i konsulty świętego ustronia, do którego dobra należą, lub też od Konsulty generalnej[448]. Gdyby na skutek jakiegoś aktu publicznego czy prywatnego, dokonanego przez jednego z pełnomocników bez zgody i pisemnego upoważnienia konsulty ustronia, wynikła jakakolwiek szkoda, ma być prawnie zobowiązany do naprawienia szkody ten pełnomocnik, który własnowolnie pozwolił sobie na dokonanie publicznego czy prywatnego aktu.

[13g] Zaznacza się przy tym, że choć pełnomocnicy na mocy umowy ze Stowarzyszeniem są prawnie od niego zależni, to jednak podobnie jak inni [plenipotenci] wykonują akty administracji jako administratorzy prywatni, a Stowarzyszenie nie ma być nigdy w aktach prawnych wyszczególniane.

Ten, kto w duchu miłości podejmie się charytatywnej funkcji pełnomocnika, zobowiąże się prawnie do pełnienia swego obowiązku na mocy prawa i warunków mających moc umowy i zobowiązania.

[13h] Pełnomocnicy wezmą raz w miesiącu udział w konsulcie świętego ustronia lub w Konsulcie generalnej w celu obmyślenia środków potrzebnych do doskonalenia administracji.

Pełnomocnicy lub inne osoby cieszące się ich zaufaniem i zatwierdzone przez właściwą konsultę zbierać będą w imię miłości sumy bieżące czy zaległe[449], a w miarę zbierania przekazywać je będą konsulcie ustronia czy Konsulcie generalnej.

Raz w roku panowie pełnomocnicy złożą ogólne sprawozdanie z prowadzonego przez siebie całorocznego zawiadywania.

[14] O POSTULANTACH[450]

(1843?; OOCC III 120—133)

Ci, którzy czując powołanie chcą wstąpić do Stowarzyszenia, powinni szukać jedynie Boga, Jego chwały oraz uświęcenia duszy własne, i dusz bliźnich, zgodnie ze świętymi Regułami i Konstytucjami Stowarzyszenia.

[14a] Nie przyjmuje się takich, którzy nie wykazują się dobrą postawą religijną i moralną połączoną z dobrą opinią; a gdy ktoś ma przez pewien czas jakiś nałóg — jeżeli nie dawał przez dostateczny okres czasu prawdziwych dowodów swego nawrócenia, ciesząc się prócz tego zawsze dobrym imieniem; nie był też nigdy pozwany do sądu ani skazany przez żaden trybunał.

[14b] Jeżeli jest w długach, ma je uiścić przed wstąpieniem do Stowarzyszenia. Nie powinien być wplątany w sądowe spory ani uwikłany w sprawy administracyjne. Ma być wolny od obowiązku zawarcia małżeństwa, gdyż powinien wstępować bez jakiejkolwiek przeszkody ze strony świata.

Kto nosił już habit innego zakonu lub zgromadzenia, nie może by przyjęty, chyba w bardzo wyjątkowym wypadku; ale wypadek tak należy rozważyć z całą dojrzałością i wiele trzeba się modlić, by po znać, że będzie to z wielką chwałą Bożą i z duchowym pożytkiem Stowarzyszenia[451].

[14c] Aby kandydat został przyjęty na kleryka, powinien wprzód ukończyć studium retoryki lub przynajmniej studia humanistyczne, ta by mógł dobrze tłumaczyć pisarzy łacińskich i dobrze pisać w tym języku; ma posiadać dostateczne zdolności, by stać się pracownikiem ewangelicznym pożytecznym dla Kościoła w duchu Stowarzyszenia; rat posiadać dobre zdrowie i dostateczne siły fizyczne, by sprostać trudom świętego posługiwania; ma posiadać powierzchowność, która by budowała i pociągała dusze do Boga, a przynajmniej ma się nadawać do tego, by poprzez formację w nowicjacie i poprzez praktykę życia w Stowarzyszeniu stał się do tego zdatnym. Do nowicjatu można przyjmować po szesnastym roku życia.

[14d] Ci, których przyjmuje się na braci pomocników, powinni być zdolni do wykonywania jakiegoś zawodu, jak krawiectwa, szewstwa, stolarstwa lub innego z bardziej potrzebnych dla wspólnoty i dla Stowarzyszenia. Powinni się odznaczać pełnym zdrowiem i siłami fizycznymi potrzebnymi do sprostania pracom ręcznym, jakimi mają się zajmować dla [zaspokojenia] potrzeb wspólnoty i Stowarzyszenia. Powinni mieć lat nie mniej niż osiemnaście i nie więcej niż dwadzieścia siedem; starszych nie należy przyjmować, chyba w jakimś bardzo wyjątkowym wypadku, gdy wchodzi w rachubę ktoś o rzadkich przymiotach, rokujący nadzieję na wielką chwałę Boga i pożytek Stowarzyszenia.

[14e] Kandydaci mają przedstawić świadectwo chrztu, bierzmowania i ”wolnego stanu, a prócz tego świadectwo moralności, dobrego zdrowia i zaświadczenie, że się nie procesowali ani nie zostali sądownie skazani. Ci zaś, którzy są już po wtajemniczeniu na drodze do Sanktuarium, powinni jeszcze przedstawić świadectwo otrzymanych święceń. Wszystkie te świadectwa należy przechowywać w osobnym archiwum nowicjatu, do którego kandydaci zostali przyjęci.

[15] O przyjmowaniu postulantów

Władza przyjmowania nowicjuszów przysługuje prowincjałowi. Przed dopuszczeniem ich do egzaminu winien on osobiście zbadać motywy skłaniające ich do wstąpienia do Stowarzyszenia. Dlatego w sposób umiejętny niech się stara poznać dobrze, czy kandydat szuka jedynie Boga i Jego chwały oraz uświęcenia duszy własnej i bliźniego zgodnie z duchem, ze świętymi Regułami i Konstytucjami naszego Stowarzyszenia. A gdy znajdzie u niego wszystkie dane wyszczególnione w poprzednim tekście, może dopuścić go do egzaminu przed konsultą świętego ustronia, gdzie prowincjał przebywa lub gdzie przeprowadza wizytację[452]. Przewodniczącym tego egzaminu jest prowincjał. Egzamin kleryka ma wykazać, czy dostateczne są jego studia z retoryki lub przynajmniej z nauk humanistycznych, jak podano wyżej. [Egzamin kandydata na] brata pomocnika [urządza się] z nauki katechizmu.

[15a] Następnie prowincjał w obecności księży należących do konsulty oświadczy postulantowi, że jeżeli zataił, iż był nowicjuszem w innych Instytucie zakonnym lub że ma jakąś poważną albo nieuleczalną czy zaraźliwą chorobę, będzie wydalony również wtedy, gdyby doszedł nawet do złożenia uroczystej konsekracji, a z nią zawarł kontrakt ze Stowarzyszeniem[453]. Pod tym bowiem warunkiem przyjmuje się kandydatów. Dlatego sekretarz konsulty zapisuje odpowiedź kandydata, którą należy przechowywać w archiwum tego ustronia, w którym rezyduje prowincjał[454].

[15b] Kandydatów uznanych za odpowiednich wysyła się do nowicjackiego ustronia, gdzie najpierw dokonuje się aktu formalnego wstąpienia, zgodnie z Konstytucjami Stowarzyszenia. Potem rozpoczną zaraz miesięczne rekolekcje według metody św. Ignacego i odprawią spowiedź generalną. Po ukończeniu rekolekcji, jeżeli nie zajdzie nic przeciwnego, kandydaci przywdziawszy suknię Stowarzyszenia rozpoczynają święty nowicjat[455].

[16] O świętym nowicjackim Ustroniu

W każdej Prowincji istnieć będzie święte nowicjackie ustronie. W tej samej Prowincji nie będzie można otworzyć drugiego nowicjatu, chyba że tak wielka byłaby liczba postulantów, iż wobec niemożności pomieszczenia wszystkich w pierwszym, otwarcie drugiego byłoby koniecznością. Powodem jest to, że po pierwsze, lepiej jest, gdy liczba nowicjuszy nie jest [zbyt] mała, a po wtóre, że niełatwo jest o większą liczbę osób zdatnych do kierowania nowicjatami.

Należy się starać, aby ustronie nowicjackie znajdowało się poza miastem lub przynajmniej w bardziej ustronnej i mniej ludnej jego części, [a to] celem łatwiejszego skupienia ducha. Ma zaś być tak przygotowane i urządzone, by zdobne było w pokorę, ubóstwo, prostotę, milczenie i odosobnienie, aby mieszkający znajdowali tam Boga łatwiej i w pełniejszej mierze.

[17] O Mistrzu nowicjuszów[456]

Mistrza nowicjuszów wybierze konsulta prowincjalna. Jego funkcja trwa trzy lata; może on jednak być zatwierdzony na nowo za każdym razem, gdy wymaga tego większa chwała Boża i duchowy postęp nowicjuszów. W wypadku uchybienia swym obowiązkom może w każdej chwili być z urzędu złożony przez konsultę prowincjalna, a w nagłych i bardzo ważnych wypadkach może być zawieszony przez konsultę świętego nowicjackiego ustronia — co ma się dokonać bez udziału mistrza nowicjuszów[457] — dopóki konsulta prowincjalna nie załatwi sprawy; tymczasem funkcje mistrza pełnić będzie odpowiedni zastępca.

[17a] Na tak bardzo ważny i wymagający wielkiej subtelności urząd — jak w swej Regule powiada św. Benedykt[458] — powinno się wybierać kogoś starszego, odznaczającego się takimi danymi, które uzdalniałyby go do pozyskiwania dusz i do pilnego a mądrego baczenia na wszystko w postępowaniu nowicjusza, by starał się usilnie rozeznać, czy szuka on prawdziwie Boga, Jego chwały i zbawienia dusz[459], czy skory jest do modlitwy i posłuszeństwa oraz czy umie znosić obelgi i zniewagi.

Powinno się zatem wybierać kapłana starszego, nie tylko poważnego wiekiem, ale jeszcze bardziej świętymi obyczajami, nauką i doświadczeniem. [Mistrz] ma się odznaczać takimi zwłaszcza przymiotami, przy których pomocy, z prawdziwą pokorą, miłością, łagodnością i gorliwością o chwałę Boga i zbawienie dusz, jako prawdziwy ojciec, mistrz i lekarz duchowy, umiałby pozyskiwać dusze dla Boga. Trzeba bowiem, ażeby nowicjuszów uważał jakby za chorych, przychodzących ze świata dla leczenia się w duchowym szpitalu Stowarzyszenia.

[17b] Powinien on stale i pilnie, okiem prawdziwej mądrości oraz sercem rzeczywistej i doskonałej miłości, zdobnej we wszystkie cechy wyliczone przez św. Pawła Apostoła [por. 1 Kor 13, 4-7] obejmować zawsze i z wielką starannością zachowanie nowicjuszów w słowach, w uczynkach, w postępowaniu i w sposobie myślenia, w celu poznania, czy dany nowicjusz szuka rzeczywiście jedynie Boga, Jego chwały oraz uświęcenia własnego i bliźnich w duchu świętych Reguł i Konstytucji naszego Stowarzyszenia, czy zwraca uwagę i stara się zdać sobie sprawę [z tego] czy rzeczywiście ma zamiłowanie w naśladowaniu we wszystkim Pana naszego Jezusa Chrystusa, czy postępuje coraz bardziej w umiłowaniu modlitwy świętej i świętej pokory i czy nie tylko znosi obelgi i zniewagi, ale żywi zamiłowanie do cierpienia i wzgardy.

[17c] Jako ojciec duchowny winien swym postępowaniem nacechowanym miłością doprowadzić nowicjusza do takiego usposobienia ducha, iżby ten z synowskim zaufaniem wyjawiał mu jako kochającemu ojcu szczerze, pokornie i stale wszystkie swe potrzeby duchowe[460] ; on zaś, jako ojciec, obowiązany jest zaspokajać wszelkie potrzeby [duchowe] nowicjusza; spełniając zaś jednocześnie obowiązki mistrza i lekarza, czynić będzie, co następuje:

[17d] Będzie nowicjuszów uczył świętych Reguł i tych części Konstytucji, jakie wszyscy znać powinni, przede wszystkim zaś sztuki zwyciężania pokus, modlitwy myślnej, wszystkich stopni życia duchownego i doskonałości.

Ma z miłością zwracać uwagę i często piętnować ich przyrodzone uczucie i naganne przyzwyczajenia, umartwiając je i wykorzeniając poprzez częste i pełne miłości a roztropne upomnienia, aby w miejsce wad zaszczepiać [w nowicjuszach] wszystkie cnoty doskonałego życia chrześcijańskiego, a szczególnie pokorę, posłuszeństwo i ducha ofiary dla naśladowania we wszystkim Pana naszego Jezusa Chrystusa. W tym celu ma przyzwyczajać nowicjuszów do myślenia, mówienia i działania zawsze z uwagą zwróconą na to, jak w danym wypadku i w danych okolicznościach myślałby, mówił i działał Pan nasz Jezus Chrystus, [a te w tym celu], by starali się naśladować Go z całą możliwą doskonałością[461].

[17e] Nie wystarczy nauczanie samych tylko świętych Reguł i tego wszystkiego, co wyszczególniono wyżej; ponadto ma poprzez ćwiczenia oraz przez zdecydowaną i wytrwałą praktykę doprowadzić nowicjusza do tego, by wykonywał wszystko z całą dokładnością, by przy końcu swego nowicjatu [był] tak obznajomiony i przyzwyczajony do przestrzegania porządku i praktykowania cnót, by tego wszystkiego mógł uczyć i innych.

Powinien również z wielką starannością wpływać na nowicjuszów by miłowali ustronie i samotność, a to celem wychowania ich na pustelników w mieście, aby wtedy, gdy wśród ludu zajęci będą pracami posługi kapłańskiej, duch ich nie utracił zatopienia w Bogu. Z tego samego powodu powinien też przyzwyczajać ich do opanowywania języka przez święte milczenie i do strzeżenia oczu przez świętą skromność idącą w parze z radością, która jako owoc darów Ducha Świętego przejawia się w prawdziwych sługach Bożych. Wszystko to jest konieczne do ścisłego zjednoczenia się z Bogiem i do zachowania tegoż zjednoczenia wśród prac świętego posługiwania, jak i dla budowania bliźnich.

[17f] Niech też stara się troskliwie i nieznużenie, by [nowicjusze] przyswoili sobie praktykę zewnętrznej czci Bożej tak co do poszczególnych aktów kultu, jak kultu w służbie świętych ołtarzy zgodnie z obrzędami św. Kościoła rzymskiego.

Słowem, mistrz nowicjuszów przez swój przykład, przez swe nauczanie, przez stosowne uwagi i upomnienia obowiązany jest urabiać wszystkich swych nowicjuszów na członków Stowarzyszenia, aby w swym stanie czy to jako księża, czy jako bracia pomocnicy byli doskonałymi w przestrzeganiu świętych Reguł i Konstytucji zgodnie z duchem Stowarzyszenia.

[17g] Mistrz będzie codziennie po wieczerzy przyjmował nowicjuszów przychodzących, by się oskarżyć z win, i zada im roztropnie jakąś pokutę.

Będzie też starannie dbał o zaopatrzenie nowicjuszów w to wszystko, co potrzebne w pokoju i w odniesieniu do ich osobistych potrzeb zgodnie z praktyką w Stowarzyszeniu.

Niech mistrz pamięta, że takimi aż do śmierci pozostaną jego uczniowie, na jakich ukształtuje ich w nowicjacie poprzez swe modlitwy przez dobry przykład, przez pouczenia i napomnienia, za co może się spodziewać niepomiernej nagrody od Boga.

[17h] Mistrz, jak to w swej Regule wyraża św. Benedykt[462], przedstawi i wyłoży nowicjuszowi wszystkie rzeczy twarde i przykre, przez które kroczy się do Boga, wypróbuje go w tych rzeczach jako odważnego, pokornego, wiernego w odpowiadaniu na Boskie wezwanie przy dokładnym przestrzeganiu wszystkich Reguł i Konstytucji, zdatnego do wszelkich obowiązków, jakie mogą mu być zlecone w charakterze bądź kleryka, bądź brata pomocnika. Jeżeli [kandydat] po sześciu miesiącach nowicjatu okaże się stałym w swym powołaniu, będzie osobiście wezwany przed konsultę. A gdyby nowicjusz, nawet przy najlepszych zaletach, przechodził pokusy przeciw powołaniu, mistrz doda mu odwagi w Bogu[463], przeczyta mu się świętą Regułę i przypomni święte Konstytucje[464], i powie mu się: Oto prawo, pod którym macie walczyć. Jeżeli jesteście zdecydowani je przestrzegać, możecie wstąpić; jeżeli nie — swobodnie możecie odejść. Jeżeli odpowie mocnym „tak”, zezwoli się na pierwsze głosowanie konsul ty nowicjatu, której mistrz przedstawi niezbędne i potrzebne dane co do postawy i przymiotów nowicjusza[465]. To samo należy zrobić po każdym sześciomiesięcznym okresie dwuletniej nowicjackiej próby.

[17i] Niemniej mistrz z całą cierpliwością będzie w dalszym ciągu doświadczał nowicjusza[466], a jeżeli we wszystkich głosowaniach otrzyma on więcej niż połowę życzliwych głosów, dopuści się go do Stowarzyszenia. Dopuści się go również w wypadku gdy przy jednym tylko głosowaniu otrzyma więcej niż połowę głosów, a w pozostałych tylko połowę. Gdyby jednak we wszystkich głosowaniach otrzymał tylko połowę głosów, przedłuży się nowicjat o dalszych sześć miesięcy; owszem, można z życzliwości przedłużyć o dalszych sześć miesięcy ponad dwa lata, gdyby w jednym z czterech głosowań uzyskał mniej niż połowę głosów przeciwnych, można go zwolnić, ale z życzliwości można też zatrzymać aż do drugiego głosowania; można jednak odesłać go do świata w każdej chwili również przed drugim głosowaniem.

[17j] Bracia pomocnicy przy swym wstąpieniu powinni poświęcić się Bogu w sposób prywatny, a jeżeli potrafią pisać, niech własnoręcznie złożą oświadczenie, które będzie miało znaczenie aktu publicznego, że w Stowarzyszeniu będą z miłości ku Bogu pełnić posługę bezpłatnie i że nie będą nigdy zgłaszać roszczenia o żadną pensję czy o wynagrodzenie za swe trudy, i to niezależnie od tego, czy pozostaną w Stowarzyszeniu. Nie przyjmie się tych, którzy odmówią złożenia takiego oświadczenia. Jeżeli są niepiśmienni, oświadczenie sporządzi się na piśmie, a postulant zrobi na nim znak w obecności dwu podpisujących świadków[467].

Jeżeli [postulanci] przy wstępowaniu przekazaliby Stowarzyszeniu jakieś dobra ruchome lub w postaci pieniężnej gotówki, to przy wystąpieniu zwróci się im takowe, bez żadnego jednak procentu za czas miniony, i bez tego, co wydało się na nich za ich zgodą czy na ich życzenie.

[17k] W czasie nowicjatu klerycy będą zajęci: 1) Uczeniem się świętych Reguł i Konstytucji, z którymi powinni się zaznajomić, oraz wykonywaniem tego wszystkiego, co kształtuje życie doskonałego nowicjusza; 2) osobnym studium Nowego Testamentu, poczynając od Ewangelii św.; 3) studiowaniem Katechizmu Rzymskiego, przykładając się do tego z taką pilnością, by po ukończeniu nowicjatu posiadali pełną znajomość nie tylko Nowego Testamentu, ale i katechizmu.

[171] Bracia pomocnicy w czasie nowicjatu będą zajęci: 1) Uczeniem się świętych Reguł i Konstytucji, z którymi powinni się zapoznać, oraz zdobywaniem tego wszystkiego, co w kondycji braci składa się na kształtowanie życia doskonałego nowicjusza; 2) odpowiednim opanowywaniem nauki katechizmu i umiejętnego służenia do Mszy św.; 3) wykonywaniem prac zawodowych i rzemieślniczych, na których się znają, zgodnie z potrzebami wspólnoty czy Stowarzyszenia, a także przyzwyczajaniem się do wykonywania, co w służbie wspólnoty jest potrzebne przy wszystkich pracach braciom właściwych.

[17ł] Prócz tego wszyscy powinni być dobrze pouczeni o zobowiązaniach, jakie każdy przyjmuje na siebie w uroczystej konsekracji przez umowę zawieraną ze Stowarzyszeniem, oraz o tym, do czego zobowiązuje się Stowarzyszenie.

Wszyscy, którym dane będzie złożenie uroczystej konsekracji, przygotują się do niej nową spowiedzią generalną lub przynajmniej spowiedzią z okresu od ostatniej spowiedzi generalnej, odbytej przed wstąpieniem do nowicjatu[468].

[18] CODZIENNA PAMIĘĆ PRAKTYCZNA O NAŚLADOWANIU PANA NASZEGO JEZUSA CHRYSTUSA W ZACHOWYWANIU ŚWIĘTYCH REGUŁ I KONSTYTUCJI[469]

(1845—1849?; OOCC III 34—39)

Każdy chrześcijanin z upodobaniem myśli o tym, że powinien naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa, ale niewielu jest takich, którzy usiłują Go naśladować rzeczywiście i wytrwale, ponieważ niewielu nad tym się zastanawia. Ci zaś, którzy o tym pamiętają, im bardziej wgłębiają się w tę myśl religijną, tym bardziej pragną Go naśladować i tym bardziej rośnie w nich miłość do Pana naszego Jezusa Chrystusa. W parze zaś z tą miłością wzrasta też ufność otrzymania łaski niezbędnej do takiego naśladowania oraz uznania, że są niegodni takiej łaski. Tak tedy przysposobią ją się do otrzymywania coraz obfitszych łask właśnie ci nieliczni, którzy nieustannie starają się o to, by naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[18a] Aby wśród tych niewielu znaleźli się wszyscy księża, klerycy i bracia pomocnicy naszego najmniejszego Stowarzyszenia, w obecnym czasie czy w przyszłości, umieszcza się przed Regułami niniejszą „Codzienną pamięć praktyczną”; owszem, upomina się [wszystkich], by mieli ją z sobą oddzielnie od Reguł, by mogli ją czytać często, w każdym odpowiednim momencie[470].

[18b] Nazywa się „Pamięcią” dlatego, że mamy sobie zawsze przypominać o obowiązku naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa. Zwie się „praktyczna”, ponieważ szczytny ten obowiązek powinniśmy spełniać rzeczywiście w myślach, słowach, uczynkach, a nade wszystko w opanowywaniu uczuć naszego serca. Zwie się „codzienną”, gdyż tak świętego zobowiązania nie wystarczy wykonać w jednym tylko dniu, w jednym tylko miesiącu, w jednym tylko roku, albo jedynie w latach nowicjatu, ale mamy je praktykować co dzień aż do zgonu, a zawsze z tym większą doskonałością i żarliwością, im bardziej zbliżamy się do strasznej chwili śmierci.

[18c] Jeżeli wszyscy chrześcijanie mają obowiązek naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa, to o ileż z większą doskonałością, starannością i gorliwością mamy Go naśladować my, którzy otrzymaliśmy ten dar, że fundamentalną Regułą naszego małego Stowarzyszenia[471] jest właśnie życie Pana naszego Jezusa Chrystusa, a przez ten dar w Stowarzyszeniu otrzymujemy codziennie osobne, nieprzeliczone łaski do tego, by Go naśladować? W różnych przeto okolicznościach dnia, zanim oddamy się [jakiejś] pracy, winniśmy pomyśleć, jakie byłyby myśli w najświętszym umyśle Pana naszego Jezusa Chrystusa, jakie uczucia Jego Boskiego Serca.

[18d] I tak, gdy zachodzi potrzeba mówienia, mamy pomyśleć, jakich to słów, tchnących pokorą, łagodnością, miłością, cierpliwością i roztropnością użyłby Pan nasz Jezus Chrystus, a także rozważyć, z jakim to umiarem byłyby wypowiadane Jego najświętsze słowa: ani zbyt skąpe, ani liczniejsze niż potrzeba. Używając pokarmu, napoju, ubrania lub innej stworzonej rzeczy niezbędnej do życia, powinniśmy rozważać, z jakim to umiarem i z jaką czystością intencji używałby ich Pan nasz Jezus Chrystus. To samo należy robić przy udawaniu się na nocny spoczynek czy przy niezbędnej rekreacji. Słowem, mamy we wszystkim wyobrażać sobie, że widzimy Pana naszego Jezusa Chrystusa, a ożywiając swą wiarę powinniśmy przywoływać pamięć Boga-Człowieka, który stał się przykładem, wzorem i regułą całego naszego życia tak wewnętrznego jak zewnętrznego. Ufni zaś w Jego wszechmocną łaskę, powinniśmy czynić wszystko w możliwie najdoskonalszy sposób i z całą dostępną nam starannością, uwagą, gorliwością i pokorą, a także z zaufaniem łasce, że Pan nasz Jezus Chrystus z nieskończonej miłości pragnie nam jej obficie użyczyć, byśmy Go naśladowali.

[18e] Dusza, która zawierzy Jezusowi Chrystusowi, a która pokornie i ufnie usiłuje Go naśladować, dochodzi do tego, że Jezus Chrystus niweczy w niej wszystkie niedoskonałości i niedostatki; wstępuje do tej duszy Jezus Chrystus, działa w niej Jezus Chrystus i Jezus Chrystus w tej duszy wiedzie dalej swe życie. Żyje w niej i przydziela jej zasługi swego najświętszego działania. I tak sprawdza się to, co powiedział Jezus Chrystus: „Kto wierzy we mnie, ten dokaże czynów, które Ja spełniam, a nawet większych rzeczy dokona” (J 14, 12) — co jest czystą prawdą, gdyż Jezus Chrystus w nas wszystko sprawuje; dlatego św. Paweł Apostoł powiedział o sobie: „I żyję już nie ja, ale żyje we mnie Jezus Chrystus” [por. Ga 2, 20].

[18f] Miejmy nieustannie w pamięci nieskończone miłosierdzie i bezgraniczną miłość Pana naszego Jezusa Chrystusa, który dla kontynuowania w nas swego najświętszego życia raczył wśród nas pozostać w Najśw. Sakramencie Eucharystii i udzielać się nam jako pokarm i pożywienie dla naszego ducha.

[18g] Do naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa potrzeba nam przede wszystkim Jego ducha, czyli [takiego nastawienia, by] wszystkie wewnętrzne akty naszej duszy były podobne do aktów samego Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyśmy Go szczerze naśladowali również w naszym działaniu zewnętrznym, które powinno być prawdziwym wyrazem działania wewnętrznego. Dlatego, oświeceni wiarą, ufni w moc łaski, a nie ufając sobie samym, powinniśmy — ile to tylko leży w naszej mocy — często, w ciągu każdego dnia mieć na uwadze i przywoływać na pamięć Pana naszego Jezusa Chrystusa, przynajmniej w głównych postawach wewnętrznego i zewnętrznego Jego całego najświętszego życia.

[18h] Głównymi wewnętrznymi postawami, jakie powinniśmy mieć osobno na uwadze u Chrystusa dla naśladowania Go, są: duch ofiary, niepojęta miłość krzyża i [podejmowane] cierpienia duchowe, stała praktyka wypełniania zawsze najświętszej i najwznioślejszej woli Ojca Niebieskiego, pokora i łagodność Jego Serca, nieszukanie własnej chwały, a za to zamiłowanie do [doznawania] wzgardy, niepojęte umiłowanie ubóstwa, bezgraniczne umiłowanie chwały Ojca Niebieskiego, a także zbawienia dusz, mimo świadomości, że tak nieliczne z [tej miłości] skorzystają, a tak wiele okaże niewdzięczność wobec dobrodziejstwa Odkupienia; [wreszcie] duch nieustannej modlitwy i zjednoczenia z Bogiem.

[19] WCZEŚNIEJSZA DEKLARACJA DOTYCZĄCA W SPOSÓB SZCZEGÓLNIEJSZY UMOWY[472]

(jesień 1846; OOCC III 82—88)

Stowarzyszenie Księży i Braci pomocników Pobożnego Zjednoczenia jest obowiązane naśladować św. Rodzinę z nazaretańskiego Domku w wiernym trwaniu pod wpływem więzi miłości Bożej, która jest mocna jak śmierć: Fortis ut mors dilectio [por. Pnp 8, 6].

[19a] Doświadczenie wykazuje, że człowiek, który poświęcił się Bogu nawet poprzez uroczyste śluby, jeżeli traci miłość Bożą, to nie tylko uchyla się od zachowywania świętych ślubów, ale w dodatku staje się szkodliwy dla zakonnego instytutu, w którym uroczyście składał profesję. Dlatego przy pełnym zawsze szacunku dla instytucji świętych uroczystych ślubów, z uwagi na naturę Stowarzyszenia Księży Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, które w Kościele Bożym ma być jakby punktem środkowym pomiędzy duchowieństwem świeckim i zakonnym, by mogło z całą możliwą energią pobudzać jedno i drugie duchowieństwo w świętej niejako lidze do ożywionej i owocnej pracy przy poczynaniach ewangelicznych, trzeba odpowiednio dać temu wyraz i jest rzeczą wskazaną, aby Księża Stowarzyszenia nie wiązali się węzłem świętych ślubów. Stąd też Stowarzyszenie nie będzie nigdy nosiło miana zakonu kleryków regularnych, ale po prostu miano Stowarzyszenia (Congregazione) Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego.

[19b] Niemniej księża, klerycy i bracia pomocnicy, z chwilą gd po ukończeniu dyrektorium składają w uznanej formie akt poświęceni się Bogu, to — nie na mocy ślubu, lecz mocą węzła uroczystej umowy — zobowiązują się żyć w Stowarzyszeniu aż do śmierci w posłuszeństwie ubóstwie, czystości[473] i w zachowywaniu świętych Reguł, by w ten sposób współpracować nad osiągnięciem wszystkich świętych celów tego Stowarzyszenia i Pobożnego Zjednoczenia. Umowy zaś tej nie można unieważnić, chyba z powodów uznanych za wystarczające przez wyż szych przełożonych, do których wyłącznie należy sprawa wydawani sądów w tej materii i przyznawania swobody opuszczenia Stowarzyszenia na warunkach, jakie uznają za odpowiednie i pożyteczne dla Stowarzyszenia i dla jego członków[474].

[19c] Ci, co pragną mieć zasługę płynącą ze ślubów, mogą je składa prywatnie, na pewien okres czasu, zgodnie z radą swojego spowiednika. Jednakże takie śluby uważa się za złożone ad nutum rectoris[475] który też według swego uznania może je przez dyspensę rozwiązać choćby nie upłynął jeszcze czas, na jaki zostały złożone. Przy czym za brania się składania wszelkich takich ślubów, które mogłyby się stać zawadą przy przestrzeganiu świętych Reguł, przy ewangelicznych poczynaniach, czy przy wszelkich dziełach miłości i gorliwości, jakie podejmuje czy szerzy nasze Stowarzyszenie według swych założeń.

[19d] Ci, co po uroczystym poświęceniu się otrzymaliby natchnienie by dosłownie przestrzegać rady Pana naszego Jezusa Chrystusa: Unum tibi deest: vade, quaecumque habes, vende, et da pauperibus et habebi thesaurum in Coelo, et sequere me[476], będą to praktykować z Jego błogosławieństwem. W rozdzielaniu zaś swego mienia będą mogli brać pod uwagę, jako pierwsze z ubogich, nasze Stowarzyszenie i podejmowane przez nie dzieła miłości i gorliwości.

[19e] Wszyscy posiadający dobra doczesne mogą je zatrzymać pod następującymi warunkami, mającymi moc kontraktu uważanego za zawarty ze Stowarzyszeniem w akcie uroczystej konsekracji.

Zakładając, że ktoś może przy wstąpieniu do Stowarzyszenia zwrócić w całości lub częściowo wydatki poczynione w czasie dyrektorium na odzież i inne potrzebne rzeczy, niech to uczyni; każdy bowiem na leżący do Stowarzyszenia powinien, w miarę możliwości, należeć d pierwszych dobroczyńców Stowarzyszenia, które wszak jest ubogie.

[19f] Kto posiada nieruchomości, tytuły prawne, kredyty, wolno mi je zatrzymać, ale nie może nimi zarządzać osobiście, lecz administrację powinien przekazać komu innemu. Nie może z nich korzystać na pokrycie osobistych potrzeb związanych z żywieniem i odzieżą, tak niezbędną, jak zbytkowną, bo każdy ma [w tym] korzystać z doskonałego życia wspólnego[477], do którego powinien się dostosować we wszystkim. Z pobudek jednak miłości i gorliwości może wspomagać Stowarzyszenie w celu ułatwienia mu podejmowania prac ewangelicznych i w celu wspierania samego Stowarzyszenia w pokrywaniu wydatków bieżących, jak i przy zakładaniu nowych świętych ustroni, w wysyłaniu misjonarzy i przy każdym innym dziele miłości i gorliwości. A oprócz tego może wykorzystywać [swe mienie] na cele miłości i gorliwości w ogóle.

[19g] Ci, którzy posiadają majątek nie podzielony, czyli wspólny z majątkiem krewnych, jeżeli mogą doprowadzić do pokojowego podziału, niech z błogosławieństwem pokoju dokonają tego możliwie jak najrychlej. Gdyby jednak podziału nie dało się przeprowadzić bez wywołania zarzewia niezgody, niech w ramach chrześcijańskiej roztropności w możliwie najlepszy sposób zapewnią takie gospodarowanie, by bez naruszenia zgody można było korzystać z ich dochodów na rzecz dzieł ku większej chwale Bożej i na pożytek bliźnich.

Mogą sporządzić testament na wypadek śmierci. Po zadośćuczynieniu wymogom podyktowanym względem na węzły pokrewieństwa, wśród zapisów na pobożne cele preferować będą nasze Stowarzyszenie i pobożne jego dzieła. Wzywa się [należących do Stowarzyszenia], aby nie zwlekali ze sporządzeniem testamentu, który przecież może być zawsze zmieniony na lepszy.

[19h] Wyjąwszy nieruchomości, tytuły prawne i wierzytelności dziedziczne, wszystko to, co Stowarzyszenie, zarówno duchowni jak i bracia pomocnicy nabędą po wstąpieniu do Stowarzyszenia, łącznie ze stypendiami mszalnymi, będzie własnością Stowarzyszenia ze względu na doskonałe życie wspólne, jakiego powinno się przestrzegać zawsze w sposób nienaruszalny i doskonały z uwagi na wzorowe przestrzeganie Reguł, na trwałość [Instytutu] i na jego rozwój. Dlatego, jak dla zachowania samej istoty życia mniszego pozostaje trwałą regułą: Quidquid acquirit monachus, acquirit monasterium[478], podobnie w naszym Stowarzyszeniu mocą nienaruszalnej umowy: Quidquid acquirit congregatus, acquirit Congregatio[479].

[19i] Najmniejsze nasze Stowarzyszenie utrzymywać się będzie z ofiarnej miłości wszystkich stowarzyszonych: bądź z ich prac osobistych, bądź z tego, co nabywa każdy po wstąpieniu do Stowarzyszenia, bądź z dobrowolnych ofiar, jakie mogą składać z części dochodów posiadanych nieruchomości, a także z ofiar składanych na Msze św., które wszyscy księża nie mający uzasadnionej przeszkody powinni odprawiać i aplikować na intencję rektora[480]. [Stowarzyszenie] będzie się też utrzymywało z ofiarnej miłości pobożnych dobroczyńców z zewnątrz, którzy dla niego zbierać będą ofiary, artykuły żywnościowe, odzież, bieliznę, obuwie, pościel, rzeczy potrzebne do spania, meble — wszystko jednak odpowiadające prostocie, umiarkowaniu i ubóstwu.

[19j] Aby braci pomocników uchronić od niebezpieczeństw związanych z uprawianiem kwesty, należy się starać, by w miarę możliwości i jeśli uzna się to za właściwe trzymali się z daleka od zbierania ofiar, Należy za to korzystać z gorliwości i ofiarnej miłości jakichś pobożnych świeckich członków Pobożnego naszego Zjednoczenia, występujących w charakterze kolektorów ofiar i środków do życia. Wszystko jednak należy tak urządzić, by nie dopuścić, o ile możliwe, do jakiegokolwiek nieporządku.

[19k] Jakkolwiek Stowarzyszenie w zasadzie powinno się utrzymywać również z ofiar pobożnych dobroczyńców, będzie jednak mogło posiadać własne nieruchomości, czynsze, tytuły prawne itp., a to w tym zbożnym celu, aby przy ich pomocy móc otwierać ustronia naszego Stowarzyszenia również i w bardziej potrzebujących pracowników ewangelicznych stronach, w których albo władze zabraniają zbiórki, albo z powodu niedostatku mieszkańców nie można by zdobyć ofiar czy innych środków potrzebnych do życia.

[20] PÓŹNIEJSZE WYJAŚNIENIE DOTYCZĄCE W SZCZEGÓLNY SPOSÓB FAKULTATYWNYCH ŚLUBÓW PRYWATNYCH[481]

(jesień 1846; OOCC III 89—94) [20] — [20a]: [Powtarza się tekst podany w nrach [19] — [19a]]

[20b] Aby jednak księża[482] Stowarzyszenia o usposobieniu skłaniającym ich do świętych ślubów mieli dostęp do zasług z nich płynących mogą wszyscy oni składać te śluby, które zaaprobuje własny ich spowiednik. Będą to śluby prywatne i czasowe; a jakkolwiek prywatne mają być składane pod warunkiem, że można je rozwiązać według swobodnego uznania rektora.

[20c] Bez czystości nikt w Stowarzyszeniu nie może być dla niego pożyteczny. Księża są już zobowiązani do niej na mocy święceń kapłańskich. Z uwagi zaś na potrzeby Stowarzyszenia jest rzeczą niezbędną aby bracia pomocnicy, po odbyciu dyrektorium i po uroczystym akcie poświęcenia się Bogu, najrychlej, jak to tylko możliwe, gdy tylko spowiednik uzna ich za przygotowanych do tego, złożyli ślub czystości najpierw na sześć miesięcy, potem na rok z tym, że corocznie go odnowią i że, na wypadek gdyby musieli odejść ze Stowarzyszenia, rektor ślub rozwiąże według swego swobodnego uznania.

[20d] Dla ułatwienia zachowania ślubu czystości, ubóstwa i posłuszeństwa powzięto już częściowo odpowiednie środki podane w Regułach Stowarzyszenia; dla dopełnienia tego podaje się, co następuje:

Każdy wstępujący do Stowarzyszenia, jeśli ma natchnienie, by na jego rzecz czy na rzecz jego dzieł miłosierdzia i gorliwości oddać cały swój majątek bez prawdziwej i rozsądnie ważonej szkody krewnych, idąc za przykładem pierwszych żarliwych chrześcijan może to uczynić [por. Dz 4, 32], i to albo swobodnie, bez [żadnych] obciążeń, albo pod takimi warunkami, które nie sprzeciwiają się Regułom czy duchowi Stowarzyszenia.

[20e] — [20h]: [tekst treściowo identyczny, przejęty z nrów [19e] — [19h]].

[20i] Aby wszyscy stowarzyszeni pozostawali takimi z własnej ochoty i aby Stowarzyszenia nie porzucał nikt zwiedziony i pokonany ponętami świata czy na skutek szatańskich pokus, przeto kto by chciał opuścić Stowarzyszenie, swą zdecydowaną wolę opuszczenia go jest obowiązany przedstawić na piśmie najwyższej zwierzchności Stowarzyszenia; wystąpić zaś ze Stowarzyszenia będzie mógł dopiero w sześć miesięcy po przedstawieniu swej decyzji. Przyjmuje się to bowiem mocą kontraktu zawartego ze Stowarzyszeniem w momencie gdy stowarzyszony po odbyciu dyrektorium dokona formalnego i uroczystego aktu poświęcenia się. Wprowadzono zaś to w tym celu, by na wszystkie sposoby dyktowane miłością przełożeni mogli stwierdzić, czy tego rodzaju postanowienie członka było wynikiem pokusy, oraz dopomóc mu do przezwyciężenia jej po męsku i z własnej jego woli.

[20j] Z drugiej strony Stowarzyszenie, niby na podstawie umowy zawieranej z każdym stowarzyszonym[483], może członka, który takie pismo złożył, zwolnić jeszcze przed upływem sześciu miesięcy. W jakimkolwiek wypadku następowałoby odejście ze Stowarzyszenia, jego przełożeni nie poniechają wobec odchodzącego przejawów delikatności, dyktowanej przez prawdziwą miłość.

[20k] Kto po upływie wspomnianej sześciomiesięcznej próby odejdzie [z Instytutu], nie będzie go już można przyjąć z powrotem, chyba że zaistnieją szczególnie ważne powody wiążące się z bardzo wielkim pożytkiem Stowarzyszenia.

[21] [ZASADNICZE DANE O SIOSTRACH STOWARZYSZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO I O REGUŁACH DLA NICH PLANOWANYCH][484]

(1846—1847; OOCC II 555—559)

Krótka wzmianka o Instytucie Mniszek i Sióstr-Pomocnic Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego pod szczególną opieką Najśw.

Maryi Królowej Apostołów [21a] Stowarzyszenie Księży Apostolstwa Katolickiego popiera nadto Instytut mniszek i sióstr-pomocnic, by i kobiety, trzymając się Reguły, wiodąc życie we wspólnocie i praktykując doskonałe życie wspólne właściwe trwałemu Instytutowi, były kierowane do tych wszystkich dzieł miłości i gorliwości, dających się pogodzić z ich płcią, jakie są konieczne czy i stosowne do ożywiania wiary, powiększania miłości wśród katolików i rozszerzania jej po całym świecie.

Siostry (monache) Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, oprócz nieustannych modlitw, jakim się mają oddawać dla uproszenia, by Bóg przysyłał na swe żniwa ewangelicznych pracowników pełnych ducha Bożego i by nawrócić raczył cały świat, powinny się poświęcać następującym dziełom ofiarnej miłości i gorliwości:

[21b] 1. W domach swych prowadzić będą bezpłatne szkoły mające na celu formację chrześcijańską i obywatelską oraz wdrażanie do prac bardziej kobietom potrzebnych. Dlatego do tych szkół przyjmuje się dziewczynki i dziewczęta pochodzące przede wszystkim z klas niezamożnych.

Gdyby w krajach zamieszkałych przez heretyków czy niekatolików jakiejkolwiek sekty rodzice powierzyli wychowanie swych córek siostrom Stowarzyszenia, należy je przyjąć, oddzielając je jednak całkowicie od córek katolików; chrześcijańskie zaś wychowanie również córek akatolików ma być oparte na katolickich zasadach.

[21c] 2. [Siostry] powinny się troszczyć o internackie domy wychowania, rozumie się, dla samych dziewcząt. W celu łatwiejszego prowadzenia takich internatów winno się wykorzystywać całą przemyślność chrześcijańskiej miłości, by tego rodzaju zakłady nie wymagały zbyt wielkich wydatków.

3. W dni świąteczne urządzać się będzie religijne zebrania dla dziewcząt, by zająć je odpowiednio pobożną lekturą, modlitwą, kazaniami, Mszą św., przystępowaniem do sakramentów św. W porze poobiedniej przeprowadzać będą dla ubogich dziewcząt katechizację, do której dopuści się też dziewczęta nie przychodzące na lekcje w dni powszednie. Oddzielnie zaś od dziewcząt, w tej samej lub innej porze, prowadzić się będzie naukę katechizmu dla matek, którym wyjaśni się też dokładnie obowiązki matek w rodzinach.

[21d] 4. W domach swych organizować będą na zmianę serie rekolekcji: to dla dziewczynek w celu przygotowania ich do pierwszej Komunii św., to znów dla dziewcząt na wydaniu w związku z wyborem stanu, to wreszcie dla kobiet zamężnych. Będzie się też przyjmowało dojrzałe kobiety, tak by nawet jedna mogła odbyć rekolekcje święte; przydzieli się jej wtedy kierowniczkę i kapłana w charakterze kierownika. Co do pokrywania kosztów z tym związanych płacić będą tylko co niezbędne, chyba że dobroczyńcy pokryją resztę lub z biegiem czasu pozostawią do dyspozycji fundusze pozwalające na przyjmowanie prawdziwie ubogich, czy innych niewiast, zupełnie bezpłatnie[485].

[21e] 5. Jak długo Instytut Sióstr Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego nie będzie miał osobnego domu dla przygotowania protestantek do przejścia na katolicyzm, siostry przyjmować je będą we własnym klasztorze w celu wprowadzania ich w naukę prawdziwego Kościoła Jezusa Chrystusa[486]. Kandydatki te na przyszłe konwertytki będzie można przyjmować albo na kilka dni, z zapewnieniem im mieszkania, pożywienia i wszystkiego, co potrzebne do życia, albo na same konferencje, prowadzone tak długo, jak będzie potrzeba. Należy jednak zawsze zachować nienaruszalny przepis o oddzielaniu ich od katoliczek.

[21f] 6. Aby mogły oddawać się programowo takim dziełom ofiarnej miłości i gorliwości, nie będą odmawiały Godzin kanonicznych; będą tylko odprawiały ćwiczenia duchowne i inne, jakie w różnych okolicznościach roku kościelnego praktykuje się w Stowarzyszeniu Księży Apostolstwa Katolickiego, dostosowane do Sióstr.

7. Reguły w zasadzie będą miały te same, jakie ma Stowarzyszenie, z modyfikacjami odpowiadającymi Siostrom; a to samo należy rozumieć o Konstytucjach.

8. Przy formalnym wstępowaniu będą przyjmowane do obłóczyn i do konsekracji według tych samych obrzędów, jakie są w użyciu Księży Stowarzyszenia, z tymi oczywiście różnicami, jakie są niezbędne czy stosowne dla Sióstr[487].

[21g] 9. Nie stanowi się tymczasem niczego o ślubach; jeżeli Bóg zechce, da poznać [swą wolę] w odpowiednim czasie. Obecnie zaś, po odbyciu nowicjatu, wraz z konsekracją zawrą umowę (contratto), przez którą zobowiążą się wobec Instytutu żyć na zawsze w ubóstwie, czystości, posłuszeństwie, w praktykowaniu doskonałego życia wspólnego i w bezinteresownym pełnieniu wszelkich uczynków ofiarnej miłości i gorliwości.

[21h] Reguły mniszek[488] Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego.

Cel Instytutu

Jak Stowarzyszenie Księży zostało powołane do bytu dla silniejszego pobudzania kleru świeckiego i zakonnego do dzieł świętej ewangelicznej posługi w zbożnym współzawodnictwie miłości i gorliwości, wszystkich zaś [wiernych] jakiegokolwiek stanu, płci, godności i stanowiska do dzieł miłości i gorliwości na większą chwałę Boga i na zbawienie dusz, tak zgromadzenie mniszek (congregazione delie monache) zostało założone dla skuteczniejszego ożywiania miłości i gorliwości zakonnych i świeckich osób płci żeńskiej. A jako księża Stowarzyszenia mają być gotowi do pełnienia wszelkich dzieł świętej posługi, tak siostry powinny być gotowe do każdego dzieła miłości i gorliwości, szczególnie zaś do chrześcijańskiego i obywatelskiego wychowania ubogich dziewcząt oraz do nawracania i uświęcania dusz przez rekolekcje organizowane dla osób ich płci w jakimkolwiek wieku.

REGUŁA STOWARZYSZENIA KSIĘŻY I BRACI POMOCNIKÓW APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO POD SZCZEGÓLNĄ OPIEKĄ NAJŚW. MARYI KRÓLOWEJ APOSTOŁÓW[489]

(1846; OOCC III 40—60)

[22] 1. [Reguła fundamentalna, cel Instytutu i wymagane usposobienie ze strony wstępujących][490].

Podstawową Regułę naszego najmniejszego Stowarzyszenia stanowi życie Pana naszego Jezusa Chrystusa [dane nam] do naśladowania z pokorą, ufnością[491] i z jak największą doskonałością w całym działaniu Jego życia ukrytego i w publicznej posłudze ewangelicznej [pełnionej] ku większej chwale Boga, naszego Ojca Niebieskiego, oraz ku większemu uświęceniu naszemu i naszych bliźnich. Ktokolwiek zatem do tego Stowarzyszenia wstępuje, powinien przychodzić wiedziony wyłącznie doskonałą miłością Boga i bliźniego, a także pragnieniem zapewnienia sobie wiecznego zbawienia duszy.

[23] 2. [O obowiązkach w Stowarzyszeniu]

Wszyscy winniśmy wieść życie w ścisłym przestrzeganiu świętych praw Bożych i kościelnych oraz w doskonałej czystości, ubóstwie, posłuszeństwie i w wytrwaniu w Stowarzyszeniu, zachowując dokładnie święte Reguły i Konstytucje.

[24] 3. [O konsekracji i umowie]

Nie składa się uroczystych ślubów, lecz po dwuletnim dyrektorium, czyli po nowicjacie, albo po dłuższym jeszcze czasie, w zależności od tego, co przełożeni uznają w Panu za bardziej wskazane, dochodzi do solennego poświęcenia się [Bogu], przy czym zawiera się równocześnie umowę ze Stowarzyszeniem, w której przyrzeka się mu wieść życie zgodne z Regułami i Konstytucjami w czystości, ubóstwie, posłuszeństwie i wytrwać w Instytucie.

[25] 4. [O ślubach]

Za radą ojca duchownego można składać śluby w sposób prywatny, na czas określony, z możnością ich ponawiania. Ale właściwy rektor może je rozwiązać nawet przed upływem czasu, pod takim bowiem warunkiem rozumie się zgoda wyrażona na składanie [ślubów]. I kto z jakiegokolwiek powodu wystąpiłby ze Stowarzyszenia po złożeniu takich ślubów, uległyby one rozwiązaniu, gdyż Instytut zezwala na nie z takim zastrzeżeniem.

[26] 5. [O życiu wspólnym]

Mają wieść doskonałe życie wspólne; dlatego wszystko, co stowarzyszony nabywa po uroczystej konsekracji, staje się własnością Stowarzyszenia. Wyjątek stanowią dobra odziedziczone, których zarządzanie i użytkowanie ma się dokonać zgodnie ze świętymi Konstytucjami; tymi dobrami [członek] może rozporządzać drogą testamentalną.

[27] 6. [Naśladowanie Jezusa Chrystusa]

Skoro życie Pana naszego Jezusa Chrystusa stanowi podstawową Regułę naszego najmniejszego Stowarzyszenia, zatem nim się zabierzemy do jakiejkolwiek czynności, winniśmy pomyśleć co do jednej lub drugiej, czy też w rozmaitych okolicznościach dnia, jak by myślał, jak by mówił albo jak by postąpił Pan nasz Jezus Chrystus; powinniśmy też starać się usilnie zawsze i we wszystkim o to, co najdoskonalsze.

[28] 7. [Duch ofiary]

Aby wieść stale życie w dokładnym przestrzeganiu świętego prawa Bożego i kościelnego, świętych Reguł i Konstytucji, w doskonałej czystości, ubóstwie, posłuszeństwie, i aby wytrwać [w Stowarzyszeniu], musimy wytężyć siły do budowania w sobie duchowego gmachu cnót świętych, pełnionych przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. A ponieważ w tajemnicy swego Wcielenia przyszedł na świat w duchu ofiary i w duchu ofiary żył i umarł na krzyżu, podobnie i my z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy żyć i umierać, wiodąc życie ofiary od chwili wstąpienia do Stowarzyszenia aż do śmierci, zawsze w coraz bardziej efektywnym i doskonalszym umartwianiu wszystkich naszych namiętności. Przypomina się tu, że cały obrzęd przepisany przez nasze święte Konstytucje przy formalnym wstąpieniu [do Stowarzyszenia] zmierza do tego, by w serce wstępujących wszczepić stałe nastawienie na praktykowanie życia w prawdziwym duchu ofiary[492].

[29] 8. [Dziecięctwo duchowe]

Pan nasz Jezus Chrystus narodził się jako dziecię; przeto i my mamy kształtować w sobie dziecięctwo duchowe z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa. Powinniśmy zatem żyć jak dzieci w rękach naszych przełożonych i ojców duchownych. Winniśmy też starać się nieustannie o pełnienie aż do śmierci wszystkich cnót duchowego dziecięctwa, jak: szczerości, niewinności, gołębiej prostoty połączonej z przezornością węża [por. Mt 10, 16], miłej uprzejmości i skromności.

[30] 9. [Ustronność życia, modlitwa i milczenie]

Pan nasz Jezus Chrystus przyszedł na świat jako dziecię w ustronnej, betlejemskiej grocie. Będąc Mądrością nieskończoną, chciał mimo to znaleźć się w położeniu niemowląt, które nie potrafią mówić, błagając za nas swego Przedwiecznego Ojca. Z miłości przeto do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy dokładać wysiłków, by naśladować Go w umiłowaniu i praktykowaniu ustronnego życia modlitwy i milczenia, jak nam to przepisują święte Reguły. Trzeba [przy tym] mieć na uwadze, że Reguła polecająca odmawianie Psalmów: (118) Laudate omnes gentes itd. (i 50) Miserere mei Deus itd., i to głosem słyszalnym, wypowiadanym w świętym ustroniu w czasie przechodzenia z miejsca na miejsce[493], stanowi duszę milczenia; milczenie zaś usposabia nas do świętej modlitwy; a modlitwa i milczenie prowadzą do zjednoczenia z Bogiem. Kto więc nie miłuje milczenia i modlitwy, ten w rzeczy samej nie chce zażyłego zjednoczenia z Bogiem.

[31] 10. [Przestrzeganie Reguł]

Pan nasz Jezus Chrystus zgodnie z zapowiedzią i znakiem rozpoznawczym anioła pozwolił znaleźć się pasterzom jako dziecię spowite w pieluszki i położone w żłobie [por. Łk 2, 12]; z miłości zatem do Pana naszego Jezusa Chrystusa winniśmy doskonalić w sobie dziecięctwo duchowe, żyjąc w Stowarzyszeniu spowici zawsze w mistyczne pieluszki świętych Reguł i Konstytucji. Duch przeto wiernego przestrzegania [przepisów] ma być cechą znamienną wszystkich członków i całej wspólnoty Stowarzyszenia. Zatem powinniśmy się dać rozpoznawać niby małe dzieciątka w ubóstwie żłóbka, sprawiające, że od świętego ubóstwa jaśnieją nasze domy, pokoje, refektarz, ubrania i wszystko — zgodnie z naszymi świętymi Konstytucjami.

[32] 11. [Uległość wobec przełożonych i ich sposób zarządzania] Pan nasz Jezus Chrystus podporządkował się kierownictwu i poleceniom Najśw. Maryi Panny i św. Józefa, oni zaś kierowali Nim i rządzili sumiennie, z miłością i pokorą. Tak i my wszyscy z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy się podporządkować każdemu przełożonemu; wszyscy zaś przełożeni sumiennie, z miłością i pokorą kierować będą swymi podwładnymi, którzy są ich synami wedle ducha.

[33] 12. [Czystość i umartwienie]

Pan nasz Jezus Chrystus ósmego dnia od swego Narodzenia poddał się twardemu prawu obrzezania, a potem przez całe swe życie w swym najświętszym Człowieczeństwie podejmował zawsze cierpienia. By zatem z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa żyć w doskonałej czystości, mamy dokładać starań w naśladowaniu Go przez umartwianie naszego ciała z wadami i pożądliwościami [por. Ga 5, 24]; powinniśmy też bardzo upodobać sobie w życiu niewygody w Stowarzyszeniu i korzystać roztropnie ze wszystkiego, również z cierpienia w swym ciele.

[34] 13. [Odnawianie ducha ofiary]

Pan nasz Jezus Chrystus w czterdziestym dniu po swym Narodzeniu ofiarował się Bogu, Ojcu swojemu, w jerozolimskiej świątyni, choć uczynił to już i w pierwszej chwili swego Wcielenia. Przeto z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy dokładać starań, by Go naśladować przez częste odnawianie ducha w życiu doskonałej i ciągłej ofiary. Powinniśmy też z wielką starannością przygotowywać się do tej dorocznej odnowy ducha, jaką przepisują nam święte Konstytucje.

[35] 14. [Znoszenie prześladowań]

Pan nasz Jezus Chrystus prześladowany przez Heroda poddał się cierpieniom wiążącym się z ucieczką i przebywaniem w Egipcie. A zatem z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy zawsze z miłością i świętym weselem znosić wszystkie utrapienia, jakie może byłyby następstwem wszelkich prześladowań w jakimkolwiek czasie czy okoliczności.

[36] 15. [Oddawanie się sprawom ducha w oderwaniu od świata]

Pan nasz Jezus Chrystus po pobycie w Egipcie, z polecenia Boga, swego Ojca, udał się do Nazaretu, by tam zamieszkać. Uczynił to dla wypełnienia przepowiedni, że: Nazareus vocabitur[494], co znaczy: „poświęcony Panu, oderwany od świata”. A więc z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa mamy żyć w oderwaniu od świata i w poświęceniu się Bogu; toteż powinniśmy dokładać starań o zachowanie i większe jeszcze udoskonalenie ducha solennej konsekracji złożonej z siebie po odbytym nowicjacie[495].

[37] 16. [Wzrastanie w doskonałości]

Pan nasz Jezus Chrystus, przybywszy do Nazaretu w wieku chłopięcym, wzrastał, nabierając coraz więcej sił, a prócz tego jako Człowiek posiadał wszelkie skarby mądrości i łaski. Przeto z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa musimy usilnie dbać o wzrastanie z dnia na dzień w coraz większej świętości i doskonałości przez żywe i nieustanne praktykowanie wszystkich cnót chrześcijańskich. Powinniśmy też sobie ciągle przypominać, że do Stowarzyszenia wstąpiliśmy w tym właśnie celu i dla jego wieczystych i niepojętych następstw.

[38] 17. [O modlitwie]

Pan nasz Jezus Chrystus oddawał się zawsze modlitwie; corocznie zaś wraz z Maryją Matką swą Najśw. i ze św. Józefem w uroczystość świętej Paschy udawał się do świątyni jerozolimskiej, by dopełnić obowiązków wzorowego Izraelity. Przez miłość zatem do Pana naszego Jezusa Chrystusa mamy się usilnie starać o naśladowanie Go w życiu modlitwy i o to, by odprawiać z wielką dokładnością i gorliwością wszystkie pobożne ćwiczenia praktykowane według naszych świętych Konstytucji w ustroniach Stowarzyszenia oraz wszelkie inne wewnętrzne czy zewnętrzne akty kultu. Dla wyciągnięcia zaś stąd większego pożytku duchowego złożymy ojcu duchownemu relację z tych naszych spraw, przynajmniej raz w miesiącu.

[39] 18. [Chętna gotowość do otrzymywania pouczeń]

Najświętsza Maryja Panna i św. Józef znaleźli zagubionego Pana naszego Jezusa Chrystusa w świątyni, pośród doktorów, audientem illos et interrogantem eos[496]. Przysłuchiwał się On mianowicie tym doktorom i zapytywał ich, jak gdyby sam nic nie wiedział, a przecież to nieskończona Mądrość! Przeto z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa, a również dla większego uświęcenia nas samych i bliźnich, powinniśmy sobie bardzo upodobać otrzymywanie pouczeń, owszem, winniśmy ich usilnie szukać, a bardziej jeszcze pragnąć ujawniania innym naszej niewiedzy. Na tej pokornej drodze Bóg udzieli nam wielkiego i zbawiennego rozumienia rzeczy.

[40] 19. [Oderwanie od krewnych]

Pan nasz Jezus Chrystus na cichą skargę swej Najśw. Matki, zbolałej wskutek zagubienia Syna, odpowiedział z szacunkiem: „Czyż nie wiedzieliście, że w tym, co jest Ojca mego, winienem być”? [por. Łk 2, 49]. Przeto z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy uchylać się od przestawania z naszymi krewnymi z uwagi na niebezpieczeństwo tego, że takie przestawanie może być przeszkodą w pełnieniu we wszystkim i zawsze woli Boga, naszego Ojca. Wyjątkiem może być jakiś rzadki wypadek, w którym konieczność i miłość każą jasno i przekonująco postąpić inaczej.

[41] 20. [Posłuszeństwo]

Pan nasz Jezus Chrystus, odnaleziony przez Najśw. Maryję Pannę i św. Józefa w świątyni, wrócił do Nazaretu. A Ewangelia św. mówi o Nim, że aż do trzydziestego roku życia erat subditus illis[497] ; był posłuszny i poddany Matce swej Najśw. i św. Józefowi, ojcu mniemanemu. Łączył z tym pełnienie wszystkich cnót w życiu ukrytym, będącym przygotowaniem do głoszenia Ewangelii św. dla naszego pouczenia i zbawienia. Zatem z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa, dla większego naszego uświęcenia i dla przygotowania się w ukrytym życiu do każdego rodzaju publicznej posługi ewangelicznej, wreszcie dla wytrwania w świętości i doskonałości, jak i wzrastania w niej przez samo wykonywanie świętej posługi, powinniśmy się usilnie starać o to, by stale żyć w coraz doskonalszym posłuszeństwie i uległości.

[41a] Aby zaś [jedno i drugie] było doskonałe, powinno być:

1. chrześcijańskie i zakonne, czyli oparte na zasadzie wiary, sprawiającej, że wierzymy, iż słuchając naszych przełożonych słuchamy Boga; 2. powszechne, czyli wymagające posłuszeństwa we wszystkim, co nie jest grzeszne; 3. nie uwarunkowane, tj. każące słuchać każdego nakazu jakiegokolwiek przełożonego; 4. dokładne i całkowite; 5. natychmiastowe, tj. sprawiające, że słucha się każdego polecenia czy znaku wzywającego na akty wspólnotowe, zostawiając nawet niedokończoną literę; 6. ślepe; 7. prostolinijne, tzn. nie dopuszczające żadnej przeszkody ze strony osób czy rzeczy; 8. pokorne i pełne uszanowania; 9. serdeczne, czyli ożywione miłością do Pana naszego Jezusa Chrystusa, posłusznego aż do śmierci krzyżowej [por. Flp 2, 8].

[41b] Prócz tego, aby żyć w doskonałym posłuszeństwie i uległości, ze wszystkimi powyższymi uwarunkowaniami, powinniśmy się kierować duchem posłuszeństwa i uległości nie tylko w odniesieniu do przełożonych, równych i niżej postawionych członków Stowarzyszenia, ale także w odniesieniu do ludzi z zewnątrz bez względu na ich rangę społeczną, pochodzenie i stan, w tym wszystkim, co nie sprzeciwia się prawu Bożemu i kościelnemu ani naszym świętym Regułom i Konstytucjom. Duch bowiem posłuszeństwa i uległości wobec osób spoza wspólnoty jest niezbędny do prawdziwie owocnej współpracy w poczynaniach podejmowanych na większą chwałę Boga i dla zbawienia dusz, co stanowi cel Stowarzyszenia.

[42] 21. [Pełnienie swych obowiązków, wystrzeganie się bezczynności, prowadzenie życia w pokoju i miłości]

Pan nasz Jezus Chrystus, podległy, jak mówi św. Łukasz, w nazaretańskim Domku Najśw. Maryi i św. Józefowi, proficiebat sapientia, et aetate, et gratia apud Deum, et homines[498], a im dalej posuwał się w latach, tym bardziej jaśniała w Nim mądrość wraz z łaską u Boga i u ludzi. Działo się to dlatego, że z największą dokładnością spełniał On wszystkie obowiązki Izraelity i syna, Najśw. Maryja Panna zaś — obowiązki matki, a św. Józef — obowiązki mniemanego ojca. Z miłości przeto do Pana naszego Jezusa Chrystusa, a także dla naśladowania Go w czynieniu postępów w życiu duchownym, powinniśmy te trzy Osoby: Jezusa, Maryję i Józefa, stanowiące małą Rodzinę w nazaretańskim Domku, w doskonałym pełnieniu wszystkich obowiązków, naturalnych i religijnych, przyjmować i uważać za wzór każdej chrześcijańskiej rodziny; tym bardziej winniśmy mieć ją za wzór całej rodziny, jaką stanowi całe nasze najmniejsze Stowarzyszenie i każda wspólnota świętych naszych ustroni.

[42a] A zatem wszyscy, zarówno podwładni, jak przełożeni, każdy w swym własnym zakresie obowiązku i stopnia zawisłości, powinniśmy z największą możliwie doskonałością naśladować Jezusa, Maryję i Józefa w wypełnianiu wszelkich obowiązków wobec Boga, wobec przełożonych i podwładnych, wobec bliźnich i wobec nas samych, w dążeniu do większego własnego uświęcenia. Wszyscy przeto mamy wykonywać swe obowiązki zgodnie z tym, jak nakazują nam to święte Reguły i Konstytucje.

[42b] A ponieważ w św. Nazaretańskiej Rodzinie nie widzimy najmniejszego nawet śladu bezczynności, powinniśmy i my dbać o to, by daleką była od naszej wspólnoty, jej członków i każdego z nas, choćby nawet najmniejsza bezczynność. A jak w św. Nazaretańskiej Rodzinie panował niezmącony pokój wraz z miłością, pogodą ducha i świętą radością, podobnie i my powinniśmy dokładać starań, by w naszym Stowarzyszeniu, w świętych naszych ustroniach widoczne było to samo — co ma być jednym ze znamion, jakimi ustronia winny się wyróżniać.

[43] 22. [Pokora]

Pan nasz Jezus Chrystus, choć sam bez grzechu, to jednak dla pobudzania nas do życia pokory i pokuty, zmieszany z tłumem grzeszników, jakby był jednym z nich, uniżył się tak dalece, że dał się publicznie ochrzcić przez świętego swego Poprzednika. Dlatego z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa, dla poskromienia naszego egoizmu i pychy, mamy wytężać siły, by upokarzać się nie tylko wewnętrznie, ale i na zewnątrz przez akty pokory praktykowane w naszym Stowarzyszeniu zgodnie z przepisami świętych Konstytucji. Albowiem nie można by przynosić owoców na życie wieczne, gdyby w nim brakowało pokory wewnętrznej i zewnętrznej.

[44] 23. [Zamiłowanie do samotności, życie modlitwy, umartwienia i pokory oraz ufność w odniesienie zwycięstwa nad pokusami]

Przed rozpoczęciem Boskiego swego nauczania Pan nasz Jezus Chrystus ze względu na nas udał się na pustynię, by przez czterdzieści dni oddawać się [tam] modlitwie i postom, a co więcej, uniżył się tak dalece, że dopuścił, by szatan kusił Go aż trzy razy. Dlatego z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy Go naśladować: 1. w zamiłowaniu do samotności, do której winniśmy wzdychać (wszak z tego względu nasze domy noszą miano ustroni), a w szczególności powinniśmy korzystać z przepisanych nam przez Konstytucje dziesięciu dni samotności[499] ; 2. w życiu modlitwy, szczególnie przez odprawianie z wielką gorliwością i starannością wszystkich modlitw tak ustnych jak myślnych, przewidzianych dla nas przez te Konstytucje; 3. w życiu umartwienia, przestrzegając dokładnie postów kościelnych, wstrzemięźliwości i pokut, również przez Konstytucje nam zaleconych; 4. w życiu nieustannej, a głębokiej pokory i ufności w Bogu, opanowując i stosując trudną sztukę pokonywania wszelkich pokus.

[45] 24. [Łączenie ustronnego życia w modlitwie z pracami świętej posługi i z dziełami miłosierdzia oraz radosne znoszenie prześladowań i wzgardy]

Pan nasz Jezus Chrystus coepit facere et docere[500]. Dla uwielbienia Ojca Niebieskiego, jak i dla zbawienia wiecznego wszystkich dusz chodził po wszystkich miastach i wioskach Palestyny, głosząc dobrą nowinę o Królestwie Bożym. Leczył wszelką niemoc i każdą chorobę, niewidomym przywracał wzrok, niemym mowę, głuchym słuch, chorym zdrowie, a umarłym życie. Łaknącym dawał pokarm, ubogim głosił Ewangelię — wszak wszystkim nieustannie świadczył dobro[501] Od czasu do czasu usuwał się na miejsca samotne, aby do swego Ojca Niebieskiego zanosić za nas modlitwy. A chociaż mimo to zawsze doznawał prześladowań, to jednak wszystko to czynił i znosił z nieskończoną miłością.

[45a] Z miłości zatem do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy i my równolegle wieść często na ustroniu życie modlitwy oraz pełnić dzieła świętej posługi ewangelicznej na większą chwałę Boga oraz na większe uświęcenie własne jak i bliźnich. Nade wszystko zaś, zgodnie z założeniami świętego naszego Instytutu, powinniśmy popierać wszystkie te dzieła i zbożne instytucje, na które wskazują nam święte nasze Ustawy, jak i Pobożne Zjednoczenie, zwane też [Zjednoczeniem] Apostolstwa Katolickiego, założone przez nasze Stowarzyszenie.

[45b] Abyśmy zaś mogli starać się naprawdę o naśladowanie Pana naszego Jezusa Chrystusa, w najmniejszym naszym Stowarzyszeniu nie dopuści się do posługi ewangelicznej nikogo, kto nie wykaże się dojrzałym [przygotowaniem] do tej świętej pracy, wiedzą teologiczną i naśladowaniem Pana naszego Jezusa Chrystusa w coepit facere[502], by mógł przejść do owocnego naśladowania Go w docere[503]. W celu osiągnięcia obfitszych owoców wszelkich prac ewangelicznych, idąc za przykładem Pana naszego Jezusa Chrystusa, powinniśmy dokładać starań, by czynić dobro wszystkim znajdującym się w jakichkolwiek potrzebach, przez pełnienie wszelkich dzieł miłosierdzia odnoszących się tak do ciała, jak do duszy, ciesząc się przy tym i dziękując Ojcu Niebieskiemu, jeżeli po tym doznawać będziemy prześladowań; byłoby to bowiem jednym z najcennejszych dla nas darów, gdyby On przez te prześladowania raczył upodobnić nas w jakiś sposób do swego umiłowanego Syna, w którym złożył swe upodobanie [por. Mt 3, 17].

[46] 25. [Gotowość na każdy rodzaj śmierci dla chwały Bożej i dla dobra bliźnich ćwiczenie się w umartwieniu i w oskarżaniu się o winy]

Pan nasz Jezus Chrystus po dokonaniu dla nas tak wielu dzieł, że jak mówi św. Jan, świat nie byłby zdolny pomieścić wszystkich ksiąg potrzebnych do opisania wszystkiego [por. J 21, 25], z nieskończonej miłości pozwolił się skazać wyrokiem na śmierć krzyżową, by nas grzesznych ludzi obdarzyć życiem wiecznym. My nie jesteśmy wprawdzie godni łaski poniesienia śmierci dla miłości Pana naszego Jezusa Chrystusa; jednakże na podstawie tejże miłości jesteśmy zobowiązani żyć w takim usposobieniu, by umrzeć śmiercią nawet najbardziej haniebną dla Jego chwały i dla zbawienia dusz. Stąd, z tego samego względu, powinniśmy zawsze i ochotnie korzystać ze zwyczaju oskarżania się z win, unormowanego w pełni przez święte nasze Konstytucje[504], dla okiełznania pychy i miłości własnej i dla skuteczniejszego jeszcze poprawiania się z naszych błędów i niedoskonałości.

[47] 26. [Darowanie win i wstawianie się w modlitwie za naszych nieprzyjaciół]

Pan nasz Jezus Chrystus, gdy tylko został przybity do krzyża, z miłością nieskończoną zanosił do Ojca modły za swych katów, aby uzyskać dla nich darowanie win. Z miłości zatem do Pana naszego Jezusa Chrystusa winniśmy tak opanowywać uczucia naszego serca, byśmy i my byli gotowi modlić się za naszych nieprzyjaciół i darować im wszelkie urazy bez względu na to, czy są ciężkie, czy lekkie, a nawet wtedy, gdyby pochodziły nawet od tych, którym poprzednio świadczyliśmy dobrodziejstwa większe niż innym ludziom. Z tego też powodu modlitwy Stowarzyszenia będą zanoszone do Boga również za wszystkich naszych nieprzyjaciół.

[48] 27. [Głoszenie i rozszerzanie nabożeństwa do Najśw. Maryi Panny]

Pan nasz Jezus Chrystus przez słowa wyrzeczone w śmiertelnej męce do Najśw. Maryi Panny: „Niewiasto, oto syn Twój” [por. J 19, 26], przekazał nam za Matkę Najśw. swą Rodzicielkę, a przez słowa wypowiedziane do św. Jana: „Oto Matka twoja” [por. J 19, 27] uczynił nas Jej dziećmi. Powinniśmy zatem za dar tak cenny być zawsze wdzięczni Panu naszemu Jezusowi Chrystusowi, a w konsekwencji [winniśmy] szerzyć cześć Najśw. Maryi Panny na wszelki możliwy sposób, krzewiąc coraz bardziej pobożne praktyki stosowane w życiu, a zatwierdzone przez Kościół św. i ubogacone przezeń licznymi odpustami. Winniśmy też stale obudzać w sobie coraz to żywszą ufność w przemożne orędownictwo tej Niebieskiej Matki; a jako dzieci, dla Jej pociechy powinniśmy dokładać starań, by upodabniać się stale coraz bardziej do Pana naszego Jezusa Chrystusa, pierworodnego naszego Brata [por. Rz 8, 29].

[49] 28. [Niesienie pomocy opornym grzesznikom będącym w niebezpieczeństwie śmierci]

Pan nasz Jezus Chrystus przyobiecuje, gdy wejdzie do swego Królestwa, raj dobremu łotrowi, który Go prosi o pamięć [por. Łk 23, 42]. Z miłości zatem do Pana naszego Jezusa Chrystusa, ufni w Jego nieskończone miłosierdzie, powinniśmy się troszczyć o nawrócenie biednych grzeszników, choćby w całym swym życiu trwali uporczywie w grzechu i nawet w niebezpieczeństwie śmierci okazywali tę uporczywość. W takich właśnie wypadkach powinniśmy mnożyć modlitwy, akty pokory i ufności, oraz czynić wszelkie starania, jakie podyktuje pomysłowa gorliwość zgodnie z duchem naszego Stowarzyszenia[505].

[50] 29. [Pragnienie chwały Bożej i zbawienia dusz]

W czasie śmiertelnej swej męki Pan nasz Jezus Chrystus powiedział: „Pragnę!” [J 19, 28], chcąc przez to wyrazić nie tylko naturalne pragnienie, ale o wiele bardziej duchowe pragnienie chwały Ojca i zbawienia dusz. Otóż z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa jesteśmy obowiązani do stosowania wszelkich duchowych środków do tego, by pragnienie większej chwały Bożej i zbawienia dusz było w nas zawsze żywe i z dnia na dzień potęgowało się — aż do śmierci. A wielkie to i wzrastające pragnienie powinno być jednym ze znamion wyróżniających wszystkich członków Stowarzyszenia.

[51] 30. [Znoszenie wszelkich cierpień] dla nawrócenia grzeszników]

W czasie swego konania Pan nasz Jezus Chrystus chciał przejść także przez największe cierpienie opuszczenia ze strony swego Ojca, by każdy człowiek, który ze swej winy zasłużył na utratę łaski, mimo wszystko nawrócił się i żył [por. Mt 27, 46; Łk 23, 46]. Toteż z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy być gotowi do chętnego znoszenia wszelkich cierpień dla nawrócenia biednych grzeszników. A to [usposobienie] powinno być również jedną ze znamiennych cech naszego Stowarzyszenia.

[52] 31. [Nie zaniedbywać żadnego dzieła jakiego chce od nas Bóg]

Na krótko przed swą śmiercią Pan nasz Jezus Chrystus powiedział: Consummatum est — wszystko się wykonało [por. J 19, 30]. Toteż my, z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa, który wszystko wykonał dla naszego zbawienia, powinniśmy w całym życiu stosować i wykorzystywać wszelkie środki, jakie Bóg przekazał Stowarzyszeniu i jakich jeszcze chce nam przymnożyć[506], by oddawać się aż do śmierci, zawsze z coraz większą doskonałością, wszelkim dziełom dla większej chwały Bożej i dla większego uświęcenia duszy, tak własnej, jak bliźnich, nie zaniedbując przy tym żadnych z tych wielkich czy małych dzieł, jakich Bóg od nas żąda[507].

[53] 32. [Życie w gotowości na śmierć]

Pan nasz Jezus Chrystus w chwili konania zawołał: „Ojcze, w ręce Twoje oddaję ducha mego” [por. Łk 23, 46]. Otóż z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa powinniśmy korzystać i z tej nauki odnoszącej się do żywota wiecznego, zawsze polecając czynem ducha naszego w ręce Niebieskiego Ojca, kierując tak całym naszym życiem i oddając się zdecydowanie coraz doskonalszemu przestrzeganiu świętych praw Bożych i kościelnych, [a także] świętych Reguł i Konstytucji, by zawsze być dobrze przygotowanym na śmierć i by w tym strasznym momencie móc z pożytkiem [na życie wieczne] powiedzieć: In manus Tuas, Domine commendo spiritum meum[508]. Stąd też całe nasze życie powinno być życiem przygotowywania się na śmierć.

[54] 33. [Wytrwanie w Stowarzyszeniu]

Kiedy Pan nasz Jezus Chrystus konał za nas na krzyżu, zbliżali się do Niego Jego wrogowie mówiąc: „Jeśliś Synem Bożym, zstąp z krzyża” [por. Mt 27, 40], lecz On, wykrwawiony, umarł dobrowolnie na krzyżu. Gdyby więc nasi duchowi nieprzyjaciele mówili nam: „Zstąp z krzyża doskonałego zachowywania [przepisów stowarzyszeniowego życia], [zstąp z krzyża] pokornego, ubogiego i mozolnego życia w Stowarzyszeniu”, to z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa, ufni w Jego wszechmocną łaskę i w potężne orędownictwo Najśw. Maryi Panny, Aniołów i Świętych, mamy, zwyciężywszy nieprzyjacielskie pokusy, aż do śmierci wytrwać w Stowarzyszeniu, w doskonałym przestrzeganiu przyjętych zasad życia, przybici do krzyża duchowo wraz z Panem naszym Jezusem Chrystusem. On zasiadając teraz w chwale po prawicy Ojca, chce, byśmy i my, po upodobnieniu się do Niego w życiu pokornym, ubogim, pracowitym, wzgardzonym i ukrzyżowanym na tej ziemi[509], byli do Niego podobni w chwale przez całą wieczność. Amen[510].

[55] WYMOGI PRZY PRZYJMOWANIU POSTULANTÓW[511]

(1847 lub później; OOCC V 292—297)[512]

A. M. D. G. A. D.

P. A. S. A.[513]

Niezbędne wymogi przy dopuszczaniu do Stowarzyszenia Księży świeckich i Braci pomocników Apostolstwa Katolickiego, założonego pod szczególną opieką Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów.

[55a] 1. Ci, którzy czują natchnienie, by wstąpić do Stowarzyszenia, powinni szukać [w tym] jedynie Boga, Jego chwały, oraz zbawienia duszy własnej i dusz bliźnich, zgodnie ze świętymi Regułami i Konstytucjami Stowarzyszenia.

Przed wstąpieniem mają przedstawić świadectwo chrztu, bierzmowania, wolnego stanu oraz zaświadczenia o poprawnej postawie politycznej i moralnej, a także o zdrowiu bez zarzutu; ci zaś, którzy są już po wtajemniczeniu na drodze do Sanktuarium, powinni jeszcze przedstawić świadectwo otrzymanych święceń[514].

Kandydaci po wyższych święceniach powinni się wykazać zgodą właściwego biskupa na ich odejście [z diecezji]; każdy też przed wstąpieniem niech się postara o uzyskanie zgody własnych rodziców.

[55b] 4. Do dopuszczenia postulanta jest konieczne, by wystosował wprost lub za pośrednictwem jednego z rektorów świętych ustroni podanie do prowincjała oraz by przed wstąpieniem do świętego nowicjackiego ustronia złożył na ręce właściwego rektora taką sumę pieniężną, jaka na wypadek odejścia byłaby konieczna do pokrycia kosztów drogi powrotnej do własnej rodziny.

5. Do przyjęcia na kleryka jest konieczne, by postulant umiał tłumaczyć i układać zdania po łacinie, a ponadto musi mieć wystarczające zdolności do tego, by się stać pożytecznym dla Kościoła pracownikiem ewangelicznym, zgodnie z duchem Stowarzyszenia.

6. [Ten numer jest identyczny z pierwszą częścią nr u [14d] aż do słów: „potrzeb wspólnoty i Stowarzyszenia”]

[55c] 7. Nie przyjmuje się na kleryków kandydatów, co nie ukończyli szesnastu, a na braci — osiemnastu lat życia, poza tym ani w jednym, ani w drugim wypadku tych, co przekroczyli dwadzieścia siedem lat. Dla słusznego powodu, z uwagi na chwałę Bożą, może od tej przeszkody zwolnić konsulta prowincjalna; gdyby jednak ktoś przekroczył czterdzieści lat życia, nie można by go było przyjąć bez dyspensy Generała wraz z Radą.

8. Nieślubnych nie przyjmuje się bez zgody Generała; nigdy zaś nie przyjmuje się tych, których pomoc wobec rodziców czy krewnych w pierwszym stopniu pokrewieństwa jest nieodzowna lub bardzo potrzebna.

9. [Ten numer jest identyczny co do treści z nrem [14b]]

[55d] 10. Przed dopuszczeniem każdy ma być zbadany przez wyznaczonych do tego konsultorów, co do ducha, powołania i studiów; w razie negatywnej oceny [kandydat] nie będzie przyjęty do Stowarzyszenia.

[55e] 11. Klerycy aż do otrzymania kapłaństwa powinni wpłacać w świętym ustroniu swego zamieszkania miesięcznie 5 talarów[515] na pokrycie kosztów wyżywienia. Ci jednak, którzy nie byliby w stanie wpłacać takiej sumy, wpłacą niższą wedle możliwości; gdyby z powodu ubóstwa nie mogli nic uiścić, będą całkowicie z opłat zwolnieni.

[55f] 12. Każdy ksiądz i kleryk przychodzący do Stowarzyszenia ma przynieść z sobą następujące przedmioty:

Dwie sutanny z sukna, z dwoma wełnianymi paskami;

Dwie sukienne czamary[516], z dwoma kołnierzykami;

Dwie pary obuwia [zapinanego] na guziki i dwa nakrycia głowy;

Dwie duże peleryny: jedna z grubej wełny, druga z sukna [płótna];

Jedno nocne nakrycie głowy i Brewiarz Rzymski;

Wyciąg z Brewiarza[517] oraz

Naśladowanie Jezusa Chrystusa Tomasza [a] Kempis; Kaznodziejski krzyż na piersi.

Obrazek Najśw. Maryi Panny ze świętym Dzieciątkiem.

Wszystko ma być według takiej formy, jakiej zwykło się używać w Stowarzyszeniu. Gdyby ktoś chciał zaopatrzyć się w to wszystko u rektora świętego ustronia nowicjackiego, przekaże mu w tym celu sumę 50 talarów[518].

[55g] 13. Każdy nowicjusz w razie opuszczenia Stowarzyszenia ma w świętym ustroniu nowicjackim zostawić szaty otrzymane w czasie uroczystych obłóczyn; w wypadku zaś gdyby przy wstępowaniu przekazał rektorowi pieniądze potrzebne na pokrycie wyposażenia w wyżej wyliczone przedmioty, nie może żądać, by była mu zwrócona cała powyższa suma, gdyż święte ustronie ma z tego zatrzymać jedną czwartą część sumy przypadającą na każde półrocze.

[55h] 14. Zaraz przy wstąpieniu do Stowarzyszenia każdy przekaże rektorowi świętego nowicjackiego ustronia wszystko, co z sobą przyniósł w postaci pieniędzy, książek, odzieży czy jakichkolwiek przedmiotów; sporządziwszy ich wykaz, zachowa sobie jeden egzemplarz — drugi da rektorowi. Ten każe przechować to, co otrzymał, aż do dnia konsekracji, po której odda się wszystko do użytku wspólnego. Gdyby po niej osoba konsekrowana odchodziła z jakiegokolwiek motywu, wszystko przejdzie na rzecz świętego ustronia, w którym przebywała. Jeśliby jednak przy swym wstępowaniu oddala w depozyt znaczną sumę pieniędzy, będzie jej to [przy odchodzeniu] zwrócone.

[55i] 15. Bracia pomocnicy zaraz przy wstąpieniu złożą pisemne oświadczenie, podpisane przez nich i przez dwu świadków, że ich zamiarem jest służyć Stowarzyszeniu nie dla jakiegokolwiek wynagrodzenia, lecz bezinteresownie i dla świadczenia czystej miłości, bowiem wstępują do niego wyłącznie z myślą o szerzeniu chwały Bożej i dla uświęcenia duszy własnej i bliźnich; dlatego zapewnią w uroczysty sposób, że gdyby odchodzili z jakiegokolwiek motywu, nie będą się domagać żadnego wynagrodzenia, gdyż ono im się wcale nie należy; a gdyby ze strony świętego ustronia ofiarowano im coś, przyjmą to tylko jako wsparcie[519].

[56] WYJAŚNIENIE SZÓSTEGO PRZYRZECZENIA NIEPRZYJMOWANIA JAKICHKOLWIEK GODNOŚCI

które należy włączyć do Podręcznika Reguł, opracowanego przez ks. Henryka Ghirellego i ks. Franciszka Marię Vaccariego[520].

(1847; OOCC V 299—300) Wyrażenie „jakichkolwiek godności” rozumie się w odniesieniu do braci pomocników, że nigdy nie mogą domagać się przejścia na kleryków; w odniesieniu do kleryków — że nie powinni nigdy żądać promocji do jakiegoś święcenia niższego czy wyższego, lecz że w zbożnym zdaniu się [na wolę Boga] będą czekać, aż im to będzie zlecone za zgodą prowincjała lub Generała przez właściwego rektora. Wreszcie w odniesieniu do księży rozumie się tu jakakolwiek godność porządku hierarchicznego czy kanonickiego w kapitułach katedralnych i kolegiackich: nie mogą ich nigdy przyjmować, jeżeli nie będą do tego zmuszeni kompetentnym nakazem; takim zaś byłby wyłącznie wyraźny nakaz papieża.

Część III PODRĘCZNIK REGUŁ I KONSTYTUCJE

Zasadnicze dane o trzech wersjach Podręcznika Reguł podano we Wstępie do obecnego tomu (pod literą B). Wersja ostatnia, pochodząca z roku 1849, została wydana drukiem przez ks. Hettenkofera w roku 1923 (wraz z KLambr), a w pełnym tekście, opatrzonym krytycznymi adnotacjami, przez ks. F. Moccię w roku 1974 (OOCC VIII 259—469). Ten właśnie tekst jest przedmiotem czwartej części obecnego tomu.

Powstaje pytanie o odniesienie tekstu Podręcznika do tekstu KLambr i o to, jak go w tym Wyborze potraktować.

Co do pierwszej kwestii należy stwierdzić przede wszystkim, że Podręcznik, przy całej tożsamości ducha i zasadniczej tożsamości treści, odbiega od KLambr zarówno swą ogólną strukturą, jak ujmowaniem spraw i przepisów, zbliżonym bardziej niż poprzedni dokument do pewnego rodzaju Konstytucji (Ustaw) w sensie potocznym, gdzie nad zasadami duchowymi przeważają postulaty, wymagania czy przepisy mające regulować praktyczne życie wspólnoty. Prócz tego należy stwierdzić, że Podręcznik, opuszczając wiele postanowień z KLambr, niemało jednak z nich przejmuje, nieraz nawet w tym samym sformułowaniu, nieraz jednak w skrócie, a także że wprowadza dość często nowe sformułowania treściowe.

Co do drugiego pytania wydaje się, że w obecnym tomie powinien się znaleźć cały ten dokument z roku 1849 jako najbardziej dojrzały wyraz myśli Założyciela o konkretniejszych już zasadach życia Stowarzyszenia (projektowane i zaplanowane już Konstytucje zostały jedynie dokładną wprawdzie, nie wypełnioną jednak treścią dyspozycją). Trzeba zatem podjąć trud porównywania poszczególnych części, rozdziałów, a nieraz i poszczególnych zdań Podręcznika z KLambr, nie tylko w tym celu, by uniknąć dosłownego powtarzania tych samych tekstów, ale by przy uwidocznieniu ciągłości myśli Założyciela wykazać także jej rozwój; wreszcie, by na przykładzie porównania tych dwu dokumentów ukazać, jak samo życie skłaniało Świętego do opracowywania coraz bardziej zwartego zbioru zasad i przepisów, mających służyć poszczególnym wspólnotom Stowarzyszenia[521].

W tłumaczeniu Podręcznika na polski język przyjęto zasadę unikania powtarzania tekstów. Nieraz jednak nasuwa się wątpliwość, czy nie należałoby przytoczyć tekstu tej samej treści, wyrażonej jednak w innej formie, a zwłaszcza oddającej tylko część myśli podanej w poprzednim tekście. W takich wypadkach przyjęto za słuszne, by stosować raczej zasadę przytaczania nowego tekstu w całości.

PODRĘCZNIK REGUŁY

1849 (1849; OOCC VIII 263—469)

Dokument przepisany na czysto przez Maspaniego z licznymi dopiskami Ghirellego i samego Pallottiego, w oprawie świeższego pochodzenia, z napisem grzbietowym: Manuale della Regola 1849 [Podręcznik Reguły 1849], nosi wewnątrz napis: Drugi i ostatni odpis Podręcznika Reguły Wielebnego Wincentego Pallottiego, „poprawiony przezeń w cztery lub pięć miesięcy przed śmiercią, jak świadczy jego współtowarzysz Karol Orlandi. —1849”.

Zaświadcza o tym itd. Postulator sprawy J. Hettenkofer, Rzym, 22. 1. 1922.

[1] ZBAWIENNA WSKAZÓWKA DLA TYCH KTÓRZY CHCĄ WSTĄPIĆ DO STOWARZYSZENIA[522]

(1849; OOCC VIII 264—266)

„Jeśli dziś głos Jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych” [por. Ps 94, 8]

Umiłowani Bracia w Panu naszym Jezusie Chrystusie! Wy, którzy po dojrzałym namyśle, po modlitwie i po zasięganiu rady dochodzicie do wniosku, że posiadacie dar wezwania Bożego, by stać się cząstką tego najmniejszego Stowarzyszenia jako kapłani czy też jako bracia pomocnicy, zważcie na swój obowiązek przezwyciężenia przy pomocy łaski wszystkich trudności, by dać odpowiedź na to wezwanie. Macie ”wszak z niego korzystać, by żyć aż do śmierci w najdoskonalszym pełnieniu miłości do Boga i do ludzi, do czego wiedzie nas Stowarzyszenie poprzez Reguły i Konstytucje i poprzez dzieła miłości i gorliwości, jakimi się zajmuje. A jeżeli Bóg nas tak umiłował, że dał nam Jednorodzonego swego Syna: Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum Unigenitum daret[523] i jeżeli sam Pan nasz Jezus Chrystus powiedział nam: Hoc est praeceptum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos[524], to po tym wszystkim czyż będzie możliwe, byście w was samych czy poza wami znaleźli prawdziwy powód i dostateczny motyw mogący doprowadzić was do przekonania i usprawiedliwić was, by nie odpowiedzieć na Boskie wezwanie? Zważcie na to, że kiedy Bóg daje duszy dar powołania, udziela jej również obfitych łask, niezbędnych do przezwyciężenia wszelkich trudności i do wiernego trwania w powołaniu aż do śmierci. Taka zaś dusza obowiązana jest do wykorzystywania tego rodzaju łask [zarówno] dla okazania Bogu wdzięczności, [jak] i dlatego, by nie narazić się na potępienie wieczne. Toteż choć nieufni we własne siły, a pokładając prawdziwe zaufanie w Bogu, powodowani miłością Pana naszego Jezusa Chrystusa, nie ociągajcie się przy przykładaniu rąk do dzieła waszego powołania, z mocnym postanowieniem wytrwania aż do śmierci, a otrzymacie wieniec wiecznego żywota [por. Ap 2, 10] za wstawiennictwem naszej Niepokalanej Matki, Królowej Apostołów, i przez zasługi Pana naszego Jezusa Chrystusa, który żyje i króluje z Ojcem i Duchem Świętym przez całą wieczność. Amen.

[2] ZBAWIENNA WSKAZÓWKA DLA KSIĘŻY I BRACI STOWARZYSZENIA[525]

(1849; OOCC VIII 266—268)

„Przyjdźcie, synowie, posłuchajcie mnie” [por Ps 33, 12]

Czytajcie często święte Reguły, a za każdym razem gdy je czytać będziecie, przyjmujcie w duchu wiary, że Pan nasz Jezus Chrystus przemawia [tak] do serc waszych:

Przyjdź, o synu, nakłoń ucho swojego serca do moich nakazów [por. Ps 77, 1]. Pomnij na to, że przez me posłuszeństwo posunięte aż do śmierci krzyżowej [por. Flp 2, 8] nie tylko przygotowałem ci drogę do życia w posłuszeństwie, ale sprawiłem także, że ono staje się dla ciebie słodkie, miłe, przyjemne i bezpieczne. Zważ na to, że życie, do jakiego miłościwie wezwał cię Ojciec mój Niebieski i w jakim ty poświęciłeś się Jemu, Mnie i Duchowi Świętemu, to życie posłuszeństwa. Wybrał cię do takiego życia posłuszeństwa, aby uczynić cię podobnym do Mnie we wszystkim. We Mnie znajdujesz wzór, ode Mnie otrzymujesz pochodzącą z nieba naukę o posłuszeństwie, ode Mnie łaskę doskonałego posłuszeństwa aż do śmierci. Chcę bowiem, abyś uczestniczył w tym chwalebnym wywyższeniu, do którego za me posłuszeństwo aż do śmierci krzyżowej, wyniósł Mnie mój Ojciec Niebieski.

Pomnij wreszcie na to, że jako Ja byłem i jestem dla wszystkich wzorem posłuszeństwa, tak chcę, byś i ty — choć w kondycji zwykłego stworzenia wspomaganego jednak mą łaską i pobudzanego moim przykładem — stał się wzorem posłuszeństwa dla tych wszystkich zbłąkanych synów i córek, których za twym pośrednictwem chcę zbawić. [Chcę bowiem], aby ci, co oddalili się od Boga przez nieposłuszeństwo swoje, oświeceni i pobudzeni światłem i wpływem twego życia w doskonałym posłuszeństwie, powrócili posłusznie na łono Ojca zmiłowań [por. 2 Kor 1, 3]. „Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec życia” [por. Ap 2, 10].

CZĘŚĆ PIERWSZA WSPÓLNE REGUŁY

[3] Rozdział 1 — O celu Stowarzyszenia i o środkach w ogólności

„Przeznaczył nas, abyśmy się stali na podobieństwo Syna Jego, żeby On był pierworodnym między wieloma braćmi” [por. Rz 8, 29].

1. Święty Paweł Apostoł przestrzega nas, że Bóg chce, abyśmy dla osiągnięcia naszego jedynego, uszczęśliwiającego celu stali się podobni do Jego Jednorodzonego Syna, który dla nas stał się człowiekiem i który jest naszym pierworodnym Bratem. Naśladowanie zatem Pana naszego Jezusa Chrystusa jest tak niezbędne, jak niezbędne jest samo nasze zbawienie. Stąd też podstawową Regułą naszego najmniejszego Stowarzyszenia ma być życie Pana naszego Jezusa Chrystusa, po to, by naśladować Go w pokorze i z ufnością możliwie jak najdoskonalej we wszystkich Jego poczynaniach w życiu ukrytym i w publicznej posłudze ewangelicznej. Z tego powodu powinniśmy podejmować zawsze, najdoskonalej jak potrafimy, wysiłki zmierzające do tego, by nasze życie stawało się stale coraz bardziej podobne do życia pierworodnego naszego Brata Jezusa Chrystusa.

[4] 2. Celem tego Stowarzyszenia jest większa chwała Boża, uświęcenie i zbawienie wieczne duszy własnej i dusz naszych bliźnich przez życie czynne i bogomyślne i[526] przez uczynki miłosierdzia co do ciała i duszy. [Chodzi też o to, by] wiodąc życie w pokorze i w prawdziwej zawisłości, jednoczyć świętym węzłem współzawodniczącej miłości i gorliwości duchowieństwo świeckie i zakonne w pełnieniu dzieł świętego posługiwania, aby w ten sposób skuteczniej zapewnić zbawienie dusz, a także, by wszystkich wiernych bez różnicy płci wszelkiego stanu, godności, stanowiska, tak pojedynczo, jak zbiorowo, zapraszać do tego, by każdy wypełniając rzetelnie przykazanie miłości Boga i bliźniego, przyczyniał się wedle swej możliwości do wspierania dzieł [podejmowanych] ku większej chwale Bożej i dla zbawienia dusz, bądź przez bezinteresowne prace osobiste, bądź przez składanie jałmużn czy ofiar wszelkiego rodzaju, bądź przynajmniej poprzez modlitwy. Dlatego to nasze Stowarzyszenie stara się samo o przyłączanie wszystkich wiernych bez różnicy płci oraz deleguje (deputa)[527] innych, aby się o to starali. Ci zaś przyłączeni (aggregati) do naszego Stowarzyszenia stanowią Pobożne Zjednoczenie, zwane też Apostolstwem Katolickim.

[5] 3. Nie można jednak dojść do celu bez stosowania niezbędnych środków. Toteż wszyscy, którzy żyją w Stowarzyszeniu, powinni oddawać się doskonałemu i rzeczywistemu umartwianiu wszystkich nieuporządkowanych uczuć (passioni), czyli praktycznie życiu ofiary, jako głównemu środkowi do naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa, który w duchu pełnej ofiary przyszedł na świat, żył i zakończył życie.

[6] 4. Ponieważ praktyka życia ofiary u nas, biednych synów Adama, polega na pełnym umartwieniu niskich naszych namiętności, na które według słów św. Jana Apostoła składa się nieuporządkowane pożądanie bogactw, rozkoszy i zaszczytów [por. 1 J 2, 16], przeto w Stowarzyszeniu powinni wszyscy wieść doskonałe życie wspólne w ubóstwie, czystości, posłuszeństwie, nie mają zaś przyjmować żadnej godności, jakakolwiek by ona była, chyba na rozkaz św. posłuszeństwa, jakie należy się zastępcy Jezusa Chrystusa[528].

[7] 5. Pan nasz Jezus Chrystus powiedział, że nie ten, kto rozpoczyna, będzie zbawiony, ale kto wytrwa aż do końca[529] ; dlatego wytrwanie w Stowarzyszeniu wraz ze stosowaniem podjętych środków jest bezwarunkowo konieczne dla wszystkich, którzy łączą się z nim, by na stałe oddawać się uświęceniu własnej duszy i [dusz] bliźnich.

[8] Rozdział 2 O ubóstwie

„Syn człowieczy nie ma miejsca, gdzie by głowę skłonił” [por. Mt 8, 20].

1. Pan nasz Jezus Chrystus urodził się ubogi, w żłóbku; żył jako ubogi, a pozbawiony nawet swego biednego odzienia, skonał ubogim na gołym krzyżu, i tak mógł stwierdzić, że nie ma nawet na czym oprzeć swej głowy. Byłoby zatem czymś w najwyższym stopniu niestosownym, gdyby ci, co opowiadają się za naśladowaniem Go w Stowarzyszeniu, oddalali się od przykładu Jego praktyki życia ubogiego, które wszak jest podstawą nadającą trwałość każdemu Instytutowi [życia konsekrowanego]. Dlatego:

[8a] 2. Wpatrzeni stale w wierze w Pana naszego Jezusa Chrystusa i ufni w Jego łaskę, powinniśmy dokładać starań, by naśladować Go w miłości i w praktykowaniu świętego ubóstwa, tak dalece je kochając, by cieszyć się, gdy często doznajemy jego skutków, oraz by ponadto obierać dla siebie co jest uboższe i lichsze w odniesieniu do pokoju, stanowiska czy jakichkolwiek rzeczy, gdy co do nich zostawia się nam dowolny wybór[530]

3. Niech święte ubóstwo przejawia się we wszystkim: w pożywieniu, odzieży, w sprzętach itp.; rzeczy tego rodzaju powinny być takie same dla wszystkich, a nikt nie będzie mógł nimi dysponować bez wyraźnego zezwolenia przełożonego.

4. Nikt nie będzie miał u siebie żadnej rzeczy bez pozwolenia przełożonego ani nie będzie jej mógł używać inaczej niż w celu, dla którego została mu powierzona; ma też być gotów, by się jej wyzbyć na każde żądanie tegoż [przełożonego].

[8b] 5. Przy wstępowaniu do Stowarzyszenia niech wszyscy składają na ręce rektora świętego ustronia nowicjackiego wszystko to, co będą mieć przy sobie, czy to będą książki, czy pieniądze, czy jakiekolwiek inne przedmioty, składając nań troskę o swe zaopatrzenie zgodnie z potrzebą i według tego, jak on uzna w Panu za bardziej właściwe.

6. Nikt nie pożyczy innym ani sam nie przyjmie pożyczki w jakiejkolwiek postaci bez zgody przełożonego; a jeżeli przyjął coś bez pozwolenia, powinien możliwie jak najprędzej powiadomić go o tym.

7. Nikt bez pozwolenia nie weźmie dla siebie niczego z tych rzeczy, jakie przeznaczono na użytek wspólnoty czy kogoś innego.

[8c] 8. Wszyscy dawać będą inne [jeszcze] dowody swego umiłowania świętego ubóstwa, strzegąc pilnie i posługując się ze szczególną starannością rzeczami oddanymi im do użytku, by nie zużywać ich więcej niż tego wymaga potrzeba oraz by przez niedbalstwo nie uległy zniszczeniu.

9. Przebywając w świętym ustroniu[531], niech nikt nie zamyka drzwi pokoju w ten sposób, by ich nie można było otworzyć od zewnątrz; niech też nie trzyma pod zamknięciem żadnego posiadanego przez siebie sprzętu, chyba w wypadkach, w których według zdania rektora można postąpić inaczej[532]

10. Przenosząc się z jednego świętego ustronia do drugiego niechaj nikt nie zabiera z sobą jakiejkolwiek rzeczy bez zezwolenia rektora; z pieniędzy zaś otrzymanych na drogę wyda tylko tyle, ile konieczne na pokrycie prawdziwych potrzeb osobistych[533].

[9] Rozdział 3 O czystości

„Ci, którzy są Chrystusowi, ciało swe ukrzyżowali wraz z namiętnościami i pożądliwościami” [por. Ga 5, 24].

1. Wszyscy należący do Jezusa Chrystusa mają zawsze krzyżować i umartwiać swe ciało wraz z wadami i niegodziwymi pożądliwościami; dlatego też wszyscy członkowie Stowarzyszenia, by należeć do Pana naszego Jezusa Chrystusa[534], są obowiązani oddawać się umartwieniu ciała i praktykowaniu doskonałej czystości, a stąd mają przestrzegać tego, co następuje:

[9a] 2. Za zgodą ojca duchownego i z należytym umiarem będą prywatnie uprawiać również te praktyki pokutne, jakie są niezbędne do zachowania świętej czystości. Będą się sumiennie zwierzać ojcu duchownemu ze wszelkich pokus przeciw tej cnocie, a dla ich pokonania zastosują zalecone przez niego środki; z głęboką zaś pokorą i ufnością prosić będą Boga o dar świętej czystości[535].

3. Zachowują umiarkowanie w jedzeniu i piciu, szczególnie co do wina, wroga czystości [por. Ef 5, 18], i postarają się o to, by pić je dobrze rozcieńczone. Będą się też trzymać z dala od wszelkich innych środków podniecających, które by mogły doprowadzić do przyćmienia świętej czystości[536].

[9b] 4. Nie będą nigdy kłaść się we dwójkę, a jeśli konieczność zmusi ich czasem do tego w czasie podróży, niech kładą się ubrani. W ogólności zaś starać się będą o to, by nie oglądać siebie ani nie dopuszczać do oglądania siebie przez innych[537].

5. Niech nie dotyka jeden drugiego nawet dla żartu czy dla jakiejś poufałości, a każdy niech uważa bardzo na to, by nie dopuścić do dotykania siebie przez kogokolwiek. Wyjątek stanowi wzajemny uścisk, gdy ktoś wyjeżdża lub przybywa do jednego ze świętych ustroni lub przy innych okazjach, przy których według zwyczaju przyjętego w Stowarzyszeniu obejmujemy się na znak miłości.

[9c] 6. Księża, jeśli tylko będą mogli, nie pozwolą na całowanie swych rąk przez kobiety. Przychodząc zaś do wspólnot niewiast z ewangeliczną posługą, niech nie dopuszczą do tego w żaden sposób i niech bardzo czuwają, by nie dać się w tym zaskoczyć[538].

7. W prowadzeniu rozmów z osobami płci odmiennej nie będą nigdy wpatrywać się w nie uporczywie, a rozmawiać z nimi będą bardzo skromnie i poważnie, bez pozwalania sobie na najmniejszą poufałość[539].

[9d] 8. Przy kontaktach z chłopcami, dyktowanych względami religijnymi czy świeckimi, nie będą ich nigdy dotykać, nawet dla żartu czy poufałości, zwłaszcza zaś nie będą dotykać ich twarzy[540].

9. W spojrzeniach, słowach, ułożeniu całego ciała, we wszystkich czynnościach i na wszystkich miejscach każdy powinien zawsze tchnąć wielką czystością i anielską skromnością.

[10] Rozdział 4 O posłuszeństwie[541]

„Uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci, a była to śmierć krzyżowa” [por. Flp 2, 8]

1. Pan nasz Jezus Chrystus z nieskończonej miłości stał się dla nas posłusznym nie tylko swemu Ojcu Przedwiecznemu, przyjmując dla spełnienia Jego Boskiej woli życie uniżone, ubogie, pełne utrudzenia, a nawet śmierć na krzyżu, ale prócz tego [stał się posłusznym] i Najśw. Matce Dziewicy, i św. Józefowi, i innym znaczniejszym osobom. Wszyscy zatem [członkowie] Stowarzyszenia będą współzawodniczyć ze sobą w doskonałym naśladowaniu Go w świętym posłuszeństwie i w gotowości na przyjęcie wszelkich poleceń przełożonych, nawet w sprawach bardzo dla natury przykrych. Stąd:

[10a] 2. Niech każdy prowadzi życie żertwy poświęconej woli Bożej według swobodnej dyspozycji przełożonych[542], nie okazując wstrętu czy sprzeciwu ani nie manifestując w żaden sposób swego osądu jako przeciwnego ich zdaniu.

3. Niech każdy będzie gotów na głos przełożonego, jakby to był głos Pana naszego Jezusa Chrystusa, pozostawiać wszystko, nawet napoczętą literę. A zasada ta ma być stosowana zawsze, gdy tylko usłyszy się znak dany na wspólne ćwiczenie.

[10b] 4. We wszelkich sprawach, w których nie widać oczywistego grzechu, niech wszyscy pełnią dokładnie wolę przełożonych, a zachęca się ich, by w razie wyrażenia tej woli w formie rady, słuchali również., tak dla doskonałości świętego posłuszeństwa, jak dla większego postępu duchowego.

5. Wszyscy powinni słuchać ochotnie nie tylko przełożonego Stowarzyszenia czy przełożonego ustronia, w jakim przebywają, ale ponadto tych wszystkich, którzy w danym zakresie otrzymali od nich władzę, dopatrując się Boga jednakowo we wszystkich.

[10c] 6. Gdyby ktoś sądził, że jakaś rzecz jest dlań szkodliwa albo że jakaś inna, dotycząca pożywienia, ubrania, pokoju, codziennego studium czy posługi kapłańskiej itp., jest konieczna, to po modłach w tej sprawie niech przedstawi wszystko przełożonemu, zdając się pogodnie na to, co on w Panu zadecyduje, bez czynienia dalszych starań w swej sprawie czy w sprawie innych. A to, co ma czynić na podstawie nakazu posłuszeństwa, niech czyni z wiarą, gdyż posłuszeństwo może uzyskać nawet cuda [u Boga].

[10d] 7. Otrzymując polecenie przełożonego, niechaj nikt nie okazuje oziębłości lub zasępionego oblicza; niech za to baczy, by polecenie spełniał chętnie, bez opieszałości czy szemrania, pomny, że im bardziej [rozkazy] przeciwne są naszemu upodobaniu, tym więcej podoba się Bogu nasze skore i ślepe posłuszeństwo[543].

8. Nikt nie wykona czegoś w innym czasie niż w wyznaczonym przez przełożonego; nikt też w tym, co mu zostało zlecone, niech się nie ogranicza do wykonania tej tylko części, jaka mu się podoba, zostawiając drugą, do której czuje odrazę[544].

[10e] 9. Bez zgody przełożonego nikt nie będzie pisał listów do krewnych czy do innych [osób]; nikt też nie będzie mógł ich wysyłać czy przyjmować od innych bez jego wyraźnego zezwolenia, on zaś będzie je mógł przeglądać, gdy uzna to za wskazane. Wyjątek stanowią listy kierowane do wyższych przełożonych. Z tego względu każdy wrzucać będzie swe listy do skrzynki, do której klucz mieć będzie sam tylko przełożony miejscowy[545].

10. Aby mieć pewność o woli Bożej we wszystkich pracach, trzeba zwyczajnie wykonywać wszystko z zasługą świętego posłuszeństwa, prosząc o zgodę przełożonego, nawet gdy w ciągu dnia zajdzie potrzeba przełknięcia łyku wody.

[10f] 11. Dla tym owocniejszej współpracy w poczynaniach podejmowanych na większą chwałę Boga i dla zbawienia dusz powinniśmy się w życiu kierować duchem posłuszeństwa i uległości nie tylko w odniesieniu do przełożonych, również i niżej postawionych członków Stowarzyszenia, ale także w odniesieniu do ludzi z zewnątrz, bez względu na ich rangę społeczną, pochodzenie i stan, w tym wszystkim, co się nie sprzeciwia prawu Bożemu i kościelnemu ani naszym świętym Regułom i Konstytucjom[546] Jednakże gdy chodzi o przełożonego, choć wewnątrz powinien tego ducha zachować, nie jest wszakże obowiązany stosować go w praktyce wobec członków Stowarzyszenia, by nie stwarzać niebezpieczeństwa, że podwładni ulegną pysze[547].

[11] Rozdział 5[548]

O doskonałym życiu wspólnym[549]

„A mnóstwo wierzących miało jedno serce i jedną duszę, i nikt z nich tego, co miał, swoim nie nazywał, ale wszystko mieli wspólne” [por. Dz 4, 32]

[11a] 1. Pierwsi chrześcijanie, oświeceni przykładem Pana naszego Jezusa Chrystusa i świętych Apostołów, a także pod wpływem wewnętrznej łaski Ducha Świętego, praktykowali wiernie doskonałe życie wspólne jako niezmiernie pożyteczny środek do oderwania serca od wszelkiej własności i dla uczynienia go bardziej podatnym na zdobywanie doskonałości. Dlatego wszyscy [członkowie] Stowarzyszenia, którzy wszak dla osiągnięcia tak bardzo wzniosłego celu swego powołania powinni bardziej wiernie iść za przykładem Pana naszego Jezusa Chrystusa i przy pomocy łaski Bożej pełnić we wszystkim to co najdoskonalsze, wykazywać się będą najdalej posuniętą pilnością w przestrzeganiu doskonałego życia wspólnego. Wierne bowiem jego praktykowanie będzie utrzymywać Stowarzyszenie zawsze kwitnące zakonną karnością. Dlatego:

[11b] 2. Nikt nie będzie prowadził administracji swych dóbr, lecz przekaże innym zarządzanie zgodnie z radą przełożonego[550].

Dla dostosowania się wszystkich do doskonałego życia wspólnego nikt nie będzie mógł korzystać z własnych dóbr w celu zaspokojenia swych osobistych potrzeb, lecz rektorowi zostawi troskę o administrowanie i obracanie dochodami z nich zgodnie z Konstytucjami[551].

Wyjąwszy odziedziczone nieruchomości, tytuły prawne, kredyty itp., nikt nie będzie właścicielem tego wszystkiego, co z jakiegokolwiek tytułu zdobędzie po uroczystej konsekracji; wszystko zatem, co ktoś nabywa, przechodzi na własność Stowarzyszenia, nie wyłączając i ofiar składanych w związku ze Mszami odprawianymi przez księży Stowarzyszenia. Dlatego:

[11c] 5. Wszyscy księża, kiedy tylko odprawiać będą Mszę św., odprawią ją zgodnie z intencją czy poleceniem rektora, a w konsekwencji przekażą mu otrzymane [w związku z tym] ofiary.

6. W sprawie pożywienia, ubrania i wszystkich innych rzeczy niech każdy dostosuje się ochotnie do przepisów Stowarzyszenia; nikt przeto nie będzie mógł bez prawdziwej potrzeby ani dla siebie, ani dla innych prosić przełożonego o osobne względy.

[11d] 7. Niechaj się nikt nie uskarża przed innymi, a zwłaszcza przed obcymi, na to, co zostanie mu dane do osobistego użytku, a za to niech każdy będzie gotowy doświadczać skutków życia wspólnego, choćby naturze najbardziej przeciwnych. Dlatego nikt nie będzie rozmawiał o tym, co dotyczy pożywienia, ubrania czy innych potrzeb życiowych.

8. Niechaj nikt z przełożonych nie rości sobie prawa do jakichś osobnych względów czy wyjątków w tym wszystkim, co się tyczy przestrzegania życia wspólnego; przeciwnie, będą się starali, by było on zawsze w pełni zachowywane tak przez nich samych, jak przez ich podwładnych, a to na mocy przysięgi złożonej na tę okoliczność przy obejmowaniu stanowiska[552].

[11e] 9. Aby od naszych członków oddalać wszelki nawet cień wyróżniania się czy wywyższania nad innych, nikt nie będzie miał oznaczonego miejsca w chórze i w refektarzu lub w czasie wykonywani jakiejkolwiek wspólno-publicznej czynności; każdy natomiast niech zajmuje z prostotą spośród miejsc przeznaczonych dla danej klasy członków to, które jest mu najbliższe. Jest jednak wskazane, aby przełożony miejscowy zajmował jedno z tych miejsc, które są bardziej stosowne do utrzymania odpowiedniego porządku w wykonywaniu samych wspólnych ćwiczeń[553].

10. Wszyscy będą brać udział w każdym ćwiczeniu wspólnoty odprawianym w świętym ustroniu, w jakim przebywają, i nikt nie będzie mógł otrzymać zwolnienia bez racji i zgody przełożonego. Gdyby za z tego powodu wypadło mu znieść nieznaczną jakąś przykrość, nieć podejmie ją chętnie z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa,

[12] Rozdział 6

O nieprzyjmowaniu godności poza Stowarzyszeniem i o opanowywaniu pragnienia nadrzędnych stanowisk w obrębie Stowarzyszenia[554]

„Gdy będziesz zaproszony na gody weselne, nie siadajże na pierwszym miejscu, aby snadź nie był zaproszony godniejszy od ciebie [por. Łk 14, 8]

[12a] 1. Pan nasz Jezus Chrystus polecił nam, byśmy nie zajmowali pierwszych miejsc, nawet gdy zostaliśmy przez kogoś zaproszeni. Proc tego On sam stał się dla wszystkich wzorem życia pokornego, ubogiego pracowitego i wzgardzonego, gdyż jak powiedział, nie przyszedł, by M służono, lecz by służył: non veni ministrari, sed ministrare[555]. Któż zatem ośmieli się ubiegać o zaszczyty czy godności, jakiekolwiek by on były? Niemniej jednak, aby wśród wszystkich członków Stowarzyszenia, którzy zobowiązują się w szczególny sposób naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa, nie było nikogo, kto by się dał uwieść pysze nawet w nieznacznej mierze, w sprawie o tak wielkim znaczeniu ja zdobycie ewangelicznej doskonałości, ustanawia się następujące zasady:

[12b] 2. Niech nikt nawet w sposób pośredni nie zabiega u przełożonych kościelnych o promocję do jakiejkolwiek godności czy stanowiska poza Stowarzyszeniem, bądź w porządku hierarchicznym czy kanonickim przy katedrze lub kolegiacie, bądź też w porządku samej tylko władzy publicznej w zakresie zewnętrznym.

3. Niech nikt, bez wyraźnego nakazu papieża, nie przyjmuje jakiejkolwiek godności czy urzędu, choćby to było ofiarowane samorzutnie; tym bardziej zatem niech się wszyscy wystrzegają stosowania wszelkich krętych zabiegów i środków dla ich zdobycia.

[12c] 4. Wszyscy, mając się za takich, jakimi są naprawdę przed Panem, niech uważają za szatańską pokusę lub za niepożądany objaw swej pychy wszelką chęć górowania nad innymi. Niech wobec tego nikt w żaden sposób nie stara się, ani sam, ani za pośrednictwem innych, aby zostać wybranym na jakikolwiek urząd przełożeński, również i w naszym Stowarzyszeniu.

5. Kto przestał pełnić funkcje przełożonego, nie może oczekiwać, by mu okazywano jakiekolwiek względy czy specjalne wyróżnienie, ale zadowoli się tym, że pod każdym względem będzie traktowany tak, jak wszyscy mieszkający w tym samym świętym ustroniu.

[12d] 6. Żaden przełożony Stowarzyszenia, tak wyższy jak niższy, nie będzie wykonywał swej władzy, jak tylko w granicach swego urzędu; toteż każdy z nich winien poznać dobrze te partie Konstytucji, które o niej traktują, by ich dokładnie przestrzegać.

7. Kandydaci przyjęci do Stowarzyszenia na kleryków nie będą mogli sami ani nawet przez innych prosić przełożonych o to, by zostali skierowani do jakiegokolwiek ze święceń niższych czy wyższych, lecz ze świętym spokojem czekać będą, dopóki nie zostanie im to zlecone przez samych przełożonych.

[12e] 8. Kto został przyjęty do Stowarzyszenia na brata, nie będzie mógł prosić o przyjęcie do stanu duchownego, lecz każdy niech się oddaje służbie Bożej w pełnieniu tych obowiązków, jakie są właściwe jego stanowi.

9. Wreszcie dla sumiennego zachowywania tych Reguł niech wszyscy przy pomocy Bożej oddalają od siebie wszelkie lekkie czy ciężkie pokusy nieuporządkowanej ambicji. Jeżeli zaś ktoś czuje się w tym kuszony, niech z pokorą poprosi przełożonego o wyznaczenie niskiego i pogardzanego zajęcia jako środek na leczenie swej niemocy duchowej[556].

[13] Rozdział 7 O wytrwaniu

„Żaden, co przykładając rękę do pługa, wstecz się ogląda, nie nadaje się do Królestwa Bożego” [por. Łk 9, 62]

[13a] 1. Pan nasz Jezus Chrystus nie ograniczył się do nauczania tych, co chcą być Jego uczniami, że nikt nie nadaje się do Królestwa Bożego, kto przestaje dążyć do raz podjętego dobra, ale zechciał jeszcze tę niebieską naukę potwierdzić swym przykładem, i to tak dalece[557], że kiedy w agonii znajdował się na krzyżu, to choć kaci ośmielili się mówić do Niego: Si Filius Dei es, descende de cruce[558], On właśnie, przeciwnie, chciał umrzeć. Dlatego i my, chcąc Go jakoś naśladować, powinniśmy żyć i umierać na mistycznym krzyżu życia w Stowarzyszeniu, trwając na nim aż do śmierci. A ponieważ pewne rzeczy należy pełnić innych zaś się wystrzegać, przeto w celu wyrobienia w nas właściwych dyspozycji do otrzymania daru wytrwania, trzeba będzie czynić, co na stępuje:

[13b] 2. Wszyscy winni dokładnie i starannie przestrzegać świętych Reguł i Konstytucji, nie lekceważąc żadnej, choćby się wydawała im mało ważna; albowiem na skutek nieliczenia się z drobnymi zaniedbaniami wpada się kolejno w większe, i w ten sposób zmierza się ku utracie cennego powołania Bożego.

3. Zapewnia nas Pan nasz Jezus Chrystus, że nikt nie może być Jego uczniem [por. Łk 14, 26], a tym mniej może wytrwać w postępowaniu za Nim, jeżeli nie wyzbędzie się nieuporządkowanego przywiązania do krewnych, a także do swego życia. Toteż wszyscy powinni wykorzenić w sobie wszelkie nieuporządkowane przywiązania do krewnych i przyjaciół, miłując ich wyłącznie według zasad ładu miłości, każącego uwzględnić węzły pokrewieństwa i chrześcijańskiej przyjaźni[559].

[13c] 4. Ponieważ nie wystarczy wyzuć się raz z nieuporządkowanych przywiązań, jeżeli nie unika się potem okazji prowadzących nas do przyjęcia ich na nowo, dlatego wszyscy będą unikać przestawania z osobami świeckimi, z którymi rozmawiać będzie można jedynie za zgodą przełożonego lub w związku z pełnieniem kapłańskiej posługi, podejmowanej z jego błogosławieństwem.

5. Z tegoż powodu zabrania się wszystkim udawać się bez zgody przełożonego do jakichkolwiek domów zamieszkałych tak przez osoby świeckie jak zakonne, a także do innych świętych ustroni naszego Stowarzyszenia, o ile takowe znajdują się w tym samym mieście.

[13d] 6. Nikt nie podejmie żadnego rodzaju zobowiązań na rzecz jakichkolwiek osób, a także nie uda się do publicznych instancji lub urzędów bez uzyskania uprzednio zgody przełożonego. Przełożony zaś będzie bardzo ostrożny, wyrażając zgodę tylko bardzo rzadko, w wypadku prawdziwej potrzeby, w tych bowiem sprawach należy raczej poprosić jaką pobożną osobę z zewnątrz, by zechciała wystąpić w naszym imieniu.

Niech nikt nie mówi osobom z zewnątrz o tym, co zaszło w naszych świętych ustroniach ani niech się z nimi nie dzieli sprawami dotyczącymi urządzeń, Reguł czy Konstytucji Stowarzyszenia lub też zarządzeń przełożonych.

Niech nikt nie zasięga rady u osób z zewnątrz bez zgody przełożonego.

[13e] 9. Wszelkie pokusy, szczególnie przeciw świętemu powołaniu, niech wyjawiają wszyscy wyłącznie ojcu duchownemu, lub też przełożonemu, wykonując pokornie i ochoczo to, co im oni polecą.

10. Niech każdy w pokornych modłach prosi często Pana o łaskę wytrwania w przekonaniu, że bez kornej i wytrwałej modlitwy na nic się zdadzą wszelkie nasze przemyślne starania.

[14] Rozdział 8 O sprawach duchowych

„Zawsze należy się modlić i nie ustawać” [por. Łk 18, 1]

[14a] 1. Pan nasz Jezus Chrystus wiódł życie modlitwy. Ponieważ modlitwa stanowi środek do osiągnięcia ścisłego zjednoczenia z Bogiem, przeto Boski nasz Odkupiciel, pragnąc zawsze obsypywać nas skarbami swych łask oraz uczynić nas we wszystkim podobnymi Sobie, zostawił nam przykazanie świętej modlitwy, a co więcej, powiedział że trzeba się zawsze modlić, a nigdy nie ustawać. Toteż wszyscy członkowie Stowarzyszenia powinni korzystać z przykładu i z przykazania naszego Boskiego Odkupiciela i troszczyć się o to, by praktyce świętej modlitwy oddawać się z całą możliwą pilnością. Dlatego każdy[560] chcący przyłączyć się do Stowarzyszenia, po akcie formalnego wstąpienia odprawi święte miesięczne lub przynajmniej dziesięciodniowe ćwiczenia[561]. W tym też czasie odprawi spowiedź generalną przed kapłanem naszego Stowarzyszenia, by przysposobić się lepiej do życia Bożego zgodnego z duchem [tegoż] Stowarzyszenia. Gdyby ktoś w tej sprawie odczuwał opory, niech zważy, że tego rodzaju odraza jest sprawką szatana, który przez podszepty pychy chciałby go zniszczyć, a przynajmniej pozbawić owoców pokory okazywanej przez spowiadanie się u kapłana Stowarzyszenia. A choćby był uprzednio bardzo wielkim grzesznikiem, niech zważy na to, że im bardziej się uniża, tym wyżej jest ceniony przez Boga i przez Jego sługę.

[14b] 2. Niech wszyscy poświęcą określoną ilość czasu sprawom duchowym i niech się starają wykonywać je z żarliwością, dokładnością i pokorą[562].

3. Niech wszyscy starają się pilnie o szlachetną intencję nie tylko ogólnie przy obowiązkach swego stanu, ale również przy poszczególnych czynnościach, troszcząc się o wykonywanie ich jedynie dla chwały Bożej i dla spełnienia we wszystkim najświętszej woli Boga; niech je również wykonują dla wszystkich tych celów, na jakie wskazują święte Reguły i Konstytucje[563].

[14c] 4. Niech wszyscy odprawiają spowiedź przynajmniej dwa razy w tygodniu[564], w wigilię zaś głównych świąt i w dni świąteczne przystępują do Komunii św., podobnie jak w czwartki, niedziele i pierwsze piątki każdego miesiąca na cześć Najśw. Serca Jezusowego[565], w uroczyściej obchodzone święta Najśw. Maryi Panny[566] i św. Apostołów, w dni dedykacji i Patrona własnego kościoła, a za pozwoleniem ojca duchownego — jeszcze częściej. Księża odprawią Mszę św. codziennie, o ile nie zajdzie uzasadniona przeszkoda.

[14d] 5. Każdy odprawi co dzień półgodzinne mniej więcej czytanie duchowne z książki o treści ascetycznej, wyznaczonej przez ojca duchownego, księża zaś i klerycy przeczytają też w kolejnym porządku rozdział na zmianę: raz ze Starego, to znów z Nowego Testamentu. Poleca im się nosić zawsze ze sobą Nowy Testament i dziełko o naśladowaniu Jezusa Chrystusa Kempisa, by to czytać często, również w każdym wolnym momencie w ciągu dnia, szczególnie gdy ktoś znajduje się w sytuacji czekania na przyjęcie ze strony przełożonego lub jakiejś osobistości. A ci, co czynić to będą z uwagą, będą błogosławieni przez Pana naszego Jezusa Chrystusa.

[14e] 6. Wszyscy codziennie uczestniczyć będą nabożnie we Mszy św., a w dni świąteczne wysłuchają dwu: jednej na przygotowanie, drugiej na dziękczynienie po Komunii św. Podobnie ci, których nie wstrzymują prace kapłańskie czy obowiązkowe zajęcia, wezmą udział w kazaniach i w innych ćwiczeniach pobożności, jakie będą miały miejsce w kościele świętego ustronia przez nich zamieszkałego.

[14f] 7. Wszyscy poświęcą każdego dnia na modlitwę myślną jedną godzinę rano i pół godziny [?] wieczorem[567] ; odprawią też trzy rachunki sumienia [z których] dwa szczegółowe (pierwszy z postępu w danej cnocie lub z wykorzeniania jakiejś wady, drugi z przestrzegania świętych Reguł), trzeci wreszcie, ze wszystkich czynności dnia. W dwu jednak pierwszych rachunkach szczegółowych rzucą okiem na swe postępowanie od chwili rannego wstania do pierwszego rachunku i od pierwszego rachunku do drugiego[568].

8. Zabrania się wszystkim i w jakichkolwiek okolicznościach odprawiania spowiedzi bez wyraźnego pozwolenia przed kapłanem spoza naszego Stowarzyszenia, wyjąwszy wypadki, gdy ktoś znajduje się w drodze albo za pozwoleniem przełożonego przebywa poza naszymi ustroniami[569].

[14g] 9. Raz w roku wszyscy odprawią rekolekcje przez czas, jaki wedle metody ustalonej w Konstytucjach określi przełożony[570], i zdadzą ojcu duchownemu sprawą ze stanu swego sumienia.

10. Raz w miesiącu, w dniu wyznaczonym, każdy zda sprawę ojcu duchownemu ze stanu swego sumienia i w tym samym dniu odprawi miesięczną odnowę ducha.

[14h] 11. Wszyscy z pilnością i pobożnością brać będą udział w ascetycznych zebraniach, urządzanych co tydzień bezpośrednio przed kapitułą oskarżania się z win[571]. Mają one zdążać do wdrażania wszystkich do życia doskonałej ofiary, do zaparcia się samego siebie i do potęgowania praktyki wszystkich tych cnót, które są właściwe naszemu świętemu Instytutowi. Natomiast bracia pomocnicy, w dniu wyznaczonym przez przełożonego, będą z całą pilnością uczestniczyć w nauce katechizmu, która będzie się odbywać raz w tygodniu mniej więcej w czasie jednej godziny.

[14i] 12. Co tydzień, w dwu osobnych dniach wyznaczonych przez rektora domu, będą urządzane kapituły oskarżania się z win oraz zwracania uwagi na błędy; w tych zebraniach uczestniczyć powinni wszyscy[572]. Gdyby ktoś świadomie popełnił jakiś błąd, uda się do rektora, by oskarżyć się z winy, a jeżeli ten uzna to za wskazane, [winny] zrobi to publicznie, w refektarzu. W refektarzu też wyzna swą winę każdy, kto choćby przez nieuwagę zniszczył lub zgubił jakikolwiek przedmiot.

13. Na wymierzanie pokut i nadzwyczajnych[573] umartwień ciała, których nie wolno podejmować nikomu na własną rękę, potrzebna jest zgoda ojca duchownego; [ten udzieli jej] uwzględniając siły i potrzeby duchowe członka.

[14j] 14. Wszyscy zachowają post w piątki każdego tygodnia na pamiątkę męki Pana naszego Jezusa Chrystusa, jak również w wigilie głównych świąt Najśw. Maryi Panny i św. Apostołów, a we wszystkie środy powstrzymają się od mięsa na cześć Matki Bożej Karmelitańskiej. W okresie wielkopostnym nie będzie można korzystać z dyspensy udzielanej od postu w diecezjach, gdzie członkowie przebywają, chyba za zezwoleniem Generała i w zakresie przezeń ustalonym[574].

15. By pokarm cielesny łączyć z duchowym, we wszystkich świętych ustroniach w czasie posiłków będzie się zawsze czytało książkę ascetyczną — i nie będzie się od tego udzielało nigdy dyspensy.

16. Wchodząc do świętego ustronia i wychodząc, każdy klęcząc odmówi modlitwy przyjęte w Stowarzyszeniu[575].

[14k] 17. Dla większego pożytku duchowego i dla ćwiczenia się w pokorze niech wszyscy ze spokojem przyjmują to, że błędy ich znane spoza spowiedzi wyjawia się przełożonemu[576]. Temu, który wyjawił błędy swego współbrata, przełożony każe odmówić jedno „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” dla duchowego postępu obydwu; współbrata zaś, który błąd popełnił, napomni z miłością i gorliwością, nakładając nań umiarkowaną pokutę.

18. W duchu wzajemnej miłości niech się starają zwracać sobie wzajemnie uwagę na dostrzeżone u drugiego wady. Niech każdy wypowiada czy przyjmuje uwagę w duchu pokory i miłości. Kto zaś uwagę zwraca, niech pamięta na słowa Pana naszego Jezusa Chrystusa: Źdźbło w oku swego brata widzisz, a belki w swym oku nie widzisz?[577]

[14l] 19. W odniesieniu do obowiązków skromnych i niskich niech będą gotowi do przyjęcia tych, do których większą czują niechęć, szczególnie gdyby im takie były zlecone przez przełożonych. Dlatego to i księża, i klerycy będą usługiwać do stołu i [pomagać] w kuchni; będą się też ćwiczyć w innych upokarzających zajęciach, stosownie do uznania przełożonych.

20. Gdyby kto wiedział o jakichś pokusach innych współbraci, niech powiadomi o tym ojca duchownego lub przełożonego, by kuszonemu mogli udzielić tych pomocy duchowych, które są niezbędne do przezwyciężenia pokusy.

[14ł] 21. Wszyscy obchodzić będą oktawę Epifanii, odprawiać dziesięciodniowe przygotowanie do Zielonych Świątek, oktawę Bożego Ciała, nowennę przed Bożym Narodzeniem, nowenny przed głównymi świętami Najśw. Dziewicy, przed świętem dedykacji św. Michała Archanioła, św. Józefa, ścięcia św. Jana Chrzciciela, św. Apostołów; niech też poświęcą miesiąc maj Najśw. Maryi Pannie, a miesiąc czerwiec Przenajdroższej Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa[578].

22. Zaleca się korzystać często ze wzbudzania aktów strzelistych kierowanych do Boga, szczególnie gdy słyszy się bicie zegara czy głos dzwonu[579].

[15] Rozdział 9 O przestrzeganiu świętych Reguł i Konstytucji

„A nad wszystkimi, którzy się tego prawidła trzymają, pokój i miłosierdzie” [por. Ga 6, 16]

[15a] 1. Święty Paweł Apostoł wyprasza pokój i miłosierdzie Boże dla tych wszystkich, którzy kierować się mają jego wskazówkami. Otóż nie ma nikogo, kto cieszyłby się prawdziwym pokojem dzieci Bożych, jeśliby nie przestrzegał Reguł własnego świętego Instytutu. Wszyscy przeto członkowie Stowarzyszenia dla radowania się prawdziwym pokojem dzieci Bożych oraz dla uzyskania obfitych zmiłowań Ojca Niebieskiego, jako dzieci Boże rozpoznające w świętych Regułach i Konstytucjach wolę swego Niebieskiego Ojca, będą je w każdym szczególe zachowywać zawsze z miłością i zgodnie z duchem naszego świętego Instytutu. Dlatego:

[15b] 2. Wszyscy będą mieć w bardzo wielkim poszanowaniu święte Reguły i Konstytucje, uważając je za środek dany nam przez Boga dla osiągnięcia takiej doskonałości, jaka przystoi naszemu świętemu powołaniu.

3. Raz w miesiącu wszyscy czytać będą święte Reguły lub słuchać będą ich czytania, aby coraz głębiej wnikały w ich świadomość i aby były coraz dokładniej przez nich przestrzegane. W tym też celu będą odczytywane w refektarzu w pierwsze dni każdego miesiąca, wyjąwszy uroczyste święta; każdy też będzie miał u siebie odpis wyciągu z nich.

[15c] 4. Przed wieczerzą każdy zbada swe sumienie w sprawie przestrzegania świętych Reguł, a uznawszy się winnym, sam nałoży sobie odpowiednią pokutę.

Przy sakramentalnych spowiedziach [członkowie] będą się oskarżać z uchybień popełnionych przeciw świętym Regułom i Konstytucjom, uważając to za środek do osiągnięcia wysokiej doskonałości.

Przy prywatnych spotkaniach i sprawozdaniach, jakie składa się ojcu duchownemu, niech każdy mówi o brakach i o tym, jak by lepiej zapewnić zachowywanie świętych Reguł i Konstytucji.

[15d] 7. Kto z jakiegokolwiek powodu spóźni się na wspólne ćwiczenia, niech na klęczkach poprosi przełożonego o błogosławieństwo[580], pozostając w tej pozycji tak długo, dopóki nie otrzyma znaku od tegoż [przełożonego]. Nikt też, nie mając słusznej przeszkody, niech nie przychodzi do stołu w drugiej kolejce; toteż gdyby ktoś miał przeszkodę przy początku pierwszej, przyłączy się nawet po jej rozpoczęciu, a to w celu skorzystania z czytania duchownego.

8. Gdyby ktoś bez przeszkody wypływającej z posługi duchownej czy z jakiego zadania nałożonego przez przełożonego nie wziął udziału w jakimś akcie wspólnoty, poda temuż przełożonemu powody; a gdyby ten nie uznał za właściwe zarządzić inaczej, opuszczone ćwiczenia duchowne przeniesie się na inny czas.

[16] Rozdział 10 O milczeniu

„A owocem sprawiedliwości będzie cisza” [por. Iz 32, 17]

[16a] 1. Wszyscy zgodnie z naszym świętym powołaniem powinniśmy w Stowarzyszeniu się starać o zdobycie doskonałości ewangelicznej. A ponieważ jednym z głównych środków do jej osiągnięcia jest duch modlitwy, którego zwyczajnie nie da się w sobie ani wyrobić, ani zachować, ani pomnażać bez zachowywania milczenia, stąd [wynika, że] dla dojścia do ściślejszego zjednoczenia z Bogiem doskonałe przestrzeganie świętego milczenia jest tak niezbędne, jak niezbędna jest modlitwa. Dlatego z miłości do Pana naszego Jezusa Chrystusa wszyscy naśladować Go będą również w świętym milczeniu, zachowując przynajmniej to, co następuje:

[16b] 2. Poza czasem rekreacji i wykładów oraz poza tym, co trzeba koniecznie powiedzieć przy spełnianiu danych zajęć, należy tak przestrzegać milczenia, by wtedy, gdy tego wymaga konieczność czy oczywisty pożytek, mówiło się tylko jakby w przelocie, oszczędnie w słowach i przyciszonym głosem[581].

3. Gdy ktoś musi rozmawiać z członkiem wspólnoty lub z osobami z zewnątrz przez czas dłuższy[582], niech to czyni za pozwoleniem przełożonego i w miejscu przezeń wyznaczonym.

[16c] 4. By nie zakłócać ogólnego milczenia, wszyscy dokładać będą starań, by tak przy chodzeniu, jak przy otwieraniu i zamykaniu drzwi nie robić hałasu.

5. W zakrystii nie należy mówić [inaczej], jak tylko głosem przyciszonym i wtedy, gdy wymagają tego pilne potrzeby zakrystii. W kościele zaś nie należy rozmawiać, jak tylko w wypadku prawdziwej konieczności, odpowiadając raczej skinieniem niż słowem, o ile to wystarczy w danej potrzebie[583].

6. Dalej, w czasie Mszy św., konferencji duchownej czy w czasie aktów wspólnoty nie będzie się można odzywać do nikogo, chyba w razie pilnej potrzeby; lecz wtedy trzeba to zrobić w paru słowach i głosem przyciszonym, a najlepiej byłoby posłużyć sią znakiem, jeśli to wystarczy.

[16d] 7. Wyjąwszy tych, którzy dla dostatecznie ważnej racji mają zezwolenie przełożonego, niechaj nikt nie rozmawia z postulantami i nowicjuszami. A dotyczy to również studentów z różnych wydziałów, którzy nie będą mogli rozmawiać nawet pomiędzy sobą.

8. Pogrążą się w ścisłe milczenie po usłyszeniu głosu dzwonka danego na znak milczenia dziennego czy nocnego i będą tak trwać aż do ukończenia pierwszych ćwiczeń wspólnoty; w tym zaś czasie, poza wypadkiem konieczności, nie będą rozmawiać nawet z rektorem[584].

[16e] 9. Dla zachowania milczenia i zjednoczenia z Bogiem wszyscy księża i klerycy, przechodząc z jednego miejsca świętego ustronia na drugie, będą odmawiać zawsze głosem dającym się słyszeć przez drugich (aby nikt nie dał się pokonać niedbalstwu) Psalm (116) Laudate Dominum omnes gentes itd. i Psalm (50) Miserere mei Deus itd.[585], albo inny Psalm czy pobożną modlitwę własnego wyboru. Bracia zaś pomocnicy będą odmawiać „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu”, czy inne modlitwy lub akty strzeliste, odpowiednio do swej pobożności[586].

10. W ogólności niech każdy mówi przyciszonym głosem czy to w sypialniach, czy w pokojach, a także w pracowniach; a to samo powinno się stosować przy chorych, gdy wypadnie ich odwiedzić.

[17] Rozdział 11 O skromności

„Skromność wasza niech będzie znana wszystkim ludziom” [por. Flp 4, 5]

[17a] 1. Powinniśmy naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa również w [Jego] skromności, bo skoro św. Paweł Apostoł zalecał ją wszystkim tak, by jaśnieli nią w obliczu wszystkich ludzi [por. Flp 4, 5], to w o wiele większym stopniu powinno się to przejawiać w nas, którzy stosownie do wzniosłego naszego powołania mamy w Kościele Bożym jako kapłani zajmować miejsce Pana naszego Jezusa Chrystusa w podejmowaniu przecennych dzieł na większą chwałę Bożą i ku wiecznemu zbawieniu dusz; bracia zaś pomocnicy wedle możliwości swego stanu mają też z tym współpracować.

Dlatego, z ufnością pokładaną w Bogu, powinniśmy wyobrażać sobie, że widzimy w wierze wewnętrzną skromność Pana naszego Jezusa Chrystusa, aby choć trochę zrozumieć, jaka była zewnętrzna Jego skromność w pięciu zmysłach Jego Najświętszego Ciała, w Jego postępowaniu na zewnątrz i aż do Jego ubioru włącznie: wszystko tam tchnące statecznością bez przygniatającej powagi, wesołością bez smutku, uprzejmością bez niestosownej poufałości, pokorą, łagodnością, prostotą, serdecznością bez nieopanowania, słowem: wszystkim tym, co pobudza do skruchy, buduje, porywa serca ku Bogu. I dlatego:

[17b] 2. Niech się wszyscy starają o to, by w swych zewnętrznych czynnościach jaśnieli pokorą połączoną z postawą radosną i skromną zarazem, tak by budować ludzi, z którymi przyjdzie im przestawać.

3. Niech dla zachowania skupienia trzymają zwykle oczy spuszczone, bez zwracania ich z ciekawości w tę czy ową stronę, szczególnie w kościele, przy stole i przy każdej czynności publicznej.

[17c] 4. Głowy nie powinno się obracać na wszystkie strony, lecz ma się ją trzymać prosto, bez przechylania na prawo i lewo[587].

5. Niech się starają na twarzy okazywać raczej święte wesele, znamionujące pogodę i pokój ducha, wystrzegając się zawsze smutku czy innego mniej stosownego uczucia.

[17d] 6. Ręce niech trzymają spokojnie i przyzwoicie ułożone; niech nie wymachują nimi nigdy i niech nie trzymają ich w kieszeniach, a kiedy siedzą, niech trzymają nogi bez krzyżowania, prawie złączone[588].

7. Chodzić powinni z umiarem, bez zbytniego pośpiechu, chyba że zachodzi pilna konieczność; będą przy tym układni, nie opierając się bez potrzeby jeden o drugiego

[17e] 8. Udając się na ćwiczenia wspólnoty i wracając z nich, aby nie było w tym zamieszania, niech idą jeden za drugim lub para za parą[589].

9. Wychodząc na zewnątrz, jeśli są w większej liczbie, niech wedle wskazówki rektora idą po dwóch lub po trzech[590], lecz zazwyczaj lepiej jest, by chodzili w trójkę.

[17f] 10. Będą się wystrzegać gadatliwości, zbyt głośnego czy zbyt szybkiego mówienia, a także nieumiarkowanego i niestosownego śmiechu.

11. Na koniec winniśmy naśladować skromność Pana naszego Jezusa Chrystusa nie tylko wtedy, gdy jesteśmy widziani przez ludzi, ale także kiedy jesteśmy sami, tylko w obecności Boga i świętego naszego Anioła Stróża, w pokoju czy gdziekolwiek.

[18] Rozdział 12 O wspólnych obowiązkach wobec przełożonych

„A był im poddany” [por. Łk 2, 51]

[18a] 1. Pan nasz Jezus Chrystus, choć jako Bóg, niezależny jest z samej swej istoty, to jednak dla naszego zbawienia i dla dania nam przykładu stał się zależnym od Najśw. Maryi, Matki swojej najczystszej, jak i od św. Józefa, swego mniemanego ojca — obydwojga ludzi ubogich i w oczach ludzkich bardzo niskiego stanu; z niepojętą też doskonałością wykonywał w całym najświętszym swym życiu wszystkie obowiązki i powinności poddaństwa. Toteż i my wszyscy, ufni w Jego łaskę, winniśmy naśladować Go zawsze i z całą doskonałością, wypełniając wszystkie nasze obowiązki wobec przełożonych. Dlatego:

[18b] 2. Spotykając przełożonych, każdy pozdrowi ich pokornie; wszyscy zaś pozdrawiać się będą wzajemnie, z tym, że podwładni uprzedzą zwierzchników.

3. Niechaj nikt nie wypytuje się z ciekawości o sprawy należące do zarządu świętego ustronia czy Stowarzyszenia wyjąwszy tych, do których to należy z racji piastowanego urzędu; każdy zaś niech z całym zaufaniem czeka na to, by był tak kierowany, jak by kierował nim sam Bóg.

[18c] 4. Dopatrując się w przełożonym Boga, wszyscy przy wychodzeniu i przy powrocie do świętego ustronia stawią się przed rektorem, a w razie nieobecności przed jego zastępcą, i klęcząc poproszą go o błogosławieństwo.

5. W rozmowie z rektorem będą się doń zwracać tytułując go: „Ojcze” lub: „Wasza Ojcowska Wielebność”[591], a to dla obudzenia zaufania i dla synowskiej uległości w Jezusie Chrystusie.

[18d] 6. Gdy ktoś od jakiegokolwiek przełożonego otrzyma napomnienie, [to] by usposobić się do otrzymania łaski skorzystania z niego, niech klęcząc odmówi po cichu „Zdrowaś Maryjo”, niech z pokorą i uległością wysłucha zwierzchnika i niech mu nie przerywa.

7. W razie gdy na prośbę o coś odpowiedź odmowną da jeden przełożony, niech [członek] nie omawia jej z drugim bez ujawnienia odpowiedzi pierwszego, niższego czy wyższego; i wyłuszczy też powody odpowiedzi odmownej.

[18e] 8. Kto by nie mógł wykonać jakiego zadania, niech w porę powiadomi o tym przełożonego,, by ten mógł zaradzić.

9. Niech nikt nie podejmuje umartwień publicznie ani nie wygłasza kazania bez zgody przełożonego[592]. Co do głoszenia słowa Bożego wyjątek stanowi nieprzewidziany wypadek, w którym w chwilowym braku wyznaczonego kaznodziei byłby wezwany jeden z naszych, upoważniony do głoszenia kazań i mający już w tym wprawę, by zastąpić nieobecnego.

[19] Rozdział 13

O powinnościach wobec siebie samego i o innych wspólnych obowiązkach

,,Ja mam wykonywać sprawy Tego, który mnie posłał, póki jest dzień. Nadchodzi noc, gdy nikt nie będzie mógł działać” [por. J 9,4]

[19a] 1. W życiu obecnym nie zdołamy nigdy docenić niezmierzonej wartości każdego odcinka czasu darowanego nam przez Boga. Bo przecież wszystkie chwile życia, jakich w miłosierdziu swym nam użycza, stanowią tyleż nieprzeliczonych darów o nieskończonej wartości, które powinniśmy wykorzystać dla dobra naszych dusz, aby dokonać najwyższej, niepojętej i nieprzemijającej sprawy szczęśliwej wieczności.

[19b] Abyśmy korzystali z bezcennego daru czasu, Pan nasz Jezus Chrystus raczył dać nam przykład dobrego z niego korzystania. Zapewnia nas, że pracował przez całe swe życie, i ostrzega, że zbliża się noc, czyli śmierć, po której nikt już nie będzie mógł pracować na rzecz swej duszy. Toteż powinniśmy wykorzystać wszystkie ułamki czasu użyczanego nam przez Pana dla zdobywania wielu zasług i dla większego uświęcania siebie. Dlatego:

[19c] 2. Niech wszyscy odnawiają często[593] szczerą intencję przy każdej czynności i niech zajmują się stale czymś pożytecznym: ćwiczeniami duchownymi, studiami, ręcznymi pracami czy pełnieniem świętej posługi. A gdyby ktoś po wypełnieniu swego obowiązku pozostał bez jakiegoś zajęcia, niech idzie do przełożonego, który mu powie, co ma robić[594]

3. Oddający się studiom powinni bardzo często rozmawiać po łacinie, zarówno na naukowych zebraniach, jak podczas zajęć szkolnych[595].

[19d] 4. Niech nikt nie śpi przy oknie otwartym ani bez górnej i dolnej bielizny[596].

5. Niech się każdy stara o zachowanie wzorowej czystości w ubiorze i w przedmiotach oddanych mu do własnego użytku, wystrzegając się przy tym przesady i sztuczności.

6. Wszyscy będą utrzymywać w dobrym porządku pokój wraz ze wszystkimi innymi powierzonymi sobie rzeczami.

[19f] 7. Niech nikt nie opuszcza pokoju, nie ubrawszy się wprzód należycie. Dlatego [członkowie] na terenie świętego ustronia nosić będą na sobie biret, pas, kołnierzyk i obuwie; wychodząc zaś [na zewnątrz] będą się wystrzegać noszenia płaszcza na ramieniu i wkładania na głowę kapelusza bez prawdziwej potrzeby, zanim opuszczą furtę[597]

8. Ze względu na zdrowie, na wstrzemięźliwość i na dobry przy kład nikt poza domem nie będzie przyjmował posiłku ani napoju be; pozwolenia przełożonego[598], który go nie udzieli bez prawdziwej potrzeby i bez budującego powodu.

[19g] 9. Kto czuje się znacznie gorzej, niż jest to w zwyczajnym stanie jego zdrowia, niech o tym powiadomi rektora lub sanitariusza[599] a nikt bez pozwolenia przełożonego niech nie przyjmuje jakiegokolwiek lekarstwa, nie wzywa lekarza i nie szuka u niego porady[600].

Zaraz po wstaniu niech każdy przykryje swe łóżko, w porze zaś zwyczajnej niech je uporządkuje, podobnie jak ł pozostałe rzeczy[601].

Wszyscy przynajmniej raz w tygodniu[602] niech pozamiatają pokój. Wyjątek stanowią ci, którzy zdaniem przełożonego potrzebują pomocy z uwagi na wyjątkowo ważne zajęcia lub też na fizyczną niedyspozycję[603].

[19h] 12. Niech ze świętego ustronia nikt nie wychodzi, jak tylko w porze i z towarzyszem według decyzji rektora.

Prosząc rektora o pozwolenie na udanie się gdziekolwiek lub na odwiedzenie jakiejś osoby, powinien każdy powiedzieć, w jakim celu ma wyjść; i jeszcze tego samego dnia niech zreferuje rektorowi to, co — jak się domyśla — chciałby on wiedzieć i czego wymagać będzie sama natura rzeczy.

Przy wchodzeniu czy wychodzeniu ze świętego ustronia nie powinno się dzwonić ani mocniej, ani natarczywiej niż wypada; a nikt nie wychodzi czy wchodzi inaczej, jak przez drzwi [ustronia] zwykle używane.

Kto znajduje się poza domem, niech wraca do świętego ustronia przed nocą i niech bez pozwolenia rektora nie wychodzi, zanim nie zacznie się dzień.

[19i] 16. Jeżeli ktoś w czasie podróży przechodzi przez miejscowość w jakiej znajduje się święte ustronie Stowarzyszenia, niech się nie zatrzymuje gdzie indziej, lecz pozostanie poddany we wszystkim posłuszeństwu wzglądem miejscowego przełożonego, podobnie jak inni mieszkańcy tego ustronia; a gdyby ktoś przyszedł w celu załatwiania spraw, nie będzie ich załatwiał inaczej, jak tylko zgodnie z radą i wskazówkami tegoż przełożonego[604].

17. Żaden z braci pomocników niech bez wyraźnej zgody Generała nie uczy się czytać czy pisać ani niech nie studiuje żadnej gałęzi wiedzy[605].

[19j] 18. Niech każdy wystrzega się mówienia o sobie tego, co mogłoby schlebiać jego miłości własnej[606] ; wiadomości zaś ze świata nie powinno się opowiadać bez powodu i korzyści duchowej.

Wszyscy będą pilnie unikać podejmowania się roli opiekunów, pełnomocników do prowadzenia interesów, wykonawców testamentowych, pośredników w sprawach małżeńskich, czy [roli] ojców chrzestnych, a także jakichkolwiek spraw świeckich.

Wszyscy, nie zaniedbując pielęgnowania języka ojczystego, nauczą się języka kraju, w którym przebywają[607].

[20] Rozdział 14 O obowiązkach względem innych

„Jeden drugiego brzemiona dźwigajcie, a tak wypełnicie zakon Chrystusowy” [por. Ga 6, 2]

[20a] 1. Najtrudniejszą w życiu wspólnym rzeczą jest zachowanie wzajemnej miłości, toteż Pan nasz Jezus Chrystus przebywając wśród Apostołów swoich stał się dla wszystkich wzorem owej cierpliwej miłości [por. 1 Kor 13, 4], z jaką jeden ma znosić wady drugiego (choć On był wolny od wad). Stąd też, jeżeli wszyscy obciążeni jesteśmy naszymi wadami, i to większymi niż nam się wydaje, o ileż więcej powinniśmy znosić usterki innych ludzi, by we wszystkim i zawsze naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa. A ponieważ przejawy tego, co stosowne, oraz formy tzw. dobrego wychowania są z punktu widzenia chrześcijańskiego jednocześnie obowiązkami miłości, przeto mamy nie tylko z cierpliwością znosić cudze usterki, ale prócz tego powinniśmy w stosunku do wszystkich pełnić obowiązki chrześcijańskiej grzeczności. A zatem:

[20b] 2. Niech się nikt nie miesza do obowiązków ani niech nie wchodzi do cudzego pokoju czy do wspólnych pracowni bez szczególnego lub ogólnego pozwolenia przełożonego; niech też nie otwiera drzwi, póki nie zapuka i usłyszy: „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”, co ma się powtórzyć i przy wyjściu; drzwi zaś pokoju mają być otwarte, gdy [członkowie] znajdą się tam razem.

Niechaj nikt nie wydaje innym jakichkolwiek rozkazów ani niech nikogo nie karci, chyba że jest do tego upoważniony przez przełożonego[608].

Odwiedzający za zgodą rektora chorych świętego ustronia niech rozmawiają głosem przyciszonym i niech mówią o tym, co [złożonych niemocą] może rozweselić i pocieszyć, obecnych zaś budować w Panu[609].

[20c] 5. Niech nikt ze znajdujących się w refektarzu nie odkrywa głowy przed kimś z naszych, chyba że chodzi o rektora; kiedy zaś, przy stole, zabraknie czegoś sąsiadowi, siedzący bliżej niech da znak usługującemu, wskazując gestem na to, czego brakuje[610].

6. Wychodzący zaznaczą to przy swoim imieniu na tabliczce umieszczonej przy furcie; powiadomią furtiana, dokąd idą, gdy to potrzebne albo gdy musi się iść zaraz ze spowiedzią do chorego, któremu się pogorszyło, albo z innego słusznego powodu[611].

[20d] 7. Gdy nadarzy się sposobność, niech każdy dokłada starań, by wedle możliwości swego stanu pobożnym słowem naprowadzać bliźnich do lepszego życia oraz by radą i perswazją zachęcać ich do dobrych uczynków, szczególnie zaś do spowiedzi świętej.

Niech się wszyscy wystrzegają takiej uczuciowej postawy, która zwykła skłaniać członka jednego narodu do słuchania czy mówienia źle o drugim. Dlatego niech nikt nie wszczyna rozmów na temat wojen pomiędzy chrześcijańskimi władcami, chyba, by się modlić, bez stronniczego nastawienia w stosunku do jednego czy drugiego[612].

O pobożnych instytutach istniejących w Kościele niech każdy mówi tylko dobrze; o naszym zaś najmniejszym Stowarzyszeniu niech się nie wypowiada w tym sensie, by stawiać je wyżej niż inne [instytuty].

[20e] 10. Nasi [członkowie] nie powinni akceptować różnych doktryn, ani w słowie mówionym, ani pisanym w książkach czy czasopismach; te zaś nie będą mogły być drukowane bez wyraźnego zezwolenia Przełożonego generalnego, który według swego uznania wyrazi zgodę na piśmie.

11. Niech wszyscy w miarę możliwości unikają różnicy zdań również w rzeczach z dziedziny praktyki; niech też nikt z uszczerbkiem dla miłości nie obstaje uparcie przy swym zdaniu.

[20f] 12. Wszyscy będą wzajemnie okazywać sobie wielki szacunek i będą z sobą przestawać z całą uprzejmością i serdecznością, wystrzegając się jednak na wszelki sposób wyłącznych przyjaźni, jako ruiny wspólnej miłości.

13. W przestawaniu z sobą niech się wszyscy pilnują przed jakimkolwiek objawem naprzykrzania się, okazywania złego humoru czy odczucia doznanej od kogokolwiek urazy; podobnież nie będą urażać innych, ani słowem, ani czynem, ani jakimkolwiek innym sposobem.

[20g] 14. Dla zachowania wzajemnego szacunku wszyscy przy zwykłym odnoszeniu się do księży i do kleryków o wyższych święceniach będą używali tytułu: „Wasza Wielebność”, by powiększać cześć wobec wyższych święceń; do kleryków i braci pomocników będzie się mówiło: „Wasza Miłość”, przyjmując za przejaw miłości to, co każdy czyni w zakresie swego obowiązku[613].

15. Nikt nie tknie, nawet w nieznacznej mierze, dobrej sławy bliźnich, zwłaszcza zaś przełożonych, a tym bardziej niech się nie waży poddawać krytyce jakiegokolwiek [przepisu] Reguły czy Konstytucji lub jakiejkolwiek praktyki przyjętej w Stowarzyszeniu[614].

CZĘSC DRUGA

REGUŁY DLA BRACI POMOCNIKÓW[615]

[21] Rozdział 1 Reguły o zakrystianie[616]

[21a] 1. Zakrystian we wszystkim, co należy do jego obowiązków, zależny jest od prefekta kościoła, i ma go słuchać, jak samego rektora.

2. W chodzeniu, patrzeniu i mówieniu niech zachowa w kościele i zakrystii jak najdalej idącą skromność i wedle możności milczenie.

3. W sprawach, co do których sam nie może dać odpowiedzi na stawiane mu pytania, niech korzysta z uprzejmości prefekta i w sposób uprzejmy i budujący, stosownie do potrzeby, kieruje doń petentów A kiedy w wypadku prawdziwej potrzeby rozmawia z osobami płci drugiej, niech to czyni ze spuszczonymi oczyma i jak tylko można najkrócej.

[21b] 4—6. Teksty wzięte dosłownie z KLambr nr [186], z tym, że w nrze 5. po: „wino mszalne: zdrowe” Pallotti wtrącił słowa: „jak to powinno być, gdy chodzi o materię Najśw. Ofiary”.

[21c] 7—9. [Dosłowne powtórzenie nru [187] KLambr].

[21d] 10. Ze starannością powinien dbać o to, by księża mający odprawiać Mszę św. mieli w porę swych ministrantów; zgodnie zaś z wyznaczonym przez rektora porządkiem, w odpowiednim czasie powiadomi, kto Mszę ma odprawić[617].

11. Przy Mszach, gdy palą się tylko dwie świece, niech pamięta, bj zgodnie z rubryką tuż przed konsekracją zapalił trzecią, którą gasi się po Komunii św.[618]

[21e] 12—14. [Dosłowne powtórzenie nru [191] KLambr, z tym, że przy nrze 14. po słowach: „(...) winny się palić” dodał Pallotti: „i niech dba, by były oczyszczone i schludne”].

[21f] 15. Wszystkim, którzy pragną się spowiadać, niech ze swej strony stara się iść na rękę z wielką miłością i gorliwością, ochotnie wzywając spowiedników żądanych lub innych według porządku wyznaczonego przez rektora. Niech w tej sprawie wykona dobrze wszystke co możliwe, by wszyscy w pełni byli i radzi, i zadowoleni[619].

16. W sprawie osób proszących o Msze, modlitwy, tridua czy inne pobożne praktyki, jakie miałyby się odbywać publicznie na intencje kogoś z wiernych w kościele, niech zwróci się do prefekta lub odeśle je do niego[620].

[21g] 17—20. [Dosłowne powtórzenie części nru [193] KLambr od słów: „Gdyby zwracano się w sprawie” itd., wyjąwszy dodatek: „św, ustronia” oraz całego nru [194]].

[21h] 21—22. [Dosłowne powtórzenie nru [195] KLambr]. [21i] 23—25. [Dosłowne powtórzenie nru [196] KLambr z tym, że w drugim akapicie opuszczono słowa: „nie dopuścić do nieporządków”],

[21j] 26. Raz w tygodniu odkurzy ołtarze, które utrzymywać ma w czystości, dobrze uporządkowane i ozdobione stosownie do okresów czasu i uroczystości oraz stosownie do każdej innej potrzeby[621].

27. Otoczy szczególną troską naczynia święte, paramenty liturgiczne, bieliznę kościelną i sprzęty, relikwie i relikwiarze oraz wszystko przeznaczone do użytku kościoła i zakrystii. Wszystko będzie utrzymywał w czystości, porządnie poukładane, przechowywane w odpowiednich szafach, komodach i skrzyniach, a wszystko to czynić będzie ze zbożną starannością, z miłości ku Bogu[622].

[21k] 28. Dwa razy w tygodniu zamiecie w jednym dniu zakrystię, w drugim kościół; będzie to czynił częściej w razie potrzeby, szczególnie w wigilie świąt uroczystych. Niech zazwyczaj odkurza klęczniki, każdego dnia, a co tydzień, w środy i soboty, niech odkurzy ławki i konfesjonały. I niech się stara, by wszystko lśniło czystością, porządkiem i wyglądem godnym Domu Bożego[623].

29. [Dosłowne powtórzenie ostatniego akapitu nru [199] KLambr, zaczynającego się od słów: „Jeżeli są do dyspozycji świeże kwiaty (...)”].

[211] 30. Przebywając w zakrystii czy w kościele nie powinien być nigdy bezczynny; gdyby zaś znalazł się kiedyś bez żadnego właściwego sobie zajęcia, niech się postara obrócić ten czas na czytanie jakiejś pobożnej książki albo niech się odda modlitwie w zakrystii czy w kościele, lecz w pobliżu samej zakrystii, co uczyni dla własnego pożytku duchowego. Niech to też czyni często w ciągu dnia dla zbudowania innych, przynajmniej przez parę chwil, jeżeli nie może długo. Przy oddawaniu się wszelkim zajęciom swego obowiązku niech pamięta, że służy Bogu w Jego domu[624].

[22] Rozdział 2 O sanitariuszu.

[22a] 1. [Dosłowne powtórzenie pierwszego akapitu nru [201] KLambr].

Skoro się tylko dowie, że ktoś jest chory, powiadomi o tym rektora i prefekta chorych, przedstawiając ciężkość choroby.

Na polecenie rektora ma wezwać lekarza, a w razie potrzeby chirurga[625].

[Dosłowne powtórzenie pierwszego akapitu nru [202] KLambr].

[22b] 5. Ma być obecny przy wizycie lekarza, by z całą dokładnością przejąć od niego wszystkie określone dokładnie rozporządzenia, i ma w najdrobniejszych szczegółach wykonać zalecenia lekarza co do lekarstw, odpoczynku, milczenia i ciszy przepisanych dla chorego. Co do pokarmów, niech nie przekracza ilości wyznaczonej przez lekarza i niech dołoży możliwie wszelkich starań, by pokarm był odpowiedni oraz by służył zdrowiu chorego.

6. [Dosłownie powtórzony pierwszy akapit nru [203] KLambr].

7. Będzie chorym dodawał otuchy krótkimi, lecz częstymi słowy, budzącymi ukojenie, pociechę i duchową radość w Panu; będzie te; miał do dyspozycji książki, by chorzy mogli w nich mieć rozrywki i pomoc duchową.

[22c] 8—10. [Dosłownie powtórzone z nru [204] KLambr, z tym, że w trzecim akapicie (nr 10) dodano: „lub wstawiając jakiś mały flakon ze świeżymi kwiatami”].

11. Niech się dowie od przełożonego, kogo ma poprosić dla rozweselenia chorych, chyba że z uwagi na ciężkość choroby byłoby to dli nich szkodliwe.

12—15. [Dosłowne powtórzenie nru [205] KLambr wyjąwszy przj drugim akapicie (nr 13) dodatek: „Gdy zapadnie decyzja o udzieleniu świętego Wiatyku, niech się postara o wywieszenie w chórze tabliczki Orate pro Fratre nostro infirmo[626], a po decyzji św. Namaszczenia, inna [tabliczka]: Orate pro Fratre nostro in periculo mortis[627]. Prócz tego w trzecim akapicie (nr 14) dodano: „i częściej nawet, o ile chory sobie tego życzy”].

[22d] 16. W miejscu łatwo dla chorego widocznym niech umieść jakiś obraz budzący w nim większą pobożność, prócz obrazu Najśw. Maryi Panny i Jezusa Ukrzyżowanego. Na to zaś należy położyć tym większy nacisk, im bardziej zaostrza się choroba[628].

17—19. [Niemal dosłowne powtórzenie nrów [207] — [208] Klambr bez zmiany ich treści].

[23] Rozdział 3 O furtianie

[23a] 1. Codziennie rankiem niech odbierze klucze od rektora a wieczorem niech mu je odda z powrotem.

2. Niech wejście trzyma zawsze zamknięte, otwierając je tylko dla słusznego powodu.

3. Rozmównicę położoną blisko furty będzie utrzymywał w czystości; ozdobi się ją świętymi obrazami; wyposaży się ją w pobożne książki i żywoty Świętych, by budujące zajęcie mieli tam się zatrzymujący, z których ktoś będzie musiał zaczekać[629].

[23b] 4—5. [Powtórzenie nru [210] KLambr z tym, że drugi akapit (nr 5) rozpoczyna się słowami: „Niech bardzo się stara o to, by nigdj nie spędzać czasu bezczynnie; lecz będzie (...)].

6—8. [Dosłowne powtórzenie nru [211] KLambr z tym wyjątkiem, że w akapicie drugim (nr 7) po słowach: „(... ) nie pozwoli, by coś wyszło”, dopisano: „ze świętego ustronia ani nie przekaże obcym listów naszych [członków]”].

[23c] 9. Będzie dbał o to, by na tabliczce umieszczonej w pobliżu furty widniały imiona wszystkich członków wspólnoty, gdzie przy pomocy pewnych znaków wyszczególni siq wychodzących z domu.

10. Nie wypuści nikogo, kto nie ma rektorskiego pozwolenia ogólnego lub na dany wypadek[630].

11. Nie będzie pośredniczył [między przychodzącymi z zewnątrz, a członkami], w czasie gdy wspólnota zbiera się na wspólnym ćwiczeniu, chyba że byłoby to konieczne lub odmowa spowodowałaby jakieś zgorszenie lub poważne a uzasadnione rozdrażnienie.

[23d] 12—13. [Dosłowne powtórzenie nru [213] KLambr].

14. Gdy członek, o którego pyta ktoś z zewnątrz, jest nieobecny w świętym ustroniu, to jeżeli zachodzi potrzeba, niech z pokorą i prostotą spyta, czy [przychodzący] zechce podać swe imię i nazwisko i czy zechce powiedzieć, o co mu chodzi, aby, o ile to potrzebne, mógł [członka] powiadomić po uzyskaniu pozwolenia rektora.

[23e] 15—21 [Numery te przejęte bez zmian z nru [215] i z dwu pierwszych akapitów nru [216] KLambr].

22. Przed zapadnięciem nocy niech pozamyka drzwi świętego ustronia[631] i niech nie otwiera ich nikomu bez prawdziwej konieczności, chyba że ze względu na chwałę Bożą i na pożytek dusz rektor zarządzi inaczej.

23. Zaraz po zamknięciu drzwi przekaże klucze rektorowi i niech go powiadomi, jeśli ktoś z członków nie wrócił do domu.

24 Nie przyjmie od nikogo z zewnątrz żadnej rzeczy w depozyt czy do pilnowania bez zgody rektora[632].

25. O [spodziewanym] przyjściu lekarza powiadomi sanitariusza, by pozostał na miejscu.

We wszystkim będzie sobie przypominał, że usługuje Bogu w Jego sługach[633]

[24] Rozdział 4 O szatnym

[24a] 1. Ma się troszczyć o to wszystko, co należy do odzieży, obuwia, pościeli, całej bielizny domowej, a także o każdy przedmiot powierzony mu przez przełożonego[634].

2. Będzie prowadził spis rzeczy sobie powierzonych.

3. Spisywać będzie rzeczy odnawiane i nowe, zaznaczając dzień, miesiąc i rok, by na każde żądanie przełożonego mógł złożyć mu sprawozdanie.

[24b] 4—6. [Teksty przepisane bez zmian z nru [220] KLambr i pierwszy akapit nru [221]].

[24c] 7. W osobnym miejscu przechowa rzeczy należące do nowicjuszów, z wypisanym nazwiskiem każdego, i będzie ich strzegł prze; cały czas nowicjatu; po uroczystej zaś konsekracji [kandydata] zadysponuje rzeczami zgodnie z decyzją rektora[635].

8—13. [Teksty przepisane bez zmian z nrów [222] — [223] KLambr. Por uwagę w nrze [24a], nota 20].

[24d] 14. Czyste prześcieradła będzie rozdzielał nie częściej niż cc półtora miesiąca w lecie, w zimie zaś nie częściej niż co dwa[636] ; gdyby jednak zaszła jakaś szczególna okoliczność, nawet wcześniej.

15. Będzie dbał o to, by odzież w komodach, w szafach lśniła od porządku i czystości. Przyjmując postawę pokory i miłości, będzie się starał zaradzić potrzebom wszystkich, nie wykraczając jednak poza zezwolenie rektora[637].

[25] Rozdział 5 O ekonomie

[25a] 1—5. Dosłowne przejęcie nrów [255] — [256] KLambr, wyjąwszy skreślenie słów: „z tego co miał i wydał” w pierwszym akapicie nru [226] 4].

[25b] 6. Ponieważ przy zakupach artykułów żywnościowych czynionych we właściwej porze roku można zaoszczędzić niemało, niech uważa pilnie, by w porę przypomnieć o tym przełożonemu, który zarządzi według potrzeby. 7—8. [Przejęto bez zmian cały nr [228] KLambr].

[26] Rozdział 6 O szafarzu

[26a] 1—4. [Przejęto bez zmian treściowych nr [229] i pierwszy akapit nr [230] KLambr].

[26b] 5—8. [Przejęto bez zmian treściowych resztę nru [230] i nr [231] KLambr].

[27] Rozdział 7 O refektarzowym

[27a] 1. Stoły nakryje porządnie, układając serwetkę, łyżkę, widelec i nóż oraz stawiając szklankę na wyznaczonym dla każdego miejscu[638].

2. Serwetkę zmieni wszystkim raz w tygodniu, i to w niedzielę czy w większe uroczystości obchodzone w ciągu tygodnia.

3. Na miejscu wyznaczonym dla każdego postawi butelkę wina[639], a dla każdej dwójki karafkę wody, stawiając jedno i drugie na tacach wraz z naczyńkiem na sól.

[27b] 4. Gdy zbliża się pora posiłku, niech się przyjrzy uważnie, czy nie brakuje czegoś z tych rzeczy, jakie mają być przygotowane; niech też dzwonkiem da znak na drugą kolejkę posiłków (jeżeli przełożony nie uzna tego za zbędne) i niech dopilnuje, by nie zabrakło tych, co mają usługiwać do stołu.

5. Gdyby nie było wody bieżącej, pomyśli o tym, by nie zabrakło wody do umywania rąk przed wejściem do refektarza[640] ; ręczniki zaś zmieni przynajmniej raz w tygodniu lub częściej, gdy wypadnie to uczynić ze względu na czystość.

[27c] 6. Niech wszystkich traktuje jednakowo, chyba że z uwagi na zły stan zdrowia [pewnych członków] przełożony każe mu inaczej postąpić.

7—8. [Numery te zostały przejęte w całości z nru [236] KLambr, poczynając od drugiego akapitu].

[27d] 9. Po posiłkach wyczyści i wytrze dobrze nakrycie, szklanki, karafki na wino i na wodę, przestrzegając wszystkiego, by zachować rzeczy w czystości.

10—12. [Dyspozycje te przejęto w dosłownym brzmieniu z nru [238] KLambr].

[27e] 13. [Jest to powtórzenie dosłowne nru [239] KLambr z małym dodatkiem przy końcowych słowach: „jeżeli takowe istnieje”, „i gdzie je rektor wskaże”].

14. [Jest to powtórzenie pierwszego akapitu nru [240] KLambr].

[27f] 15. Z okazji uroczystości, szczególnie Bożego Narodzenia, Zmartwychwstania Pańskiego i Zielonych Świątek, niech porozrzuca po stołach kwiaty i pachnące zioła.

16. [Rozdział zamyka się identycznym wezwaniem, jakie znajduje się przy końcu analogicznego rozdziału w KLambr, nr [241]].

[28] Rozdział 8 O kucharzu

[28a] 1. Kucharz i ci, co w razie potrzeby mu pomagają, niech dbają starannie o czystość i oszczędność w opale i przy tym wszystkim, co przygotowują do stołu. Zbiorą przez to wielkie zasługi; w przeciwnym zaś razie zaciągnęliby winę z powodu wielkich szkód wyrządzanych ubogim i dziełom zbożnym, którym tym mniej będzie można pomóc, im więcej się roztrwoni.

2. Niech stara się przygotowywać wszystko dobrze i w odpowiednim czasie, a szczególnie niech się troszczy o to, co ma służyć chorym.

[28b] 3. Krojąc i rozdzielając artykuły spożywcze, niech tego nie dotyka rękami, ale niech posługuje się widelcem, łyżką czy też nożem.

4. Wszystko ma być gotowe na kwadrans przed podaniem na stół.

5. Nie będzie przygotowywał pokarmów w większej ilości niż ta, jaką wyznaczy przełożony; niczego też innego nie będzie mógł gotować ponad to, co dla użytku wspólnoty i chorych zostało mu polecone.

[28c] 6—8. [Przepisy te zostały w całości przejęte z nru [245] KLambr].

9. [Dosłowne powtórzenie pierwszego akapitu nru [246] KLambr].

[29d] 10. Pozostające po posiłkach resztki i rzeczy przekazywane kucharzowi, jeśli nie można ich znowu podać na stół, należy zachować dla przekazania furtianowi, by ten, zgodnie z zarządzeniem przełożonego, rozdzielił je pomiędzy ubogich.

11. Jeżeli ma kogoś do pomocy, niech się stara budować go słowem i przykładem, a we wszystkich pracach związanych z pełnionym obowiązkiem niech pamięta, że służy Bogu w Jego sługach.

[29] Rozdział 9 O tym, który budzi

[29a] 1. Będzie miał budzik w pokoju lub w pobliżu, by przy jego pomocy przygotować się w porę do dania pobudki do wstania w oznaczonym czasie.

2. Skoro nadejdzie moment, w którym mają wstać wszyscy, uderzy w dzwon służący wspólnocie i pukając do poszczególnych pokoi będzie mówić: Benedicamus Domino, a każdy odpowie: Deo gratias![641] ; po czym da znak dzwonkiem na wspólne modlitwy i na medytację[642].

[29b] 3—5. [Tu przepisano drugi akapit z nru [250] (nr 3) i cały nr [251] KLambr (nry 4 i 5)].

[30} Rozdział 10 O nocnym lustratorze pokoi

[Ghirelli, bez poprawienia następnych numerów bieżących, przekreślił pierwotny numer 1, który ma takie brzmienie: „W oznaczonej godzinie da znak na rachunek sumienia i na wspólne modlitwy, jakie przed snem mają być odmawiane”].

W kwadrans po ukończeniu modlitw da znak, że wszyscy powinni odpoczywać.

Potem przejdzie korytarze, wchodząc tam, gdzie — jak się domyśla — ktoś nie wygasił światła[643].

CZĘŚĆ TRZECIA

O PORZĄDKU DZIENNYM I O WSPÓLNYCH ĆWICZE NIACH DUCHOWNYCH

[31]

Rozdział 1 O porządku dziennym

[31a] 1. Po pobudce do wstania wszyscy, zaledwie się ockną, wstaną i zwrócą się natychmiast ku Bogu, obudzając [pobożne] uczucia oraz odmawiając modlitwy niżej podane i inne, odpowiadające szczególnie pobożności każdego; po ucałowaniu wizerunku Chrystusa ukrzyżowanego uczynią wodą święconą zbawienny znak krzyża i wzbudzą ufną nadzieję, że wzmocni ich potęga Ojca, oświeci mądrość Syna i uświęci moc i miłość Ducha Świętego.

2. [Następuje w dosłownym brzmieniu cały nr [531] KLambr].

[31b] 3. Zachęca się wszystkich, jako do rzeczy ogromnej wagi dla ukierunkowania ducha, by odnawiali w ten sposób zbawienny znak świętego krzyża często w ciągu dnia, a szczególnie w następujących okolicznościach:

1° Ilekroć usłyszą jakiś znak wzywający do wspólnotowego aktu, ponieważ jest rzeczą niezmiernie ważną, by dla należytego odprawiania ćwiczeń wspólnoty, ”przez które utrwala się całe dzieło Stowarzyszenia, każdy udawał się [napełniony] uczuciami wyrażającymi się w tym znaku krzyża i powtarzał je zawsze z nowym zapałem i większą gorliwością[644].

2°) W różnego rodzaju pokusach, ponieważ budzenie takich uczuć stanowi bardzo skuteczny środek na zwyciężenie każdej z nich.

3°) Na początku i w toku każdej pracy, niezależnie od tego, czy je krótsza lub dłuższa, mniejsza lub większa, gdyż wszystkie one są wielkie z uwagi na niezmiernie wzniosły cel naszego Stowarzyszenia i całego Pobożnego Zjednoczenia.

[31c] 4. Przy ubieraniu się każdy z pokornym i wdzięcznym wobec Boga sercem odmówi z żarliwością i duchową radością Te Deum laudamus, aby podziękować Bogu nie tylko za wszystkie dobrodziejstw natury i łaski otrzymywane aż dotąd, ale jeszcze prócz tego, że na wezwał do tego świętego Instytutu oraz że sprawił to, iż doszliśmy d oglądania zaczynającego się nowego dnia; powinniśmy bowiem mieć n uwadze, że w każdej nowej chwili życia, jakiej Bóg ze swego miłosierdzia nam udziela, chce jednocześnie użyczać nam nieprzeliczonych łask i całego Siebie. Dlatego z najżywszym i najmocniejszym pragnieniem (zgodnie z duchem naszego Stowarzyszenia), by wszystkie stworzeni poznawały, wielbiły, adorowały i słuchały Boga, [każdy] będzie odmawiał Psalm 94: Venite exultemus Domino itd., wraz z inwitatorium z Oktawy Objawienia Pańskiego: Christus apparuit nobis, venite adc remus[645], po czym, dowolnie, odpowiednią modlitwę:

[Modlitwa, jak podano w nrze [535] KLambr].

5. [Następuje wprowadzenie i modlitwa, dokładnie jak w nrze [536]

[31 d] 6—9. [Przepisano w tych numerach dokładnie to, co było w tira [537] KLambr].

10. Bracia pomocnicy, którzy nie znają na pamięć powyższych psa! mów, kantyko w i hymnu ambrozjańskiego, od chwili wstania aż do medytacji odmawiać będą „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu przeplatając każde wersetem: Christus apparuit nobis, venite adoremus Odmawiać zaś to będą z uczuciami gorliwości i pobożności, jak podano wyżej, w związku z odmawianiem psalmów i kantyków.

11—12. [Następuje cały nr [539] KLambr z takim dodatkiem na koi cu nru 12: „z myślą, że podąża do duchowego refektarza swej duszy”

[31e] 13. Po ukończeniu rozmyślania i modlitw, na znak dzwonu n Mszę św. (po uprzednim oddzwonieniu na „Anioł Pański” przy świętej modlitwie rozpoczynającej dzień) klerycy i bracia pomocnicy pozostań w chórze, by uczestniczyć stamtąd we Mszy św.

14. Zachęca się wszystkich, by przyjmowali Komunię duchową wtedy, gdy ją przyjmuje kapłan przy ołtarzu, a także częściej w ciąg dnia, szczególnie zaś, gdy się udają na nawiedzenie Jezusa w Najświętszym Sakramencie[646]

15—16. [Dokładnie przepisano tu nry 12—13 nru [568] KLambr]

17. Po Mszy św. bracia pomocnicy udadzą się zaraz do wykonywania prac związanych z ich obowiązkami, a klerycy zabiorą się do studium.

18. Księża nie zajęci spowiedzią mają rano do dyspozycji półtorej godziny na przygotowanie się do Mszy św., na odprawienie jej i na dziękczynienie; pozostały czas ranny, wolny od ćwiczeń wspólnotowych, powinni obrócić na studium lub na inne zajęcia wyznaczone im przez rektora[647].

19. W godzinę po pierwszej Mszy św. poda się śniadanie, przed którym odmawia się następującą [modlitwę]:

Błogosławieństwo [stołu]

[Następuje tekst dialogowanej modlitwy przed posiłkiem i po nim, podany w nrze [576] KLarnbr].

[31f] 20. Studenci po śniadaniu odprawią króciutkie nawiedzenie Jezusa w Najśw. Sakramencie, Najśw. Dziewicy Królowej Apostołów i [samych] św. Apostołów, po czym zajmą się wykonywaniem tego, co przewiduje ich porządek dzienny.

21. Na początku wszelkich zajęć naukowych, odbywanych tak wspólnie, jak i prywatnie w pokoju, odmawia się, zawsze na klęczkach, następującą [modlitwę]:

Módlmy się:

Deus, qui corda fidelium itd.

Deus, qui superbis resistis itd. per eudem X tum Dominum nostrum. Amen. Ave Maria itd. Regina Apostolorum — Ora itd. Regi saeculorum itd.[648]

Przy końcu studium powiedzą na klęczkach: [Następuje w początkowych słowach tekst modlitwy przytoczony w całości w nrze [579] KLambr].

22. Na półtorej godziny przed południem odbywać się będzie konferencja studyjna, w której wezmą udział wszyscy księża przebywający w świętym ustroniu, od czego nikt nie może się zwalniać bez słusznego powodu uznanego przez rektora. Należy w niej omawiać jeden lub więcej tematów z zakresu świętej nauki: z Pisma św. albo z teologii dogmatycznej, apologetycznej, moralnej, ascetycznej i mistycznej. Tematy wyszczególnia i porządkuje na każdy tydzień prefekt studiów, wywieszając je na tablicy dla wygody wszystkich, by mieli czas na zorientowanie się w danym materiale. Tenże prefekt wyznacza na każdy dzień prelegenta, co kolejno podejmować mają wszyscy zgodnie z tym, co przepisują Konstytucje[649].

[31g] 23. W kwadrans przed południem odmówią w chórze Psalmy św. Bonawentury dla wyproszenia łaski świętego życia i dobrej śmierci po czym odprawi się rachunek szczegółowy dotyczący cnoty, nad które zdobywaniem się pracuje, albo też wykorzeniania jakiejś wady. Dokona się też krótkiego przeglądu tego, co się robiło od porannego wstawania aż do tej chwili oraz odmówi się resztę przepisanych modlitw[650].

24. Bracia zaś pomocnicy w miejsce Psalmów odmówią pięć razy „Ojcze [nasz]”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” na pamiątkę męki Pana naszego Jezusa Chrystusa i cierpień Najśw. Maryi Panny dla wyproszenia życia w łasce i umierania śmiercią sprawiedliwych.

25. Po ukończeniu modlitw udadzą się do refektarza. Wszedłszy tam, skłonią się głęboko przed świętym wizerunkiem Ukrzyżowanego i wszyscy, trzymając przed sobą ręce skromnie złożone, ustawią się przy stole, by odmówić modlitwy przewidziane w obrzędzie Kościół; św. przy poświęceniu stołu, a odmawiane kolejno przez poszczególnych księży.

26—28. [Przepisy te przejęto bez zmian treściowych z KLambr: 26— 27 z nru [588] i 28 z nru [590] z tym, że po słowach: „udają się do chóru” dodano: „by tam dopełnić krótkiego przewidzianego tu ćwiczenia”][651]

[31h] 29—32. [Przepisy te przejęto bez zmian treściowych z nrów [599] — [600] KLambr].

33. W czasie rekreacji przypomina się co kwadrans wspólnotowym dzwonkiem o Obecności Bożej i o Wieczności, by szatan nie wyrządzi! komu szkody na duszy. Przeto rektor lub ktoś inny w jego zastępstwie jeśli znajduje się na rekreacji, słysząc ten znak, powie: „Obecność Boża”, a pozostali odpowiedzą: „Wieczność”. To samo, głosem pobożnym i poważnym, powie się także, gdyby ktoś zapalił się zbytnio w czasie dyskusji. Po wypowiedzeniu tych słów zmieni się przedmiot rozmowy

34. [Cały ten tekst jest dokładnym powtórzeniem całego nru [602; KLambr].

35. W miesiącach, w których zgodnie z porządkiem dziennym bezpośrednio po rekreacji przewiduje się spoczynek, ci, którzy tego pragną, niech to uczynią[652] ; przed ułożeniem się jednak do snu odmówią na kolanach krótką modlitwę do Najśw. Maryi Panny, „Aniele Boży” dc Anioła Stróża i akt skruchy oraz pokropią łóżko święconą wodą; ucałowawszy zaś św. [wizerunek] Ukrzyżowanego[653], odmawiając pokornie gorące akty strzeliste, oddadzą się odpoczynkowi. Potrzeba nam takiej broni duchowej, by nie ulec demonowi południa[654].

36. Ci, którzy nie korzystają ze spoczynku, mogą oddać się dowolnym zajęciom, odpowiadającym jednak ich stanowi, byle tylko nie dzielili mieszkania w jednym pokoju z innymi; wtedy bowiem spędzą czas nie w bezczynności, ale w ciszy, by nie przeszkadzać wypoczywającym. I byłoby lepiej, gdyby rektor wyznaczył im osobne miejsce, na którym, mogliby przebywać z sobą bez przeszkadzania komuś i bez jakiegokolwiek nieporządku[655].

[31i] 37. [Tekst umieszczony pod tym nrem jest treściowo identyczny z pierwszym akapitem nru [511] KLambr].

W oznaczonej porze odbywa się spacer bądź po krużganku, bądź w ogrodzie św. ustronia, albo też poza ustroniem, raz czy dwa razy w tygodniu, wedle uznania przełożonych; ten, jeżeli uzna za konieczne, może pozwolić i na częstsze spacery. Przy wychodzeniu i przy powrocie niech zawsze odmówią praktykowane w Stowarzyszeniu modlitwy i niech pamiętają, by dawać dobry przykład przez zachowanie zasad skromności. Dla osiągnięcia zaś tego skutku [tj. zbudowania] powstrzymają się również od rozmowy, ilekroć przechodzić będą przez miejsca bardzo przez lud uczęszczane, z wielkim za to pożytkiem, tak własnym jak innych, mogliby się modlić wspólnie, przyciszonym głosem, albo indywidualnie.

Gdy zadzwonią na wieczorne Ave Maria[656], po „Anioł Pański” lub stosownie do czasu po „Królowo Niebios”, odmówią „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” do Trójcy Świętej na podziękowanie za dary udzielone św. Józefowi Patriarsze, na uproszenie dla siebie i dla wszystkich konających łaski świętego zgonu, a w końcu powiedzą: In manus Tuas Domine commendo spiritum meum[657].

[31j] 40. W ustalonym terminie udadzą się do chóru dla odprawienia św. medytacji wieczornej oraz dla odmówienia modlitw; po czym pójdą do refektarza, gdzie wszystko odbędzie się podobnie, jak odbywa się rano.

41. Po [spożyciu posiłku w] refektarzu udają się do chóru, odmawiając Psalm (50) Miserere. W chórze odprawiają adorację Najśw. Sakramentu i ogólny rachunek sumienia wraz z wyznaczonymi modlitwami[658].

42. Po ogólnym rachunku sumienia i po modlitwach rozejdą się wszyscy do swych pokoi; wejdą tam z żywym uczuciem wiary, że pokój pełen jest Boga, albowiem Bóg w całej swej pełni, jeden w Istocie trojaki w Osobach, nieskończony w przymiotach, znajduje się wszędzie z całą swą Istotą i ze wszystkimi nieskończonymi przymiotami; złoży Mu więc na klęczkach[659] z głębi duszy akt uwielbienia i strzelistym aktami wypraszać będą Boskie zmiłowania: Boże mój, miłosierdzia Jezu mój, miłosierdzia! Najświętsza Maryjo, miłosierdzia! i dodadzą

Módlmy się

Wszechmogący, wieczny Boże, pomnóż w nas wiarę, nadzieję i miłość... [itd., jak w nrze [629] KLambr].

Bracia zaś pomocnicy mówić będą: Boże mój, wierzę w Ciebie, ufam Tobie, miłuję Cię oraz boleję, żem Cię obraził[660]

[31k] 43. Potem w duchu prawdziwej wiary i gorliwości pokropił łóżko trzy razy wodą święconą; uczynią to samo w kierunku czterech ścian pokoju w intencji, by w ten sposób nie tylko odpędzić złe duchy ale wyprosić też wszelkie dary na żywot wieczny dla siebie i dla wszystkich dusz, jakie istnieją i istnieć będą we wszystkich częściach świata

Teraz każdy aż do spoczynku może odmawiać modlitwy i akty strzeliste, jakie podyktuje mu własna pobożność.

Każdy, ucałowawszy obrazek Najśw. Maryi i Jezusa Ukrzyżowanego, wsunie wizerunek Ukrzyżowanego pod wałek czy poduszkę albo trzymać go będą w ręku, jeżeli uczepiony jest do koronki noszone na szyi[661].

46. Radzi się wszystkim, by spoczywali z rękami złożonymi na piersiach i by w dłoniach dzierżyli koronkę do Najśw. Maryi Panny.

47. Leżąc niech każdy sposobi się do snu przez wzbudzanie gorących i serdecznych aktów strzelistych do Najśw. Serca Jezusa i Maryi oraz niech obudzą intencję odnawiania z każdym oddechem wykonanym w czasie nocy i zawsze wszystkich owych pobożnych intencji, uczuć i aktów ofiarowania, jakie stosuje się przy codziennych ćwiczeniach duchownych w naszym najmniejszym Stowarzyszeniu[662]. I uprzytomniajmy sobie w wierze, że Bóg, będący nieskończoną Dobrocią, a więc udzielający się wciąż i w nieskończonej mierze, chce dniem i nocą, i zawsze oddawać się naszej duszy, stworzonej na Jego obraz i podobieństwo.

48. Zachęca się wszystkich, aby dla podtrzymywania żywej wiary w obecność Bożą, przy wchodzeniu do pokoju w jakiejkolwiek porze dnia oraz przy wychodzeniu po krótkim tam pobycie, przyklękali, oddając hołd Bogu zawsze obecnemu w nas i we wszystkich.

PORZĄDEK DZIENNY[663]

[32] Rozdział 2 Codzienne ćwiczenia duchowne

[1] Rozmyślanie poranne[664]

[32a] 1. Przybywszy do chóru na rozmyślanie, wszyscy ukorzą się przed majestatem Bożym i z głową pochyloną nieco ku ziemi powiedzą: Quid superbis pulvis et cinis?, i powtórzą za pokornym celnikiem: Deus meus propitius esto mihi maximo peccatori[665]. (A to samo czynić będą zawsze, ilekroć dla wspólnych ćwiczeń duchownych udadzą się do chóru lub go będą opuszczać, aby wyprosić sobie łaski Boże i w pokorze je zachować, z tą różnicą, że na początku każdy wypowie te słowa po cichu, na końcu zaś za wszystkich powtarza się je głośno przez prowadzącego modlitwy)[666].

2. Wyznaczony przez rektora do prowadzenia modlitw [członek], obdarzony dobrym głosem, nie budzącym w słuchaczach przykrości, niech najpierw z uczuciem serdecznej nabożności wypowie słowa, jakie Apostołowie skierowali do Pana naszego Jezusa Chrystusa: Domine, doce nos orare — „Panie, naucz nas modlić się” [por. Łk 11, 1], a potem, co następuje: In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen.

Pełni najżywszej wiary [itd. — powtórzony dosłownie cały nr [543] KLambr].

[32b] Angelus Domini nuntiavitMariae [itd, z resztą nru [541J, cały nr [542], nry [545] — [549] KLambr].

3—6. [Powtórzenie nrów [550] — [555] KLambr], z tym, że do nru [555] Orlandi dodał: Quid superbis, pulvis et cinis — Deus, Deus meus propitius esto mihi maximo peccatori [por. Syr 10, 9; Łk 18, 13].

7. W środy suchedniowe albo, jeżeli w nie przypada święto, w następnym dniu, po modlitwie następującej bezpośrednio po rozmyślaniu, wyraża się pobożne uczucia, intencje i ofiarowania, umieszczone przy końcu tego codziennego ćwiczenia duchownego, str. 145—154[667].

[32c] [2] Szczegółowy rachunek sumienia przed obiadem.

Odmawia się Psalmy św. Bonawentury, a potem, co następuje:

W imię Ojca itd.

Przyjdź Duchu Święty, napełnij serca wiernych Twoich i zapal w nich ogień swojej miłości.

V Ześlij Ducha swego itd.

R A odnowi się itd.

Módlmy się

Boże, któryś serca wiernych itd.

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz itd.

Wszechmogący i najmiłościwszy Boże itd. — Zdrowaś Maryjo itd. —

Królowo Apostołów — Módl się itd.[668]

Teraz czytający modlitwy mówi:

„Dziękujmy Bogu za tak liczne łaski dotąd nam użyczane i zbadaj my nasze sumienie co do uchybień popełnionych tego poranka i co do częściej występujących u nas braków, a także co do którejś z tych cnót, których bardziej potrzebujemy, oraz jaki zrobiliśmy postęp szczególnie w cnocie N...”

8[669]. Tu zwraca się krótko uwagę na przedmiot rachunku dotyczący cnoty miesięcznej oraz robi się krótką przerwę, w czasie której każdy przeprowadza rachunek; po czym mówi się:

„Postanówmy i to od zaraz jak najpełniejszą poprawę, by nas przed tym śmierć nie zaskoczyła, albowiem czas jest krótki i nie pozostaje nam nic innego, jak przygotować się do niej”.

(Robi się drugą małą przerwę)

„Ubolewajmy z powodu nieodpowiadania na łaski oraz wzbudźmy z tego powodu szczery akt skruchy”.

Panie mój, Jezu Chryste [itd., jak w nrze [582] KLambr].

[32d] Modlitwa o godne przyjęcie pokarmu

Boże mój, uwielbiam nieskończoną Twą dobroć [itd. jak w nrach [583] — [584] KLambr].

„Anioł Pański” itd., lub też „Królowo niebios” itd., zgodnie z okresem liturgicznym.

Przez najświętsze tajemnice itd. — Poślij, Panie itd. Przez zasługi i pośrednictwo itd. — Poślij, Panie itd. Królowo Apostołów itd. — Aby przysłał robotników itd.[670]

9. Teraz, dla uzyskania daru [itd. — dosłownie przepisany cały nr [586] KLambr].

[32e] Maksymy nadające kierunek[671] :

1°) Jezus przyszedł służyć, nie by Mu służono [por. Mt 20, 28]; któż zatem będzie się mógł uchylać od takiego nastawienia, by jeden służył drugiemu?

2°) Nastawienie do wzajemnego usługiwania sobie powinno się wywodzić ze wzajemnej miłości.

3°) Gdy w jakimś domu króluje miłość, mieszkańcy zwą się aniołami, a dom — rajskim przybytkiem.

4°) Serca owładnięte miłością stoją otworem na przyjęcie wszelkich łask Bożych. Bóg jest miłością, a kto pozostaje w miłości, zostaje w Bogu, a Bóg w nim (por. 1 J 4,16).

O Boskie Serce Jezusa itd.

O Najśw. Serce Maryi itd.

Św. Józefie itd.

Wraz ze swoim Boskim Dzieciątkiem itd. — Niech będzie pochwalony Jezus i Maryja itd.

Quid superbis itd. — Deus, Deus meus itd.[672]

10. Teraz idą do refektarza, odmawiając pobożnie i głośno Psalm (116): Laudate Dominum omnes gentes, przed którego rozpoczęciem prowadzący modlitwy mówi: „Z najgorętszym pragnieniem, aby wszystkie stworzenia teraz i zawsze poznawały Boga, miłowały Go i uwielbiały, mówmy z głębi serca”, po czym odmówią Psalm (50): Miserere mei Deus wraz z Requiem aeternam, poprzedzonym podobnie wezwaniem: „Za dusze w czyśćcu, a szczególnie za zmarłych naszych braci, krewnych i dobroczyńców”[673].

11. Przy wychodzeniu z refektarza odmawia się Psalm (50) Miserere wraz z „Chwała Ojcu”, poprzedzone podobnym wstępem jak rano:

„Na uproszenie szczerego żalu i odpuszczenia grzechów naszych mówmy z głębi serca”: Po czym następuje Psalm 132. [Psalm ten podano w nrze [590] KLambr].

[32f] [3] Krótkie nawiedzenie Najśw. Sakramentu odprawiane zaraz po obiedzie

12. Przy adoracji odprawianej z najgłębszą czcią, odmawiać się będzie:

O święta Uczto, itd.

V. Dałeś im Chleb z nieba itd.

R. Wszelką rozkosz itd. — Módlmy się — Boże, który w przedziwnym Sakramencie [itd. Zob. nr [597] KLambr].

Westchnienia do Pana Jezusa

Jezu ubogi, poniżony, zapoznany [itd. jak w nrze [592] KLambr]. O Jezu mój najsłodszy [itd. jak w nrze [593] KLambr]. Za dobroczyńców i za wszystkich pokładających ufność w naszych modłach: Zdrowaś Maryjo itd. — Królowo Apostołów — Módl się itd. Za dusze w czyśćcu cierpiące, szczególnie za naszych zmarłych współbraci, krewnych i dobroczyńców: Requiem aeternam itd.

13. Następnie odmawia się modlitwę o łaskę doskonałego zachowania świętych

Reguł[674].

Wraz ze swoim Boskim Dzieciątkiem itd. — Czemuż się wynosisz itd.— Boże, mój, Boże itd.

14. Otrzymawszy wiadomość o śmierci któregoś z naszych współbraci ze Stowarzyszenia, odmawiać się będzie przez dziesięć dni po obiedzie i wieczerzy (Psalm 50) Miserere wraz z antyfoną; Exultabunt Domino ossa humiliata i Requiem przy końcu, z następującymi wersetami i modlitwami:

Po powtórzeniu antyfony: Exultabunt itd. Kyrie eleison — Christe eleison — Kyrie eleison — Pater noster (po cichu).

Et ne nos inducas itd. — Sed libera itd. — A porta inferi — Erue Domine animam ejus — Requiescat in pace — Amen. Domine exaudi itd.

Et clamor meus itd. — Dominus vobiscum — Et cum spiritu tuo [por, nr [594] KLambr].

Módlmy się

[Następuje tekst modlitwy podany w KLambr w nrach [595] — [596]].

15. Przyklęknąwszy przed Najśw. Sakramentem udadzą się na rekreację z nabożnym, skromnym i świętym weselem, odmawiając Psalm (116) Laudate Dominum omnes gentes itd., i Psalm (99) Jubilate Deo omnis terra itd, „Chwała Ojcu”, itd., i wszyscy razem z najżywszym uczuciem wdzięczności oraz z pragnieniem samej tylko chwały Bożej i zbawienia dusz, mówić będą pobożnie: Regi saeculorum immortali, et invisibili soli Deo honor, et gloria in saecula saeculorum. Amen[675]. — Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendi de Coelo (tu przyklękają), et incamatus est de Spiritu Sancto ex Maria Virgine, et homo factus est[676]. — Oddaj mi dusze, resztę weź sobie [por. Rdz 14, 21].

[32g] [4] Nawiedzenie Najśw. Sakramentu i Najśw. Dziewicy.

16. Przyszedłszy do chóru wszyscy oddadzą głęboką cześć Najśw. Sakramentowi, mówiąc: „Pełni najżywszej wiary, że Pan nasz Jezus Chrystus z nieskończoną miłością oczekuje nas w Najśw. Sakramencie, jakby na tronie łask, aby nam ich udzielać, mówmy z miłością i pokorą”:

O święta Uczto itd.

V. Dałeś im Chleb z nieba. —

R. Wszelką rozkosz mający w sobie itd.

Módlmy się

Boże, któryś nam itd.

17. Po czym recytuje się modlitwę nawiedzenia Najśw. Sakramentu: Panie mój, Jezu Chryste itd., z Komunią duchową na końcu[677], a dalej modlitwy do Trójcy Przenajśw. i do Najśw. Maryi Panny:

Przedwieczny Ojcze, przez nieskończone miłosierdzie swoje i przez nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa, Boskiego Syna swego, spraw, aby wszystkie dusze Cię poznały i umiłowały, albowiem wszystkie pragniesz zbawić [por. 1 Tm 2, 4]. Chwała Ojcu itd.

V. Przez najświętsze tajemnice odkupienia ludzkiego

R. Poślij, Panie, robotników na żniwo swoje i zlituj się nad ludem swym [por. Łk 10, 2; Jl 2, 17].

Słowo Przedwieczne Wcielone, Odkupicielu rodzaju ludzkiego, racz serca wszystkich pociągnąć ku sobie, albowiem dla nich stałeś się posłuszny aż do śmierci krzyżowej [por. Flp 2, 8]. Chwała Ojcu itd.

Przez zasługi i pośrednictwo [itd. do końca nru [579] KLambr].

[32h] Modlitwa do Najśw. Maryi Panny[678]

Niepokalana Bogarodzico, Królowo Apostołów, wiem, że przykazanie Boskie, które mię obowiązuje miłować mego bliźniego jak siebie samego [por. Mt 22, 39], obowiązuje mię też starać się na wszelki możliwy sposób, jak o swoje, tak i bliźniego zbawienie wieczne. Wyznają jednak, iż z powodu mych grzechów jestem wręcz niegodny łaski niezbędnej do skutecznego i trwałego starania się o zbawienie wieczne duszy mojej, krewnych i bliźnich moich, a szczególnie przez popieranie dobrych dzieł i przez pomnażanie odpowiednich środków duchowych i doczesnych, by wiara i miłość ożywiała się wśród katolików i rozszerzała się po całym świecie[679].

Ty jednak wyjednywasz mi tę łaskę przez miłosierdzie Boskie i przez nieskończone zasługi Jezusa Chrystusa. Dlatego to w jedności z Tobą, z całym Dworem Niebieskim i wszystkimi Świętymi, którzy są albo będą w Kościele Bożym, z przeczystym Twym Sercem i z Najświętszym Sercem. Jezusa pragnę każdej chwili, teraz i zawsze, ofiarowywać zasługi Jezusa na podziękowanie, jak gdybyś już mnie i wszystkim ludziom wyjednała tę łaskę, jak ją wyjednałaś świętym Apostołom.

Tak więc ufając w możne Twe pośrednictwo, postanawiam używać od tej chwili wszystkiego, co tylko od Boga otrzymam, jak: zdolności, wiedzy, zdrowia, choroby i utrapień oraz wszelkich innych darów przyrodzonych i nadprzyrodzonych na większą chwałę Boga i dla zbawienia wiecznego duszy mojej i bliźnich; [chcę tego] szczególnie przez popieranie dziel zmierzających do krzewienia miłości i wiary na całym świecie. A choćbym nie rozporządzał niczym, by się do tego przyczynić, to nigdy nie przestanę się modlić, aby się stalą jedna owczarnia i jeden Pasterz [por. J10, 16], a tak spodziewam się dojść do świętego raju, by radować się owocem apostolstwa Jezusa Chrystusa przez całą wieczność. Amen.

Chwała Ojcu itd.

Wraz ze swym Boskim Dzieciątkiem itd. — Czemuż się wynosisz [por. Łk 18, 13] itd — Boże, mój Boże, itd.

[32i] [5] O świętym Różańcu

18. Codziennie, w godzinie wyznaczonej porządkiem dziennym stosownie do pory roku, odmówi się trzecią część Różańca świętego, wraz z Salve Regina i Litanią do Najśw. Dziewicy, a przy każdej dziesiątce, po „Chwała Ojcu”, dopowie się [prośbę]: „Przez najświętsze tajemnice Odkupienia ludzkiego poślij, Panie”, itd., w końcu zaś po Litanii następujące

Pobożne ofiarowanie:

Przedwieczny Ojcze, ofiarujemy Ci Przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa na zgładzenie grzechów naszych, na potrzeby Kościoła św., na natychmiastowe wyzwolenie dusz czyśćcowych i na podziękowanie, jak gdybyś je już wyzwolił, tudzież na wszystkie intencje, które Ci się podobają.

Uwaga: Jeżeli przypada jakaś nowenna, odmawia się ją tuż przed Litanią.

[32j] [6] O drugim rozmyślaniu

19. Stosownie do porządku dziennego odprawia się wieczorem drugie rozmyślanie, przed którym odmawia się antyfonę: O Sacrum Convivium itd. wraz z oracją: Boże, któryś nam itd. oraz Veni S. Spiritus z trzema oracjami odmawianymi przy szczegółowym rachunku sumienia przed południem[680].

20. Bezpośrednio po rozmyślaniu albo po Różańcu i po modlitwach zależnie od pory roku, przeprowadza się następujący:

[32k] [7] Osobny rachunek szczegółowy co do przestrzegania świętych

Reguły[681]

Kierujący modlitwami mówi:

„Zbadajmy swe sumienie, jak postępowaliśmy w tym dniu od pierwszego rachunku aż do chwili obecnej, w szczególności, jak zachowywaliśmy święte Reguły, zwracając osobno uwagę na wykroczenia popełnione przeciw Regule..., [wszystko] po to, aby za nie pokutować, poprawić się i z większą gorliwością czuwać, pomnąc, że z każdym upływającym dniem skraca się czas zasługiwania na szczęśliwość wieczną”.

21. Oprócz rachunku z przestrzegania [obowiązujących przepisów] w ciągu dnia, robi się jeszcze rachunek z przestrzegania jakiejś określonej Reguły albo jej części; dlatego kierujący modlitwami powinien każdego wieczoru wymienić daną Regułę, z jakiej czyni się rachunek sumienia.

22. Przewodniczący w modlitwach po zapowiedzeniu rachunku sumienia zamilknie na krótko, czyniąc to samo i w następnych punktach:

„Wzbudźmy akt żalu i obrzydzenia za wszystkie nasze grzechy, przekroczenia [Reguł] i za wszystkie niewierności wobec nieprzeliczonych łask, któreśmy otrzymali.

Prośmy Boga o łaskę stosowania środków do jak najdoskonalszego zachowywania świętych Reguł.

Za uchybienia popełnione co do Reguł każdy odprawi taką pokutę, jaką podyktuje mu jego pobożność; prócz tego, z ramionami rozkrzyżowanymi, z wielką żarliwością powiemy trzy razy za pokutę”:

Jezu mój, miłosierdzia. — Najświętsza Maryjo, miłosierdzia

23. Odmawia się ofiarną modlitwę dla uzyskania daru doskonałego zachowywania Reguł[682]. — Wraz ze swoim Boskim Dzieciątkiem itd. — Czemuż się wynosisz itd. — Boże, Boże mój, itd.

24. Z chóru udadzą się do refektarza, odmawiając Psalmy jak przed południem[683].

25. Po posiłku w refektarzu udadzą się do chóru, odmawiając Psalm (50) Miserere, podobnie jak po obiedzie[684] odprawiając w milczeniu i prywatnie nawiedzenie Najśw. Sakramentu; bezpośrednio zaś po tym należy czynić, co następuje:

[32l] [8] Ogólny rachunek i modlitwy przed nocnym spoczynkiem

26. Po nawiedzeniu Najśw. Sakramentu kierujący modlitwami mówi”: O Sacrum Convivium itd. — Oremus — Deus, qui nobis sub Sacramento itd. — Veni Sancte Spiritus itd.

A odnowi się oblicze ziemi itd. — Módlmy się

Boże, któryś serca wiernych itd.

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz itd.

Wszechmocny i najmiłościwszy Boże itd. — Przez Chrystusa Panc naszego. Amen[685].

27—29. [Następują identyczne treściowo nry [617] — [626] KLambr z tym tylko wyjątkiem, że nr 27 jest poprzedzony taką informacją: „Po tym i po następnych punktach robi się przerwę na wzbudzenie prze; uczestników tych aktów, o których zaraz mowa”].

[32ł] 30. Teraz rektor lub ten, kto zamiast niego przewodniczy, mówi wprzód głośno:

„Bóg jest Miłością, a kto pozostaje w miłości, pozostaje w Bogu a Bóg w nim”[686]. Kropiąc wspólnotę błogosławi ją w takich oto słowach:

Per infinitam Dei misericordiam, per merita D. N. J. C. et per intercessionem Beatissimae Virginis Mariae Apostolorum Reginae et omnium Angelorum atąue Sanctorum: Benedictio + Dei Omnipotentis Patris et Filii, et Spiritus Sancti descendat super nos, et fratres nostros et maneat semper. — Amen[687] . — Czemuż się wynosisz itd. — Boże, Bozi mój itd.[688]

31. Potem z sercem przepełnionym miłością i świętą a radośni wdzięcznością opuszczą chór i udadzą się do pokojów, odmawiają! głośno Te Deum na podziękowanie za wszystkie otrzymane dobrodziejstwa; przed rozpoczęciem zaś kierujący modlitwami zwróci się z wezwaniem: „Przejęci najwyższą wdzięcznością za wszystkie dobrodziejstwa otrzymane szczególnie w dniu dzisiejszym, mówmy z serca Te Deum” itd.

[32m] [9] Pobożne uczucia intencje modlitwy ofiarne praktykowane w środy suchedniowe zaraz po ukończeniu pierwszej modlitwy odmawianej przy końcu rannej medytacji.

[Następują bez zmian nry [558], [559] 76 i [560] KLambr]. [Podobnie długa modlitwa pod tytułem „Święty akt ofiarowania” jest treściowo identyczna z nrami [561] — [566] KLambr][689].

[33][690]

Rozdział 3

Stosowanie dyscypliny

1. Z dyscypliny korzystać się będzie w pokoju w dni dozwolone przez ojca duchownego, albo rankiem przed pójściem do chóru, by zapoczątkować dzień z żarliwą pobożnością i ze szczególniejszą odnową ducha, albo wieczorem po ogólnym rachunku sumienia przed udaniem się na spoczynek, albo też w innym odpowiednim czasie[691].

2. [Następuje cały punkt 2 nru [633] KLambr, bez żadnych zmian].

3. Następnie zaczyna się stosowanie dyscypliny w czasie odmawiania Psalmu (50) Miserere mei Deus itd. i tych oto modlitw:

Przez najświętsze tajemnice Odkupienia ludzkiego — Poślij, Panie, itd.

Przez zasługi i wstawiennictwo Najświętszej Dziewicy itd. — Poślij, itd.

Królowo Apostołów, itd., — Aby przysłał itd.[692]

4. Po ukończeniu Psalmu Miserere itd., wraz z modlitwami kończy się biczowanie i mówi się kantyk: Teraz puszczasz sługę Twego, Panie, itd. [por. Łk 2, 29-32].

5. [Następuje identyczny tekst o braciach, jak w ostatnim akapicie nru [633] KLambr].

[34] Rozdział 4.[693]

Przepisy w sprawie oskarżania się z zewnętrznych przekroczeń Reguł

1. W każdy piątek odbędzie się w oznaczonej porze kapituła win w której udział wezmą wszyscy wchodzący w skład wspólnoty danego świętego ustronia.

[34a] 2. Gdy się zbiorą w prywatnej kaplicy czy w innym stosownym miejscu wyznaczonym przez rektora, rektor sam lub ten, kto przewodniczy w jego zastępstwie, powie: Przyjdź Duchu Święty, napełnij serca Twoich wiernych i zapal w nich ogień Twojej miłości.

Ześlij Ducha swego, a będą stworzone. — I odnowisz oblicze ziemi

Módlmy się

[Następują trzy pierwsze modlitwy podane w nrze [547] KLambr zakończone: Przez Chrystusa Pana naszego. Amen. — Zdrowaś Maryjo itd. — Królowo Apostołów, itd. — Królowi wieków Nieśmiertelnemu itd[694] ].

3. W czasie gdy wszyscy klęczą, tenże mówi z uczuciem żarliwe; wiary:

[Następuje tekst zaczynający się od słów: „Ożywmy naszą wiarę” zamieszczony pod nrem [635] KLambr][695].

[34b] 4. Po tych słowach nastąpi krótka przerwa, aby wszyscy z jak najżywszymi uczuciami pokory i skruchy przygotowali się do wyjawienia swych braków.

5. Najpierw oskarżą się bracia pomocnicy, potem studenci, a wreszcie księża. W poszczególnych grupach zachowa się porządek według starszeństwa w Stowarzyszeniu, i to w ten sposób, że najstarszy z każdej grupy oskarży się w niej pierwszy[696]. Nie mówi się tu o nowicjuszach, gdyż ci oskarżają się przed mistrzem nowicjatu.

[34c] 6. Każdy oskarża się klęcząc w środku kaplicy czyli sali kapitulnej. Nie ustala się co do sposobu żadnej formuły, aby każdy mógł to uczynić pod dyktando szczerego ducha pokuty, nie zaś, by mieć to ze sobą.

7. Przedmiotem oskarżenia będzie właśnie brak przestrzegania świętych Reguł; należy jednak wyszczególnić, jakiej Regule uchybiono.

8. Rektor lub przewodniczący w jego zastępstwie przy wyjawianiu win udzieli każdemu zbawiennego upomnienia i nałoży nieznaczną pokutę.

[34d] 9. Gdy już każdy z braci pomocników oskarży się ze swych win, wszyscy razem opuszczą kaplicę czy salę kapitulną; tak samo postąpią studenci; jedni zaś i drudzy modląc się w milczeniu, zaczekają w przyległym pomieszczeniu i wrócą do kaplicy czy sali kapitulnej, gdy wszyscy księża dopełnią swego samooskarżenia.

10. Pokutę, o ile można ją zaraz wypełnić, odprawią w czasie kapituły w samej kaplicy lub sali kapitulnej, albo w pomieszczeniu przyległym.

[34e] 11. Wreszcie rektor lub przewodniczący w jego zastępstwie zwróci się do wszystkich z krótkim napomnieniem i zachęci ich do doskonałego przestrzegania naszych świętych Reguł.

Potem wszyscy odmówią klęcząc:

Utwierdź, Boże, to czego w nas dokonałeś ze swej świątnicy, która jest w Jeruzalem [por. Ps 67, 29].

V Przez najświętsze tajemnice [itd. — przepisano dokładnie resztę nru [32b].

[Następuje] ofiarowanie Przenajświętszej Krwi dla otrzymania daru zachowywania Reguł[697].

Dziękujemy Ci, Wszechmogący Boże, za wszystkie dobrodziejstwa Twoje, który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Czemuż się wynosisz [por. Łk 10, 2 i Jl 2, 17], skoroś tylko proch i popiół? Boże, Boże mój, bądź miłościw mnie grzesznemu[698].

[35] Rozdział 5.

Przepisy dotyczące zwracania uwagi na uchybienia [bliźnich][699]

Zwracanie uwagi na [cudze] błędy opiera się częściowo na przykazaniu o braterskim upomnieniu. Powiedziano „częściowo”, albowiem braterskiego upomnienia nie zawsze ma się udzielać w sposób publiczny; w Stowarzyszeniu jednak każdy z uwagi na ćwiczenie się w cnotach powinien być rad, gdy otrzymuje je również publicznie; i tak jeden ćwiczy się w miłości, drugi zaś w pokorze.

Zwracania uwagi na błędy dokonuje się zgodnie z tym samymi zasadami, według jakich odbywa się ujawnianie własnych win; zachodzą tu jednak małe następujące wyjątki:

[35a] 1. Z przekroczeń każdy oskarża się sam, podczas gdy zwracanie uwagi na błędy, o ile jest aktualne, dokonuje się wzajemnie; stąd bracia pomocnicy zgłaszają braki swych braci pomocników, studenci — studentów, a księża — księży.

2. Błędy, na które powinno się zwracać uwagę, są to błędy nieprzestrzegania Reguł i Konstytucji.

[35b] 3. Przed zwróceniem uwagi na [cudze] błędy każdy ze swego miejsca mówi klęcząc: „Chociaż nie zdaję sobie sprawy z mych ciężkich przewinień, muszę jednak wyznać, że skoro dostrzegłem w naszym współbracie N. błędy A. B. C. itd., jest to znakiem, że u mnie są jeszcze większe i jeszcze zgubniejsze. Dlatego polecam się modlitwom wszystkich, abym się mógł poprawić ze wszystkich mych braków”.

To powiedziawszy, odmówi jedno „Ojcze [nasz]”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu” za współbrata, któremu zwrócił uwagę, po czym usiądzie z powrotem. [35c] 4. Współbrat, któremu zwrócono uwagę, nie będzie się nigdy uniewinniał, lecz skoro tylko usłyszy wymówione swe imię[700], na klęczkach, w milczeniu i z pokorą przyjmie ojcowskie napomnienie, jakiego udzieli mu rektor czy jego zastępca; po przyjęciu pokuty poleci się modlitwom wszystkich[701], mówiąc ufnie i pokornie: „Zwracam się do miłości was wszystkich, prosząc o modlitwę, bym się mógł poprawić”, po czym odprawi nałożoną mu pokutę. Będzie się cieszył w duchu, że odkrył swe słabości, wspominając św. Pawła Apostoła [por. 2 Kor 12, 9] i wszystkich prawdziwych Sług Bożych, którzy zawsze radowali się z poznania własnych nędz, by się móc łatwiej z nich poprawić i tak usposobić się do staranniejszego naśladowania św. Pawła Apostoła i innych Świętych.

[35d] 5. Przed tym ćwiczeniem, w czasie jego trwania i przy zakończeniu odmawia się te same modlitwy, które są przepisane przy kapitule oskarżania się z win; przy czym przed końcowym odmówieniem Agimus Tibi gratias itd., mówi się, co następuje:

V To jest przykazanie moje [itd., jak w nrze [641] KLambr], do końca[702]

[36] Rozdział 6.

Wskazówki dotyczące miesięcznego sprawozdania ojcu duchownemu ze stanu sumienia według Reguł Stowarzyszenia[703]

[36a] 1. Odkryją i ujawnią z całą szczerością, pokorą i prostot wszelkie uchybienia, jakie zwykło się popełniać w ćwiczeniach pobożności, w praktykach duchowych i w pielęgnowaniu cnót świętych[704].

2. By we wszystkim mieć pewność, że chodzi o wolę Bożą, oraz by nie ulec ułudom złego ducha czy [nieuporządkowanej] miłości własnej wyjawią pokuty, umartwienia, pobożne praktyki, jak i to, co czynią dla ćwiczenia się w świętych cnotach; mogą też, choć nie muszą, wyznawać drobne rzeczy natury duchowej, chyba że byłby powód wyjawienia pokusy, jaka by się z tą [rzeczą] łączyła

3. Wyjawią wszelkie pokusy przeciw jakiejkolwiek cnocie [itd., jak w pierwszym akapicie nru [112] KLambr, przepisanym tu dosłownie

[36b] 4. Każdy wyjawi pogląd, jaki ma o Stowarzyszeniu, o środkach przez nie stosowanych dla osiągnięcia swych celów oraz jak w sobie żywią gorliwość o większą chwałę Bożą i o zbawienie dusz.

5. Niech powie, czy jest zadowolony z życia w Stowarzyszeniu. Jak jest u niego ze sprawą posłuszeństwa, również posłuszeństwa rozumu, jak z doskonałym oderwaniem serca od ziemskich dóbr i od świata, jak co do czystości i co do praktykowania wszystkich innych cnót, o które szczególnie zabiega [por. nr [113] KLambr].

6. Powie, czy dręczy go jakiś afekt wewnętrzny lub natarczywa pokusa, czy czuje łatwość albo trudność w opieraniu się jej; powie jakich używa środków w tym celu, a także, do jakich nieuporządkowanych namiętności lub grzechów czuje większą skłonność.

Powie, jakie żywi przywiązanie do spraw duchowych; jaka modlitwa, myślna czy ustna, bardziej mu pomaga, jakiej poświęca więcej czasu oraz jakiego na niej używa sposobu.

[36c] 8—13. [Dosłownie niemal przepisano 2 i 3 akapit nru [114] i cal nry [115] — [116] KLambr, które z nrami 8—13 Podręcznika są treściowo identyczne].

[36d] 14. Czy utrzymuje zażyłe stosunki bardziej z jednymi niż drugimi członkami wspólnoty i czy korzysta, lub też nie, z przestawania z nimi dla postępu duchowego.

15. Czy w duszy czuje jakąś odrazę w stosunku do kogoś i czy miał jakiś wstręt do któregoś z przełożonych, funkcjonariuszy czy kogokolwiek innego oraz jak miłuje i szanuje przełożonych w Chrystusie Jezusie[705].

16. Czy wyjawiał innym jakąś pokusę, szczególnie w sprawie powołania.

17. Gotowi wreszcie będą odpowiedzieć w każdym innym przedmiocie, gdyby ojciec duchowny stawiał im pytania.

[37] Rozdział 7.

Wytyczne do zdawania sprawy ze stanu sumienia przed ojcem duchownym.

1. Ojciec duchowny wyznaczy każdemu raz w miesiącu[706] dzień, w którym ma się odprawić dzień skupienia[707] i sprawozdanie ze stanu własnego sumienia; dzień ten każdy spędzi na pobożnych praktykach, wyznaczonych przez tegoż [ojca duchownego][708].

[37a] 2. Przez czas dłuższy czy krótszy, w zależności od potrzeby każdego, wszyscy przygotują się starannie do zdania sprawy, badając się punkt po punkcie co do wszystkich tych spraw, z których — jak już powiedziano — mają złożyć sprawozdanie, a również co do innych szczególnych potrzeb duchowych.

3. Kto chce spisać rzeczy [itd., dokładnie według nru [117], akapit drugi KLambr].

[37b] 4. W sam dzień składania sprawozdania będzie się [każdy] przysposabiał już od modlitw porannych, a potem bezpośrednio przed [sprawozdaniem], przynaj mniej przez parę minut, rozważając w duchu wiary w mocnym przeświadczeniu, że w osobie ojca duchownego ma rozmawiać z Bogiem oraz że przez jego usta przemawia sam Bóg, że będzie nas pocieszał, dostarczał środków i sposobów poprawy naszych błędów według tego, jak uzna to za stosowne dla naszego postępu w życiu ofiary i w doskonałym naśladowaniu życia Pana naszego Jezusa Chrystusa, zgodnie z Regułami naszego najmniejszego Stowarzyszenia, i dlatego wzbudzi następujący akt uległości ducha:

Akt wiary i prośba

Boże mój, wierzę mocno i utrzymuję za pewne, żeś jest Tym, który mówi dziś do mnie. Wierzę, że Ty pouczasz mnie, co mam czynić, Ty pocieszasz mnie w mych strapieniach, zwracasz mi na błędy uwag usty mego ojca duchownego, którego powołałeś, by troszczył się o postepowanie moje.

Dzięki Ci, o mój Boże, żeś mię w swej dobroci wprowadził na ta bardzo korzystną i łatwą drogę do postępowania w cnotach.

Błagam Cię o udzielenie mi niezbędnego światła do poznania i odkrycia samej głębi mojego serca, tak jak pragniesz tego według swego miłosierdzia. Oto łaska, o jaką proszę Cię, Boże mój, wraz z łaską korzystania z uwag, jakie będą mi czynione.

[37c] 5. Po tej modlitwie, w duchu wiary, nadziei i miłości, o wyznaczonej godzinie uda się do ojca duchownego, by według wyżej podanych wskazówek złożyć sprawozdanie ze stanu swego sumienia.

6. Gdyby zaistniał jakiś powód, dla którego nie można by złoży sprawozdania ze stanu sumienia ojcu duchownemu [danego] ustronia, złoży się je innemu kapłanowi naszego Stowarzyszenia, zatwierdzonemu przez ojca duchownego, a nie żadnemu innemu, a to dlatego, by kierownictwo duchowe [członków] było prowadzone zgodnie z Regułami i duchem Stowarzyszenia oraz z potrzebami poszczególnych osób z jakimi zapoznał się już ojciec duchowny.

7. Należy zwracać uwagę, że w równie wysokim stopniu, w jakim zależy na postępie członków w cnotach i w doskonałości, zależy też na składaniu sprawy ze stanu sumienia według ustalonej metody i zasad toteż nikt nie może być z tego zwolniony. Dlatego i ojciec duchowny złoży swe sprawozdanie ze stanu sumienia przed rektorem lub przed innym odpowiednim kapłanem, zatwierdzonym do tego przez samegoż rektora.

[38] Rozdział 8.

Wytyczne w sprawie pobożnej intencji wszystkich modlitw, ofiar oraz dzieł religijnych i charytatywnych [pełnionych] i prowadzonych przez całe Stowarzyszenie i przez całe Pobożne Zjednoczenie[709].

Wszelkie modlitwy, ofiary czy dzieła miłosierdzia lub gorliwość prócz uwzględniania przy nich świętych poszczególnych celów, będą wykonywane także w następujących intencjach:

[38a] 1. O doskonałe przestrzeganie w całości i zawsze świętych Reguł i Konstytucji.

2. O wzrost, o prawdziwą owocność [działania] oraz o rozszerzeni Stowarzyszenia i Pobożnego naszego Zjednoczenia po całym świecie.

3. O wyproszenie, by wszyscy[710] z najmniejszego naszego Stowarzyszenia byli w jak najwyższym stopniu wyposażeni we wszelkie dary niezbędne do jak najdoskonalszego pełnienia wszelkich rodzajów świętej posługi ewangelicznej, wszelkich pobożnych dzieł, do których będą wzywani, a szczególnie misji świętych tak w krajach katolickich jak pogańskich.

[38b] 4r—6. [Punkty te zostały przejęte dosłownie z nru [695a] i [695b] KLambr].

[38c] 7. O wyproszenie, aby prywatne i publiczne wychowanie młodzieży wszelkich klas na całym świecie było stale szerzone i wykonywane w duchu naprawdę chrześcijańskim[711].

8. O wyproszenie dla wszystkich w Stowarzyszeniu daru kierowania i zarządzania dla tych, co są na stanowiskach, daru zaś podatności na kierowanie i rządzenie z pełną uległością i posłuszeństwem dla pozostałych.

9. O wyproszenie dla wszystkich i w każdym czasie jak najżywszego, bezinteresownego i doskonałego pragnienia większej chwały Bożej i zbawienia dusz.

10. O wyproszenie umiłowania i przestrzegania milczenia, jakie ma być praktykowane w świętych ustroniach, oraz korzystania z jego dobrodziejstw.

11. O wyproszenie najdoskonalszej i trwałej czystości dla wszystkich należących do naszego najmniejszego Stowarzyszenia, jak i dla tych, którzy z jakiegokolwiek powodu czy tytułu żyją w jego świętych ustroniach, Bożego daru najdoskonalszej i dozgonnej czystości[712]

[38d] 12—13. [Punkty te w dosłownym brzmieniu przejęto z nru [695d] 12 i 13 KLambr].

[38e] 14. O wyproszenie daru, aby obcymi były zawsze w świętych naszych ustroniach lenistwo i nadmiar dóbr doczesnych, a także o wyproszenie największej obfitości dóbr duchowych.

15—18. [Przejęto niemal identyczne w treści analogiczne punkty (15—18) z nru T695e] KLambr, z tym, że w punktach 15 i 18 dodano wyraz „Stowarzyszenie” (Congregazione), skreślając w punkcie 18 wzmiankę o ustroniach].

[38f] 19. O pełnienie zawsze i we wszystkim najśw. woli Bożej.

20. Wreszcie[713], aby polecać Bogu wszystkie potrzeby duchowe i doczesne wszystkich [ludzi] według intencji każdego z członków Stowarzyszenia i wszystkich tych, którzy zgodnie z najśw. wolą Bożą polecili się modlitwom ich i całego Stowarzyszenia.

[39] FORMUŁA UROCZYSTEJ KONSEKRACJI[714]

[Formuła ta ma kształt ustalony dla wszystkich, z tym, że dla duchownych po łacinie, dla braci po włosku. Podajemy pierwszą bez zmian w oryginale, drugą w przekładzie polskim].

Ad majorem Dei Gloriam, Beatissimae Virginis Mariae Apostolorum Reginae, omnium Angelorum atąue Sanctorum, et ad majorem sanctificationem animae meae et proximi mei, amciliante Deo ego N. N. me totum, et omnia mea eidem omnipotenti Deo trado, dono, et offero; ac statuo me semper seąuuturum Dominum Nostrum Jesum Christum juxta Regulas et Constitutiones Congregationis Presbyterorum Apostolatus Catholici, et ideo promitto eidem Congregationi, et illius Superioribus pro tempore existentibus Obedientiam, Paupertatem, Castitatem, observantiam Vitae comunis [!] perfectae, et Perseverantiam; et me nullam recepturum dignitatem nisi legitima auctoritate coactum.

[40] Formuła uroczystej konsekracji dla braci pomocników Na większą chwałę Boga, Najśw. Dziewicy Maryi Królowej Apostołów, wszystkich Aniołów i Świętych, i dla większego uświęcenia duszy mojej i bliźniego mego, z pomocą Boga ja N. N. oddaję, poświęcam i składam w ofierze całego siebie i wszystko co moje temuż Bogu Wszechmogącemu i postanawiam w całym mym życiu naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa według Reguł i Konstytucji Kongregacji Księży Apostolstwa Katolickiego; dlatego przyrzekam temuż Stowarzyszeniu i jego przełożonym pro- tempore[715] wytrwać w nim żyjąc w ubóstwie, czystości i posłuszeństwie oraz w przestrzeganiu doskonałego życia wspólnego i nie przyjmując żadnej godności[716].

PLAN KONSTYTUCJI

[41] SCHEMAT KONSTYTUCJI STOWARZYSZENIA APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO[717]

(jesień 1849; OOCC VIII 469—488)

A. M. D. G.

A. D. P.

A. S. A.

Schemat Konstytucji Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego Przedmowa w formie listu skierowanego do Ojców i Braci Stowarzyszenia

[41a] Część pierwsza

O powstaniu Stowarzyszenia, o zamierzonym celu i o środkach do jego osiągnięcia, o cnotach kształtujących ducha [Instytutu], o środkach mających ułatwić zdobywanie tych cnót

Tytuł I

O powstaniu Stowarzyszenia, o zamierzonym przez nie celu i o środkach do jego osiągnięcia

Rozdział 1 — O powstaniu i urządzeniu Stowarzyszenia. Rozdział 2 — O celu Stowarzyszenia oraz o środkach w ogólności. Rozdział 3 — O pewnych szczególnych środkach do celu.

Tytuł II

O cnotach kształtujących ducha właściwego Stowarzyszeniu

Rozdział 1 — O duchu Stowarzyszenia i o cnotach w ogólności.

Rozdział 2 — O duchu ofiary.

Rozdział 3 — O gorliwości o zbawienie dusz.

Rozdział 4 — O dziecięctwie duchowym.

Rozdział 5 — O odnowie ducha.

Rozdział 6 — O cierpliwości w prześladowaniach.

Rozdział 7 — O ubóstwie.

Rozdział 8 — O czystości.

Rozdział 9 — O posłuszeństwie.

Rozdział 10 — O milczeniu.

Tytuł III

O środkach ułatwiających zdobywanie cnót, które kształtują właściwego Stowarzyszeniu ducha

Rozdział 1 — O przestrzeganiu świętych Reguł i Konstytucji Rozdział 2 — O dokładności w małych rzeczach. Rozdział 3 — O postach i innych pokutach.

Rozdział 4 — O wspólnych ćwiczeniach i zewnętrznych aktach upokorzenia. Rozdział 5 — O ćwiczeniach duchowych i miesięcznym dniu skupienia.

Część druga

O formie zarządu Stowarzyszenia a w szczególności o niektórych w nim urzędach[718]

Tytuł I O formie zarządu Rozdział 1 — O Konsulcie generalnej. Rozdział 2 — O Generale. Rozdział 3 — O Radzie Generała[719]. Rozdział 4 — O przewodniczącym i jego radnym[720]. Rozdział 5 — O wizytatorach. Rozdział 6 — O przełożonym (rektorze) prowincjalnym. Rozdział 7 — O konsulcie prowincjalnej. Rozdział 8 — O przełożonym (rektorze) miejscowym. Rozdział 9 — O konsulcie poszczególnych świętych ustroni. Rozdział 10 — - O wicerektorze.

Tytuł II

O niektórych szczegółowych posługach w Stowarzyszeniu

Rozdział 1— O ekonomach (administratorach).

Rozdział 2 — O sekretarzach i archiwistach.

Rozdział 3 — O admonitorach[721].

Rozdział 4 — O mistrzu nowicjatu.

Rozdział 5 — O ojcu duchownym i o spowiednikach naszych członków.

Rozdział 6 — O prefekcie kościoła i zakrystii.

Część trzecia

O tym, co się tyczy członków Stowarzyszenia i o ich stosunku do przełożonych

Tytuł I

O przyjmowaniu [kandydatów], o nowicjacie oraz o uroczystej konsekracji

Rozdział 1 — O przyjmowaniu postulantów.

Rozdział 2 — O wstąpieniu i o pierwszej próbie.

Rozdział 3 — O nowicjacie i o nowicjuszach.

Rozdział 4 — O ćwiczeniach duchownych w czasie nowicjatu.

Rozdział 5 — O uroczystej konsekracji.

Tytuł II

O studiach, o święceniach, o ćwiczeniach przygotowujących do pełnienia posługi kapłańskiej

Rozdział 1 — O studiach i o studentach.

Rozdział 2 — O nauczycielach różnych przedmiotów.

Rozdział 3 — O święceniach i kandydatach do święceń.

Rozdział 4 — O praktykach i zajęciach właściwych księżom, a przygotowujących do wykonywania świętych posług.

Tytuł III O zależności od przełożonych, o wzajemnym powiązaniu członków Stowarzyszenia, o klauzurze i pomocy świadczonej członkom przez Stowarzyszenie, o [braciach] współpracownikach

1 — O stosunku do przełożonych i o zależności od nich.

2 — O przeznaczaniu członków na stanowiska.

3 — O miłości i jedności członków Stowarzyszenia.

4 — O wszechstronnej kulturze członków Stowarzyszenia.

5 — O chorych i izbie chorych.

Rozdział 6 — O zmarłych i o modlitwach, jakie powinno się za nich odmawiać.

Rozdział 7 — O zwalnianiu i wydalaniu członków.

Rozdział 8 — O [braciach] współpracownikach i o ich zajęciach.

Część czwarta

O zakładaniu prowincji, świętych ustroni i kościołów przy nich oraz o przeznaczaniu i używaniu dóbr doczesnych

Tytuł I

O zakładaniu prowincji, świętych ustroni i kościołów przy nich

Rozdział 1 — O zakładaniu prowincji i ich znoszeniu.

Rozdział 2 — O zakładaniu świętych ustroni i ich znoszeniu.

Rozdział 3 — O kościołach przy świętych ustroniach.

Tytuł II

O przeznaczaniu i używaniu doczesnych dóbr Stowarzyszenia

Rozdział 1 —O środkach utrzymania.

Rozdział 2 — O przeznaczaniu pieniędzy i dóbr zbywających.

Rozdział 3 — O własności, zarządzaniu i korzystaniu z poszczególnych dóbr doczesnych.

Rozdział 4 — O pokojach i sprzętach.

Rozdział 5 — O ubiorze właściwym w Stowarzyszeniu.

Rozdział 6 — O pożywieniu.

Rozdział 7 — O gościnności.

Rozdział 8 — O rekreacjach.

Część piąta

O pracach świętej posługi, o przywilejach i odpustach, o funkcjach liturgicznych, o środkach zachowania i rozszerzania Stowarzyszenia

Tytuł I

O pracach świętej posługi

O pracach świętej posługi w ogólności. O kierownikach świętych misji i rekolekcji. O spowiednikach, kaznodziejach i misjonarzach Stowarzyszenia.

O przymiotach misjonarzy i innych kapłanów łączących się z naszymi w pracach świętego posługiwania.

Rozdział 5 — O misjach i rekolekcjach grupowych i ludowych w krajach katolickich.

Rozdział 6 — O misjach wśród heretyków i pogan.

Rozdział 7 — O świętych ustroniach, w których prowadzi się rekolekcje, i o sposobie ich prowadzenia.

Rozdział 8 — O pieczy nad seminariami, kolegiami, szpitalami i nad innymi religijnymi zakładami.

Rozdział 9 — O stosowaniu środków dla jednoczenia w świętej lidze kleru świeckiego i zakonnego w pracach świętego posługiwania.

Tytuł II

O przywilejach, uprawnieniach i dobrach duchowych Stowarzyszenia

Rozdział 1 — Przywileje Stowarzyszenia.

Rozdział 2 — Uprawnienia dotyczące pełnienia świętych posług.

Rozdział 3 — O dobrach duchowych i o odpustach.

Tytuł III

O funkcjach, ceremoniach i śpiewie

Rozdział 1 — O osobnych funkcjach uroczystych, jakie są właściwe Stowarzyszeniu.

Rozdział 2 — O funkcjach kościelnych sprawowanych w kościołach świętych ustroni.

Rozdział 3 — O śpiewie i ceremoniach, jakie stosuje się w czasie naszych funkcji.

Tytuł IV

O środkach zachowania i rozszerzania Stowarzyszenia

Rozdział 1 — Ogólne i szczegółowe środki do zachowania Stowarzyszenia.

Rozdział 2 — Środki do rozszerzania Stowarzyszenia.

Część szósta

O Pobożnym Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego (Pia Societa)

Tytuł I

O powstaniu, urządzeniu i celu Pobożnego Zjednoczenia, o środkach do osiągnięcia [tego celu] oraz o duchu właściwym [Zjednoczeniu]

Rozdział 1 — O powstaniu i urządzeniu Pobożnego Zjednoczenia.

Rozdział 2 — O celu i o środkach w ogólności i w szczególności.

Rozdział 3 — O duchu właściwym Pobożnemu Zjednoczeniu.

Tytuł II

O członkach Pobożnego Zjednoczenia oraz o jego dziełach w ogólności

O wpisywaniu poszczególnych osób do Pobożnego Zjednoczenia. O agregowaniu do Pobożnego Zjednoczenia całych zespołów osób. O dziełach Pobożnego Zjednoczenia w ogólności

Tytuł III

O zarządzie Pobożnego Zjednoczenia, o stosunku [Zjednoczenia] i jego zależności od Stowarzyszenia,

o konsultach

oraz o poszczególnych pewnych obowiązkach [w Zjednoczeniu].

Rozdział 1 — O zależności Pobożnego Zjednoczenia od Stowarzyszenia.

Rozdział 2 — O rektorach prokur miejscowych.

Rozdział 3 — O zebraniach czy konsultach Pobożnego Zjednoczenia

Rozdział 4 — O poszczególnych pewnych obowiązkach Pobożnego Zjednoczenia.

Tytuł IV

O prokurach, prokuratorach oraz o ich obowiązkach

Rozdział 1 O prokurach Pobożnego Zjednoczenia.

Rozdział 2 O prokuratorach Pobożnego Zjednoczenia i o ich obowiązkach w ogólności.

Rozdział 3 O prokuratorze pod opieką św. Piotra i o jego obowiązkach.

Rozdział 4 O prokuratorze pod opieką św. Andrzeja i o jego obowiązkach.

Rozdział 5 O prokuratorze pod opieką św. Jakuba i o jego obowiązkach.

Rozdział 6 O prokuratorze pod opieką św. Jana i o jego obowiązkach.

Rozdział 7 O prokuratorze pod opieką św. Tomasza i o jego obowiązkach.

Rozdział 8 O prokuratorze pod opieką św. Filipa i o jego obowiązkach.

Rozdział 9 O prokuratorze pod opieką św. Bartłomieja i o jego obowiązkach.

Rozdział 10 — O prokuratorze pod o pieką św. Tadeusza i o jego obowiązkach.

Rozdział 11 — O prokuratorze pod opieką św. Mateusza i o jego obowiązkach.

Rozdział 12 — O prokuratorze pod opieką św. Macieja i o jego obowiązkach.[722]

Tytuł V

O duchowo-twórczej pomysłowości na rzecz dzieł Pobożnego Zjednoczenia, o jego przywilejach i dobrach duchowych, o środkach dla zachowania go i [dalszego] rozwoju.

Rozdział 1 — O duchowo-twórczej pomysłowości w pracach świętego posługiwania.

Rozdział 2 — O przywilejach i odpustach Pobożnego Zjednoczenia.

Rozdział 3 — Zasadnicze i szczegółowe środki dla zachowania Pobożnego Zjednoczenia.

Rozdział 4 — Środki do przydawania wzrostu i do szerzenia Pobożnego Zjednoczenia.

Część IV CEREMONIAŁY

We Wstępię do obecnego tomu podano racje, dla których w tym Wyborze Pism zajmujemy się również pallotyńskim prawem ceremonialnym[723]. Prawo to zrodziło się w zasadzie już w Regułach powstałych w roku 1839 w Camaldoli. Obszerne teksty dotyczące tej materii wyłączono z Reguły zwanej Kopią Lambruschiniego, by odciążyć tekst samej Reguły i by powoli przygotować osobny zbiór przepisów i wskazówek dotyczących obrzędowości wspólnot Stowarzyszenia i pełnionych przez kapłanów funkcji.

Jakoż z biegiem czasu powstały trzy tego rodzaju zbiory, zachowane dotąd w rękopisach w generalnym Archiwum Stowarzyszenia, a wydane świeżo krytycznie w t. IX OOCC[724]. Pierwszy z r. 1846, uwzględniając jeden tylko, choć ważny wycinek życia członków, podaje m. in. formułę konsekracji, według której członkowie składają cztery przyrzeczenia: posłuszeństwa, ubóstwa, czystości i wytrwania. Do tego małego Ordo, stanowiącego jakby zalążek ceremoniału, dodano wyjaśnienie nie mające bezpośredniego związku z ceremoniałem, życiowo jednak potrzebne. Jest to traktacik o umowie (Del Contrattó), jaką członkowie przy konsekracji zawierają ze Stowarzyszeniem. Stanowi pewnego rodzaju domówienie deklaracji o umowie[725], przedstawiając już bardziej szczegółowo stanowisko w sprawie dóbr doczesnych.

Drugi, wszechstronny ceremoniał, opracowany w latach 1846—1849, to Ordo et preces, co znaczy porządek (a raczej obrzędy) i modły. Składa się z ośmiu tytułów i stanowi przygotowanie do opracowania zbioru końcowego; stąd nosi nazwę tekstu pośredniego (copia intermedia). — Trzeci, z r. 1949, to udoskonalony nieco tekst „kopii pośredniej” — przedstawiający tekst bardziej zwarty i łatwiejszy w czytaniu. W strukturze i treści na ogół zgodny z poprzednim, zawiera jednak nowy tytuł (IX), występujący do tego w podwójnej wersji. Nosi (podobnie jak dwa poprzednie teksty) ślady poprawek wpisywanych przez samego Założyciela.

Już na podstawie tej krótkiej informacji wydaje się rzeczą oczywistą, że w obecnym tomie, w którym wypadnie podać również fragmenty ceremonialnego prawa Stowarzyszenia, wchodziłby w rachubę jedynie zbiór pierwszy i trzeci, gdyż drugi, jako środek do celu został przejęty w swej substancji do zbioru końcowego, różnice zaś przynajmniej ważniejsze, można bez trudności uwzględnić w toku przytaczania tekstu trzeciego, podobnie jak to czyniono z różnicami Reguły Wielkiej wobec Kopii Lambruschiniego przy podawaniu tekstu KLambr Stosując więc zasadę wykluczania powtórki obszerniejszych tekstów[726] będzie można bez większych trudności wytworzyć sobie obraz całości i tego działu Pism Założyciela przypis 4a Godzi się powtórzyć tu uwagę, jaką w odniesieniu do innych działów zamieszczono wyżej (s. 9 i 72). Można zatem przy końcu stwierdzić ogólnie, że podany w tym tomie wybór tekstów zawiera substancjalną całość myśli Założyciela o prawie Stowarzyszenia i jego duchu..

Nie podejmowano u nas dotąd przekładu tego działu, wyjąwszy teksty ceremoniału używane w języku polskim. Bo nawet Ceremoniał wydany do użytku Polskiej Prowincji Stowarzyszenia był jeszcze długo po II wojnie światowej stosowany w zasadzie w języku łacińskim[727] W obecnej części tego tomu podajemy po polsku oryginalne teksty pisane zarówno po łacinie jak po włosku, korzystając w zasadzie z oficjalnych przekładów tekstów liturgicznych.

[PIERWSZY RYTUAŁ — 1846][728]

[1] (I) OBRZĘD UROCZYSTOŚCI KONSEKRACJI STOSOWANY ZWYCZAJNIE W STOWARZYSZENIU APOSTOLSTWA KATOLICKIEGO (1846; OOCCIX4 —22)

Porządek poświęcania siebie samego i tego, co się ma, na większą chwałę Boga i na zbawienie dusz, jaki zwykło się stosować w Stowarzyszeniu Księży Apostolstwa Katolickiego[729].

[1a] [Tekst treściowo identyczny z tekstem Ceremoniału III. Por. nr [1a][730] ].

[1b] [Tekst treściowo identyczny z tekstem Ceremoniału [Ryt.] III, nr [lb]].

[lc] [Tekst w większej swej części zgodny z tekstem Ceremoniału III, nr [1c]. A oto nieznaczne różnice: Według Ceremoniału I formuła konsekracji mówi o Regułach i Konstytucjach „Stowarzyszenia Księży świeckich Apostolstwa Katolickiego”. Ceremoniał I nie wspomina braciach, a w konsekwencji ani o formule konsekracji w języku ludowym, gdy Ceremoniał III zwraca uwagę na braci, a nawet na możliwość, że będą niepiśmienni; stąd odpowiednie przepisy co do czytania i podpisywania wykorzystanej formuły. Wreszcie z ostatnich modlitw, których w Ceremoniale III jest sześć, a w Ceremoniale I pięć, powtarza się tylko trzy, a pozostałe różnią się między sobą: trzy pierwsze z Ceremoniału I równają się nrom [3], [4] i [5] Ceremoniału III. Pozostałe zaś w Ceremoniale I to: Prosimy Cię, Panie, użycz łaskawie słudze swemu przebaczenia i pokoju, aby się oczyścił ze wszelkich swych przewinień spokojnym sercem Ci służył oraz: Boże, który pysznym się sprzeciwiasz itd., nr [547] KLambr].

[Id] Uderza się w dzwony, intonuje Hymn Ambrozjański, rektor uściskiem przekazuje pokój kandydatowi, ten zaś — pozostałym obecnym ze świętego ustronia.

Te Deum itd.

V. Błogosławmy Ojca i Syna wraz z Duchem Świętym.

R. Chwalmy i wywyższajmy Go na wieki.

V. Blogosławionyś jest, Panie, na firmamencie niebios.

R. Chwalebny i sławny, i wywyższony na wieki.

V. Panie, wysłuchaj modlitwę moją.

R. A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.

V. Pan z wami.

R. I z duchem twoim.

Módlmy się

Boże, którego miłosierdzie jest bez miary, a dobroci skarb nie przebrany, dzięki składamy ojcowskiemu majestatowi Twemu za udzielone nam dary i nieustannie błagamy Twoją dobroć, abyś nie opuszczał i przysposobił do wiecznej nagrody tych, których modły wysłuchałeś.

Przez Chrystusa itd.[731]

Kapłan podchodzi do ołtarza, całuje mensę w pośrodku, pochyla, jak zwykle, głowę przed krzyżem i mówi:

V. Niech imię Pańskie będzie błogosławione

R. Teraz i na wieki.

V. Wspomożenie nasze w imieniu Pana,

R. Który stworzył niebo i ziemię.

Błogosławieństwo Boga Wszechmogącego Ojca + i Syna i Ducha Świętego niech zstąpi na was i pozostanie na zawsze. Amen[732].

[2] (II) O UMOWIE, JAKĄ Z MOTYWU MIŁOŚCI BOGA I BLIŹNIEGO ZAWIERAJĄ ZE STOWARZYSZENIEM WSZYSCY DO NIEGO PRZY NALEŻNI (1846; OOCC IX 23—39)

O zarządzaniu partykularnymi dobrami doczesnymi i o korzystaniu z nich; O doczesnych środkach służących utrzymaniu świętych ustroni i ich kościołów; O przeznaczaniu zbywających pieniędzy i dóbr doczesnych.

Rok 1846. Poprawki i dodatki pochodzą od Wieleb. Wincentego Pallottiego[733].

[2a] [Ghirelli powtórzył tu tekst, jaki znajduje się w drugiej części Działu II, nry [19] do [19c] włącznie, dodając przy końcu ostatniego numeru: „dlatego też, gdyby ktoś takowe złożył, byłyby nieważne”].

[2b] [Przejęto z tejże części, nry [19e] do [19g] włącznie, z takim dodatkiem przy końcu nru [19g]: „I jeśli to możliwe, niech się to stanie przed konsekracją, a byłoby jeszcze lepiej, gdyby się to stało przed wstąpieniem do Stowarzyszenia”. Po czym następuje cały nr [19h] z tejże części.

[2c] [Powtórzono z tejże części, nry [19i] — [19k] włącznie[734]. [2d] W celu możliwie najwłaściwszego uregulowania sprawy użytkowania dochodów dóbr posiadanych przez Stowarzyszenie będzie się przestrzegało tego, co następuje, z pełnym wkładem prawdziwej miłości i gorliwości, jakimi przyświecać ma całe Stowarzyszenie:

Dla utrzymania wszystkich świętych ustroni i danych kościołów korzystać się będzie z jałmużn i ofiar wiernych oraz z tego wszystkiego, co z dnia na dzień i w ciągu poszczególnych lat otrzyma każde ustronie, zgodnie z tym, co powiedziano wyżej[735]. Te zaś ustronia, z którymi łączą się nieruchomości, czynsze, prawa kanonu itd., nie będą korzystały z dochodów tych [dóbr], chyba w wypadku prawdziwej potrzeby; lecz to co zbywa ulokują lub zainwestują w sposób bezpieczny, by pozostawało do dyspozycji konsulty przełożonego wyższego[736]. Punktem zaś wyjścia tej sprawy dla Zarządu generalnego: Konsulty i Przełożonego wyższego, powinna być zawsze miłość, gorliwość i duch ubóstwa, które w Stowarzyszeniu mają być zawsze widoczne. Dla zachowania ducha ewangelicznego ubóstwa święte ustronie[737] ma się zawsze utrzymywać ubogo, zgodnie z Regułami i Konstytucjami; należy bowiem pamiętać, że jeśli instytucje religijne podupadały, gdy obrastały w bogactwa i wskutek tego nadużywały ich, ulegając zbytkowi, to przeciwnie — tak długo podążały do rozkwitu, jak długo były wierne ubóstwu.

[2e] By wychodzić zawsze z zasadniczej podstawy prawdziwej miłości, powinniśmy pamiętać wciąż o przykazaniu Pana naszego Jezusa Chrystusa: Quod superest date pauperibus[738]. Przeto z nakazu tejże miłości[739] :

1) Zaopatrzy się nasze ustronia cierpiące na niedostatek rzeczy koniecznych, ale cierpiące nie z powodu niedbalstwa czy innego jakiegoś nieporządku, lecz z powodu prawdziwej niemożności zaopatrzenia.

2) [740] W ramach możliwości należy się postarać o zakładanie naszych ustroni wśród ludów tego potrzebujących, a wśród których brak środków materialnych bądź z tego powodu, że władze zabraniają kwesty, bądź też, że nie ma tam zamożnych osób, które wystarczającymi jałmużnami mogłyby się przyczynić do założenia ustronia;

Jałmużny te służyć mają pokrywaniu kosztów związanych z wysyłką naszych misjonarzy w strony pogańskie i z zaopatrzeniem ich w liturgiczne naczynia, sprzęty, szaty, obrazy, relikwiarze i w to wszystko, co potrzebne do wykonywania kultu publicznego; również w różańce, medaliki, książeczki i druki religijne oraz we wszystko, co bardziej służy rozwojowi pobożności wśród ludów;

Jałmużny służące potrzebom misji w krajach katolickich[741], które z powodu braku środków doczesnych nie mogłyby się odbyć w żaden sposób, a które przecież uznaje się za rzeczywiście niezbędne;

[Jałmużny, które służą] potrzebom misji zewnętrznych, zwłaszcza powierzonych misjonarzom naszego Stowarzyszenia;

Na potrzeby biedaków w czasie głodu i niedostatku itd. Trzeba jednak mieć na uwadze, że nie oznacza to, jakoby się miało bagatelizować wspieranie zwyczajne, zarówno codzienne, jak i świadczone częściej w ciągu tygodnia, po jakie ubodzy przychodzą do naszych ustroni.

[2f] Dla określenia, możliwie jak najdokładniejszego, całej praktyki, jak tu została przedstawiona w materii przeznaczania nadwyżek sum pieniężnych na potrzeby danych ustroni, byłoby konieczne sprecyzowanie innych punktów Reguły. Ponieważ jednak rzecz w konkretnych sytuacjach podlegać może łatwo różnym fluktuacjom w zależności od okoliczności czasu, miejsc i osób, przeto Stowarzyszenie, pokładając ufność w Bogu, poleca się autentycznej miłości, gorliwości i poczuciu ubóstwa wszystkich członków Konsulty Generała[742], by wychodząc zawsze z niewzruszonej podstawy tejże miłości, gorliwości i ducha ubóstwa, [członkowie] podejmowali takie decyzje, jakie uznają za zgodne z większą chwałą Boga oraz z pożytkiem duchowym i doczesnym naszych bliźnich. A jeżeli członkowie Konsulty generalnej z biegiem czasu uznają w Panu za rzecz wychodzącą na większą chwałę Bożą i na pożytek dusz, aby przekazać tej czy owej konsulcie prowincjalnej władzę rozporządzania zbywającymi dobrami na bazie miłości, gorliwości i ducha ubóstwa — z warunkami i zaleceniami, jakie z uwagi na cel tak wzniosły uznają za konieczne i wskazane — [niech] uczynią to z błogosławieństwem Pana naszego Jezusa Chrystusa

[2g] W związku z wykonaniem takiej dyspozycji rektorzy poszczególnych świętych ustroni powiadomią na początku każdego roku Konsultę generalną o wysokości zbywających sum będących w posiadaniu [danego ustronia]. Z tego zaś sprawozdania wszyscy powinni wywiązywać się rzetelnie i nikt niech się nie da zwieść kusicielowi, który chciałby obudzić w nas obawę, że w wypadku oddania całej nadwyżki wnet zabraknie czegoś nam samym. Zachowujmy wiernie nakaz: Quod superest date pauperibus, a nie zabraknie nam nigdy niczego, a raczej przeciwnie, będziemy zawsze obfitować w dostatek

Niezasobne ustronia wspierane nadwyżkami [innych], w braku intencji mszalnych, niech odprawiają Msze dla zadośćuczynienia zobowiązaniom mszalnym innych ustroni, które nie mogłyby im same podołać; i tak kwitnąć będzie praktyka wzajemnej miłości[743]

[3] (III) WYJAŚNIENIE UMOWY CO DO JEJ WIĄŻĄCEJ MOCY MORALNEJ i PRAWNEJ[744]

6° (...) [Zobowiązanie] stąd płynące będzie zobowiązaniem poważnym. W każdej bowiem umowie [jest tak, że] gdy jeden z kontrahentów nie wywiązuje się z tego, do czego mocą kontraktu jest zobowiązany, nie tylko popełni ciężki grzech, ale będzie prócz tego zobowiązany, również pod ciężką winą, do odszkodowania.

[3a] Tak też kto by odchodził ze Stowarzyszenia nie otrzymawszy zgody przełożonego wyższego przed jej uprzednim zatwierdzeniem przez jego konsultę[745], znajdzie się zawsze w stanie grzechu śmiertelnego, a co więcej, ciążył będzie na nim trwały obowiązek powrotu do tegoż [Stowarzyszenia], chyba że otrzyma z tego zwolnienie. Racją takiego zwolnienia byłby fakt, że członek wskutek braku karności i z powodu złego postępowania stał się zgorszeniem i przeszkodą dla karności zakonnej. [Stowarzyszenie] jednak nie zaciągnęłoby wobec niego żadnego zobowiązania w sumieniu, gdyż zgodnie z naturą kontraktu Stowarzyszenie[746] może zwolnić swobodnie z tego, co stowarzyszony ze swej strony przyrzekł wypełniać.

[3b] Nie może to jednak — a to z przytoczonych powodów — mieć miejsca u członka. Gdyby jednak stowarzyszony miał ważkie powody do odejścia ze Stowarzyszenia, może [je] z pokorą przedstawić przełożonemu wyższemu, oczekując tymczasem przez czas dłuższy na decyzję, by mógł zbadać siebie samego, o ile podanie o zwolnienie było wynikiem pokusy szatańskiej[747] lub [rezultatem] innego, mniej prawego zamierzenia. I nie może się nigdy domagać, by tak czy inaczej pozwolono mu na odejście; albowiem o ile to od niego zależy, zobowiązał się wobec Stowarzyszenia na zawsze, do czego nie zobowiązało się Stowarzyszenie wobec członka; i [dlatego Stowarzyszenie] może odesłać wszystkich tych, którzy nie dotrzymują swych przyrzeczeń.

[3c] Prawo decydowania o tym należy wyłącznie do konsulty przełożonego wyższego, która po dojrzałym zbadaniu sprawy wydaje osąd ł decyzję[748], bowiem wydalenie ze Stowarzyszenia należy jedynie do niej, gdy działa razem z przełożonym wyższym — do nikogo innego. Jeżeli stowarzyszony przestrzega wszystkich punktów i wszystkich składników przedmiotu umowy, Stowarzyszenie jest obowiązane zatrzymać go nawet wtedy, gdy na skutek powstałej po [konsekracji] jakiejś fizycznej niemocy członek stałby się już niezdolny do służenia Instytutowi, chyba że chodziłoby o niemoc zatajoną, a powstałą przed złożeniem konsekracji[749]. I tyle w sprawie natury umowy[750] .

TRZECI RYTUAŁ — 1849[751]

Na większą chwałę Boga i Niepokalanej Dziewicy Maryi. Dla zniweczenia grzechu. Dla zbawienia dusz[752]

OBRZĘDY I MODŁY PRZY SPRAWOWANIU ŚWIĘTYCH FUNKCJI

czcigodnego Stowarzyszenia Księży świeckich i Braci pomocników Apostolstwa Katolickiego ustanowionego pod szczególną opieką Najśw. Maryi Panny Królowej Apostołów[753].

[1849; OOCC IX 249—388]

Tytuł 1

O formalnym wstąpieniu [do Stowarzyszenia][754]

[4a] Zgodnie z Konstytucjami Stowarzyszenia wszyscy duchowni udają się dwójkami do sali (gdzie czeka kandydat wraz z mistrzem nowicjuszów), śpiewając raz lub więcej razy, zależnie od odległości miejsca, Psalm 116:

Chwalcie Pana wszystkie ludy, chwalcie Go wszystkie narody: Bo umocniło się nad nami miłosierdzie Jego, a prawda Pańska trwa na wieki. — Chwała Ojcu itd.

A kiedy spotkają kandydata, wszyscy, jak każe obyczaj świętych dawnych ojców, upadłszy, pozdrawiają go serdecznie jak brata, przy wtórze śpiewu:

Święty, Święty, Święty Pan Bóg Zastępów. Błogosławiony, który idzie w imię Pańskie.

Po ukończeniu wersetu wszyscy wstają, śpiewając Psalm 50: Zmiłuj się nade mną, Boże, itd.

Idą parami do innej sali, gdzie odbędzie się umywanie nóg, kandydata, który wkracza na końcu wraz z mistrzem nowicjuszów.

[4b] Kapłan[755] przybrany w humerał, albę, stułę i kapę białą oraz asystenci w białych dalmatykach wraz z akolitą, z [lewitą] niosącym pośrodku krzyż i z drugim, niosącym kadzielnicę, przystępują jak zwykle [do ołtarza], kapłan błogosławi kadzidło, a diakon mówi:

Munda cor meum itd[756].

Prosi o błogosławieństwo, znaczy księgę Ewangelii [znakiem krzyża], okadza i śpiewa Ewangelię, jak to jest w zwyczaju, gdy tymczasem kapłan czyta:

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

+ Słowa świętej Ewangelii według [św.] Jana. A przed świętym dniem Paschy Jezus wiedząc, że nadeszła godzina Jego, aby odszedł z tego świata do Ojca, umiłowawszy swoich, którzy byli na świecie, aż do końca ich umiłował. I po skończeniu wieczerzy, gdy szatan skusił był serce Judasza Iszkarioty, syna Szymona, aby Go zdradził [JezusJ wiedząc, że Ojciec oddał wszystko w Jego ręce, że od Boga wyszedł i do Boga zdąża, wstaje od wieczerzy, składa szaty swoje, a wziąwszy prześcieradło, przepasuje się. Potem nalewa wody do misy i poczyna umywać nogi uczniom i wycierać prześcieradłem, którym się był przepasał. Zbliża się tedy do Szymona Piotra. I rzecze Mu Piotr: Panie, Ty mnie nogi umywasz? Odpowiadając Jezus rzekł mu: Co ja czynię, ty jeszcze nie rozumiesz, ale zrozumiesz potem. Rzecze Mu Piotr: Nigdy mi nóg nie będziesz umywał. Odpowiedział mu Jezus: Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał uczestnictwa ze mną. Rzecze Mu Szymon Piotr: Panie, nie tylko nogi moje, ale ręce i głowę. Rzecze mu Jezus: Kto umyty jest, potrzebuje tylko nogi umyć, a cały jest czysty. Wy też jesteście czyści, ale nie wszyscy. Albowiem wiedział, który to miał Go wydać, dlatego powiedział: Nie wszyscy jesteście czyści. Gdy tedy umył nogi ich i przywdział szaty swoje, zasiadł do stołu i mówił do nich Czy wiecie, com wam uczynił? Wy mnie nazywacie Nauczycielem i Panem i dobrze mówicie, bo jestem nim. Jeśli tedy ja, Pan i Nauczyciel umyłem nogi wasze, i wy powinniście jeden drugiemu nogi umywać Albowiem dałem wam przykład, abyście jakom ja wam uczynił, tak i wy czynili [por. J 13,1-15].

R. Chwała tobie, Chryste!

[4c] Potem kapłan odłożywszy kapę, przepasany prześcieradłem przy pomocy diakona i subdiakona, w ich asyście przystępuje do mycia nóg. Klerycy podtrzymują misę z wodą, subdiakon prawą nogę kandy data, kapłan przyklęka przed nim, umywa jego nogę, wyciera ją podanym przez diakona prześcieradłem i składa na niej pocałunek; a tym czasem, jak długo to potrzebne, śpiewa się, co następuje[757] :

Antyf. [por. J 13, 34]: Przykazanie nowe dają wam, abyście się wzajemnie miłowali, jakom ja was umiłował — mówi Pan.

Ps 118 1: Błogosławieni, których droga jest bez skazy, którzy żyją wedle zakonu Pana. I zaraz powtarza się antyf.: Przykazanie.

Antyf. [por. J 13, 4, 5, 15]: Gdy Pan wstał od wieczerzy, nalał wody do misy i począł umywać nogi swoich uczniów. Ten przykład im zostawił.

Ps 47 2: Wielki jest Pan i godny wszelkiej chwały w mieście na szego Boga, na Jego świętej górze.

Antyf.: [por. J 13, 5, 15]: Pan Jezus, gdy skończył wieczerzą z uczniami, umył nogi ich i rzekł do nich: Przykład dałem wam, abyście i wy tak czynili.

Ps 84 2: Pobłogosławiłeś, Panie, ziemi Twojej, przywróciłeś z nie woli Jakuba.

Antyf.: [por. J 13, 6, 8]: Panie, Ty mnie nogi umywasz? Odpowie dział mu Jezus: Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał uczestnictwa z mną. Zbliża się tedy do Szymona Piotra i rzecze mu Piotr:

Powtarza się antyf.: Panie, Ty mnie nogi umywasz? (...) Co ja czynię ty jeszcze nie rozumiesz, ale zrozumiesz potem.

Po raz trzeci mówi się antyf. Panie itd. (...) Jeśli ja, Pan i Mistrz wasz, umyłem nogi wasze, o ileż bardziej wy powinniście jeden drugie mu nogi umywać.

Ps 48 2: Słuchajcie tego wszystkie narody, nakłońcie uszu wszyscy mieszkańcy ziemi.

Antyf.: [por. J 13, 35]: Po tym poznają wszyscy, żeście uczniam moimi, jeśli miłość mieć będziecie jeden ku drugiemu — rzekł Jezu uczniom swoim.

Antyf.: [por. 1 Kor 13, 13]: Niechaj trwają w was wiara, nadziej i miłość: to troje, a z tych największa jest miłość. Teraz tedy trwają wiara, nadzieja i miłość: to troje, a z tych największa jest miłość.

Antyf.: [por. Tb 12, 6]: Niech błogosławiona będzie Święta Trójca i niepodzielna Jedność; wyznawajmy Jej, że okazała nam swe miłosierdzie. Błogosławmy Ojca i Syna wraz z Duchem Świętym.

Ps 83 2: Jakże miłe są przybytki Twoje, Panie Zastępów! Wzdycha i tęskni dusza moja do przedsionków Pańskich.

Antyf.: [por. 1 J 2, 3, 4][758] : Tam gdzie miłość, ukochanie, tam jest także Bóg. W jedno nas tu zgromadziła Chrystusowa miłość. Nim się tedy wszyscy cieszmy i weselmy. Boga bójmy się żywego i kochajmy. I miłujmy się nawzajem sercem szczerym.

I powtarza się antyf.: Tam gdzie miłość, ukochanie, tam jest także Bóg. Gdy się przeto gromadzimy wszyscy razem. By się duchem nie rozdzielać, pilnie baczmy. Niech ustaną złe niesnaski, niech ustaną spory. A pośrodku nas niech stanie Chrystus Bóg.

Znów powtarza się antyf.: Tam gdzie miłość, ukochanie, tam jest także Bóg. Razem także ze Świętymi daj nam widzieć. Pośród chwały Twe oblicze, Chryste Boże. Radość, która nie zna miary i szlachetna jest. Poprzez wszystkie nieskończone wieki wieków. Amen.

[4d] Po [tym] umywaniu kapłan myje i wyciera ręce innym [płótnem], po czym wracając na poprzednie miejsce nakłada kapę, a stojąc z odkrytą głową, mówi:

Ojcze nasz itd. (po cichu).

V. I nie wódź nas na pokuszenie.

R. Ale nas zbaw ode złego.

V. Ty rozkazałeś, Panie

R. Strzec pilnie ustaw Twoich [por. Ps 118 4].

V. Ty umyłeś uczniom Twym nogi.

R. Nie gardź dziełem Twych rąk [por. Ps 137 8].

V. Panie, wysłuchaj itd.

R. A wołanie itd.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się.

Wspomóż, prosimy Cię, Panie, naszą posługę i ponieważ sam raczyłeś umyć nogi uczniom swoim, nie gardź czynnością Twoich rąk, którą poleciłeś nam naśladować; gdy sami obmywamy zewnętrzny brud, zmyj, Panie, w duszach naszych grzechowe zmazy. Racz tego dokonać Ty, który żyjesz i królujesz, Bóg przez wszystkie wieki wieków. Amen.

Po dokonaniu tego, złożywszy szały kapłan i asystenci przybierają szaty barwy czerwonej; po czym wszyscy spośród kleru, idąc parami, poprzedzeni przez akolitów i przez niosących krzyż oraz kadzielnicę, wraz z idącymi kapłanem i asystentami, a na końcu z mistrzem nowicjuszów i kandydatem, śpiewają: Ps. 50: Zmiłuj się nade mną itd.

[4e] Dochodzą do głównego ołtarza, gdzie przy płonących już świecach, w klęczącej postawie, adorują Najśw. Sakrament, każdy na swoim miejscu, mistrz zaś nowicjuszów i kandydat — w środku prezbiterium Po krótkiej adoracji, gdy wszyscy stoją, kapłan z najniższego stopnia ołtarza intonuje, a kantorzy podchwytują Psalm aż do końca[759].

Antyf.:O Boże, przyjęliśmy Twe miłosierdzie w pośrodku Twoje; świątyni. Jak imię Twe, Boże, tak i chwała Twoja sięga krańców ziemi Sprawiedliwości pełna jest prawica Twoja[760] . Alleluja. Alleluja.

Ps 47: Wielki jest Pan i godny wszelkiej chwały, w mieście naszego Boga, na górze Jego świętej.

Wspaniale wznosi się duma ziemi całej święta góra Syjon, na północnym stoku gród wielkiego króla.

Bóg w zamkach swych okazał się twierdzą potężną.

Bowiem sprzymierzyli się królowie ziemi i nadciągnęli społem.

Ledwo ujrzeli miasto, zdumieli się w trwodze i przestrachu; zdjęli ich przerażenie.

Niby boleść rodzącej; w gwałtownej burzy skruszyłeś okręty tarsyjskie.

Cośmy słyszeli, tośmy oglądali w mieście Pana Zastępów, w mieście Boga naszego: Bóg je utwierdził na wieki!

O Boże, rozważamy miłosierdzie Twoje w Twym świętym przybytku

Jak wielkie jest imię Twe, o Boże, taka jest sława Twoja po krańce ziemi: sprawiedliwości pełna jest prawica Twoja.

Niech się weseli góra Syjon i niech radują się córki judzkie z wyroków Twoich, o Panie.

Otoczcie Syjon i okrążcie go, policzcie wszystkie jego wieże.

Obejrzyjcie wał jego i przypatrzcie się jego pałacom, byście opowiadać mogli przyszłemu pokoleniu.

Ze On jest Bóg, nasz Bóg na wieki. On rządzić będzie nami po wszystkie czasy. — Chwała Ojcu itd.

Kantorzy powtarzają antyf.: O Boże, przyjęliśmy itd. Kapłan zwrócony do ołtarza, śpiewa.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się[761]

Wszechmogący, wieczny Boże, błagamy pokornie Twój majestat spraw, abyśmy stanęli przed Tobą z oczyszczonymi sercami, jak w dniu dzisiejszym Jednorodzony Syn Twój został przedstawiony w świątyni w prawdziwym naszym ciele. Przez tegoż Chrystusa (...) Amen.

[4f] Kapłan wraz z asystentami przystępuje jak zwykle do środka ołtarza, kieruje się w stronę Epistoły i czyta następującą Lekcję, którą w sposób ustalony zwyczajem, subdiakon śpiewa w tonie Epistoły:

Czytanie z proroka Malachiasza.

To mówi Pan Bóg: Oto _ ja posyłam Anioła mego i przygotuje drogę przed obliczem moim. A przyjdzie natychmiast do swojej świątyni Władca, którego wy szukacie, i Anioł Przymierza, którego wy pragniecie. Oto przybywa, mówi Pan Zastępów; i któż zdoła myślą objąć dzień przyjścia Jego, i któż się ostoi na Jego widok? On bowiem jest jako ogień, co topi, i jako ziele farbiarzy. I usiądzie topiąc i oczyszczając srebro; i oczyści synów Lewi, i przecedzi ich niby złoto i srebro, a będą Panu składać ofiary według sprawiedliwości. I będzie się podobać Panu ofiara Judy i Jeruzalem _ jako za dawnych dni i _ jako za lat dawno minionych: mówi Pan Wszechmogący [por. Ml 3, 1-4]. — R. Bogu niech będą dzięki[762].

W czasie gdy wykonuje się śpiew Nunc dimittis[763], subdiakon przyklęka i trzymając księgę przed sobą, otrzymuje jak zwykle błogosławieństwo i całuje rękę kapłana. Diakon kładzie księgę Ewangelii na ołtarzu, kapłan, któremu diakon podaje łódkę z kadzidłem, sypie je do kadzielnicy i błogosławi. Diakon zaś mówi jak zwykle: Oczyść serce itd. oraz przyjmuje błogosławieństwo.

Kantyk [por. Łk 2, 29-32]

Teraz, o Panie, według Twego słowa, uwalniasz sługę Twego w pokoju.

Bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie.

Któreś zgotował dla wszystkich narodów:

Światło na objawienie dla pogan i chwalę ludu Twego, Izraela.

Chwała Ojcu itd.

[4g] Kapłan przyciszonym głosem czyta Ewangelię po stronie Epistoły, kandydat zaś w pośrodku prezbiterium pada i leży rozciągnięty [na podłodze], a diakon śpiewa:

Pan z wami.

R. I z duchem itd.

+ Dalszy ciąg św. Ewangelii według [św.] Łukasza.

Onego czasu: gdy się wypełniły dni oczyszczenia Maryi według Prawa Mojżeszowego, przynieśli Jezusa do Jeruzalem, aby Go stawić przed Panem, jako napisane jest w Prawie Pańskim: Każdy chłopiec pierworodny będzie poświęcony Panu, oraz by złożyć ofiarę według tego, co powiedziano w Prawie Pańskim, parą synogarlic albo dwa gołąbki. A oto był w Jerozolimie człowiek, imieniem Symeon, a ten był sprawiedliwym i bojącym się Boga i wyczekiwał pociechy Izraela, a Duch Światy był w nim. I otrzymał był zapowiedź od Ducha Świętego, że nie umrze, dopóki by pierwej nie oglądał Chrystusa Pańskiego. A wiedziony natchnieniem, przybył do świątyni. I gdy wnosili Dzieciątko Jezus rodzice Jego, aby ze względu na Nie wypełnić przepis prawa, on wziął Je na ręce swoje i wielbił Boga mówiąc: Teraz, o Panie [itd. aż do: „ludu Twego, Izraela”, jak wyżej, w kantyku: por. Łk 2, 29-32]. — R. Chwała Tobie, Chryste![764].

Subdiakon podaje otwartą księgę do ucałowania kapłanowi, którego diakon okadza według przyjętych zasad; kandydat zaś podnosi się i stojąc lub siedząc słucha podniosłego przemówienia, jakie wygłosi kapłan siedzący przed ołtarzem po stronie Ewangelii i [starający się] rozbudzić żarliwą miłość do naśladowania Pana naszego Jezusa Chrystusa we wszystkim, a w szczególności co do ducha samoofiarowania się, z jakim Pan nasz Jezus Chrystus przyszedł na świat, żył i skonał na ołtarzu krzyża, aby i sam kandydat wstąpił, żył i umarł w Stowarzyszeniu w pełni ducha ofiary. Po przemówieniu wszyscy klękają, a kapłan na najniższym stopniu ołtarza śpiewa pobożnie:

V. Zbaw sługę Twego, Panie.

R. Który w Tobie, Boże mój, nadzieję pokłada.

V. Bądź mu Panie, obroną mocną.

R. Przed obliczem nieprzyjaciela.

V. Niech nic nie zyska na nim nieprzyjaciel.

R. A syn nieprawości niechaj mu nie szkodzi.

V. Panie wysłuchaj itd.

R. A wołanie moje itd.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się.

Wszechmogący i miłosierny Boże, racz użyczyć temu słudze Twojemu N.N., by dla naśladowania przykładu Jednorodzonego Twego, z prawdziwą pobożnością podjął i pewnym oddaniem dokonał życia doskonałego i trwałej ofiary[765].

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz [itd., KLambr nr [547]].

Wszechmogący i Najmiłościwszy Boże [itd., tamże].

[4h] Kapłan poświęca i nakłada kandydatowi szkapłerz Pobożnego Zjednoczenia [!].

Poświęcenie szkaplerza Najśw. Maryi Panny Królowej Apostołów.

V. Okaż nam, Panie, miłosierdzie Twoje.

R. A zbawienie Twoje daj nam.

V. Nawróć nas, Panie, Boże Zastępów.

R. Okaż nam swe oblicze, a będziemy zbawieni.

V. Panie wysłuchaj itd.

R. A wołanie moje itd.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się[766]

Wszechmogący i miłosierny Boże, prosimy Cię pokornie, byś tę szatę raczył pobłogo + sławić, o + czyścić i uświę + cić, iżby sługa Twój, który będzie ją pobożnie nosił na cześć Najśw. Maryi Panny, Królowej Apostołów, wzrastał nieustannie w wierze, nadziei i miłości. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen[767].

Pokornie błagamy Cię, Panie, by na tę szatę, która ma być włożona na sługę Twego, zstąpiło łaskawe Twe bło + gosławieństwo, by była po + święcona, a niegodziwe pociski widzialnych i niewidzialnych nieprzyjaciół naszych, by mocą Bożą były udaremnione. Przez Chrystusa... Amen.

Boże, któryś jest Głową wszystkich wiernych i Zbawcą rodzaju ludzkiego, u + święć prawicą swoją tę szatę, którą sługa Twój ma nosić dla miłości i pobożnego oddania się Tobie i Rodzicielce Twej Dziewicy Maryi, Królowej Apostołów, aby to, co przez tę szatę wyraża się w sposób mistyczny, pod Twym baczeniem było zawsze tak w ciele jak w duchu zachowywane i do nagrody wiecznej we wspólnocie wszystkich Świętych szczęśliwie doprowadzone. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Boże, który wszystko stwarzasz, zbawiasz i podtrzymujesz, który jesteś Sprawcą zbawienia ludzkiego i Dawcą duchowej łaski, ześlij swe blo + gosławieństwo na tę szatę, aby noszący ją, wsparty niebiańską mocą, zachował nienaruszoną wiarą, mocną nadzieją i upragnioną miłość, i byś nigdy nie dopuścił do jego odłączenia sią od Ciebie. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Kapłan kropi szkaplerz, daje kandydatowi do pocałowania i nakłada go nań mówiąc:

[4i] „Przyjm, bracie w Chrystusie, tę szatę poświęconą na znak miłości, iżbyś tak odziany, nie przestawał gorliwie dbać o cześć Bożą oraz o swoje i bliźnich zbawienie, aż dojdziesz do żywota wiecznego. Amen”[768].

Po tym kropi się kandydata i odśpiewuje się hymn ambrozjański Te Deum laudamus, intonowany przez kapłana, który bierze zaraz kandydata w objęcia, jak zwykle, a w czasie gdy to samo czynią poszczególni duchowni, bije się uroczyście w dzwony.

Po odśpiewaniu hymnu kapłan klęcząc przed ołtarzem mówi:

V. Błogosławmy Ojca i Syna z Duchem Świętym.

R. Chwalmy i wywyższajmy Go na wieki.

V. Błogosławiony jesteś, Panie, na firmamencie niebieskim.

R. Czcigodny i przechwalebny, i wywyższony na wieki.

V. Błogosław, duszo moja, Panu.

R. I nie zapominaj o Jego dobrodziejstwach [por. Ps 102, 2].

V. Panie, wysłuchaj itd.

R. A wołanie itd.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się.

Boże, miłosierdzie Twoje jest bez miary [itd., jak na s. 379, nr [1d]].

Kapłan wstępuje do ołtarza, całuje go w środku jak zwykle, skłania głowę przed krzyżem i śpiewa[769] :

Błogosławieństwo Boga wszechmogącego, Ojca + i Syna i Ducha Świętego niech zstąpi na was i niech pozostanie na zawsze. Amen.

[5] Tytuł 2 [Obrzęd kandydackich obłóczyn[770]

[5a] W oznaczonym dniu i godzinie[771] kapłan w czerwonej kapie i asystenci w dalmatykach, poprzedzeni przez wszystkich duchownych idących parami, przez akolitów, przez niosącego krzyż i kadzielnicę, przystępują jak zwykle do głównego ołtarza, na którym płonie sześć świec. Kandydat wraz z mistrzem nowicjuszów postępuje na końcu, zatrzymując się w środku prezbiterium. Wszyscy klękają na swoich miejscach, kapłan wraz z asystentami na najniższym stopniu ołtarza; oddają się w ciszy modlitwie, adorują Najśw. Sakrament, po czym kantorzy zaczynają śpiewać hymn.

Hymn

Veni Creator Spiritus itd.

Hymn śpiewają wszyscy, na zmianę, wedle zwyczaju.

V. Ześlij Ducha itd.

R. I odnowisz itd Kapłan wstaje i śpiewa:

Módlmy się.

Boże, któryś serca wiernych światłem Ducha Świętego oświecił, spraw, byśmy w tym Duchu poznali to, co dobre i pociechą Jego zawsze się weselili.

Racz spojrzeć, Panie, na tę rodziną Twoją, za którą Pan nasz Jezus Chrystus nie wahał się oddać w ręce złoczyńców i poddać sią mące krzyża.

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz [itd., jak w KLambr, nr [547]].

Wszechmogący i najmiłościwszy Boże [itd., jak tamże, nr [547]].

Wszechmogący, wieczny Boże, w nadmiarze [itd., tamże].

[5b] Teraz, gdy wszyscy stoją, prócz kandydata klęczącego w środku prezbiterium, kantorzy śpiewają według zasad chorału:

Antyl: Pan Jezus Chrystus uniżył siebie samego aż do śmierci, a śmierci krzyżowej; dłatego to Bóg wywyższył Go i dał Mu imię ponad wszelkie imię [por. Flp 2, 8 n].

Śpiewa się na zmianę Ps 21.

Boże mój, Boże, czemuś mnie opuścił itd. z piątkowej Prymy.

Powtarza się antyf.: Pan Jezus Chrystus uniżył siebie itd., jak wyżej.

Potem kantorzy wykonują, co następuje[772] ; kapłan tymczasem wstępuje do ołtarza, całuje mensę w pośrodku, skłania głowę przed krzyżem, kieruje się w stronę Epistoły, czyta poniższe wersety i Lekcję, którą, jak zwykle, śpiewa subdiakon.

Z Ps 88 [w. 2]. Łaskę Pańską na wieki śpiewać będę poprzez pokolenia.

Z Ps 68 [w. 21]. Od sromu i nędzy pęka mi serce. Czekałem, kto by się użalił nade mną, ale nie było go, czekałem, kto by mnie pocieszył, i nie znalazłem.

V. Dali mi za pokarm żółć, a gdym pragnął, napoili mnie octem. Alleluja. Alleluja.

Witaj, Królu nasz, jedynie Ty ulitowałeś się nad naszymi błędami, Ty, posłuszny Ojcu, prowadzony na ukrzyżowanie, jako cichy baranek — na zabicie [por. Jr 11, 19]. Alleluja.

[5c] Czytanie z Zachariasza proroka. To mówi Pan: Na dom Dawida i na mieszkańców Jeruzalem wyleję Ducha pobożności. Będą patrzeć na tego, którego przebodli, i boleć będą, jak się boleje nad jedynakiem, i płakać będą nad nim, jak się płacze nad pierworodnym. W owym dniu będzie wielki płacz w Jeruzalem. A gdy ktoś zapyta: Cóż to za rany masz na twoim ciele? wówczas odpowie: Tak mnie pobito w domu moich najmilszych. Mieczu, podnieś się na mego Pasterza, na Męża, który jest Mi bliski — wyrocznia Jahwe Zastępów. Uderz Pasterza, aby się rozproszyły owce [por. Zch 12, 10-11; 13, 6-7] — mówi Pan wszechmogący.

R. Bogu niech będą dzięki.

Teraz subdiakon, uklęknąwszy jak zwykle, otrzymuje błogosławieństwo kapłana, który odczytuje wersety wraz z następującą Ewangelią[773] ; tenże [kapłan] przy pomocy diakona zsypuje kadzidło do kadzielnicy i czyni znak krzyża, a diakon odmawia Munda cor meum[774] i otrzymuje błogosławieństwo od kapłana. Kantorzy zaś odśpiewują następujące wersety:

Z Iz 53 [w. 4]. Lecz On się obarczył naszym cierpieniem, On dźwigał nasze boleści.

V. A myśmy Go za skazańca uznali, chłostanego przez Boga i zdeptanego. Lecz On był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy. Spadla Nań chłosta zbawienna dla nas, a w Jego ranach jest nasze zdrowie [por. Iz 53, 4-5].

Teraz diakon śpiewa:

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

+ Dalszy ciąg Ewangelii świętej według [św.] Jana. W owym czasie Jezus świadom, że już wszystko się dokonało, aby się wypełniło Pismo, rzekł: Pragnę! Stało tam naczynie pełne octu. Nałożono więc na hizop gąbkę pełną octu i do ust Mu podano. A gdy Jezus skosztował octu, rzekł: Wykonało się! I skłoniwszy głowę, wyzionął ducha. Ponieważ był to dzień przygotowania, aby zatem ciała nie pozostawały na krzyżu w szabat — ów bowiem dzień szabatu był wielkim świętem — Żydzi prosili Piłata, aby ukrzyżowanym połamano golenie i usunięto ich ciała. Przyszli więc żołnierze i połamali golenie tak pierwszemu, jak i drugiemu, którzy z Nim byli ukrzyżowani. Lecz kiedy podeszli do Jezusa i zobaczyli, że już umarł, nie łamali Mu goleni, tylko jeden z żołnierzy włócznią przebił Mu bok i natychmiast wypłynęła krew i woda. Zaświadczył to ten, który widział, a świadectwo jego jest prawdziwe.

R. Chwała Tobie, Chryste!

Po Ewangelii subdiakon niesie księgę do kapłana, by ją ucałował; diakon okadza go, a kantorzy w tym czasie śpiewają:

Tobie chwała, Hosanna. Tobie zwycięstwo i triumf, dla Ciebie wieniec najwyższego uwielbienia i czci! Alleluja. Alleluja.

Kapłan siedząc przed ołtarzem po stronie Ewangelii, przemawia do kandydata, starając się natchnąć go pragnieniem prowadzenia życia na modłę Chrystusa, jak zwracał uwagę Paweł Apostoł, mówiąc: mortui enim estis, et vita vestra est abscondita cum X. to in Deo[775].

[5d] Po przemówieniu wszyscy wstają; asystenci zbliżają się do ołtarza, z kapłanem w pośrodku przyklękają i zajmują postawę klęczącą na najniższym stopniu ołtarza, pozostali zaś na swoich miejscach. Kapłan z powagą i pobożnością śpiewa:

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się[776]

Boże, który w odwracających się od ziemskich marności obudzasz powołanie do wieczystej nagrody, i który dla wyrzekających się świat gotujesz siedziby w niebie, ubogać serce twego sługi N. N. niebieskim darami, by stały, braterskim był z nami połączony węzłem wspólne miłości, by trzeźwy, prosty i spokojny, nakazy Twoje i Twego świętego Kościoła, a także ustawy życia zakonnego doskonale i wytrwale zachowywał oraz by do tego ducha doskonałości, który począł się w nit z Twego natchnienia, poprzez ustawiczne wzloty doszedł za Twoją po mocą. P. Chr. P. N. Amen.

Módlmy się

Panie Jezu Chryste, nasze Życie, Zbawienie i Mocy, pokornie pro simy, abyś sługę swego N. N., którego przez żar świętej skruchy odwróciłeś od marności tego świata, odłączył od ziemskich uwikłań i udzieli łaski, przez którą by trwał w Tobie, iżby wsparty mocą Twojej opieki zasługami i wstawiennictwem Najśw. Twej Matki oraz świętych Twych Apostołów i całej Kurii Niebieskiej, za Twą pomocą dopełnił tego, czego przez dar Twój zapragnął, aby dokonawszy w pełni swego nawróceni doszedł szczęśliwie do tego, co przyobiecać raczyłeś wiernie trwającym w Tobie. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Módlmy się.

Boże Abrahama, Boże Izaaka, Boże Jakuba, Boże, który na górze Synaj objawiłeś się Mojżeszowi, słudze swojemu, i wyprowadziłeś synów Izraela z ziemi egipskiej, posyłając im wysłannika dobroci Twoje] który by ich strzegł i w dzień, i nocą, błagamy Cię, byś raczył z niebios zesłać świętego Twego Anioła, który by strzegł podobnie i tego sługi Twojego N. N. i doprowadził go do pełnej łaski powołania. P. Chr. P. N Amen.

Módlmy się.

Wszechmogący wieczny Boże, Jedyna nadziejo świata, który prze powiadaniem Twych proroków rozjaśniłeś tajemnice obecnych czasów pomnóż, przebłagany, pragnienia Twego sługi N. N., albowiem u żadnego z wiernych nie może się dokonać wzrastanie w cnotach, jak tylko za Twoim natchnieniem.

Módlmy się.

Boże, który człowieka w przedziwny sposób utworzyłeś a przedziwniej jeszcze odkupiłeś, spraw prosimy, aby sługa Twój N. N. oparł si< urokom grzechu, idąc za światłem ducha, by zasłużył sobie na dojść do wiecznych radości. P. Chr. P. N. Amen[777].

Teraz kapłan wstępuje do ołtarza, a oddawszy cześć krzyżowi, idzie na stroną Epistoły i tam intonuje:

[5e] Poświęcenie szat[778]

V. Wspomożenie nasze itd.

R. Który stworzył itd.

V. Niech imię Pańskie itd.

R. Teraz i itd.

V. Panie, wysłuchaj itd.

R. A wołanie moje itd.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się[779]

Panie Jezu Chryste, który raczyłeś się przyoblec w ciało naszej śmiertelności, błagamy nieprzebranego bogactwa Twego miłosierdzia, abyś ten rodzaj ubioru ustanowionego do noszenia przez wyrzekających się tego świata dla ukazywania i budzenia pokory, wyrzeczenia się, miłości i nieskalanego życia, tak o + czyścić, pobłogo -+- sławić i po + święcić raczył, iżby sługa Twój N. N., który w uczuciu zbożnego oddania chce przyjąć ten strój świętego Stowarzyszenia naszego, za wstawiennictwem Najśw. Rodzicielki Twojej Maryi i wszystkich Świętych oraz przez moc nieskończonych Twych zasług, zasłużył sobie na wewnętrzne i prawdziwe przyobleczenie się w Ciebie. Który żyjesz i królujesz, Bóg itd.

R. Amen.

[5f] Nad paskiem czy szarfą

Módlmy się[780]

Boże, który dla wykupienia sługi[781] zezwoliłeś, by Syn Twój Pan nasz Jezus Chrystus został związany rękoma bezbożnych ludzi, błagamy pokornie, abyś przez nieskończone miłosierdzie Swoje, przez zasługi tegoż Syna Twojego oraz za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi Królowej Apostołów i całej Wspólnoty Niebieskiej, raczył ten pasek o + czyścić, pobło + gosławić i po + święcić; spraw z miłosierdzia Swego, by sługa Twój N. N., który się nim przepasze jakby pokutnym swego ciała sznurem, nieustannie i ku zdrowiu ducha piastował w sobie pamięć więzów Pana naszego Jezusa Chrystusa, a w Stowarzyszeniu, które obiera dla szerzenia chwały Najśw. Twego Imienia oraz dla osiągnięcia wiecznego zbawienia tak własnego, jak wszystkich bliźnich, by wytrwał w pokorze serca i miłości aż do końca swojego życia oraz by żywił w sobie świadomość, że wiedziony miłością czuje się zawsze zobowiązany do służenia Tobie. Przez tegoż Chr. P. N. Amen.

Pod koniec ostatniej modlitwy podchodzi do ołtarza lewita z kadzielnicą i drugi z naczyniem wody święconej i kropidłem. Po czym kapłan wspomagany przez diakona trzykrotnie kropi i okadza wpierw szaty, potem kandydata; kandydat zaś zbliża się w towarzystwie mistrza nowicjuszów do ołtarza i przyjmuje postawę klęczącą. Akolici biorą z kredensu poświęcone szaty, podnoszą i skromnie rozkładają w tym celu, by w czasie kiedy kapłan przy pomocy asystentów zdejmuje z kandydata jego świeckie odzienie, dokonywało się to z zachowaniem należytej przyzwoitości. W czasie tego kapłan pobożnie i z namaszczeniem mówi podniesionym głosem:

„Niech zwlecze Pan z ciebie starego człowieka wraz z jego postępkami. Przez Chrystusa Pana naszego”[782].

Kandydat zaś i wszyscy obecni odpowiadają pełni ufności: Amen.

[5g] I podobnie — gdy kapłan ubiera kandydata jak i przy [podawaniu] poszczególnych części ubioru odmówi dane modlitwy — odpowiadają: Amen.

Przy kołnierzyku kleryckim:

Panie Jezu Chryste, któryś rzekł: Jarzmo moje jest słodkie i lekkie me brzemię [por. Mt 11, 30], racz sprawić, by ten sługa Twój przez wzgląd na nieskończone Twe miłosierdzie i na Twe zasługi potrafił je tak nosić, iżby mógł dostąpić Twej łaski obecnie, a chwały w przyszłości. Który żyjesz i królujesz, Bóg na wieki wieków[783].

Przy sutannie:

„Niech cię Pan przyoblecze w nowego człowieka, stworzonego według Boga, w sprawiedliwości i prawdziwej świętości [por. Ef 4, 24]. P. Chr. P. N.”

R. Amen.

Przy pasku:

„Niech cię Pan przepasze paskiem czystości i niech wygasi w twych biodrach zarzewie pożądliwości, by była w tobie zawsze cnota powściągliwości i czystości. P. Chr. P. N.”

Przy pelerynie czy płaszczu:

„Wzrost w wierze, nadziei i miłości pokrywającej mnóstwo grzechów, niech idzie zawsze w parze wraz z pozostałymi świętymi cnotami we wszystkich twoich myślach, słowach i uczynkach, abyś mógł dotrzeć do królestwa wieczystej miłości. P. Chr. P. N.”

R. Amen.

Po przyobleczeniu kandydata w strój Stowarzyszenia kapłan podaje mu zapaloną świecę, mówiąc głośno:

„Przyjmij, najmilszy bracie, światło Chrystusa na znak twej nieśmiertelności, byś umarłszy światu żył dla Boga w świętym swym działaniu i byś się stał przedmiotem podziwu dla świata, aniołów i ludzi przez podążanie za Chrystusem, niosąc [przy tym] miłośnie krzyż swój i zapierając się samego siebie. Powstań z martwych, a oświeci cię Chrystus”[784].

[5h] Kandydat klęka na ziemi, a kapłan wraz z asystentami klęcząc na najniższym stopniu przed ołtarzem, śpiewa:

V. Zbaw sługę itd.

R. Boże mój itd.

V. Ześlij mu, Panie, itd.

R. I z Syjonu itd.

V. Niech nic nie zyska itd.

R. A syn nieprawości itd.[785]

Módlmy się[786]

Panie, błagamy pokornie Twego miłosierdzia, abyś tego sługę swojego, N. N., którego, ufni w Twą łaskę, przyoblekliśmy w szatę naszego Stowarzyszenia, mocą pochodzącą z wysoka przyoblec raczył jako jednego z Twych uczniów [por. Łk 24, 46], w pancerz sprawiedliwości opatrzyć oraz szatą uczynków świętych ochronić, iżby, za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi Królowej Apostołów i całej Wspólnoty Niebian, pod, niepozorną szatą [przyjętą] dla szerzenia chwały Twego Najśw. Imienia oraz dla osiągnięcia wiecznego zbawienia własnej duszy i wszystkich dusz ludzkich, wytrwale Tobie służąc, zasłużył sobie na szatę nieśmiertelnej chwały [por. Ekl 15, 5]. P. Chr. P. N. R. Amen.

Módlmy się.

Panie Jezu Chryste, który dając świętemu Apostołowi Piotrowi do zrozumienia, jaką to śmiercią miał uwielbić Boga, zapowiedziałeś [mu], że na starość przepasany zostanie przez kogoś innego [por. J 21, 18-19], sługę Twego N. N., a naszego brata, którego przepasaliśmy pasem pokutnym, racz miłością Twoją przepasać, zbawienną imienia Twego bojaźnią skrępować, a serce jego w doskonałym zachowywaniu praw Twoich i kościelnych oraz Reguł naszego Stowarzyszenia węzłem miłości Twojej umocnić, aby pod działaniem Twej łaski uwolniony od więzów doczesnych, a związany Twą służbą, zbawiennie wytrwał aż do końca w świętym Stowarzyszeniu, jakie obrał sobie dla szerzenia chwały świętego Twego Imienia oraz dla osiągnięcia wiecznego zbawienia siebie samego i wszystkich dusz ludzkich. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków.

R. Amen.

Módlmy się.

Boże, który w różnorodny sposób objawiłeś w Najśw. Dziewicy Maryi i we wszystkich Świętych Twoich przedziwne tajemnice życia i krzyża Jednorodzonego Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, przez nieskończone Swe miłosierdzie i przez zasługi tegoż Syna Twojego oraz za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi Królowej Apostołów i wszystkich Świętych Twoich spraw, by sługa Twój N. N. przez cały ciąg życia swego podążał zawsze i we wszystkim za tymże Chrystusem, Twoim Synem, który jest drogą, prawdą i życiem [por. J14, 6]. Który żyjesz itd. Amen.

Po ukończeniu tych modlitw[787] kandydat oddaje świecę mistrzowi nowicjuszów. Intonuje się hymn ambrozjański, a potem wszystko przebiega tak, jak to już wyżej opisano w tytule pierwszym, o formalnym wstąpieniu, nr [4i].

[Uwaga] Ilekroć odnawia się sutannę, mówi się tylko orację: Panie J. Chr., który raczyłeś itd. nr [5e], przy pasku zaś czy szarfie: Boże, który dla wykupienia itd, nr [5f]. I kropi się wodą święconą.

[6] Tytuł 3[788]

Porządek, jaki zwykło się stosować w Stowarzyszeniu Księży Apostolstwa Katolickiego przy poświęceniu siebie samego i tego co się ma na większą chwałę Boga i na zbawienie dusz

[6a] Przy zapalonych na głównym ołtarzu sześciu świecach kapłan w czerwonej kapie, wraz z asystentami przybranymi w dalmatyki, z akolitami [z których jeden] niesie krzyż [drugi] kadzielnicę, z ceremoniariuszem, poprzedzeni przez duchownych idących parami, przystępuje jak zwykle do ołtarza; na końcu zaś dołącza się do nich kandydat z mistrzem nowicjuszów.

Wszyscy adorują krótko na kolanach Najśw. Sakrament, po czym kantorzy zaczynają śpiewać:

Hymn

Veni Creator Spiritus itd., wraz z wersetem i modlitwą:

Boże, który serca wiernych itd.

Boże, który pysznym itd. [tekst w KLambr, nr [547]].

Boże, który sprawiasz, że miłującym Ciebie wszystko wychodzi na dobre, wlej w nasze serca niezłomne uczucie Twej miłości, aby pragnienia poczęte pod wpływem Twego natchnienia nie mogły ulec zmianie pod naporem żadnej pokusy[789]. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

Dla wysławiania Bożej dobroci, która wybrała nas, bez żadnych naszych zasług, kantorzy śpiewają następujący chorał:

Antyf.: Chwał duszo moja Pana! Będę chwalił Pana, póki żyję, będę śpiewał Bogu, póki istnieję [por. Ps 145, 2].

Kantyk NMP: Magnificat itd. [por. Łk 1, 46-55], z „Chwała Ojcu” itd.[790]

I powtarza się antyf.: Chwała itd., jak wyżej.

Po czym kapłan mówi:

V. Wspomożenie nasze itd.

R. Który stworzył itd.

V. Panie, wysłuchaj itd.

R. A wołanie itd.

V. Pan z wami.

R. I z duchem itd.

Módlmy się.

Boże, Odnowicielu i Miłośniku niewinności, kieruj ku sobie serca sług swoich, aby zapaleni Twym duchem, okazali stałość w wierze i skuteczność w działaniu. Przez P. N. J. Chr. Syna Twego, który z Tobą żyje i króluje w jedności (...) Amen[791].

Teraz kapłan wstępuje wraz z asystentami, całuje ołtarz w pośrodku jak zwykle, skłania głowę przed krzyżem, przechodzi na stronę Epistoły, i gdy subdiakon śpiewa List, według zwyczaju, odczytuje ten sam [tekst]:

Czytanie Listu św. Pawła Apostoła do Koryntian: Bracia, wszak radzi znosicie szalonych, będąc sami rozumnymi. Bo znosicie, gdy kto was wyzyskuje, gdy się wynosi, gdy was kto po twarzy bije. Na moją niekorzyść to mówię, jakobyśmy w tym słabi byli, Z czego jednak kto śmie się chlubić (mówię jak szalony), odważam się i ja: Hebrajczykami są — i ja. Izraelitami są — i ja. Potomstwem Abrahama są — i ja. Sługami Chrystusa są (jako niespełna rozumu mówię) — daleko więcej ja. W trudach bez liczby, w więzieniach zbyt często, w chłostach ponad miarę, w niebezpieczeństwach śmierci częstokroć. Od Żydów otrzymałem pięć razy po czterdzieści plag bez jednej. Trzykrotnie byłem smagany rózgami, raz byłem kamienowany, trzy razy przeżyłem rozbicie się okrętu, dniem i nocą byłem na głębi morskiej. W podróżach częstych, w niebezpieczeństwach na rzekach, w niebezpieczeństwach od rozbójników, w niebezpieczeństwach od własnego narodu, w niebezpieczeństwach od pogan, w niebezpieczeństwach w mieście, w niebezpieczeństwach na pustyni, w niebezpieczeństwach na morzu, w niebezpieczeństwach wśród fałszywych braci. W pracy i mozole, w częstym niespaniu, w głodzie i pragnieniu, w postach częstych, w zimnie i nagości. Oprócz tego, co jest ponadto, jak codzienne naleganie na mnie i staranie o wszystkie Kościoły. Któż niedomaga, żebym ja nie czuł się słabym? Któż się gorszy, żebym ja nie płonął? Jeśli można się chlubić, to ze słabości mojej chlubić się będę. Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, który błogosławiony jest na wieki, wie, że nie kłamię. W Damaszku namiestnik króla Aretasa strzegł miasta Damasceńczyków, aby mię pojmać. Ale przez okno w murze w koszu zostałem spuszczony i tak uszedłem z rąk jego.

Jeśli chełpić się wypada (choć nie jest to rzecz pożyteczna), przejdę do widzeń i objawień Pańskich. Znam człowieka w Chrystusie, który przed czternastu laty (czy w ciele, nie wiem, czy poza ciałem, nie wiem: Bogu to wiadome) zachwycony był aż do trzeciego nieba. I wiem, że ten człowiek (czy w ciele, czy poza ciałem, nie wiem: Bóg to wie) zachwycony był do raju i posłyszał tajemnicze słowa, których człowiekowi mówić się nie godzi. Z takiego chlubić się będę, z siebie natomiast chlubić się nie będę, chyba tylko ze słabości moich. Gdybym nawet zechciał się chlubić, nie byłbym bezrozumny, bo mówiłbym prawdę. Ale wstrzymuję się, aby snadź nie rozumiał kto o mnie więcej nad to, co we mnie widzi albo co ode mnie słyszy. Abym się zaś dla wielkości objawień nie wynosił, dany mi jest bodziec ciała mego, anioł szatana, aby mię policzkował. Dlatego trzykrotnie prosiłem Pana, aby ode mnie odstąpił, ale mi rzekł: Dosyć masz łaski mojej, bo moc w słabości się doskonali. Rad tedy chlubić się będę ze słabości moich, aby moc Chrystusowa zamieszkała we mnie. Dlatego też podobam sobie w słabościach moich, w potwarzach, w niedostatkach, w prześladowaniach, w uciskach dla Chrystusa: bo gdy niedomagam, wtedy jestem silny [por. 2 Kor 11, 19— 12, 10.].

R. Bogu niech będą dzięki!

Subdiakon otrzymuje jak zwykle błogosławieństwo kapłana i składa pocałunek na jego ręce, podczas gdy kantorzy śpiewają:

Ps 116. Chwalcie Pana itd. Chwała Ojcu itd.

Kant. Teraz puszczasz itd. [por. Łk 2, 29-32], Chwała Ojcu itd.

Tymczasem kapłan mówi jak zwykle na środku ołtarza: Munda cor meum [zob. nr [4], przyp. 6] itd. i wracając na miejsce Epistoły czyta wskazaną niżej Ewangelię. Po jej odczytaniu błogosławi jak zwykle kadzidło, diakon zaś mówi jak zawsze: Munda cor meum i uklęknąwszy na najwyższym stopniu ołtarza po stronie Epistoły, przyjmuje błogosławieństwo. Wtedy wszyscy asystenci przyklęknąwszy na podłodze razem, zmierzają na stronę Ewangelii, jak przy uroczystej Mszy św. Asystenci stosują przewidziane dla niej przepisy, diakon zaś śpiewa: Czytanie Ewangelii św. itd.

Czytanie Ewangelii św. według Łukasza:

W owym czasie rzeki Jezus do tłumów żydowskich: Jeśli kto przychodzi do mnie, a nie ma w nienawiści ojca swego i matki, żony, dzieci, braci i sióstr, a nadto i życia swego, nie może być uczniem moim. A kto nie dźwiga krzyża swego i nie idzie za mną, nie może być uczniem moim. Któż bowiem z was, zamierzając zbudować wieżą, nie zasiada pierwej i nie oblicza koniecznych wydatków, czy ma na to, aby ją wykończyć. Aby wszyscy patrzący nie poczęli się z niego śmiać, gdyby założył fundament, a nie zdołał wykończyć, i aby nie mówili: Oto ten człowiek począł budować, a nie mógł wykończyć. Albo któryż to król, mając stoczyć wojnę przeciw drugiemu królowi, nie zasiada pierwej i nie obmyśla, czy mógłby z dziesięciu tysiącami wyjść naprzeciw temu, który idzie przeciwko niemu w dwadzieścia tysięcy. Jeśli zaś nie może, wysyła poselstwo i prosi o pokój wtedy, gdy tamten jeszcze daleko. Tak więc każdy z was, który nie wyrzeka się wszystkiego, co ma, nie może być uczniem moim [por. Łk 14, 2633].

R. Chwała Tobie, Chryste!

Po odśpiewaniu Ewangelii kapłan całuje ewangeliarz podany przez subdiakona, mówiąc: Per evangelica itd.[792], a diakon okadza go trzykrotnie.

Akolici umieszczają teraz przy ołtarzu krzesło, ustawiając je po stronie Ewangelii. Tam kapłan, siedząc, wygłosi podniosłe przemówienie dla dodania ducha kandydatowi, by przysposobił się doskonalej do aktu poświęcenia się siebie. W tym czasie siedzą [też] asystenci i pozostali z chóru. Po przemówieniu wszyscy podnoszą się z miejsc, a kantorzy intonują:

Wysławiajcie Pana, bo jest dobry, bo wieczne jest miłosierdzie Jego.

Tylko On działa wielkie cuda, bo wieczne jest miłosierdzie Jego.

Pamiętał o nas w poniżeniu naszym, bo wieczne jest miłosierdzie Jego.

Uwolnił nas od naszych nieprzyjaciół, bo wieczne jest miłosierdzie Jego [por. Ps 135, ww. 1, 4. 23 i 24].

Wysławiajcie Pana, bo jest [itd.], na wieki miłosierdzie Jego.

[6b] Przystępuje teraz kandydat i klęka na oba kolana przy najniższym stopniu ołtarza, blisko kapłana, który siedząc przed ołtarzem po stronie Ewangelii, mówi do kandydata:

Rekt. [or]: Po co przyszedłeś, najdroższy synu w Chrystusie?

Kand.: Po to, przewielebny Ojcze, by zbawić duszę swoją i dusze mych braci [i] aby przez całe życie rozszerzać coraz większą chwałę Bożą.

Rekt.: Czy pragniesz zaliczać się do grona tych, którzy się starają naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa?

Kand.: Pragnę tego, przewielebny Ojcze.

Rekt.: Czy czynisz to dobrowolnie, czy też zmuszony jakąś koniecznością?

Kand.: Dobrowolnie i niczym nie przymuszony.

Rekt.: Czy jesteś gotowy naśladować świętych Apostołów Bożych także w tych rzeczach, które są konieczne do rozszerzania większej chwały Bożej i do osiągnięcia zbawienia dusz?

Kand.: Wsparty pomocą Bożą i modlitwą twoją, przewielebny Ojcze, gotowy jestem aż do końca mego życia.

Rekt.: Czy jesteś gotowy ponosić trudy życia apostolskiego, a mianowicie: ubóstwo, głód, pragnienie, nagość, zniewagę, wzgardę i wszystko to, co jest potrzebne do rozszerzania większej chwały Bożej i do osiągania zbawienia dusz?

Kand.: Wsparty modłami twoimi, przewielebny Ojcze, oraz całego Stowarzyszenia i Zjednoczenia, jestem gotowy na to aż do śmierci.

Rekt.: Nie odstępuj od postanowienia prowadzenia dobrego życia. Czy jesteś gotów raczej opuścić świat i to wszystko, co jest na świecie, a nawet i życie doczesne?

Kand.: Z pomocą wszechmocnego i miłosiernego Boga gotów jestem opuścić wszystko, a nawet doczesne życie.

Kapłan wręcza wizerunek Ukrzyżowanego kandydatowi, nakładając mu na szyję krzyż z łańcuszkiem i jeśli jest klerykiem, mówi: „Weźmij krzyż z wizerunkiem Pana naszego Jezusa Chrystusa, naśladuj Go według Jego świętego wezwania, zapierając się siebie samego i krzyż twój dźwigając [por. Mt 16, 24]. W imię Ojca + i Syna, i Ducha Świętego. Amen”.

Kandydat przyjmuje z jego rąk krzyż i całując wizerunek Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego, mówi:

„Tak się stanie, Przewielebny Ojcze, przy pomocy Bożej i przy wsparciu modłami mych współbraci”.

Kapłan: Zważ najukochańszy w Panu synu, jakiej ci miłosierny i wszechmogący Bóg udzielił łaski, jaką rozlał miłość przez Ducha Świętego w sercu twoim i jakie usposobienie ducha rozbudził w tobie Ojciec miłosierdzia i Bóg wszelakiego pocieszenia, jaką możesz osiągnąć pełnię zasług w obecnym, a chwałę w przyszłym życiu, jeśli się tylko nigdy woli Bożej nie sprzeciwisz. [Zważ dalej], ile to dusz odkupionych drogą Krwią Pana naszego Jezusa Chrystusa dojść może przez twoją współpracę do królestwa wiecznego i jak to z nimi na wieki będziesz mógł wysławiać miłosierdzie Boże. Jeżeli więc chcesz wstąpić do naszego Stowarzyszenia, zaprzyj siebie samego, weź krzyż swój i przez zupełne i wieczyste ofiarowanie się swoje, zrzuciwszy starego człowieka, podążaj z miłością za Panem naszym Jezusem Chrystusem. Niech tego tobie i wszystkim łaskawie udzieli wszechmogący i litościwy Bóg dla zasług tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa oraz dla zasług i za pośrednictwem Najświętszej Panny Maryi Królowej Apostołów oraz wszystkich Aniołów i Świętych. W imię Ojca + i Syna, i Ducha Świętego. Amen[793].

[6c] Kandydat w prośbach przejętych od św. Doktora Augustyna, a skierowanych do Chrystusa oddaje Bogu całego siebie mówiąc z głębi serca:

Panie Jezu, [spraw], abym poznał Ciebie i obym poznał siebie!

I obym niczego nie pragnął krom Ciebie!

Obym znienawidził siebie, a umiłował Ciebie!

Cokolwiek bym czynił, oby wszystko [było] ze względu na Ciebie,

Niechaj uniżam siebie, a wywyższam Ciebie.

Niech myśli me nie zmierzają do nikogo prócz Ciebie.

Wszystko, co na mnie przychodzi, obym przyjmował od Ciebie.

Obym znęcając się nad sobą, postępował za Tobą.

Obym zawsze pragnął podążać za Tobą.

Obym unikał siebie, a garnął się do Ciebie.

Obym się stał godnym być bronionym przez Ciebie.

Niech się lękam samego siebie, a bojaźnią niech otaczam Ciebie.

Obym należał do tych, którzy zostali wybrani przez Ciebie.

Niechaj nie ufam sobie, lecz niech polegam na Tobie.

Obym chciał być posłusznym ze względu na Ciebie.

Obym się nie przywiązywał do niczego, jak tylko do Ciebie.

Wejrzyj na mnie, abym Cię miłował.

Wezwij mnie, bym Cię oglądał i posiadał Ciebie na wieki[794].

[6d] Teraz kandydat przed kapłanem wypowiada głosem mocnym i z głębi serca następującą formułę uroczystej konsekracji, własnoręcznie napisaną i podpisaną, z dodaniem przez samego kandydata dnia, miesiąca i roku:[795]

Ad maiorem Dei gloriam, B.mae Virginis Mariae Apostolorum Reginae, omnium Angelorum atque Sanctorum et ad maiorem sanctificationem animae meae, et proximi mei, auxiliante Deo, et intercedentibw B.ma Virgine Maria et universa curia coelesti, Ego N. N. me totum ei omnia mea eidem Omnipotenti Deo trado, dono, et offero, ac statuo mc semper seąuuturum D.N.I.C. iuxta regulas et constitutiones Congregationis Presbyterorum saecularium Apostolatus Catholici, et ideo promitto eidem Congregationi et illius Superioribus pro tempore existentibus obedientiam; paupertatem; castitatem; observantiam vitae communis perfectae; perseverantiam, et me nullam recepturum dignitatem nisi a legitima auctoritate coactum[796].

Jeżeli chodzi o [brata] pomocnika, niech kandydat tą samą formułę wypowie w języku ojczystym; jeżeli zaś jest niepiśmienny, niech brał koadiutor nie znający pisma tę samą formułę napisaną przez kogoś innego i podpisaną przez dwu świadków zaopatrzy znakiem krzyża, zwanego pospolicie spaccare la Croce[797].

Kapłan zatem bierze z ręki kandydata formułę wypisaną na karcie mówiąc:

„Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ojciec zmiłowań i Bóg wszelakiego pocieszenia [por. 2 Kor 1, 3], przez tkliwe swe miłosierdzie niech przyjmie twą konsekrację, a my weseląc się w Panu przyjmujemy twe przyrzeczenia. Ty zaś w Chrystusie Panu, w którym wszystko możemy [por. Flp 4, 13], bądź wierny aż do śmierci, a otrzymasz wieniec życia [por. Ap 2, 10].

Po czym kapłan przemawia tak do kandydata:

Zwróć najmilszy synu w Panu uwagę na miłość twych braci, którzy się tu znajdują. Wszyscy bowiem w owej miłości, która rozlana jes1 w sercach naszych przez Ducha Świętego, jaki nam został dany [por, Rz 5, 5], proszą za tobą Wszechmogącego Boga Ojca, Jego Jednorodzonego Syna i Ducha Świętego Parakleta od Obydwu pochodzącego i Najśw. Pannę Maryję, jaki całą Wspólnotę Niebian, by przez najświętsze tajemnice Odkupienia ludzkiego i przez zasługi Najśw. Maryi Panny oraz wszystkich Aniołów i Świętych łaska i moc tegoż wszechmogącego Boga wraz z pełnią wszelkich Jego darów zstępowały na ciebie tera2 i zawsze, abyś poprzez ciąg całego swego żywota znalezion był wierny aż do śmierci [por. Ap 2, 10], aby zatem wzrastała w tobie wiara, nadzieja i miłość, podczas gdy wszyscy pobożnie i z oddaniem modlą się za ciebie.

By wszakże kandydat przez łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa tym łatwiej okazał się wiernym, śpiewa się z powagą i pobożnością litanię do wszystkich Świętych, a sam kandydat rozciągnięty w pośrodku prezbiterium trwa tak aż do:

Ps 69: Boże, pośpiesz mi z pomocą itd.

Zanim odmówi się: Abyś nas samych w swej świętej służbie itd. Kapłan podnosi się i stojąc zwrócony nieco ku ołtarzowi i kandydatowi, błogosławi go, śpiewając:

Abyś tego oto sługę swego w świętej Twej służbie pobłogosławić + raczył.

R. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas. Śpiewa znów wyższym głosem:

Abyś tego sługę Twego w świętej Twej służbie pobłogosławić +, umocnić raczył.

R. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas. I jeszcze głośniej śpiewa:

Abyś tego sługę Swego w świętej Twej służbie pobłogosławić -+-, umocnić i zachować raczył.

R. Prosimy Cię, wysłuchaj nas.

Po ukończeniu Ps 69 wraz z Gloria, kapłan mówi: Zbaw sługę Swego, Panie, itd., jak w nrze [4g].

Pan z wami itd.

R. I z duchem itd.

Módlmy się[798]

Ku większej chwale Najśw. Twego Imienia i dla osiągnięcia wiecznego zbawienia dusz, niechaj miłe Ci będzie, Panie, ofiarowanie się sługi Twego N. N., by pełen Boskiej Twojej miłości, wiernie i nieustannie trwał w Twej świętej służbie.

Wszechmogący i miłosierny Boże, Ty przewyższasz obfitością Swych dobrodziejstw pragnienia i zasługi błagających Ciebie: obdarz nas miłosierdziem Swoim i odpuść nam, co sumienie niepokoi, a użycz tego, o co prosić się nie ośmielamy (Z niedz. XI).

Wszechmogący, miłosierny Boże, Tobie wierni zawdzięczają, iż godnie i chwalebnie mogą Ci służyć; spraw więc, prosimy, by sługa Twój bez przeszkody dążył do obietnic Twoich (Z niedz. XII).

Wszechmocny, wiekuisty Boże, daj słudze Swemu wzrost wiary, nadziei i miłości, by zaś wysłużył sobie to, co obiecujesz, daj mu ukochać, co nakazujesz (Z niedz. XIII).

Boże, Który Kościołowi swojemu dodajesz zawsze wzrostu, coraz to nowym potomstwem go obdarzasz, daj słudze Swemu N. N., by stale żył laską powołania, którą z miłosierdzia Twego otrzymał[799].

Wszechmogący, wieczny Boże, spójrz łaskawie na pobożność sługi Twego N. N., który niby jeleń rwie się do źródeł wód Twoich [por. Ps 41, 2]; spraw łaskawie, by nieustannie wzrastało w nim pragnienie sprawiedliwości [por. Mt 5, 6] i by uświęcała go łaska powołania. P. P. N. J. C. Amen[800].

Śpiewa się Ps 132: O jak błogo i słodko itd., a tymczasem kapłan i pozostali z kleru przekazują kandydatowi znak pokoju. Zaraz też kapłan i asystenci przyklęknąwszy, odchodzą, by złożyć czerwone szaty, a przybrać białe. Wracają do ołtarza i następuje wystawienie Najśw. Sakramentu. Śpiewa się hymn ambrozjański z wersetami jak w tyt. I, (wyżej, nr [4i]). Bije się w dzwony, grają organy, śpiewa się Przed tak wielkim itd., wraz z modlitwami do Najśw. Sakramentu i [przepisanymi] z okazji dziękczynienia, wszystko zaś zamyka się udzieleniem błogosławieństwa Najśw. Sakramentem.

[7] Tytuł 4. [801]

O uroczystym błogosławieństwie, jakiego udziela się kapłanom tak Stowarzyszenia, jak i Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego przy włączaniu ich do grupy misjonarzy przeznaczonych dla jakiegokolwiek terytorium[802]

[7a] Na głównym ołtarzu zapala się przynajmniej sześć świec. Jeżeli kandydatem nie jest ktoś z innej kongregacji czy zakonu ścisłego, na mensie ma być umieszczona szarfa wełniana przeznaczona do użytku misjonarzy, pektoralny krzyż z wizerunkiem Ukrzyżowanego, jaki misjonarz ma nosić zwisający z szyi na piersi, oraz Pismo święte.

Kapłan przybrany w czerwoną kapę, wraz z asystentami w dalmatykach, mistrz ceremonii, akolici ze świecami i niosący pośród nich kadzielnicę, przystępują do ołtarza, poprzedzeni przez obecnych duchownych, idących parami, oraz przez kapłana, który ma być agregowany.

Po dojściu do ołtarza wszyscy klękają, adorują przez chwilę Najśw. Sakrament, modląc się w ciszy. [Po czym] śpiewa się

Hymn

[7b] Veni Creator itd., z wersetami (...)

Módlmy się[803]

Boże, któryś serca wiernych itd. [KLambr, nr [547]]. Wszechmogący, wiekuisty Boże, który wzbogacasz ustawicznie Kościół Swój nowym potomstwem, wzmóż wiarę i zrozumienie w naszych katechumenach, aby odradzając się w wodzie chrztu świętego, zaliczeni byli w poczet Twoich dzieci przybranych. Przez Chrystusa itd.

Wszechmogący, wiekuisty Boże, Ty wszystkich, zbawiasz i nie chcesz, aby ktokolwiek zginął, wejrzyj łaskawie na dusze zwiedzione sidłami szatana, aby odrzuciwszy wszelką złość uporczywej herezji, opamiętały się serca błądzących i do jedności Twej prawdy wróciły. Przez Chrystusa itd.

Wszechmogący, wiekuisty Boże, który od miłosierdzia Twego nawet Żydów wiarołomnych nie odrzucasz: wysłuchaj modły nasze za ten lud zaślepiony, aby wreszcie, poznawszy światło prawdy, którym jest Chrystus, z ciemności swoich został wybawiony. Przez tegoż itd.

Wszechmogący, wiekuisty Boże, Ty nie pragniesz śmierci grzeszników, ale ich życia! Przyjmij łaskawie modlitwę naszą, wyzwól ich od bałwochwalstwa i przyłącz do Kościoła Twojego świętego na cześć i chwałę imienia Twojego. Przez Chrystusa itd.

Wszechmogący i najmiłościwszy Boże, który pragnącemu itd., jak w nrze [547] KLambr.

Wszechmogący, wiekuisty Boże, którego Duchem wszystko Ciało Kościoła się uświęca i kieruje: wysłuchaj pokorne modły za wszystkie stany duchowne, aby łaską Twą obdarowani, na stopniu powierzonej sobie godności wiernie Ci służyli. Przez Chrystusa itd.

R. Amen.

Teraz kapłan śpiewa:

Antyf.: Nie wyście mnie wybrali, lecz ja wybrałem was ze świata i postawiłem was, abyście szli i przynosili owoc, a owoc wasz by był trwały [por. J 15,16]. Amen.

[7c] Poszczególni duchowni śpiewają na przemian Ps 18:

Niebiosa opowiadają chwałę Boga, firmament ogłasza dzieła rąk Jego.

Dzień dniowi przekazuje słowo i noc nocy podaje wiadomość.

Nie są to mowy ani opowieści, których dźwięku można by nie usłyszeć.

Po całej ziemi rozbrzmiewa ich glos, do krańców świata dociera ich słowo.

Słońcu postawił On w niebie przybytek, które jak oblubieniec wychodzi z łożnicy, raduje się jak bohater i biegnie swą drogą.

Wychodzi z jednego krańca nieba i zmierza do drugiego, nic nie ukryje się przed jego żarem.

Niepokalane jest prawo Pana, krzepiące dusze; wierne jest świadectwo Pana, mądrością darzące maluczkich.

Sprawiedliwe są wyroki Pana, radujące serce; jasne są przykazania Pana, rozjaśniające oczy.

Święte jest słowo Pana, trwające na wieki, prawdziwe są sądy Pana, utwierdzone w sobie, cenniejsze nad złoto i drogie kamienie, słodsze nad miód i nad plastr miodowy.

Przeto sługa Twój chowa je: kto strzeże ich, bogatą ma nagrodę.

Lecz któż zna swoje występki? Od nieznanych grzechów oczyść mnie i od ludzi dumnych ustrzeż sługę Twego.

Jeśli nie zapanują nade mną, będę niewinny i czysty od ciężkiego grzechu. Niech słowa ust moich i myśli serca mego będą zawsze mile przed obliczem Twoim.

Panie, Pocieszycielu mój i Zbawicielu mój![804]. Chwała Ojcu itd. Powtarza się antyl: Nie wyście mnie itd., jak wyżej. Kyrie eleison, Chryste eleison, Kyrie. Ojcze nasz (po cichu).

V. I nie wódź nas na pokuszenie itd. — R. Ale zbaw itd.

V. Zbaw sługę itd. — R. Boże mój itd.

V. Niechaj nic itd. — R. A syn nieprawości itd.

V. Ześlij mu, Panie itd. — R. A z Syjonu itd.

V. Panie, wysłuchaj itd. — R. A wołanie moje itd.

V. Pan z wami itd. — R. I z duchem itd.

[Jeśli jest ich więcej, dostosować liczbę]

Módlmy się[805]

Boże, który pragniesz, aby wszyscy ludzie się zbawili i doszli do poznania prawdy, poślij, prosimy, robotników na żniwo Twoje i daj im moc głoszenia z całą ufnością słowa Twego, aby radosna wieść Twoja szła w dal i była wsławiona i żeby wszystkie narody poznały Ciebie, Boga prawdziwego, i Syna Twego przez Cię zesłanego, Jezusa Chrystusa, Pana naszego.

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz itd., jak w nrze [547] KLambr. Zlej wieczną i najsprawiedliwszą miłość Twoją, o Boże święty, Ojcze wszechmogący, Twórco światła i prawdy, na.sługę Twego N. N. i racz go oświecić światłem rozumu Twego: oczyść go i uświęć, daj mu wiedzą prawdziwą, aby jako godny zwiastun Twego słowa i wierny szafarz Twych Sakramentów, trwał w stałej nadziei, prawym sądzie i świętej umiejętności[806].

[7d] Teraz kapłan czyta, a subdiakon jak zwykle śpiewa: Czytanie z Księgi Mądrości (Eccl. 36).

Zmiłuj się nad nami, Panie, Boże wszystkich rzeczy, i spojrzyj, ześlij bojaźń przed Tobą na wszystkie narody, wyciągnij rękę przeciw obcym narodom, aby widziały Twoją potęgę. Tak jak przez nas wobec nich okazałeś się świętym, tak przez nich wobec nas okaż się wielkim. Niech Cię uznają, jak my Cię uznajemy, że nie ma Boga prócz Ciebie, o Panie! Odnów znaki i powtórz cuda, wsław rękę i prawe ramię. Wzbudź gniew i oburzenie, zniszcz przeciwnika i zetrzyj wroga. Przyśpiesz czas i pomnij na przysięgę, aby wysławiano wielkie Twoje dzieła.

Daj świadectwo tym, którzy od początku są Twymi stworzeniami, i wypełnij proroctwa dane w Twym imieniu. Daj zapłatą tym, którzy oczekują Ciebie, i prorocy Twoi niech się okażą prawdomówni. Wysłuchaj, Panie, błagania Twych sług, według błogosławieństwa Aarona nad Twoim ludem. Niech wszyscy na ziemi poznają, że jesteś Panem i Bogiem wieków [por. Syr 36, 1-7 i 14-17].

R. Bogu niech będą dzięki!

Po czym kantorzy śpiewają, podczas gdy subdiakon otrzymuje jak zwykle błogosławieństwo od kapłana, który odczytuje wersety i Ewangelię i sypie do kadzielnicy kadzidło, błogosławiąc je, a diakon odmawia Munda cor meum[807], otrzymuje błogosławieństwo i śpiewa Ewangelię,

Wysławiajcie, bo dobry jest, bo wieczne jest miłosierdzie Jego.

I wrzucił Faraona i wojsko jego w Morze Czerwone, bo itd.

Uwolnił nas od naszych nieprzyjaciół, bo itd.

Wysławiajcie Pana Panów, bo itd. [por. Ps 135, 1, 15, 24, 26].

Pan z wami.

R. I z duchem, twoim.

Czytanie świętej Ewangelii według [św.] Łukasza.

W owym czasie, zwoławszy Dwunastu, dał im moc i władzę nad wszystkimi złymi duchami i władzę leczenia chorób. I wysłał ich, aby głosili królestwo Boże i uzdrawiali chorych. Mówił do nich: „Nie bierzcie nic na drogę: ani laski, ani torby podróżnej, ani chleba, ani pieniędzy; nie miejcie też po dwie suknie. Gdy do jakiego domu wejdziecie, tam pozostańcie i stamtąd będziecie wychodzić. Jeśli was gdzie nie przyjmą, wyjdźcie z tego miasta i strząśnijcie proch z nóg waszych na świadectwo przeciw nim”. Wyszli więc i chodzili po wsiach, głosząc Ewangelię i uzdrawiając wszędzie [por. Łk 9, 1-6].

R. Chwała Tobie, Chryste!

[7e] Kapłan całuje tekst Ewangelii, a diakon okadza kapłana, ten zaś przemówi podniośle o przedziwnym przekazywaniu Słowa Bożego, by asystenci i wierny lud poprzez wzrost wiary, nadziei i miłości przysposobili się odpowiednio, jedni do świętej posługi słowa Bożego, drudzy do słuchania tegoż słowa ku większej chwale Bożej oraz dla większego uświęcenia siebie samych i innych [ludzi][808]. Po przemówieniu kandydat klęka w środku prezbiterium na przygotowanym do tego celu podkładzie i trwa rozciągnięty na nim, gdy kapłan klęczący na najniższym stopniu ołtarza śpiewa:

Módlmy się[809]

Panie Jezu Chryste, który dla odkupienia świata stałeś się posłusznym aż do śmierci [por. Flp 2, 8] i który Apostołom jak i uczniom swym powiedziałeś, że żniwo wprawdzie wielkie, lecz robotników mało, proście zatem Pana żniwa, aby przysłał robotników na żniwo swoje [por. Łk 10, 2], racz [to sprawić], by w zjednoczeniu z Boską Twoją intencją[810], z jaką Ty sam modliłeś się na ziemi do Ojca, dane było i nam te oto modły zanosić, byśmy przez nieskończone miłosierdzie Twoje oraz przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Twej Rodzicielki jak i wszystkich Świętych, zasłużyli sobie na wysłuchanie. Który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem w jedności Ducha Świętego, Bóg na wieki wieków Amen.

Kantorzy intonują zaraz:

Przez Tajemnicę świętego Wcielenia Twego.

R. Poślij itd.[811]

Przez przyjście Twoje.

R. Poślij itd.

Przez Narodzenie Twoje.

R. Poślij itd.

Przez modlitwę, posłuszeństwo i łagodność Twoją.

R. Poślij itd.

Przez Chrzest i święty Post Twój.

R. Poślij itd.

Przez przedziwne przepowiadanie Twoje.

R. Poślij itd.

Przez Krzyż i Mękę Twoją.

R. Poślij itd.

Przez Śmierć i Pogrzebanie Twoje.

R. Poślij itd.

Przez święte i wieczyste Kapłaństwo Twoje [por. Hbr 7, 24].

R. Poślij itd.

Przez nieskończoną miłość, dla której najdroższą Krwią odkupiłeś świat.

R. Poślij itd.

Przez Boskie ustanowienie Sakramentów.

R. Poślij itd.

Przez święte Zmartwychwstanie Twoje.

R. Poślij itd.

Przez przedziwne Wniebowstąpienie Twoje.

R. Poślij itd.

Przez przyjście Ducha Świętego, Parakleta.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Rodzicielki Twojej.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Aniołów i Archaniołów.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Patriarchów i Proroków.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Apostołów i Ewangelistów

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Uczniów Twoich.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Niewinnych [Młodzianków] i Męczenników.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Papieży i Doktorów.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Kapłanów, Lewitów i Wyznawców.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Mnichów i Eremitów.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo św. Dziewic i Wdów.

R. Poślij itd.

Przez zasługi i orędownictwo wszystkich świętych Mężów i Niewiast.

R. Poślij itd.

V. Królowo Apostołów, proś Syna Twego — Pana żniwa.

R. Aby posłał robotników na żniwo swoje i zlitował się nad ludem swym [por. Łk 10, 2 i Jl 2, 17].

V. Wszyscy Święci Aniołowie, Archaniołowie, Trony, Panowania, Księstwa, Władze i Moce niebieskie, Cherubini i Serafini, Patriarchowie, Prorocy, święci Nauczyciele Prawa, Apostołowie, wszyscy Męczennicy Chrystusa, święci Wyznawcy, Dziewice Pańskie, Anachoreci oraz wszyscy Święci, proście Pana żniwa, Aby przysłał robotników na żniwo swoje i zlitował się nad ludem swym, abyśmy wszyscy z Nim, z Ojcem i z Duchem Świętym radować się mogli przez wszystkie wieki wieków. Amen.

[7f] Teraz kandydat podnosi się i będąc tylko w sutannie czy w habicie swego zakonu, przystępuje do ołtarza, gdzie upada na kolana, a kapłan poświęca szarfę na użytek misjonarzy.

V. Wspomożenie nasze itd. — R. Który stworzył itd. V. Panie, wysłuchaj itd. — R. A wołanie itd. V, Pan z wami. — R. I z duchem itd.

Módlmy się[812]

Boże, który dla uwolnienia niewolnika chciałeś, by Syn Twój był powrozami związany, pobło + gosław ten pas i spraw, aby sługa Twój, który nim niby pokutnymi więzami będzie opasywany, miał wiecznie w pamięci więzy tegoż Syna Twojego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, a trwając zbawiennie z wiarą, nadzieją, miłością i wielką gorliwością o [zbawienie] dusz, w zespole misjonarzy, do którego zostaje przyjęty, był świadom zawsze, że z ochotnego serca jest związany z Twą służbą. Przez Chrystusa, itd.

Kropi [wodą święconą] szarfę, którą w rękach kapłana całuje kandydat, a kapłan opasując go mówi:

Niech przepasze cię Pan nasz Jezus Chrystus zasługą i mocą swych więzów i niech w lędźwiach twych wygasi zarzewie pożądliwości, by trwała w tobie moc powściągliwości i czystości. W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen.

Jeżeli kandydat jest zakonnikiem i ma pas swego Instytutu, nie poświęca się go ani się nim kandydata nie opasuje, lecz kapłan podaje tylko koniec pasa kandydatowi do ucałowania i mówi w tym czasie, jak wyżej: Niech cię przepasze Pan nasz itd.

Kandydat całuje trzymany przez kapłana wizerunek Ukrzyżowanego P. N. J. C. w formie pektoralnego krzyża na użytek misjonarzy, kapłan zaś zawieszając mu go na szyi, na czarnej tasiemce albo na łańcuszku, by zwisał na piersi, mówi:

Pan nasz Jezus Chrystus niech będzie w umyśle twym i w sercu i niech zniszczy w tobie starego człowieka [por. Kol 3, 9], byś się stał w Bogu nowym stworzeniem [por. Ga 6, 15] oraz byś mógł wraz z Pawłem Apostołem mówić teraz i zawsze: żyję ja, już nie ja, bo żyje we mnie Chrystus [por. Ga 2, 20]. W imię Ojca + i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

[7g] Kandydat podnosi się i śpiewa:

List świętego Pawia Apostoła do Koryntian.

Niech więc uważają nas ludzie za sługi Chrystusa i za szafarzy tajemnic Bożych. A od szafarzy już tutaj się żąda, aby każdy z nich był wierny. Mnie zaś najmniej zależy na tym, czy będę osądzony przez was, czy przez jakikolwiek trybunał ludzki. Co więcej, nawet sam siebie nie sądzę. Sumienie nie wyrzuca mi wprawdzie niczego, ale to mnie jeszcze nie usprawiedliwia. Pan jest moim sędzią. Przeto nie sądźcie przedwcześnie, dopóki nie przyjdzie Pan, który rozjaśni to, co w ciemnościach ukryte, i ujawni zamiary serc. Wtedy każdy otrzyma od Boga pochwałę.

Mówiąc to, miałem na myśli, bracia, mnie i samego Apollosa, ze względu na was, abyście mogli zrozumieć, że nie wolno wykraczać ponad to, co zostało napisane, i niech nikt w swej pysze nie wynosi się nad drugiego. Któż będzie się wyróżniał? Cóż masz, czego byś nie otrzymał? A jeśliś otrzymał, to czemu się chełpisz, tak jakbyś nie otrzymał? Tak więc już jesteście nasyceni, już opływacie w bogactwa. Zaczęliście królować bez nas! Otóż tak! Nawet trzeba, żebyście królowali, byśmy mogli wspólkrólować z wami. Wydaje mi się bowiem, że Bóg nas, apostołów, wyznaczył jako ostatnich, jakby na śmierć skazanych. Staliśmy się bowiem widowiskiem światu, aniołom i ludziom; my głupi dla Chrystusa, wy mądrzy w Chrystusie, my niemocni, wy mocni; wy doznajecie szacunku, a my wzgardy. Aż do tej chwili łakniemy i cierpimy pragnienie, brak nam odzieży, jesteśmy policzkowani i skazani na tułaczkę, i utrudzeni pracą rąk własnych. Błogosławimy, gdy nam złorzeczą, znosimy, gdy nas prześladują; dobrym słowem odpowiadamy, gdy nas spotwarzają. Staliśmy się jakby śmieciem tego świata i odrazą dla wszystkich aż do tej chwili.

Nie piszę tego, by was zawstydzić, lecz aby was napomnieć — jako moje najdroższe dzieci. Choćbyście mieli bowiem dziesiątki tysięcy wychowawców w Chrystusie, nie macie wielu ojców; ja to właśnie przez Ewangelię zrodziłem was w Jezusie Chrystusie. [Por. 1 Kor 4, 1-15].

R. Bogu niech będą dzięki!

Po tym czytaniu, kapłan, podobnie jak wszyscy na kolanach, modli się za kandydata śpiewając przed ołtarzem:

O najlitościwsza Dziewico Maryjo, Królowo Apostołów i Obrończyni rodzaju ludzkiego, oto ja, choć niegodny kapłan, polecam Ci tego umiłowanego syna Twego N. N. I pokornie Cię proszę, być raczyła orędować u tegoż Jednorodzonego Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, iżby temu kapłanowi udzielił mocy głoszenia Ewangelii Królestwa Bożego i samegoż Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego [por. 1 Kor 1, 23], by w ten sposób mógł do Królestwa Bożego dołączyć wszystkie dusze odkupione najdroższą Krwią Niepokalanego Baranka, by wszystkie mogły na wieki wyśpiewywać zmiłowania Boże [por. Ps 88, 2]. Wysłuchaj modły nasze, o Najłaskawsza! Przyjm, o Najsłodsza, nasze pragnienia i racz to wyjednać, by ten sługa Boży N. N. mógł pełnić wiernie ewangeliczne posługiwanie na większą chwalę Boga i dla osiągnięcia zbawienia wszystkich dusz, aż po ostatni dzień swego życia [por. 2 Tm 4, 5]. Przez tegoż Chrystusa itd.

[7h] Kapłan podnosi się i stojąc na najwyższym stopniu ołtarza po stronie Ewangelii, zwrócony ku kandydatowi, błogosławi go śpiewając, jak następuje[813] :

Przybądźcie Święci, przybieżcie Aniołowie Boży wraz z Najśw. Bożą Rodzicielką Maryją Królową Apostołów i Obrończynią rodzaju ludzkiego, by przez wasze błaganie zstąpiło na tego sługę Boże bło + gosławieństwo, miłosierdzie, pokój, łaska i miłość Ducha Świętego z pełnią wszelkich darów Boga Wszechmogącego.

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie, gdy Pan nasz Jezus Chrystus powiedział do nich: pójdźcie za mną, uczynię was rybakami ludzi [por. Mt 4, 19].

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie, kiedy Pan nasz Jezus Chrystus rzekł do nich na pustkowiu: dajcie wy im jeść, i [gdy] wziąwszy pięć chlebów, błogosławił, łamał i przekazał uczniom, uczniowie zaś ludowi [por. Mt 14, 16-19].

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym. błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie, gdy Pan nasz Jezus Chrystus powiedział do nich: zarzućcie wasze sieci na łowienie ryb [por. Łk 5, 4].

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie, kiedy Pan nasz Jezus Chrystus powiedział do nich: to jest moje przykazanie, abyście się miłowali wzajemnie, jakom Ja was umiłował [por. J 15, 12].

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie, kiedy Pan nasz Jezus Chrystus powiedział do nich: pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam; nie tak, jak daje świat, Ja wam daję [por. J 14, 27].

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie, kiedy to Pan nasz Jezus Chrystus wstępując do nieba polecił im, by opowiadali Ewangelię wszelkiemu stworzeniu i chrzcili je w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego [por. Mt 28, 19 i Mk 16, 15-16].

R. Amen.

Niech cię błogo + sławi Bóg Ojciec, Bóg Syn, Bóg Duch Święty owym błogosławieństwem, jakie otrzymali Apostołowie w dniu Zielonych Świąt, gdy ukazały się nad nimi oddzielne języki jakby ognia, [gdy] zostali napełnieni Duchem Świętym oraz poczęli mówić różnymi językami, by opowiadać Ewangelię po całym świecie [por. Dz 2, 4; Mt 28, 19; Mk 16, 15].

R. Amen.

Ja zaś, choć kapłan niegodny, błagam pokornie Boga Wszechmogącego, by zstąpiła na ciebie (jeżeli ich jest więcej, mówi się „na was”) wszelka moc, łaska i błogosławieństwo tegoż Boga Ojca Wszechmogącego i Syna Jego Pana naszego Jezusa Chrystusa, i Ducha Świętego od Obydwu pochodzącego. Oby ci tego na zawsze udzielił sam Bóg Wszechmocny i miłosierny ze względu na Mękę Chrystusa, na nieskażoność Matki Jego Dziewicy, na pokorę Patriarchów, na cierpliwość Apostołów, na stałość Męczenników, na ufność Wyznawców, na wytrwanie Dziewic, na powściągliwość Wdów, na zasługi wszystkich Wybrańców, Bożych, byś po ukończeniu dobrego boju, po dokonaniu biegu, po zachowaniu wiary, w Królestwie Boga i Chrystusa znalazł wieniec sprawiedliwości przygotowany dla ciebie pomiędzy zastępami Apostołów [por. 1 Tm 4, 7-8] oraz byś z nimi i ze wszystkimi Świętymi mógł zmiłowania Pańskie wyśpiewywać na wieki [por. Ps 88, 2].

Błogosławieństwo Boga Wszechmogącego Ojca + i Syna, i Ducha Świętego niech zstąpi na ciebie, niech strzeże cię przed złośliwym nieprzyjacielem i niech cię doprowadzi do życia wiecznego. Amen.

[7i] Śpiewa się hymn ambrozjański, przekazuje uścisk pokoju, błogosławieństwo i wszystko inne jak w poprzednich [obrzędach][814].

Uwaga. Gdy misjonarze naszego Stowarzyszenia wyruszają na misje do krajów katolickich, rektor w komży i czerwonej stulę, przy płonących przynajmniej dwu świecach na ołtarzu w kaplicy wewnętrznej, [przychodzi] wraz z asystą. Wszyscy klękają przed ołtarzem, śpiewając hymn Veni Creator itd., z wersetem i własną modlitwą. Udzieli misjonarzom błogosławieństwa, rozpoczynając od wezwania, które brzmi: Przybądźcie, Święci Boży itd., jak wyżej (nr [7h]) do końca, opuszczając hymn ambrozjański itd[815].

Tytuł 5.

[8] Obrzęd poświęcenia wody dla chorych dokonywany w jednym lub drugim dniu misji czy w innym w kościołach Stowarzyszenia, gdzie indziej zaś wedle uznania odpowiednim czasie[816] oraz we wszystkie prawie dni świąteczne

[8a] Na dole przed ołtarzem po stronie Ewangelii ustawia się na czynie z wodą, którą ma się poświęcić. Zapala się na ołtarzu przynajmniej sześć świec. Kapłan przybrany w białą kapę przystępuje do ołtarza wraz z innymi z kleru, poprzedzanymi przez akolitów ze świecami i przez niosącego krzyż. Wszyscy przyklęknąwszy, stają na ostatnim stopniu ołtarza, a kantorzy śpiewają:

[8b] Antyf. Wysłuchaj, Boże, mą modlitwę i nie gardź błaganiem moim; wejrzyj na mnie i wysłuchaj mnie.

Zgnębiony trapię się i trwożę krzykami nieprzyjaciół i uciskiem bezbożnych [por. Ps 54, 3-4].

Chwała Ojcu itd.

Powt. antyf.: Wysłuchaj itd. i kapłan śpiewa:

V. Wspomożenie nasze itd. — R. Który stworzył itd. V. Panie, wysłuchaj itd. — R. A wołanie itd. V. Pan z wami. itd. — R. I z duchem itd.

Módlmy się[817]

Wszechmogący i wieczny Boże, Zbawco wierzących w Ciebie, wysłuchaj łaskawie pokornych próśb naszych za sługami Twoimi, itd.[818]

Boże, który pysznym się sprzeciwiasz itd., jak w nrze [547] KLambr, Przez P. N. J. C. Amen.

Kapłan i pozostali z duchowieństwa wraz z akolitami i niosącym krzyż zbliżają się do naczynia z wodą, a kapłan śpiewa[819] :

Ciebie Adonai, Boże Wielki, Alfo i Omego, który wodom sadzawki udzielić chciałeś mocy uzdrawiania niemocy i słabości tego, który by wszedł do niej po poruszeniu jej przez Anioła [por. J 5, 4], pokornie błagam o to, byś z litości swej udzielić raczył tej wodzie mocy uśmierzania wszelkiej słabości, w imię Przenajśw. Trójcy: Oj + ca i Sy + na, i Ducha + Świętego, a także [w imię] Najśw. Dziewicy Maryi, wszystkich Aniołów oraz Twych Świętych Mężów i Niewiast, na wieki wieków. R. Amen.

Panie Jezu Chryste, który uświęciłeś wody w Jordanie, błagamy Cię pokornie, abyś raczył pobło + gosławić tę wodę, by ktokolwiek z chorych jej skosztował, uzyskał zdrowie ducha, obronę ciała, ochronę zbawienia, pewność nadziei, wzmocnienie wiary oraz miłość Ducha Świętego. Który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem w jedności Tegoż Ducha Świętego.

R. Amen.

O najlitościwsza Dziewico Maryjo, Obrończyni rodzaju ludzkiego, oto stawiam przed Tobą tę wodę i pokornie Cię błagam, byś się raczyła wstawić u Twego Syna Pana naszego Jezusa Chrystusa, iżby tej wodzie udzielił mocy uzdrawiania od wszelkiej niemocy i od wszelkiego cierpienia, jakie biednym chorym przytrafić się może. Wysłuchaj, o Dobrotliwa, próśb naszych, a jak jesteś uzdrowieniem chorych[820], tak teraz racz uprosić, aby ta woda, zaprawiona błogosławieństwem niebieskim, była dla wszystkich chorych zbawiennym środkiem zaradczym, tak iżby odzyskawszy zdrowie, służyli na wieki Twemu Synowi, Panu naszemu i Jego Ojcu, który z Duchem Świętym żyje i króluje na wieki wieków.

R. Amen.

Przybądźcie Święci Boży[821], przybliżcie się Aniołowie Boży, aby przez wasze prośby błogo + sławieństwo i łaska wszechmogącego Boga zstąpiła na tę wodę. Bło + gosławię cię [wodo] tym błogosławieństwem, jakie ci zostało dane, kiedy Chrystus w Jordanie otrzymał chrzest z rąk Jana [por. Mk 1, 1-11]. Błogo + sławię cię, wodo, tym wyróżnieniem, jakim zostałaś uprzywilejowana, kiedy Chrystus zamienił cię w wino [por. J 2, 1-11]. Błogo + sławię cię, wodo, tą mocą, jaka ci została dana w sadzawce Siloe [por. J 9, 7]. Błogosławię cię, wodo, przez święte tajemnice ujawnione przez ciebie, gdy z boku Jezusa Chrystusa wypłynęłaś wraz z Krwią Najśw. na Krzyżu [por. J 19, 34]. Błogo + sławię cię, wodo, przez cenę Męki Chrystusa, przez czystość Jego Matki Dziewicy, przez pokorę Patriarchów, przez oddanie się Proroków, przez cierpliwość Apostołów, przez stałość Męczenników, przez ufność Wyznawców, przez wytrwałość Dziewic, przez powściągliwość Wdów, przez zasługi wszystkich Wybrańców Bożych. Powagą zaś swą kapłańską przelewam na ciebie całą moc duchową, przez którą mogłabyś się oprzeć wszelakiej zarazie, a każdego nią dotkniętego z niej uzdrowić. W imię Oj + ca i Sy-+- na, i Ducha + Świętego, który żyje itd.

R. Amen.

[8c] Teraz poświęconą wodą kropi się trzy razy w formie krzyża. Po czym wszyscy przystępują do najniższego stopnia ołtarza i śpiewają klęcząc:

Ps 116. Chwalcie Pana wszystkie ludy itd. Chwała Ojcu.

Podejmuje śpiew kapłan:

V. Błogosławmy Ojcu, Synowi i Duchowi Świętemu. R. Chwalmy i wywyższajmy Go na wieki. V. Błogosławiony jesteś, Panie, w przestworzach nieba. R. I chwalebny, sławny itd. V. Błogosław duszo moja Pana,

R. I nie zapominaj wszelkich jego dobrodziejstw [por. Ps 102, 2]. V. Panie, wysłuchaj itd. — R. A wołanie itd. V. Pan z wami. — R. I z duchem twoim.

Módlmy się

Wszechmocny, wiekuisty Boże, który przewyższasz obfitością dobrodziejstw Twoich pragnienia i zasługi błagających Ciebie, obdarz nas miłosierdziem Twoim i odpuść nam, co sumienie niepokoi, a użycz tego, o co prosić Cię nie ośmielamy[822].

Wszechmocny, wiekuisty Boże, daj nam wzrost wiary, nadziei i miłości; byśmy zaś wysłużyli sobie to, co obiecujesz, daj nam kochać, co rozkazujesz[823] .

Boże, którego miłosierdzie jest bez miary itd. P. C. Pana naszego, jak w nrze [Id]. R. Amen[824].

[8d] Obrzęd błogosławienia chorych

Kapłan przybrany przynajmniej w stułą wchodzi do pokoju chorego i mówi: Pokój temu domowi itd. [por. Mt 10, 12].

V. Wspomożenie nasze itd. V. Panie, wysłuchaj itd. V. Pan z wami itd.

Módlmy się[825]

Wprowadź, Panie Jezu, do domu tego, w chwili, gdy wchodzi doń pokorny Twój sługa, szczęśliwość wieczną, błogosławieństwo Boże, radość pogodną, miłość owocną, zdrowie niewzruszone: niech szatani pierzchają i niechaj nie mają przystępu do miejsca tego, a niech aniołowie pokoju otoczą je i wszelka niegodna złość niech ustąpi. Okaż nad nami, Panie, wielkość Imienia swego i błogo + sław sprawowaniu tego obrzędu; uświęć pokorne wejście nasze do domu tego, Ty, który jesteś Świętością i Miłosierdziem samym, i trwasz z Ojcem i Duchem Świętym na wieki wieków. Amen.

[8e] Teraz odmawia się Ps 116: Chwalcie Pana itd. Chwała Ojcu itd. V. Pan z wami. — R. Iz duchem twoim.

+ Dalszy ciąg św. Ewangelii według [św.]Marka [por. 16, 14-18]. W owym czasie [ukazał się samym] Jedenastu, gdy siedzieli za stołem itd., aż do: ręce kłaść będą i ci odzyskają zdrowie[826]. R. Chwała Tobie, Chryste!

Kyrie eleison, Chryste itd. Kyrie itd. Ojcze nasz (po cichu). V. I nie wódź nas itd.

V. Zlituj się nad nim, Panie, bo jest chory (chora).

R. Ulecz go (ją), Panie, bo udręczone są kości jego (jej) [por. Ps 6,3].

V. Zbaw sługę swego (służebnicę) itd.

R. Boże mój, w Tobie nadzieję pokładającego [por. Ps 85, 2].

V. Rzekłem: Panie, zmiłuj się nad nim (nią).

R. Ulecz duszę jego (jej), albowiem grzeszył (a) przeciw Tobie [por. Ps 40, 5]. V. Panie, wysłuchaj itd. R. Pan z wami itd.

Módlmy się[827]

Wejrzyj, prosimy Cię, Panie, na sługę swego N. N. (służebnicę swoją), brata (siostrę naszą) naszego, dotkniętego (dotkniętą) chorobą ciała, i orzeźwij duszę, którąś stworzył, aby oczyszczona cierpieniem, Tobie jednemu przypisywała zbawienie swoje. P. Chr. tusa P itd.

[8f] Kapłan kładzie koniec stuły wraz ze swą prawą ręką na głowie chorego, mówiąc:

Na chorych ręce kłaść będą, i ci odzyskają zdrowie [por. Mk 16, 18]. Jezus + Syn Maryi Pan i Zbawiciel świata, przez zasługi Najśw. Maryi Dziewicy oraz wszystkich Aniołów i Świętych niech ci będzie łaskawy i miłościwy[828] Amen.

Trzymając w prawej ręce wizerunek P. N. J. C. ukrzyżowanego, mówi kapłan: Pan N. J. C, Syn Boga żywego, niech będzie u Ciebie +, by cle bronić; niech będzie w tobie + by cię zachować; niech będzie przed tobą +, aby cię prowadzić; niech będzie za tobą +, by cię strzec; niech będzie nad tobą +, by ci błogosławić — Ten, który z Ojcem i z Duchem Świętym żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Błogosławieństwo Boga Wszechmogącego Ojca + i Syna, i Ducha Świętego niech zstąpi na ciebie, niech cię uwolni od wszelkiej słabości i od każdego grzechu i niechaj pozostanie z tobą na zawsze. Amen.

[8g] Kropi po raz wtóry chorego zwyczajną wodą święconą. Gdy chorych jest więcej, mówi się [modlitwy] w liczbie mnogiej. Wreszcie będzie wskazane dawać choremu do picia odrobinę wody poświęconej dla chorych, jeśli jest pod ręką. Napój ten mogą codziennie lub co jakiś dzień podawać choremu te osoby, które się nim opiekują, poprzedziwszy to dowolną modlitwą. Gdy chorych jest bardzo wielu, szczególnie w czasie misji prowadzonych w katolickich rejonach, pomija się pewne punkty [obrzędu], mówiąc tylko to, co następuje: Pokój temu domowi itd.

V. Wspomożenie nasze itd.

V. Panie, wysłuchaj itd.

V. Para z wami itd.

Módlmy się: Wejrzyj, prosimy cię (jak wyżej). Na chorych ręce kłaść będą itd. Pan N. J. C. (...) niech będzie u ciebie + itd. Błogosławieństwo Boga Wszechmogącego itd.

Uwaga:[829] Może to być stosowane dla dopełnienia pobożności chorych. Kiedy jednak chodzi o odwiedzanie chorych, opiekę nad nimi czy o udzielanie Sakramentów, mają być zachowywane we wszystkim przepisy Rytuału Rzymskiego.

[9] [Tytuł 6][830] Obrzęd poświęcenia wielkiego krzyża, który ma być postawiony na stałe, oraz [obrzęd] poświęcenia wsi czy miasta, przewidziany na ostatni albo na inny dzień misji w zależności od tego, co uzna się za bardziej odpowiednie z uwagi na większą chwałę Bożą i na pożytek dusz;

o procesji z Najśw. Sakramentem i o połączonym z odpustem zupełnym błogosławieństwie papieskim, jakie ma być udzielane w ostatnim dniu świętych misji[831]

[9a] Z kościoła, w którym odbywa się misja, albo z jakiegoś innego, położonego bliżej bram miast, wyrusza procesja ustawiona we właściwym porządku, a złożona możliwie z jak największej liczby członków bractw oraz z kleru świeckiego i zakonnego.

Na czele procesji kroczy jeden z misjonarzy, który (jeżeli jest dość krzepki) niesie krzyż na barkach, naśladując P. N. J. C, dźwigającego krzyż na Kalwarię; gdyby zaś droga była długa, nieść go będzie mogło na zmianę dwu misjonarzy w asyście dwu członków bractwa odzianych w opończę danej konfraterni. Albo też niesie go któryś z najsilniejszych członków bractwa, dzierżąc krzyż w rękach w pozycji wzniesionej.

Na końcu procesji kroczy jeden z misjonarzy albo najgodniejszy z duchownych, w komży, stulę i kapie, kierując się z drzewem krzyża świętego ku czci publicznej.

W całej procesji ma panować ład, bez jakiejkolwiek jednak wystawności; pochód powinien się wszak wyróżniać skromnością, pobożnością i porządkiem.

Gdy rusza procesja, jeden z misjonarzy kieruje z podwyższenia parę pełnych żarliwości słów do ludu, by obudzić w nim ufność i pobożność i by go tak usposobić, iżby osiągnął owoce Bożych błogosławieństw.

Przy wyruszaniu procesji z kościoła ze śpiewem pobożnym i pełnym majestatycznej powagi odmawia się litanię do [wszystkich] Świętych, zawieszając [wezwania] za każdym razem, gdy procesja zatrzymuje się dla poszczególnych funkcji, i podejmując je znowu, gdy [procesja] rusza, tak długo, aż dojdzie znowu do kościoła, z którego wyszła, albo do kościoła misji.

Po przybyciu na miejsce przygotowane do ustawienia krzyża świętego (zawsze w pobliżu głównej bramy miejskiej lub blisko osady) jeden z misjonarzy, wychodząc z tekstu świętego: Wówczas ukaże się na niebie znak Syna Człowieczego, przychodzącego na obłokach niebieskich z wielką mocą i chwalą (Mt 24, 30), w bardzo krótkiej egzorcie obudzi wśród ludu ducha wiary i skruchy, przypominając, jak często rzucaliśmy J. C.[hrystusa] na krzyż przez nasze grzechy. Zachęci też lud do modlitwy w celu uzyskania owoców niebieskich błogosławieństw, o które uprasza się w obrzędzie poświęcenia krzyża, aby w dniu sądu powszechnego, kiedy to na niebie pojawi się znak Syna Człowieczego, j. krzyż święty, [nikt spośród tego ludu] nie znalazł się wśród płaczących, jak mówi tekst święty, ze wszystkimi narodami ziemi, [tzn. z odrzuconymi]. Wyjaśnia to Doktor Anielski, św. Tomasz, w dziele Catena Aurea (o Ewangelii św. Mateusza, r. 24, w. 30, w oparciu o powagę św. Hieronima — Doktora): A słusznie mówi się „z narodami ziemi”. Ci bowiem płakać będą, którzy wspólnoty swej nie mają w niebie, ale należą, wpisani, do ziemi. I dlatego niechaj pobudza ich do wytrwania w dobrym przez stosowanie środków, a szczególnie przez częste rozważanie nieskończonej miłości P. N. J. C, z jaką umarł za nas na krzyżu, by w ten sposób wszyscy stali się uczestnikami radości sprawiedliwych[832].

Teraz najgodniejszy z duchowieństwa lub jeden z misjonarzy dokona poświęcenia krzyża według następującego rytu:

[9b] Poświęcenie nowo wyciosanego krzyża (śpiewa się):

V. Wspomożenie nasze itd. — R. Który stworzył itd.

V. Panie, wysłuchaj itd. — R. A wołanie itd.

V. Pan z wami. — R. I z duchem itd.

Módlmy się[833]

Błagamy Cię, Panie Ojcze Święty, Wszechmogący, wieczny Boże, abyś raczył pobło + gosławić ten oto znak krzyża, by był zbawiennym lekarstwem dla rodzaju ludzkiego, utwierdzeniem wiary, wzrostem dobrych czynów, odkupieniem dusz, by był pocieszeniem, obroną i zasłoną przed okrutnymi pociskami duchowych nieprzyjaciół. Przez Ch. P. N. Amen.

Módlmy się

Poblo + gosław, Panie ten oto krzyż Twój, przez który wyrwałeś świat spod potęgi demonów i pokonałeś swą męką kusiciela do grzechu, który radował się z buntu pierwszego rodzica, kiedy ten zjadł [owoc] zakazany drzewa (tu kropi się święconą wodą). Niech ten znak krzyża będzie poświęcony w imię Ojca + i Syna, i Ducha Świętego, by modlący się wierni Twoi i chylący się ze względu na Pana przed tym krzyżem, uzyskiwali zawsze zdrowie duszy i ciała oraz wzrost wiary, nadziei i miłości[834]. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Módlmy się

Pobło + gosław ten krzyż, prosimy Cię, Panie! Poświęć to znamię swojej męki, by dla Twych nieprzyjaciół stanowiło zaporę, dla wierzących zaś w Ciebie było wieczystą pomocą; gdziekolwiek ono będzie umieszczone, niech tam nie znajdzie się żadne miejsce na przebywanie demonów. Niech będą tak dalekie od tego miejsca i od przebywających w pobliżu, jak dalekie jest niebo od ziemi. I niechaj przebywają tam potężni Aniołowie, Święci, chroniąc miejscowość i jej mieszkańców, wszyscy zaś wierni oddający głęboką cześć temuż znakowi krzyża niech nieustannie zasługują sobie na osiągnięcie owoców Twego Odkupienia. Który żyjesz i królujesz, Bóg itd. Amen.

Kapłan sypie kadzidło do kadzielnicy, błogosławi, kropi trzykrotnie krzyż wodą święconą i trzykrotnie go okadza[835].

Teraz kapłan padając na kolana przed krzyżem świętym, nabożnie adoruje go i całuje i przy pomocy nadających się do tego osób ustawia krzyż w przygotowanym miejscu. Po czym wszyscy adorują [krzyż] na kolanach i całują go, w tym czasie gdy śpiewa się [pieśni] wielbiące krzyż święty.

Misjonarz ogłasza ludowi odpust jednego roku, możliwy do uzyskania przez każdego z wiernych, który odmówiwszy pięciokrotnie „Chwała Ojcu”, ucałuje raz pobożnie jakikolwiek krzyż poświęcony i ustawiony przez kapłanów naszego Stowarzyszenia z okazji misji św. Przyznał to papież Pius IX reskryptem z dnia 22 lipca 1847 r.[836], informując ponadto wyraźnie o łaskach upraszanych przy rycie poświęcenia na rzecz wszystkich wiernych adorujących krzyż święty i [na rzecz] mieszkańców czy miejscowości; wzywa wszystkich, aby adorowali i całowali zawsze krzyż, kiedy się udają lub przechodzą przez miejsce, gdzie ustawiony jest krzyż święty.

Teraz prowadzi się procesję dalej, a doszedłszy do miejsca przygotowanego do poświęcenia pól wiejskich, procesja zatrzymuje się. Miejsce, na którym ma się dokonać [poświęcenie], powinno być przestronne i wzniesione, lecz nie bardzo odległe od miasta, by było dość czasu na dokonanie wszystkich innych funkcji.

Jeden z misjonarzy, wychodząc z tekstu: Sprawiedliwość wywyższa naród, a czyn haniebny pomniejsza narody (Prz 14, 34) lub z innego tekstu, odpowiedniego i stosownego [do tego celu][837], przypomni w krótkich słowach ludowi, że wskutek naszych grzechów zasłużyliśmy na przekleństwo Boże nie tylko w odniesieniu do naszej duszy, lecz także w odniesieniu do płodów ziemi. Obecnie jednak po napiętnowaniu naszych win, połączonym z rzetelnym postanowieniem prowadzenia życia naprawdę chrześcijańskiego z zastosowaniem środków dla prowadzenia go rzeczywiście, błagajmy ufnie Boga o Jego błogosławieństwa pełne najlitościwszych Jego zmiłowań.

Biskup lub jeden z misjonarzy poświęca ze wzniesionego miejsca w następujący sposób wiejskie pola, kierując błogosławieństwo w cztery strony świata, tj. na wschód, północ, południe i zachód:

[9c] Błogosławieństwo pól[838]

Kapłan w kapie zwraca się w kierunku wschodu, śpiewając:

V. Wspomożenie nasze itd. — R. Który stworzył itd.

V. Okaż nam, Panie itd. — R. A zbawienie itd.

V. Panie, wysłuchaj itd. — R. A wołanie itd.

V. Pan z wami. — R. I z duchem twoim.

Módlmy się

Wszechmogący wieczny Boże, Ojcze zmiłowań [por. 1 Kor 1, 3], spójrz, prosimy, na nasze codzienne potrzeby i daj łaskawie zbiory wystarczające nam na pożywienie. Uwielbij swe święte Imię nad nami i zlej obfite błogosławieństwo na nasze pola i winnice, by zaowocowały w pełni drzewa i znojne prace sług Twoich. Odwróć, litościwy Boże, od naszych granic szkodliwe wpływy ciał niebieskich, nawałnice, mrozy, grady, deszcze, powodzie i wszelkie zło, jakie mogłoby zaszkodzić ludzkim środkom do życia. P. Ch. P. N. Amen.

Pokrapia się tę część pól wodą święconą i umocowuje się na niektórych drzewach trzy krzyże sporządzone z oliwki i święconego wosku.

Wszyscy zaś pobożnie i z powagą śpiewają na kolanach:

V. Abyś grady w + wodę przemienić i wszystko co szkodliwe + od granic tych odwrócić raczył,

Kantorzy wraz z ludem odpowiadają:

R. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie.

[9d] W kierunku północnym.

V. Okaż nam, Panie[839], itd., jak wyżej.

V. Panie, wysłuchaj itd., jak wyżej.

V. Pan z wami

Módlmy się

Panie Święty, Wszechmogący Ojcze, Odwieczny Boże, pokornie Cię błagamy, abyś litośnie użyczył nam dostatecznych plonów, obfitości owoców i wszystkich rzeczy w bród; zechciej też sprawić, by dobrze obrodziły winnice i drzewa, oraz użyczyć, by wszystko przynosiło dochody. Racz też uchronić te rzeczy od wszelkiej skazy, od burz nawałnicy, od poszumu gradów, od wszystkiego, co przynosi szkodę. Ja zaś, aczkolwiek niegodny kapłan, błagam Cię, abyś za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi, św. Apostołów, św. Ubalda[840] i św. Antoniego Padewskiego pobłogo + sławił i poświęcił te pola, zasiewy +, drzewa +, winnice, warzywa +, owoce, dobre + zioła i ich owoce, by żaden demon nie miał na to wszystko wpływu. P. Ch. itd. R. Amen.

Pokrapia się tę drugą część pól wodą święconą oraz na drzewach umocowuje się krzyże, jak wyżej.

Wszyscy zaś pobożnie i z powagą śpiewają na kolanach:

V. Abyś te strony od gradów i od wszelkiego zła uchronić +, wyzwolić + i ustrzec + raczył,

Odpowiadają, jak wyżej:

R. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas, Panie.

[9e] W kierunku południowym.

V. Okaż nam, Panie, itd., jak wyżej. V. Panie, wysłuchaj itd., jak wyżej. V. Pan z wami Módlmy się[841]

Panie J. Ch., błagamy Cię pokornie, byś za wstawiennictwem Rodzicielki Twojej, Najśw. Maryi i wszystkich Świętych raczył zesłać z nieba świętego Anioła Twego[842] , by bronił nasze zasiewy i owoce przed deszczami chmur, przed piorunami, przed nawałnicami, przed ptactwem i owadami, i przed wszelkimi zarazami powodowanymi przez demony a prawica Twoja niech nam wszystko pobło + gosławi na pożytek nasz jako i ja, w Imię Twe Przenajświętsze, błogo + sławią. W imię Ojca + i Syna + i Ducha + Świętego. Amen.

Pokrapia się i tę część pól święconą wodą oraz umieszcza się ni drzewach krzyże, jak wyżej.

I jak wyżej, mówią klęcząc:

V. Abyś od tych winnic i drzew wszelkie grady oddalić +, rozproszyć +, zniweczyć i unicestwić + raczył.

R. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas.

[9f] W kierunku zachodnim. V. Okaż nam, Panie, itd., jak wyżej. V. Panie, wysłuchaj, itd., jak wyżej. V. Pan z wami

Módlmy się

Panie Święty, Wszechmogący Ojcze, Odwieczny Boże, który stworzyłeś niebo i ziemię, morze i wszystko [inne], błagamy Cię pokornie byś przez niewymowną Opatrzność Twoją, kierującą przedziwnie wszystkimi rzeczami, raczył pobłogo + sławić te pola, winnice, drzewa i zasiewy, użyczając im żyzności dla utrzymania swych sług, dla [ich] cielesnej pociechy i dla pokrzepienia duchowego. Przez Ch. itd. Amen

Kropi się i tę ostatnią część pól oraz, jak wyżej, umieszcza się krzyżi na drzewach.

I jak wyżej, śpiewa się klęcząc:

V. Abyś przez Mękę i Śmierć Twoją wysłuchać nas raczył.

R. Ciebie prosimy, wysłuchaj nas.

Stojąc w pośrodku, kapłan znaczy [krzyżem] powietrze, mówiąc: Niech was, chmury, ogarnie Bóg Ojciec +, niech was ogarnie Syr Boży +, niech was ogarnie Bóg Duch + Święty.

Niech was błogo+sławi Bóg Ojciec, niech was błogo+sławi Syn Boży, niech was błogo+sławi Bóg Duch Święty.

Niech was rozproszy Bóg Ojciec +, niech was rozproszy Syn + Boży, niech was rozproszy Bóg Duch + Święty.

Niech was zniweczy Bóg Ojciec +, niech was zniweczy Syn Boży -+-, niech was zniweczy Bóg Duch + Święty.

Niech was unicestwi Bóg Ojciec, + niech was unicestwi Syn Boży +, niech was unicestwi Duch + Święty.

W Imię Oj+ca i Sy+na, i Ducha + Świętego. Amen.

Udziela błogosławieństwa drzewem krzyża św. P. N. J. Ch., kierując się ku wschodowi, północy, południowi i zachodowi.

W końcu, stojąc pośrodku, mówi poważnym i pobożnym głosem:

Błogosławieństwo Boga Wszechmogącego, Ojca +, i Syna, i Ducha Świętego niechaj zstąpi na te pola, winnice, warzywa, drzewa oraz na was wszystkich i niech pozostanie na zawsze. Amen.

[9g] Uporządkowawszy na nowo procesję, kieruje się ją z powrotem ku miastu albo ku miejscowości i na główny jej plac położony na miejscu wzniesionym. Jeden z misjonarzy krótkim przemówieniem przygotowuje lud do skruchy za popełnione grzechy (przez które zasłużyliśmy na Boże kary, trzęsienia ziemi, pożary, powodzie, zarazy itd.), by w ten sposób usposobił się do otrzymania błogosławieństw Bożych. Poucza też lud, jak należy rozumieć błogosławienie miasta i domów.

Biskup lub też jeden z misjonarzy, przybrany w kapę, pobłogosławi w następujący sposób miasto i domy:

[9h] Obrzęd poświęcenia miasta, miejscowości i domów

V. Wspomożenie itd.

V. Panie, wysłuchaj itd.

V, Pan z wami itd.

Módlmy się[843]

Wszechmogący wieczny Boże, który kapłanom swym udzieliłeś, prócz innych, takiej łaski, by czegokolwiek w Twym imieniu dokonują, można było uznać w wierze, że jest dokonane przez Ciebie, błagamy, byś w niezmiernej dobroci swej pobło + gosławił to, co teraz błogosławimy, byś moc prawicy swej wyciągnął do tego, co mamy czynić, oraz by przez pokorne nasze wejście i interwencję, przez zasługi Twych Świętych nastąpiła ucieczka demonów, a wkroczenie Anioła pokoju. Przez Ch. tusa. Amen.

Módlmy się

Panie i Ojcze Święty, pokornie błagamy, byś za wstawiennictwem Najśw. Dziewicy Maryi Królowej Apostołów i Świętego N. (wymawia się imię patrona miasta czy miejscowości) i wszystkich Świętych, raczył pobło + goslawić te domy, miasto (lub miejscowość, itd.) byś [też] pobłogo + sławił naszemu wchodzeniu, podobnie jak raczyłeś błogosławić domowi naszych Ojców: Abrahama, Izaaka, Jakuba. Przez Chrystusa Pana itd.[844]

Módlmy się[845]

Panie Jezu Chryste, który powiedziałeś Apostołom: do któregokolwiek domu wejdziecie, mówcie: Pokój temu domowi; i jeśli tam będzie syn pokoju, wasz pokój spocznie na nim, jeśli nie — powróci do was [por. Łk 10, 5-6], błagamy Cię pokornie w imię Twoje i za wstawiennictwem Najśw. Rodzicielki Twojej Maryi Panny i wszystkich Świętych, by spłynął pokój ów i błogosławieństwo na te domy i na miasto (lub miejscowość). By zaś pokój ten i błogosławieństwo pozostawały na zawsze, spraw, aby wszyscy tu mieszkający byli naprawdę synami pokoju. Racz uchronić ich i wyzwolić od wszelkiej choroby, od plagi trzęsienia ziemi, od zarazy, głodu i wojny. Racz im użyczyć nieco owocu winnych gałązek, oliwek i zbóż, a później obdarzyć ich chwałą wieczną. Amen.

Módlmy się

Pobło + gosław, Panie, te domy i miasto, i miejscowość wraz z ich zabudowaniami, by panowało tam zdrowie[846], świętość, cnota, chwała i pokora, dobroć i cichość, łagodność, pełnia prawa oraz uległość wobec Boga Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Błogosławieństwo to niech się rozciąga na domy, miasto i miejscowość i na wszystkich tam mieszkających. Przez Ch. sa. itd. Amen.

[9i] Niechaj wszyscy Aniołowie Boży zstąpią na te domy i na miasto (lub miejscowość) i niech przez miłosierdzie Boże bronią ich i zasłaniają zawsze przed wszystkimi nieprzyjaciółmi i demonami, i złymi ich sztuczkami[847]. Amen.

Zachowaj, Panie, na zawsze nieskażone te domy i miasto (lub miejscowość), które od nawiedzających je plag duchów nieczystych teraz ja uwalniam, oczyszczam, błogo + sławię i poświę + cam. Niechaj z siedziby Twej, o Panie, spłynie na domy te i miasto (lub miejscowość) potok wód, obmywających je Twym miłosierdziem; powiedz rażącemu Aniołowi: „ Wystarczy, cofnij rękę!” (por. 2 Sm 24, 16); niech ujawni się Twój Majestat i niech je poświę + ci. Najświętsza Maryjo, wzywam Twe imię na te domy i na miasto (lub miejscowość); pobłogosław je, bo jesteś Matką miłosierdzia i Pocieszycielką uciśnionych. Święty N. (podaje się imię patrona miejsca), powstań i przez Mękę P. N. J. C. pobłogo + sław i poświęć te domy i miejsca, by demony i złe ich uroki nie mogły się ukryć ni ostać w tych domach i w tym miejscu. Albowiem ja N., kapłan Boży, mocą Ducha Świętego nisz + czę i + cestwiam sztuczki oraz wszelkie złe uroki rzucone już na nie czy planowane w przyszłości. Błogo + sławię i poświę + cam domy te i miejsca, aby demony i ich sztuczki nie mogły się w nich utrzymać i trwać nadal, lecz by już teraz ustały i były unicestwione. W imię Oj + ca i Sy + na i Ducha + Świętego. Amen.

Błagam, Panie, przez Twą dobroć, by te domy i miejsca otrzymały błogosławieństwo Twej świętej prawicy, iżby stało się ono płonącym dla demonów ogniem,, by pierzchały zawsze w popłochu, izby w żaden sposób nie mogły się tam ostać ani przyczajać, ni dniem, ni nocą. Wszyscy zaś mieszkańcy niech żyją bezpiecznie w Twym pokoju bez ucisków czy niepokojów ze strony szatana lub jakichś przeszkód z jego strony. Twoje zaś błogosławieństwo niech nieustannie trwa nad tymi domami i nad tym miejscem, a także nad wszystkimi mieszkańcami. Przez Ch. sa, itd.

Pokój, miłosierdzie i błogo + sławieństwo Trójcy Przenajśw. i opieka świętego N. (wymienia się imię patrona miasta czy miejscowości) niech zstąpią na te domy i miejsca. Amen.

Oby też mieszkańcy tego miejsca mogli w imię Jezusa pobożnie się modlić, w pokoju spoczywać, przyjmować pokarm i napój oraz godnie wykonywać i sprawować to, co potrzebne do życia. Przez Ch. sa itd. Amen.

Kropi się wodą święconą, a równocześnie kantorzy mówią:

Od grzechu każdego — Wybaw nas Panie.

Od plagi trzęsienia ziemi — Wybaw itd.

Od zła wszelkiego — Wybaw itd.

[9j] W czasie misji, o ile to tylko możliwe, nie należy nigdy pomijać procesji z Najśw. Sakramentem[848]. Kiedy zaś dla braku czasu czy dla innego powodu nie można by jej odprawić w dniu trwającej misji, przed dniem poświęcenia pól i domów pominie się ryt przepisany dla tego poświęcenia, jeden z misjonarzy zaś w krótkich słowach przemówi podobnie jak przy „Poświęceniu domów” i przy „Poświęceniu pól”,, w celu przysposobienia ludu, by skorzystał z takiego poświęcenia. I dlatego:

Kiedy kapłan zbliża się do udzielenia błogosławieństwa Najśw. Sakramentem w kierunku wschodnim, kantorzy, klęcząc, śpiewają:

V. Abyś grady w wody przemienić i wszystko, co szkodliwe, od granic tych odwrócić raczył,

Lud odpowiada: Ciebie prosimy, wysłuchaj nas!

Kapłan błogosławi Najśw. Sakramentem.

Gdy już ma udzielić błogosławieństwa w kierunku północnym, kantorzy śpiewają:

V. Abyś te strony od gradów i wszelkiego zła uchronić, wyzwolić i ustrzec raczył.

Lud odpowiada: Ciebie prosimy, wysłuchaj nas.

Kapłan błogosławi, jak wyżej.

Kiedy zbliża sią, by udzielić błogosławieństwa w kierunku południowym — śpiewa się:

V. Abyś od tych pól, winnic i drzew wszelkie grady oddalić, rozproszyć, zniweczyć i unicestwić raczył.

Lud odpowiada: Ciebie prosimy, wysłuchaj nas.

Kapłan błogosławi, jak wyżej.

Przed udzieleniem błogosławieństwa w kierunku zachodnim śpiewa się:

V. Abyś owoców ziemi użyczyć i zachować je raczył.

R. Ciebie prosimy itd.

V. Abyś nas przez Śmierć i Mękę swoją wysłuchać raczył.

R. Ciebie prosimy itd.

V. Abyś przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Rodzicielki Twojej oraz wszystkich Aniołów i Świętych błogosławieństwa swego [w postaci] rosy niebieskiej i tłustości ziemi udzielić nam raczył [por. Rdz 27, 28].

R. Ciebie prosimy itd.

Kapłan błogosławi, jak wyżej.

[9k] I tak przechodzi do poświęcenia domów.

Po powrocie procesji do miasta, jak to podano wyżej, pomija się wszystkie modlitwy tam przepisane, a gdy kapłan zbliża się już do poświęcenia domów i miasta, by udzielić błogosławieństwa Najśw. Sakramentem, wszyscy klękają, kantorzy śpiewają, a lud odpowiada:

Kant. : Od grzechu każdego.

Lud : Wybaw nas, Panie.

K. : Od powietrza, głodu i wojny,

L. : Wybaw itd.

K. : Od plagi trzęsienia ziemi,

L. : Wybaw itd.

K. : Od zła wszelkiego,

L. : Wybaw itd.

V. Abyś, Panie, te domy i to miasto błogosławić, bronić, oczyszczać, zachowywać, strzec i z tkliwym miłosierdziem Swoim na nie spoglądać raczył.

R. Ciebie prosimy itd.

V. Przez najświętsze tajemnice Odkupienia ludzkiego itd.

R. Ciebie prosimy itd.

V. Przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Rodzicielki Twojej oraz wszystkich Aniołów i Świętych itd.

R. Ciebie prosimy itd.

Po czym kapłan udziela błogosławieństwa Najśw. Sakramentem. Po zakończeniu poświęcenia domów i miasta procesja wraca do kościoła misji.

[9l] [Obrzęd przewidziany] dla Błogosławieństwa Papieskiego[849]

Przy końcu kazania Wspomnień misjonarz, przywodząc na pamięć wielkie dobrodziejstwo chrztu, niech przeprowadzi odnowienie wiary, którą od momentu samego obmycia chrzcielnego wyznaliśmy tymi słowami, jakie w usta nasze włożył Kościół święty. Dlatego słowami Kościoła [wyrażonymi] w języku łacińskim i ludowym, mówić będzie do ludu:

Wierzysz w Boga Ojca Wszechmogącego Stworzyciela nieba i ziemi?

I niech podsunie ludowi, by odpowiadał z wiarą:

Wierzę.

Misjon.: Wierzysz w Ducha Świętego, święty Kościół Katolicki, Świętych obcowanie, grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny?

Lud: Wierzę.

Po dokonaniu tego w zgodności z wiarą, aby cały lud przygotował się lepiej do owocnego przyjęcia Błogosławieństwa Papieskiego, niech go misjonarz [do tego] usposobi i niech doprowadzi do odnowy potrójnego wyrzeczenia złożonego przy chrzcie św.; przy poszczególnym zaś z nich w krótkich słowach wyjaśni znaczenie każdego.

Misjon.: Odrzekasz się szatana?

Lud: Odrzekam.

Misjon.: Odrzekasz się wszystkich spraw jego?

Lud: Odrzekam.

Misjon.: Odrzekasz się wszystkiej pychy jego?

Lud: Odrzekam.

Teraz misjonarz, w komży i stulę, błaga Ojca zmiłowań, by potwierdził wyproszone błogosławieństwo pól, domów i miasta; kolejno błaga o nie dla całej hierarchii Kościoła, dla wszystkich zakonów, dla biskupa i dla różnych warstw ludności; błaga [wreszcie] o to, by przez miłosierdzie Boże, przez zasługi Jezusa Chrystusa oraz przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Maryi [Panny] i wszystkich Aniołów i Świętych zostali wszyscy wzmocnieni potęgą Ojca, oświeceni mądrością Syna, uświęceni miłością Ducha Świętego. W końcu intonuje:

V. Wspomożenie itd.

V. Panie, wysłuchaj itd.

V. Pan z wami itd.

Módlmy się[850]

Odpuść, prosimy Cię, Panie, winę Twojego ludu i w miłosierdziu swoim oswobodź nas z więzów, które nas krępują wskutek ułomności naszej. Przez Chr. (...).

R. Amen.

Teraz, aby lud przysposobił się lepiej do uzyskania odpustu zupełnego, złączonego z Papieskim Błogosławieństwem, niech [misjonarz! pobudzi na nowo wiernych do żywego aktu skruchy, a potem do odmówienia Confiteor głosem silnym i wyrażającym uczucie szczerego żalu; po tym wyznaniu win niech pobudzi wiernych do ufności w miłosierdzie Ojca, Syna i Ducha Świętego, gdyż skoro uprzednio w św. trybunale Pokuty udzielił im sekretnie odpuszczenia win, potwierdza to teraz jawnie po publicznym wyznaniu zawartym w odmówionym Confiteor. Pełen zaś wiary, dodaje:

Niech się zmiłuje nad wami Bóg Wszechmogący, a odpuściwszy wam grzechy, doprowadzi was do życia wiecznego.

[Lud odpowiada]. R. Amen.

V. Przebaczenia, rozwiązania i odpuszczenia grzechów waszych niech wam udzieli Pan Wszechmogący i miłosierny.

R. Amen.

Teraz śpiewa się:

V. Wspomożenie nasze itd.[851]

Według wszechwiedzy Boga Ojca, ku uświęceniu przez Ducha Świętego, na posłuch i na pokropienie Krwią Pana N. J. C, błogo + sławieństwo Boga Wszechmogącego Ojca i Syna, i Ducha Świętego niech zstąpi na was, niech strzeże was przed złośliwym nieprzyjacielem i niech doprowadzi was do życia wiecznego. Niech wam też udzieli Bóg Wszechmogący odpustu zupełnego i darowania wszystkich grzechów, przyznanego przez papieża, w imię Ojca + i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

[10] [Tytuł 7][852]

Obrzęd zbiorowego przyjmowania do Pobożnego Zjednoczenia wszystkich wiernych całego miasta, miejscowości czy wspólnoty, zarówno kościelnej jak zakonnej lub świeckiej tak męskiej jak i żeńskiej [Tekst znajduje się w: Wyb. I 222—227].

[11] [Tytuł 8][853]

Obrzęd zakładania prokury w jakiejkolwiek społeczności [Tekst obrzędu wraz z objaśnieniami w: Wyb. I 227—228].

[12] [Tytuł 9][854]

Obrzęd przyjmowania wiernych do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, założonego pod opieką Najśw. Maryi Panny Królowej Apostołów, połączony z poświęceniem i nałożeniem szkaplerza tegoż Zjednoczenia[855]

Kapłan w komży i białej stulę zbliża się z ministrantem do ołtarza i klęcząc odmawia głośno „Pozdrowienie Anielskie”, „Zdrowaś Maryjo” itd. V. Królowo Apostołów. R. Módl się za nami. Zaraz [po tym], stojąc lub siedząc, wygłasza w mowie ludowej krótkie przemówienie, pouczając wiernych o celu i o specjalnym uczestnictwie w duchowych dobrach tego Pobożnego Zjednoczenia. Niech pobudza lud do gorliwego i nieustannego realizowania tegoż celu przez modlitwy i czyny. Ukończywszy przemówienie wstaje i głośno zaczyna: V. Wspomożenie nasze itd. V. Panie, wysłuchaj, itd. V. Pan z wami itd.

(W tekście, który następuje, zmienia się rodzaj i liczbę przyjmowanych):

Módlmy się

Prosimy Cię, Panie, wysłuchaj prośby nasze [itd., według Wyb. I 230—231, aż do: „Błogo -+- sławieństwo Boga Wszechmogącego, Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen].

Wreszcie do „Księgi Agregowanych” wpisuje się imię, nazwisko, kraj, miejsce zamieszkania, stan, stanowisko lub godność, rzemiosło lub zawód i wiek przyjętego; a jeżeli jest odpowiednio przygotowany do pełnienia jakiegoś dobrego dzieła, należy to zaznaczyć, by w razie potrzeby mógł być do niego skierowany według zasad.

[13] [Następuje druga wersja obrzędu, której tekst wraz z wyjaśnieniami podaje Wyb. I 229—231[856] ].

[Spis treści Ceremoniałów][857]

---

[1] T. Bie1ski, Wybór Pism, I s. 18—19.

[2] A. Majewski, Kongregacja Misyjna Księży Pallotynów, Cieszyn 1914, s. 17; J. Wróbel, Kształtowanie ducha Kongregacji, maszynopis z r. 1953?, s. XI.

[3] J. Frank zwie ją stale Priestergemeinschaft.

[4] Zob. OOCC V 309, niżej: Dział I, dokument 19.

[5] Rozwój idei o wewnętrznej części (corpo centrale) Zjednoczenia wykazuje w świetle pozostałych po Założycielu Pism, że Święty nie zamierzał od początku (tj. od roku 1835) zakładać „Kongregacji”. Oto dokumenty z lat trzydziestych, dotyczące „wewnętrznej części” Zjednoczenia: W Piśmie Pallottiego pochodzącym z końca 1835 roku jest mowa o kapłanach, ale jedynie jako „zjednoczonych doskonałą miłością”, a oddanych szczególnie sprawom kolegiów misyjnych; o ośrodkowym organie nie ma jeszcze wzmianki (Wyb. I 77). W najwcześniejszych Statutach Zjednoczenia mówi się już o takim organie centralnym, ale nie w sensie odrębnego Instytutu. I tak w Statutach z roku 1836 ośrodkowym ciałem są duchowni i świeccy, niekoniecznie żyjący we wspólnocie (tamże, 89). Inny rękopis (z 1836?) mówi już o wspólnym życiu tego ciała centralnego, nie ograniczonym jednak do samych duchownych (tamże, 100). Podobnie stawiają sprawę Statuty z roku 1837, dodające jednak, że do tego ciała należy troska o kolegia misyjne i że wstępujący musi kandydować przez 6 miesięcy (OOCC IV 356). Dziełko pt. Apostolato Cattolico z roku 1838 określa centralny ośrodek podobnie jak Statuty z roku 1837, dodając, że ośrodek ten mieści się przy kościele Świętego Ducha (tamże, 399). Powtarza to inny rękopis z tego roku (tamże, 436—437). Szkic Wstępu do Podstawy Reguły (Capitolo di fondamento e Regola viva) z roku 1838 mówi w oryginale o „ciele centralnym”; OOCC II 539—541, w późniejszych poprawkach o „Kongregacji” (tamże, II 30). Pismo przygotowane do wysyłki kardynałom Św. Kongregacji Rozkrzewiania Wiary z 1838/9 widzi część centralną Zjednoczenia w „Księżach świeckich”, dla których przewiduje pół roku „niby-nowicjatu” (Wyb. I 178).

Dzieło o Zjednoczeniu z roku 1839 ustawia jego część kierowniczą na innych zasadach, gdzie nie ma już mowy o części wewnętrznej, jest zaś wy wód o podwójnej formie kierownictwa. W oryginale dzieła (OOCC I 12—15) nie znajdujemy ani jednej wzmianki o „Kongregacji”. W Regułach z tegoż roku, pisanych jak wiadomo dla projektowanych ośrodków (ritiri) Zjednoczenia, nie ma mowy o „Kongregacji” jako części centralnej, natomiast sam wyraz (Congregazione) zachodzi tam bardzo często, lecz mamy tu do czynienia z późniejszymi dopisami, jak stwierdzają to wyraźnie krytyczne uwagi ks. F. Mocci (por. OOCC II 6 nn., 275 nn., 286 nn.). Memoria ąuoti- diana, jeżeli pochodzi z roku 1839 (raczej z lat czterdziestych!), zawiera dopisane później wzmianki o „Kongregacji” (OOCC III 34).

Właśnie te późniejsze dopisy wyrazu „Kongregacja”, nie dostrzegane wcześniej w publikacjach Pism wydanych bez krytycznego aparatu, były jednym z ważnych powodów zamętu u pewnych pallotyńskich autorów, a i dziś mogą w błąd wprowadzić tych, którzy nie uwzględnialiby pracowicie i starannie umieszczanych adnotacji w krytycznym wydaniu dzieł Założyciela, szczególnie w OOCC I-IV.

[5a] 5a Przez „Pisma Założyciela” rozumiemy tu nie tylko te, które wyszły bezpośrednio spod pióra Świętego, ale (prócz pewnych dokumentów umieszczonych w Dz. I) i wszystko to, co napisane na jego zlecenie, zostało przezeń przejrzane, poprawione i uznane za odpowiadające myślom odnoszącym się do zasad duchowych i norm prawnych Stowarzyszenia.

[6] Por. F. Moccia, OOC VIII s. VI.

[7] Por. J. Hettenkofer, Hist., 107.

[8] OOCC IX s. X.

[9] Zachowała się tylko część, licząca jednak ponad dwa tysiące listów.

[10] Oto jeden z wielu przykładów: „Ach Boże mój, Miłosierdzie moje nieskończone; i czymże ja jestem przed Tobą, jeżeli grzechy moje są nieprzeliczone, jeżeli moje braki współpracy uwidaczniają się w każdej chwili mego życia i jeżeli całe moje życie jest nieustannym opieraniem się Twoim łaskom, Twoim niepojętym, nieskończonym zmiłowaniom. Ach, Miłosierdzie niewypowiedziane, niezmierzone i nieskończone! I pomimo że jestem tak godnym wstrętu przed Twoim obliczem, nie opuściłeś mnie? Przeciwnie, to samo miłosierdzie Twoje budzi we mnie mocną otuchę — mógłbym ją nazwać pewnością — że nie tylko zechcesz dalej mi je okazywać, ale nawet im bardziej widzisz mnie ubogim i nędznym, chcesz jeszcze pomnożyć i utrwalić nieskończenie (...)” (OOCC X cz. 2 s. 474—475).

[11] „Pan nasz Jezus Chrystus przyszedłszy jako pacholę do miasta Nazaret, rósł i nabierał coraz więcej sił, ciesząc się przy tym jako Człowiek wszelkimi skarbami mądrości i łaski. Otóż obecni i przyszli członkowie Stowarzyszenia nie powinni zadowolić się tym, że wstąpili z wolą praktykowania życia doskonałej ofiary, że przeszli przez dyrektorium, że złożyli formalny akt poświęcenia się Bogu i pełnego oderwania się od świata; jeżeli bowiem nie chcą cofnąć się na obranej drodze, a żyć pragną w najdoskonalszym naśladowaniu życia Fana naszego Jezusa Chrystusa i współpracować skutecznie w pracach podejmowanych dla większej chwały Bożej i większego uświęcenia dusz, powinni nadto koniecznie, przez całe życie, oddawać się na serio i z całą możliwą żarliwością jak najbardziej rzetelnej praktyce wszystkich cnót niezbędnych do zdobycia najwyższej doskonałości tak, aby ich życie pośród innych cech charakterystycznych wyróżniało się i tym, że chce się zawsze postępować i wzrastać w świętości i doskonałości ewangelicznej zgodnie z regułami oraz w duchu Stowarzyszenia” (OOCC VII 63—64).

[12] Styl zwyczajowy odbija się tylko w podaniach pisanych przez Pallottiego do władz kościelnych, jak np. „najuniżeńszy petent Waszej Świątobliwości chyląc się do stóp” itp.

[13] Por. A. Faller, Reg. Fund. 7; tenże, Iddio l'Amore Injinito, Wstęp, nr 7; B. Wa1kenbach, Der Unendl. Gott, 160—172; J. G a y - nor, Life of S. Vincent Pallotti, 213—217.

O treści Pism zamieszczonych w tym tomie nie możemy się tutaj szeroko rozwodzić. To jednak warto zaznaczyć, że w różnych miejscach, szczególnie w Regułach, znajdujemy — prócz zasad o trwałej wartości — wiele przepisów czy wskazówek, które będąc wyrazem ówczesnej ascezy czy praktyki zakonnej, nie zawsze będą dla generacji dzisiejszej wiążące czy nawet wskazane. Niemniej są one bardzo cenne dla synów duchowych Pallottiego, gdyż pokazując jego maksymalizm w miłowaniu Boga i ludzi, będą dla nich stanowiły zawsze wezwanie do pracy nad zdobywaniem owego ducha, który te wskazówki dyktował.

[14] Wyb. I 14—18.

[15] Pomyłki czy niedokładności wynikające najczęściej z trudnych tekstów Świętego zdarzały się tylko wyjątkowo. Tak np. zdanie: Ma potrebbe forsę combinarsi, che tenendo nel suo posto di Londra D. Giuseppe potesse jare da Superiore presso Oxford, e proseguire per se e per alium le imprese Evangeliche (...), (Lettere, nr 1297) ks. Wróbel tłumaczy: „Może udałoby się tak zrobić, żeby Ksiądz Józef Fa&, mieszkając stale w Londynie, był jednocześnie przełożonym w Oxfordzie i sprawował tam prace ewangeliczne” (Kształtowanie ducha Kongr., 191—192), gdy ma być: „sprawy jednak mogłyby się tak potoczyć, że pozostawiając na swym miejscu ks. Józefa w Londynie, Ksiądz mógłby być przełożonym w pobliżu Oksfordu i kontynuować osobiście lub przez kogoś ewangeliczne prace...” Inną niedokładność popełnił ks. Wróbel w dokumencie z dnia 24 IX 1846, gdy słowa: delia libera amministrazione dei SS. Sacramenti tłumaczy: „na udzielanie Komunii św. bez specjalnych ograniczeń” (Kształtowanie ducha Kongregacji, 35), choć powinno być: „na udzielanie św. sakramentów (...)”.

[16] Reguła Kongregacji, s. IX.

[17] Przykład 1.

Oryginał: 8. Per custodire il raccoglimento terranno ordinariamente gli occhi abbassati senza levarli di troppo, ne rivolgerli dai lati. — 10. Teranno le mani in riposo, e le braccia piegate eon decenza; e non le avranno mai penzoloni, o dentro le tasche. — 11. Terranno i piedi quasi giunti quando saranno in riposo, senza incrociarli; non allergheranno molto, e non instenderanno le gambę, ne le sopraporranno luna all'altra, quando saranno seduti. — 12. Camineranno posatamente, composti, non appoggiato uno all'altro senza una vera necessita, eon gran modestia negli occhi, e in tutto 1'esterno senza dimenare le braccia qua e la, senza affrettarsi molto, salvo se qualche necessita lo richieda (OOCC VII 30—31).

J. W.

F. B.

[8] Celem zachowania skupienia powinno się z reguły trzymać oczy spuszczone, bez częstego podnoszenia i zwracania ich na wszystkie strony. [10] Ramiona i ręce należy trzymać spokojnie i skromnie; nie należy nimi wymachiwać ani ich trzymać w kieszeni. [11] I opuszczono] [12] Chód winien być poważny i skromny. Należy zachować wielką skromność w całej postawie zewnętrznej (Reg. Kongreg., 16).

8. Niech dla zachowania skupienia trzymają zwyczajnie oczy spuszczone, bez zbytniego ich podnoszenia czy rzucania spojrzeń w prawo i lewo. 10. Ręce niech trzymają spokojnie, a ramiona niech mają przyzwoicie ułożone; niech nie wymachują nimi ani niech nie trzymają ich w kieszeniach. 11. Nogi i stopy w czasie spoczynku niech trzymają prawie złączone, bez skrzyżowania; nie będą ich zbytnio rozchylać ani wyciągać, ani też kłaść jednej na drugą, kiedy siedzą. 12. Poruszać się będą spokojnie i statecznie, nie opierając się bez konieczności jeden o drugiego, z zachowaniem skromności w spojrzeniach i całej postawie zewnętrznej, bez machania rękami i bez wielkiego pośpiechu, chyba że wymaga tego jakaś potrzeba.

Przykład 2. Oryginał: Niuno sara nominato all'officio di Rettore, di Padre spirituale, e Confessore di alcuno dei SS. Ritiri delia Congregazione, se non econosciuto ęsercitato eon gran perfezione nella vita di Sagrifizio, e dotato del dono divino del governare, e dirigere. — Affinche nella Congregazione non manchi mai lesercizio attivo delia vita di safrifizio giusta la regola dei Padri e Maestri delia vita spirituale, il Rettore, il Padre spirituale, e il Confessore profittera di tutte le opportune circostanze per farla esercitare colle umiliazioni, mortifieazioni, e prirazioni opportune (tamże, VII 17).

J.W.

F.B.

Nikt w świętych ustroniach Kongregacji nie powinien być mianowany przełożonym, ojcem duchownym ani spowiednikiem, jeśli się nie odznacza zdolnością rządzenia (Reg. Kongreg., 9). Ażeby w Kongregacji nigdy nie ustawało życie ofiary zgodnie z zasadami ojców i mistrzów życia wewnętrznego, powinien zarówno przełożony, jak ojciec duchowny i spowiednik wyzyskiwać wszelkie okoliczności, aby wszystkich pobudzać do ćwiczenia się w duchu ofiary przez stosowne upokorzenia, umartwienia i wyrzeczenia (tamże).

Nikogo nie można powołać na stanowisko rektora, ojca duchownego i spowiednika w jakimkolwiek ustroniu Stowarzyszenia, jeżeli nie jest wiadome, że wykazał się wysoką doskonałością życia ofiary i że posiada Boży dar zarządzania i kierowania Aby w Stowarzyszeniu nie ustawała nigdy żywa praktyka życia ofiary zgodnie z zasadą ojców i mistrzów życia wewnętrznego, niechaj rektor, ojciec duchowny i spowiednik wykorzysta wszelkie nadarzające się okoliczności, by Stowarzyszenie to doprowadzać do jej praktykowania przez stosowanie odpowiednich upokorzeń, umartwień i wyrzeczeń.

Przykład 3. Oryginał: simbolo ancora delia nostra minima Congregazione abbondante del cibo spirituale, e dei mezzi necessari per l'acquisto delia evangelica perfezione per efficacemente cooperare alla maggiore gloria di Dio, e alla salrezza delie Anime sino alla morte; ma per riuscirvi e necessario l'uso dei mezzi (OOCC VII 19—20).

J.W.	F.B.
Jest ono symbolem naszej najmniejszej Kongregacji, przeobficie wyposażonej w duchowe zasoby koniecznych środków do zdobycia doskonałości, która jest konieczna do skutecznej pracy nad pomnożeniem chwały Bożej i zbawienia dusz (Reg. Kongr., 10—11).	Jest ono zarazem symbolem najmniejszego naszego Stowarzyszenia, wyposażonego przeobficie w pokarm duchowy i w konieczne środki do zdobycia ewangelicznej doskonałości dla skutecznego współdziałania nad pomnożeniem chwały Bożej i do zbawienia dusz, aż do śmierci. By jednak dojść do tego, należy koniecznie stosować [odpowiednie] środki.

Przykład 4. Oryginał: Non e piccolo il numero di quei, che sebbene avevano eon Voti solenni incominciato a battere la Via di perefezione, per avere incominciato a non osservare le Regole, sono giunti per fino ad abandonarela loro Mądre Religione, e di poi hanno battuto la via di perdizione (OOCC VII 40).

J. W.	F. B.
Wielu jest takich, którzy przez uroczyste śluby zaczęli podążać drogą doskonałości, potem jednak wskutek przekraczania reguł musieli opuścić swoją matkę — zakon, a później na świecie szli drogą potępienia (Reg. Kongr., 20—21).	Niemało jest takich ludzi, którzy choć przez uroczyste śluby zaczęli podążać drogą doskonałości, później, zaniedbując się w zachowywaniu reguł, posunęli się aż do porzucenia swej macierzy zakonnej, a potem, w świecie, zeszli na drogę zatraty.

Przykład 5. Oryginał: Tutti appena entreranno nella Congregazione sotto sigillo di Confessione, o del piu inviolabile sigillo e segreto, o in qualsivoglia modo, che ciascuno vorra per sua maggiore quiete, pace e perfetta tranquillita. senza timore di potere essere allontanato ed escluso delia Congregazione per la manifestazione semplice, e schietta, che egli fara di tutto se stesso, deve palesare la sua coscienza eon grandę umilta carita e puritd d'intenzione non celando cosa alcuna che sia di offesa di Dio, e renda intiero conto di tutta la Vita passata, o almeno delie cose le piu importanti al Padre spirituale del Direttorio; lo che interessa sommamente, affinche di tutti possa prendere la direzione spirituale fin da principio, in modo, che prowegga opportunamente ai bisogni spirituali di ognuno, — In seguito (...) (OOCC VII 81)

J. W.

F. B.

Dlatego zaraz po wstąpieniu do Kongregacji należy otworzyć swe sumienie z wielką pokorą i czystą intencją i złożyć dokładne sprawozdanie z całego przeszłego życia lub przynajmniej ważniejsze sprawy przedstawić ojcu duchownemu, aby mógł od samego początku objąć kierownictwo duszy. Odtąd powinni (...) (Reg. Kongr., 44—45).

Każdy zaraz po wstąpieniu do Stowarzyszenia ma z wielką pokorą, miłością i czystością intencji otworzyć swe sumienie przed ojcem duchownym dyrektorium, nie tając niczego, co byłoby obrazą Bożą, a składając sprawę z całego dotychczasowego życia lub co najmniej ze spraw najważniejszych; jest bowiem sprawą ogromnej wagi, by ojciec duchowny objął kierownictwo od samego początku w taki sposób, aby mógł odpowiednio zaradzać potrzebom duchowym każdego. Sprawozdanie to ma być złożone pod tajemnicą spowiedzi czy pod najściślej nienaruszalną ochroną i sekretem lub pod jakimkolwiek zastrzeżeniem, jakie postawi ktoś dla większego spokoju i z pełnej pewności, bez obawy, że mógłby być wydalony ze Stowarzyszenia po ufnym i szczerym ujawnieniu całego swojego wnętrza. Później każdy (...)

[18] Godzi się tu poświęcić choć słówko trudnościom, wobec jakich staje tłumacz Pism Pallottiego. Jak już wspomniano, myśl Świętego jest na ogół jasna i logiczna. Często jednak, nawet przy uważnym czytaniu, natrafia się na trudności płynące bądź z bardzo długich i złożonych zdań, bądź z nieliczenia się z prawidłową składnią czy interpunkcją. Pierwszej trudności można często (choć nie zawsze) zaradzić poprzez rozbijanie długich okresów na drobniejsze zdania. Drugie wymaga nieraz wielkiej uwagi, pochłaniając przy tym sporo czasu. Oto dla ilustracji tej drugiej trudności — jeden lub drugi przykład, które można by bez trudności mnożyć:

Przykład 1. Oryginał, s. 178: II vitto che si deve usare nei SS. Ritiri sia tale, che salva sempre la salubrita, e la sufficienza, non possano scandalizzarsi ne i Venditori nel comprarli, ne i poveri nell'apprestare loro gli avanzi delia Mensa, lo che non si otterrebbe se fossero molto delicati, e di molto prezzo.

Przekład dosłowny: Pożywienie, jakie ma być używane w św. ustroniach, niech będzie takim, jakim, przy całej jego zawsze zdrowotności i dostateczności, nie mogliby się gorszyć ani sprzedawcy przy ich zakupie, ani ubodzy w przygotowaniu im resztek [ze] stołu, to, czego nie można by osiągnąć, gdyby były bardzo delikatne i po wysokiej cenie (zob. nr [310], drugi akapit).

Przykład 2. Oryginał, s. 19C2: Tutte le lettere dirette a chi sta nei dieci giorni di Solitudine saranno lette secondo il solito dal Rettore, e non le co- munichera se non passati i giorni di solitudine, menoche in alcuna vi si trattasse di affare urgente, la cui dilazione potesse apportare notabile pregiudizio o alla persona, o ad altri.

Przekład dosłowny: Wszystkie listy kierowane do [tego], kto jest w dziesięciodniowej samotni, będą czytane jak zwykle przez rektora, i nie przekaże ich, jak po upływie dni samotności, wyjąwszy, gdy w jakimś chodziłoby o pilny interes, którego odwleczenie mogłoby przynieść znaczną szkodę albo osobie, albo innym (zob. nr [339], drugi akapit).

Jest jeszcze jedna trudność w wiernym oddawaniu myśli Założyciela, a mianowicie jego sporadyczne zestawianie wyrazów jednoznacznych, a zwłaszcza częste mnożenie przymiotnika santo lub sacro (tj. święty), bądź skrótowo (s., ss), bądź pełnym wyrazem (santo, sacro).To powtarzanie, mniej rażące w oryginale, zbyt raziłoby polskiego czytelnika, zwłaszcza w dobie pewnej dewaluacji sacrum; toteż przy całej staranności o wierność każdemu słowu Świętego czasem wypadnie ten przymiotnik opuścić.

Niech to zilustruje choć jeden przykład (Oryg., s. 204): Quei Sacerdoti, che dal Rettore saranno destinati per fare la S. Missione nei giorni antecedenti la loro partenza dal S. Ritiro moltiplicherenno le loro preghiere per ottenere le piu copiose Misericordie a favore delia S. Missione, e uno dei dieci giorni da determinarsi dal Direttore delie SS. Missioni lo passeranno in sagro ritiramento per vieppiu disporsi al S. Ministero delia S. Missione.

Przekład dosłowny: Księża wyznaczeni przez rektora na świętą misję, przez dziesięć dni poprzedzających ich wyjazd z świętego ustronia potęgować będą swe modły dla wybłagania jak najwięcej zmiłowań na rzecz świętej misji; jeden zaś z dziesięciu dni, wyznaczony przez kierownika świętej misji, spędzą na świętym skupieniu, by jeszcze lepiej przygotować się do świętej misyjnej posługi (por. KLambr nr [361]).

[1] Jest to podanie Pallottiego z dnia 5 XI 1849 roku, OOCC IV 116. Część tego dokumentu podajemy niżej, dokument 35, nr [63].

[2] OOCC IV 4.

[3] Tamże, 8.

[4] Wyb. I 100.

[5] Tamże, 14.

[6] OOCC V 140.

[7] OOCC IV 33.

[8] OOCC V 176.

[9] Tamże, 178—179.

[10] OOCC IV 56.

[11] Tamże, 58.

[12] Tamże, 64—65.

[13] OOCC V 703.

[14] OOCC IV 68.

[15] ASAC III 366—367.

[16] OOCC IV 70.

[17] Tamże, 72 i 84; Lettere, nr 1276, s. 278.

[18] OOCC III 95—96; por. Wyb. I 211 nota 1. — Dokument występuje w trzech kolejnych wersjach: w pierwszej, z roku 1837, z tytułem: LApostolato Cattolico; w drugiej, późniejszej, z tytułem: La Pia Societd dellApostolato Cattolico; w trzeciej, z roku 1848, z tytułem: La Congregazione e Societd dellApostolato Cattolico. OOCC V 347, nota 1 i nn.

[19] List z 15 XI 1845, Lettere, nr 1190; por. J. Frank, Vinzenz Pallotti, II 252.

[20] OOCC IV 79 i 82; Lettere, nr 1255, 1262, 1297.

[21] Zob. tekst listu do ks. Melii, Lettere, nr 1297; niżej, dokument 18.

[22] OOCC III 3. — Nadzwyczajna Kapituła Generalna słusznie stwierdza, że „w miarę j ak natchniona przez Boga idea przybierała konkretną formę”, Założyciel uznał „konieczność dobrze zorganizowanej i centralnej społeczności (...). Jako tak pomyślana centralna społeczność powstało Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego”. Dokument o celu i naturze SAC, nry 2 i 3.

[23] OOCC III 96.

[24] Różnie na to odpowiadano. Ks. H. Schulte w tego rodzaju wypowiedziach Założyciela widzi formę wyrażania myśli noszącą nazwę perfectum propheticum w przeciwstawieniu do perfectum historicum, twierdząc, iż Święty mówił to w duchu proroczym, że mianowicie Stowarzyszenie ma swe Zjednoczenie zakładać, szerzyć i nim kierować (Cestalt III 517). Nie wydaje się jednak ani słuszne, ani konieczne uciekanie się tu do perfectum propheticum, bo Pallotti twierdzenia te zamieszczał w podaniach do w ł a d z, które w odpowiedziach swych opierają się zazwyczaj nie na profetyzmie, lecz na faktach. Dla centralnych władz rzymskich nie było tajne, kto stoi za tym niepokojącym pewne czynniki Zjednoczeniem. Władzom mogło się wydać naturalnym twierdzenie, że Zjednoczenie było założone, szerzone i kierowane przez zalążek Kongregacji w osobie Świętego i wiernych współtowarzyszy, do których należał ks. Melia. Ten był przy nim od samego początku; posługując się wyrażeniem z dziedziny muzycznej, powiedział o Świętym, że w tych sprawach był U capo e la coda. Por. A. F a 11 e r, Reg. Fund. 103, nota 46; Wyb. I 211, nota 2.

[25] Kongregacja nie otrzymała pisemnego zatwierdzenia za życia Założyciela, ale niejednokrotnie została uznana za istniejący prawnie w Kościele podmiot praw i obowiązków, zdolny do działań prawnych. Otrzymała więc w ten sposób wystarczające jak na owe czasy zatwierdzenie formalne, choć nie dość wyraźne (erectio formalis implicita). Por. H. Schulte, dz. cyt, 486.

[26] Dokument sporządzony pod koniec roku 1836 i wydany drukiem w 1837 „za zgodą przełożonych”, doczekał się po 10 latach jeszcze dwu wersji (OOCC V 347 i 358). W polskim przekładzie ukazał się w wersji pierwszej i ostatniej (Wyb. I 116—119 i 217—220). Fragment drugiej wersji będzie podany niżej, pod numerem 27. Najwcześniej sza wersja tej Pagelli jak i kilka następnych dokumentów zasługuje tu na uwagę, gdyż ukazuje grupę księży działających w imieniu Zjednoczenia już w pierwszych latach jego istnienia.

[27] W związku ze staraniami o budynek dla Kolegium Misyjnego występują tu księża Zjednoczenia. Warto jednak zaznaczyć, że w tym krytycznym dla Zjednoczenia momencie podanie milczy o Apostolstwie Katolickim. Por. F. Moccia, OOCC IV 37, nota.

[28] To jest w Rzymie, przy placu i słynnej fontannie tejże nazwy.

[29] Józef Della Porta-Rodiani.

[30] Uwagi te, poczynione na osobnej karcie, pochodzą oczywiście od petentów. Por. Lettere, nr 526, nota.

[31] Rozumie się, państwa kościelnego.

[32] W piśmie skierowanym do Generała Franciszkanów przy Aracoeli w Rzymie Założyciel prosi dla towarzyszy, nazwanych „Księżmi Pobożnego Zjednoczenia”, o upoważnienia, o których w tekście. Generał Zakonu odpowiada pozytywnie, lecz upoważnienie zacieśnia do samego tylko Pallottiego. Godne uwagi jest nazwanie Zjednoczenia przez odpisującego Generała „Pobożnym Związkiem (Sodalitas”).

[33] W górze dopisek Orlandiego: „Władza przyjmowania (...)” W dole tekst odpowiedzi Generała: „Na mocy sprawowanej władzy upoważniamy jedynie Wielebnego Księdza Wincentego Pallottiego, do wpisywania w poczet członków Trzeciego Zakonu Świętego Ojca naszego Franciszka wszystkich wiernych obojga płci należących do Pobożnego Związku, czyli Zjednoczenia, o którym mowa w prośbie, jak również do przyjmowania ich profesji, z zachowaniem obowiązujących warunków, z prawem do dołączonych poszczególnych odpustów itd. Dan w Rzymie z Aracoeli, dnia 10 marca 1840. — Br. Józef M. z Aleksandrii, Minister Generalny, [pieczęć] — Gratis”.

[34] Dokument zasługuje na uwagę szczególnie ze względu na określenie przez Stolicę Apostolską grupy księży działających „pod kierunkiem Księdza Wincentego Pallotta”.

[35] Chodzi o wojskowy szpital Cento Preti, oddany pod koniec tegoż roku 3 843 Pallottiemu i jego księżom.

[36] Papiescy żołnierze byli zobowiązani przyznać się albo donosić do Kongregacji św. Oficjum na członków Kościoła, dopuszczających się pewnych większych przestępstw. Niełatwy ten obowiązek mógł spotykać się z nieprzezwyciężonymi oporami penitentów. Jak zdaje się wynikać z niezbyt jasnego tekstu, Pallotti dla duchowego ich dobra prosi Papieża o upoważnienie do zwalniania ich z tego obowiązku, gdy to okaże się konieczne. W wypadkach szczególnie niebezpiecznych dla Kościoła i Państwa pozostawałby obowiązek doniesienia do innych instancji: do Sekretariatu Stanu lub do Wikariatu Ezymu, i to bądź przez samego penitenta, bądź za pośrednictwem spowiednika, oczywiście po uzyskaniu na to zgody penitenta. Por. Schulle, Gestalt, III 358.

[37] Następują słowa: „Z posłuchania u Jego Świątobliwości. Jego Świątobliwość wyraził łaskawie zgodę na to, o co w prośbie, tak jednak, by z łaski, o której mowa, korzystać mogli jedynie kapłani, którzy pod kierunkiem Księdza Wincentego Pallott [!] pełnią obecnie świętą posługę wobec wojska tak w szpitalu, jak poza nim ”.

[38] Opiekę duchową w tym szpitalu, prowadzonym wtedy przez Zakon Maltański, grupa Pallottiego objęła dnia 21 XII 1843 roku. Po niecałym roku, gdy Zakon zrzekł się szpitala, został on przeniesiony z Cento Preti na oddział Św. Karola przy miejskim szpitalu Świętego Ducha in Saxia. Na życzenie papieża opiekę duchową nad tym oddziałem przejmuje znów Pallotti wraz ze swymi księżmi dnia 12 XI 1844 roku, mimo sporego oddalenia lecznicy od ich siedziby (por. Lettere, nr 1054). W przytoczonym tu projekcie umowy jako strona występuje Zjednoczenie reprezentowane jednak przez Pallottiego i jego księży. Zob. dokument następny.

[39] Chodzi tu najprawdopodobniej o personel szpitala.

[40] Flebotome = puszczający krew, cyrulik. Uderzający jest tu brak wzmianki o personelu lekarskim. Czyżby Święty musiał zrezygnować z próby włączenia ich do Dzieła? Wiadomo, że przynajmniej niektórzy z lekarzy ustosunkowywali się nieprzychylnie do jego akcji na terenie szpitala.

[41] Najprawdopodobniej chodzi tu o kościółek Św. Franciszka a Ponte Sisto, włączony do gmachu szpitala i zniesiony później, gdy trzeba było uporządkować arterię Lungotevere.

[42] Kontrakt został niebawem podpisany, przyjmując istotną treść i formę tego projektu.

[43] Jak w poprzednim Piśmie dotyczącym pracy w wojskowym szpitalu, tak i tu Pallotti, będący duszą tego szpitalnego Dzieła, eksponuje świadomie Zjednoczenie działające przez swych kapłanów, a czyni to w celu spopularyzowania Zjednoczenia w Wiecznym Mieście. Dzieło należące do Zjednoczenia, na podobieństwo macierzystej organizacji, składa się z części wewnętrznej, tj. księży i braci żyjących wspólnie, i z zewnętrznej — z księży i osób świeckich agregowanych.

[44] Wiadomo, że zdumiewający rezultat tych poczynań poruszył nie tylko środowisko szpitalne, ale najwyższe władze kościelne, które wyciągnęły z tego doświadczenia wnioski zaszczytne wprawdzie dla grupy Pallottiego, ale niezmiernie obciążające pracą niewielką jego grupę księży.

[45] Ten fragment brzmiał w oryginale: „Wreszcie bardzo natarczywe nalegania J. Eksc. Brata Karola Kandyda Bali św. Zakonu Jerozolimskiego, któremu zlecona została troska o szpital, pełna aprobata i zachęty, jakimi dodali nam łaskawie ducha: J. Em. Najprzewielebniejszy Ks. Kardynał Alojzy Lambruschini, Sekretarz Stanu do spraw zewnętrznych, który dzierży zwierzchnią władzę nad papieskimi wojskami, a nade wszystko pragnienie, i można powiedzieć, wola wyraźna, J. Em. Najprzewielebniejszego Ks. Kardynała Konstantyna Patriziego, Wikariusza Generalnego N. P. Papieża Grzegorza XVI. On to, jako zastępujący nam Boga, zapewnił nas o Bożej woli, by nadal prowadzić z całą skutecznością zapoczątkowane dzieło kultury duchowej”.

[46] Pomija się tu OOCC IV, strony 321—326, na których Święty rozwija powyższe wymogi, i przechodzi się do tej partii tekstu, która mówi o strukturze omawianego dzieła (tamże, s. 326—330).

[47] Tu Założyciel zwie Instytutem przyszłą Kongregację.

[48] Por. OOCC II 440 nn.; III 104 nn.

[49] Por. tamże, II, 291 nn.

[50] Następuje wyliczanie, sposób działania, a potem reszta dokumentu składająca się z sześciu rozdziałów, OOCC III 336—356.

[51] Kościół ten wraz z przyległościami, należący do Franciszkanów (zasadnicze wiadomości o kościele zob. Wyb. I 221), nadawał się z wielu względów na punkt oparcia dla poczynań powstającego Instytutu pallotyńskiego. Za wybitnym poparciem kard. Lambruschiniego (zob. tamże 86, nota 3), mimo zrozumiałych oporów ze strony wspomnianego Zakonu, Grzegorz XVI skłonny był przekazać obiekt wspólnocie Pallottiego. Publikowany tu list Świętego do zaprzyjaźnionego kardynała ilustruje te trudności.

[52] Te częściej powtarzane skróty haseł Świętego należy czytać kolejno: Ad Infinitam Dei Cloriam, De Post Fetantes Accepit Me Dominus (Ps 78, 71) Ad Delendum Peccatum, Ad Salvandas Animas, Moriatur Peccatum, Vivat Deus.

[53] Kardynałowi przysługuje tytuł książęcy.

[54] Być może, że chodzi tu o br. Karola Bali, o którym wyżej, w dokumentach 5 i 6.

[55] Chodzi o przedstawiciela Franciszkanów.

[56] Antoni Franciszek Orioli, kardynał-protektor Franciszkanów, prefekt Kongregacji Biskupów i Zakonników.

[57] Pismo nie pochodzi wprawdzie od Pallottiego, ale jest ważnym dokumentem w sprawie nowej siedziby powstającego Instytutu i stanowi ciąg dalszy sprawy będącej treścią poprzedniego listu Założyciela. Obiekt został przekazany grupie jego księży do użytku (za pontyfikatu Grzegorza XVI, w r. 1844), a uznanej już Kongregacji na własność (za pontyfikatu Piusa IX w r. 1847; zob. niżej, dokument 26). W Piśmie niniejszym występuje Wincenty Pallotti i „Pobożna Unia Wielebnych Księży, jego Towarzyszy”.

[58] Na czele tej Sekcji Sekretariatu znajdującej się w Watykanie stał wówczas kard. Mario Mattei, gdy szefem Sekcji zewnętrznych spraw na Kwirynale był przyjaciel Pallottiego kard. Lambruschini.

[59] Około jednego kilograma.

[60] Byl to kard. Konstantyn PaMzi († 1876).

[61] Był nim podówczas kard. Piotr Ostini († 1849).

[62] Sprawa nie załatwiona definitywnie, jak wynika z dokumentów z roku 1845, musiała czekać na korzystny dla Pallottiego koniec, aż do brewe Piusa IX, Quum in agro. Zob. ASAC III 366—369 i niżej, pod numerem 25.

[63] Jest to pismo do zreferowania na audiencji papieskiej; prośba Pallottiego, który zmuszony do szybkiego wyjazdu wraz ze współtowarzyszami do pracy apostolskiej potrzebował w związku z tym pewnych upoważnień, a nie miał czasu przedstawić prośby w inny sposób. Podobna prośba „Rektora Pobożnej Unii” dla „Kapłanów tejże Pobożnej Unii” z roku 1845 znajduje się w OOCC IV 70—71.

[64] Następują nie podpisane słowa: „Dnia 21 grudnia 1844: Przyzwalamy na łaskę zgodnie z prośbą”.

[65] Urywek listu zasługuje na uwagę nie tylko ze względu na ekumenizm, ale także ze względu na występujące po raz pierwszy świadectwo o „rodzącej się” Kongregacji oraz na wzmiankę o pomocy finansowej papieża przy remoncie przejętego od Franciszkanów obiektu przy kościele Najśw. Zbawiciela Na Fali. Inne podobne wzmianki o powstającej Kongregacji, pochodzące z roku 1846 i nast, zob. Lettere, nry 1255, 1262 i w innych miejscach podanych niżej.

[66] Jest to kopia Pisma skierowanego do Grzegorza XI w sprawie usunięcia sklepów zajmujących część kościoła przekazanego Świętemu i „Pobożnej Unii Kapłanów”. Święty woli jeszcze nie używać nazwy „Kongregacja” w dokumencie dotyczącym obiektu przekazanego wcześniej, właśnie w roku 1844 (zob. dokument 8).

[67] Suma równa w roku 1967 około 2 200 000 lirów.

[68] [Odpowiedź]: „Dnia 10 maja 1846. Z posłuchania Jego Świątobliwości. Jego Świątobliwość mając na uwadze rzecz przedstawioną, a zwłaszcza ugodę obydwu Rządców tej kapelanii [!], wyraził łaskawie zgodę na nowe ułożenie sprawy, o której w podaniu; również na przelew pieniędzy, które należy inwestować w archidiecezję Fermę, bądź w stałym kapitale, bądź w czynszu na rzecz fermeńskiej tejże kapelanii, a jeżeli zajdzie potrzeba, także na dyspensę od młodocianego wieku Jana Brandimarte — na formę i na samą ugodę wyrażoną w powyższym podaniu. Niezależnie od jakichkolwiek dyspozycji przeciwnych. [miejsce pieczęci]. W miejsce nieobecnego Wielebnego Ojca Audytora Jego Świątobliwości, Adwokat Tomasz Łupi, Audytor osobno wyznaczony”

[69] Po raz pierwszy występuje Pallotti w podaniu urzędowym o upoważnienia dla postulantów Kongregacji.

[70] Następuje własnoręczny podpis kardynała wraz ze słowami: „23 czerwca 1846. Wyrażamy zgodę według prośby. Konstantyn Kardynał Wikariusz (...)”

[71] Jest to ciąg dalszy sprawy, o której pod nrem [11]. I tu występuje Pallotti wraz z „Pobożną Unią Kapłanów” pod opieką Królowej Apostołów. Po śmierci Grzegorza XVI Święty w liście skierowanym do Piusa IX przedstawia warunki, jakie należy jeszcze spełnić, by przejąć całkowicie obiekt przy kościele Świętego Zbawiciela. Papież akceptuje te warunki i poleca, by były wypełnione przez zainteresowane strony.

[72] Tym się tłumaczy brak nrów 58 i 59 po przeróbkach, które usunęły „mieszkania i sklepy”.

[73] [Odpowiedź]: „Dnia 13 sierpnia, 1846. — Z posłuchania, Jego Swiętobliwości. — Jego Świątobliwość, mając na uwadze rzecz przedstawioną, po wysłuchaniu Wiel. Ojca Prokuratora Konwentualnego Zakonu Braci Mniejszych przyzwolił łaskawie na zwolnienie obiektów, o których w prośbie, od wpisania obowiązku substytucji na rzecz wspomnianego Zakonu; polecił też przenieść ciężar na pieniądze lub na rzecz za nie nabytą zgodnie z poprzednim reskryptem z dnia 10 minionego maja; ustalił także, by depozyt i jego wydanie na kupno rzeczy stałych czy czynszów złożony został w archidiecezji fermeńskiej, bez jakichkolwiek kłopotów i niebezpieczeństw dla petenta, niezależnie od wszelkich przeciwnych dyspozycji. — Za nieobecnego Przew. Ojca Audytora Jego Świątobliwości — Adwokat Tomasz Łupi, Audytor osobno wyznaczony”.

[74] Słowa: „Kongregacji Księży i” zostały dopisane później przez Pallottiego.

[75] Chodzi tu o drugi, poprawiony już tekst, jaki powstał jesienią roku 1846. Schulte, Gestalt III 515—516.

[76] Pierwszą wersję tego wstępu opublikowano w OOCC III 1 nn. Tekst polski: Wyb. I 205—211. Różnice między dwoma wersjami zob. niżej, Dział II, cz. 1, nr [1]. Przytaczamy tu wersję drugą z uwagi na wyraźniej podkreśloną w niej rolę Kongregacji.

[77] W jakim sensie jest to zgodne z rzeczywistością, zob. wyżej, s. 23—24.

[78] Wyraz: „i Braci” został skreślony przez Pallottiego.

[79] W oryginale: „Księżmi Kongregacji Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego (...)”

[80] W oryginale: „Nazwa tego Pobożnego Zjednoczenia (...)”

[81] „Kongregacja i” jest dodatkiem Pallottiego.

[82] W oryginale zaczynało się zdanie po prostu: „Pobożne Zjednoczenie zostało (...)”

[83] W podaniu urzędowym znowu jest wzmianka o powstającej Kongregacji.

[84] Znaczenie tych skrótów zob. przy dokumencie 7, nr [18]. Założyciel musiał być bliżej znany adresatowi, skoro w urzędowym piśmie zamieszcza te skróty, jak i cytat z 1 J 1, 7 (...).

[85] Mogą nas dziwić te podania, ale należy pamiętać, że młode Stowarzyszenie na etapie ówczesnym nie miało jeszcze formalnych uprawnień do załatwiania we własnym zakresie tych spraw, o jakie chodzi w niniejszym podaniu.

[86] Choć petent występuje formalnie pod nazwą „Pobożnej Unii Księży pod wezwaniem Najśw. Maryi Królowej Apostołów”, prosi jednak o upoważnienia, jakie mają być stosowane przez powstający Instytut, ad instar regularium. Uderza też brak wstępnych dodatków, wyjąwszy konieczny tytuł Adresata.

[87] Następują słowa napisane własną ręką Piusa IX: „Dnia 24 września 1846, Przyznanie łaski. Papież Pius IX”.

[88] Dom ten założony przez Zjednoczenie, a nie mający jeszcze osobowości prawnej, zwraca się do Piusa IX przez swego rektora Wincentego Pallottiego, a nie przez rzeczone Zjednoczenie czy Kongregację, chociaż ta ostatnia występuje już w roku 1846 jako osobny Instytut zdolny do działań prawnych.

[89] Następują pisane ręką słowa Papieża i kard. Patriziego: „Dnia 18 października 1846 według roztropnego osądu Księdza Kardynała Wikariusza, z udzieleniem władz na trzy lata. Papież Pius IX. 21 października 1846. Na mocy upoważnienia Jego Świątobliwości Pana naszego, nam udzielonego, przyzwalamy na łaskę zgodnie z prośbą na okres trzech lat. Konstanty Kard. Wikariusz”.

[90] List Pallottiego pisany do ks. Melii mówi m. in. o skutecznej akcji wśród konwertytów w Anglii, a przede wszystkim o rozwijającym się Instytucie, który ma być jakby pomostem między duchowieństwem świeckim a zakonnym i nosić odtąd nazwę Kongregacji, czyli Stowarzyszenia. Tekst listu podajemy z małymi opuszczeniami.

[91] Por. dokument 7, nr [18].

[92] Radość ta zdaje się mieć bezpośrednią podstawę w ważnym fakcie, iż po przezwyciężeniu długo trwających wątpliwości co do natury młodego Instytutu można już było myśleć o konkretyzacji jego praw wewnętrzno-ustrojowych (stąd w tym okresie wytężona praca nad dostosowaniem Reguł do Instytutu, stąd nazwanie go Kongregacją w sensie czysto specyficznym) i jego prawno-moralnego stanowiska w Kościele.

[93] Chodzi tu o utworzone z konwertytów „Bractwo Woli Bożej”, osiedlone pod kierunkiem F. W. Fabra w Cotton Hali koło Cheadle (w Kolegium Sw. Wilfryda). Por. o tym Schulle, Gestalt III 293—295.

[94] O powiązaniu Pallotynów z Turynem pisze Schulle, III 282—284 1 passim.

[95] Zob. dokument 16.

[96] Dokument ten (z pewnymi opuszczeniami) przytaczamy głównie z tej racji, że w Stowarzyszeniu myślało się nadal o Kolegium Misyjnym, przy czym Założyciel podkreśla, że głównym motywem, jaki skłonił grupę księży do życia w Stowarzyszeniu, było właśnie stworzenie takiego Kolegium.

[97] Słowa w nawiasie dopisane później.

[98] Następują niezupełnie zrozumiałe, na skutek braku wszystkich wyrazów, wyjaśnienia sprawy i prośba o zgodę na podanie wymienione wyżej w nagłówku.

[99] Jest godną uwagi rzeczą, że w tej urzędowej petycji do samego papieża Kongregacja występuje jako Instytut „Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego”.

[100] Następują pisane ręką papieża słowa: „Dnia 12 marca 1847, zgodnie z prośbą o łaskę, na lat pięć, z zachowaniem tego, co należy zachować. Papież Pius IX”. Po upływie pięciolecia odnowiono w ten sposób powyższe władze: „Z posłuchania Jego Świątobliwości, dnia 27 lutego 1852. Jego Świątobliwość przedłużył na dalsze pięć lat władze, o których w prośbie, Alojzy Kard. Lambruschini”.

[101] W odpowiedzi na tę prośbę znajdujemy potwierdzenie stanowiska „przełożonego wspomnianej Kongregacji” przez samego papieża.

[102] Następują własnoręcznie przez papieża napisane słowa: „Dnia 25 maja 1847. Według roztropnego uznania Księdza Wincentego Pallottiego, Przełożonego wspomnianej Kongregacji. Papież Pius IX”.

[103] Już w latach 1836/1837 Zjednoczenie korzystało z uczestnictwa w dobrach duchowych wielu Instytutów życia konsekrowanego (Wyb. I 104—106, nry [306] — [307]). Teraz, gdy w obrębie Zjednoczenia ukształtowała się samoistna Kongregacja, Założyciel uzyskuje poszerzenie tego uczestnictwa w skarbach duchowych wszystkich tego rodzaju Instytutów.

[104] Prośba zaczyna się od słów: „Księża Apostolstwa Katolickiego”, co bez podania powodów uzupełnił na dokumencie ks. Schulte dodatkiem: „Księża Kongregacji Apost. Kat.” W tym szerszym brzmieniu ks. Hettenkofer opublikował dokument w Lettere, nr 1374. W odpowiedzi na prośbę Pallottiego Pius IX odpisał własnoręcznie, w sensie pozytywnym, dodając jednak słowa: Pro gratia ąuoad Congr. nunc existens, (przyznaje się, łaskę co do Kongregacji obecnie istniejącej), co, ku zdziwieniu ks. Mocci, poprawił ks. Schulte na: Congr. nunc existentes (co do Zgromadzeń obecnie istniejących) (OOCC IV 96, nota). Czy ks. Schulte miał prawo do takiej zmiany dokumentu, niech sądzą inni; w każdym razie ks. Bielski pisze słusznie, że tradycja w Stowarzyszeniu rozumie odpowiedź papieską w tym ostatnim sensie. Por. Prompt. PSM z 1932, s. 8; Hettenkofer, Hist. 29.

[105] Petentami są „Księża Apostolstwa Katolickiego”, czyli „Kongregacja” (zob. koniec tekstu prośby).

[106] Następują słowa napisane ręką papieża: „Dnia 22 lipca 1847. Przyzwalamy łaskawie na okres pięcioletni na odpust, o którym w prośbie, jaki może być uzyskany przez wszystkich wiernych, którzy pobożnie w dobrej dyspozycji odmówią 5 Chwała Ojcu”. Na miejscu podpisu papieskiego umieścił swój podpis Alojzy Kard. Lambruschini.

[107] Dokument ten (odmienny w treści od dokumentu nr 22), podobnie, Jak późniejszy, z roku 1849 (dokument 34), wiąże się ze sprawą dopuszczenia Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (Kongregacji) do tzw. „komunikacji przywilejów”, tj. do uprawnień specjalnych, przysługujących zakonom ścisłym i pewnym zgromadzeniom zakonnym. Wśród tych uprawnień za najważniejszy uchodziła „egzempcja”, czyli wyjęcie Instytutu spod władzy biskupów. Gdy chodzi o Stowarzyszenie, Założyciel wahał się jeszcze w latach 1846/1847, czy należy ubiegać się o takie wyjęcie. W końcu jednak uznał za konieczne, by Stowarzyszenie, które miało ożywiać i prowadzić do dalszego rozwoju Dzieło o światowym zasięgu, nie było uzależnione od lokalnej władzy biskupów. Choć samo Stowarzyszenie Księży Pallotynów zdawało się przez pewien czas patrzeć sceptycznie na ten niezwykły dla tego typu Instytutów przywilej, należy jednak stwierdzić, że w początkach naszego wieku opowiedziało się ono zdecydowanie za wyjęciem, co zostało mu przyznane wyraźnie w latach 1904/1905. Por. Prompt. PSM z r. 1932, s. 8, II; H. A. B o n o m o. De Exemptione PSM, 1945 (rozpr. dokt., maszynopis w Bibl. Archiwum Gen. w Rzymie), s. 88—93 i 95—102; H. Schulle, Gestalt III 512 i 531—534.

[108] Następują słowa dopisane ręką Piusa IX: „Dnia 2 września 1847, z obowiązkiem przestrzegania tego, czego należy przestrzegać. Papież Pius IX”.

[109] Jak już podano wyżej (dokument 8), obiekt ten został przekazany Pallottiemu i jego grupie tylko w używanie. W dowód uznania własności dotychczasowego posiadacza, Zakonu Franciszkanów, nowa wspólnota zobowiązała się wobec Zakonu do podobnych świadczeń, jakich osobnym znakiem miało być coroczne przekazywanie symbolicznej świecy. Jednakże samo posiadanie obiektu bez prawa własności stawiało posiadaczy w sytuacji coraz uciążliwszej; podejmują zatem krok decydujący, prosząc papieża o brewe przenoszące tytuł własności na młode Stowarzyszenie. Z brulionu podania, opublikowanego przez ks. Moccię, a zawierającego zapiski i w innych sprawach, przytaczamy tu tylko istotny wyjątek, dotyczący sprawy przekazania obiektu na własność.

[110] W urywku brulionu Pallotti stwierdziwszy poniesione koszty (vistosissima somma) w związku z odnawianiem kościoła, wyraża w drugim fragmencie prośbę własną i wspólnoty.

[111] Święty doczekał się niebawem tego brewe. Zob. dokument 26.

[112] Zob. przy dokumencie następnym.

[113] Choć nie jest to Pismo Pallottiego, przytaczamy je ze względu na poprzednie starania Założyciela i ze względu na wagę tego papieskiego dokumentu dla młodego Stowarzyszenia.

[114] Tak nazywa papież Stowarzyszenie, by pozostać przy terminologii stosowanej z okazji poprzednich dokumentów w tej sprawie z lat 1844/1845. Że Pius IX znał i uznawał nazwę Kongregacji, widać np. z dokumentu 21 i z niniejszego brewe, nr [52].

[115] Jest to doroczne świadczenie posiadacza domu lub pola na rzecz właściciela.

[116] Widoczne tu wyraźne zidentyfikowanie przez Piusa IX Pobożnego Związku z Kongregacją.

[117] S. Maria Maggiore.

[118] Dokument podpisał ten kardynał jako sekretarz brewiów apostolskich.

[119] Podajemy część tej wersji (347—351) o tyle odmiennej od wersji pierwszej z lat 1836/1837 (por. dokument 1), że warto ją tu odtworzyć, zaznaczając drukiem półgrubym nowe modyfikacje, a kropkami (...) miejsca tu opuszczone. Trzecia wersja została podana w Wyb. I 217 nn.

[120] Opuszczono: „i w absolutnej oraz bezpośredniej zależności od Papieża”.

[121] Wyszczególnienie wcześniejsze tych Instytutów, zob. Wyb. I 104, przyp. 2.

[122] Zdanie począwszy od słowa „Stowarzyszenia” (Congregazione) zastępuje poprzednie: „przy czcigodnym kościele Świętego Ducha Neapolitańczyków przy Via Giulia, gdzie znajduje się ośrodek Pobożnego Zjednoczenia (Pia Societa), świadczą o tym, że Pobożne Zjednoczenie uczestniczy w zasługach i odpustach wszystkich zakonów”. Reskrypt z 1 VII 1847 zob. w dokumencie 22.

[123] Zamiast „Zjednoczenie”.

[124] Na miejscu poprzednich słów: „podtrzymywania i rozszerzania pobożności i wiary katolickiej”.

[125] Mamy tu do czynienia z kartą zawierającą brudnopis podania do papieża w sprawie kanonicznego tytułu, wymaganego w Kościele do udzie lania święceń. Do oryginału tego brulionu ks. Orlandi dołączył dwa do datki, z których większy jest tu włączony do tekstu, mniejszy zaś umieszczony w przypisku. Wyszczególnione w brulionie petycji przyrzeczenia w liczbie pięciu wskazują na dość wyraźnie już ukształtowaną „Kongregację” pod względem prawnym; niemniej, z uwagi na brak wyraźnego jej zatwierdzenia, Kongregacja w oczach władz kościelnych nie ma jeszcze dość wyraźnego charakteru jako Instytut utworzony na podobieństwo zgromadzenia zakonnego, gdzie może być zastosowany tytuł „wspólnego stołu” (mensae communis). Stąd zaskakująca odpowiedź Piusa IX, o której niżej.

[126] Na tych słowach kończy się dłuższy dodatek ks. Orlandiego, mniejszy zaś brzmi, jak następuje: „Ojcze Święty, Kapłani Kongregacji Apostolstwa Katolickiego przedstawiają pokornie Waszej Świątobliwości, że alumnów ich zgodnie z Regułą, po dwu latach nowicjatu zwykło się dopuszczać do zawarcia kontraktu w akcie ich Konsekracji czy Profesji (itd.)”.

[127] Ostatni akapit z pierwszego dodatku ks. Orlandiego. — W odpowiedzi na podanie Pius IX odpowiedział brewem, dnia 5 IX 1848 r., przyznając Stowarzyszeniu tytuł „misji” zamiast tytułu „wspólnego stołu”, jak chciał Pallotti wraz ze swymi współbraćmi. Powodem takiej odpowiedzi papieża, prócz racji podanej w nocie wstępnej do obecnego dokumentu, jest fakt, że w tym okresie Założyciel nazywał Stowarzyszenie Instytutem „Księży świeckich”. Z uwagi na cel Kongregacji tytuł „misji” nie był bezzasadny. — Tekst brewe z r. 1848, dotąd nie opublikowany, znajduje się w Archiwum Stowarzyszenia w Rymie. Por. F. Moccia, OOCC IV 110, nota.

[128] Również i w tym, podobnie jak w następnym dokumencie, zaznaczono, że Kongregacja jest Instytutem Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego. W imieniu Kongregacji występuje jej Założyciel.

[129] Osobiście przez księży Stowarzyszenia lub przez innych, na ich prośbę.

[130] Papież napisał własnoręcznie: „Dnia 6 kwietnia 1848. Przyznajemy łaskawie upoważnienie, o którym w podaniu, tak by wierni również w półtorej godziny (po południu) mogli itd. P. Pius IX”.

[131] Dokument dotyczy ważnej dla rozwoju Dzieła Pallottiego fundacji w Londynie. W związku z opieką nad wychodźcami włoskimi i zgodnie z ekumenicznymi zamysłami dotyczącymi Anglii Pallotti wysłał do tego kraju już w r. 1844 ks. Rafała Melię, a później kolejno innych księży, wśród których wyjątkową rolę odegrał ks. Faa di Bruno. Wyłoniła się zatem potrzeba gromadzenia środków materialnych niezbędnych do budowy świątyni w Londynie. Główna troska o fundusze spoczęła na młodym Stowarzyszeniu, nic więc dziwnego, że zwróciło się ono o przyznanie będącego w budowie kościoła Instytutowi przeszczepionemu na stałe do Anglii. W latach 1858—1861 ks. Faa odbył podróż kwestarsko-apostolską po Europie i zgromadził, dla kontynuowania budowy, pokaźne fundusze. W roku 1863 największa ta katolicka świątynia w Londynie, przykryta już dachem, została konsekrowana w uroczysty sposób przez kard. Mikołaja Wisemana. Por. J. Gaynor, The English-Speaking Pallottins, Rzym 1962, 82—84 i 87.

[132] Tereny Anglii należały wtedy do kompetencji tej Kongregacji.

[133] Chodzi tu o ks. Mikołaja Wisemana, który w roku następnym został Wikariuszem, a w 1860 — kardynałem.

[134] Dokument dotyczy sprawy nietypowej, a nawet niezwykłej, tak z powodu nazwy pallotyńskiego Instytutu: „Księża Świeccy”, jak i dożywotniej nominacji przez Świętego — kapłana świeckiego administratorem kaplicy. Ksiądz Florence Hardinge Ivers, były członek Zgromadzenia Naj św. Krwi Chrystusowej, znajdując się w trudnej sytuacji życiowej złożył ślub, że ufunduje kaplicę na cześć św. Aleksego; wysłuchany, ślubu dokonał wznosząc kaplicę na terenie swego majątku w Kentish-Town. Nawiązawszy kontakt z ks. Rafałem Melią, zapragnął wstąpić do Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. Pallotti, z myślą o nowej fundacji Stowarzyszenia w Anglii, przyjął ks. Iversa, a uzyskawszy znacznie wcześniej od Grzegorza XVI upoważnienie, mianował rzeczonego księdza dożywotnim administratorem wspomnianej kaplicy. Rzecz nie doszła jednak do skutku z powodu zmienności usposobienia ks. Iversa, a po śmierci Założyciela Stowarzyszenie rozwiązało z tym księdzem stosunki prawne. Przytoczony tu dokument jest przekładem rękopisu Pallottiego sporządzonego po łacinie.

[135] Tak oddajemy słowa: in alma Urbe. Przymiotnik ten może jednak oznaczać jeszcze tyle, co „urodzajny”, „łaskawy”, „szczodrobliwy”. Życzliwość nawiązywałaby przede wszystkim do przychylności Piusa IX.

[136] Warto podkreślić, że przyjęcia do Zjednoczenia dokonuje tu Generał Stowarzyszenia w porozumieniu z istniejącą już Radą generalną, a także, że członkami tegoż Stowarzyszenia są „Księża Świeccy”. Por. F. Moccia, OOCC V 180, nota 2.

[137] Jak wiadomo z dokumentu 24, Stowarzyszenie wraz ze Zjednoczeniem otrzymało poszerzony udział w skarbach duchowych zakonów podówczas istniejących, a w skarbach tych można było dopatrywać się i przywilejów ściśle prawnego charakteru. (Por. B o n o m o, dz. cyt., 44 i 58). Dla usunięcia pewnych wątpliwości co do zasięgu otrzymanych poprzednio upoważnień, a także dla uzyskania większych gwarancji Pallotti zwrócił się do Piusa IX, przebywającego podówczas w Gaecie, z następującą prośbą:

[138] Por. dokument 24.

[139] Następują własnoręcznie napisane słowa: „Z posłuchania Jego Świątobliwości, w Gaecie, dnia 12 marca 1849 r. Niech się cieszą z uzyskanych [łask]. Ludwik Kard. Altieri”. Z uwagi na słowa: „Niech się cieszą z uzyskanych” powstaje pytanie, czy obejmują one potwierdzenie egzempcji (zob. dokument 24). W formule tej chciano się dopatrzeć „odpowiedzi sybilińskiej” (por. Schulle, Cestalt III 699, nota 82). Otóż, mimo że chodzi tu o niezwykły przywilej, to jednak wiadomo, jak bardzo Pius IX szedł Pallottiemu na rękę! Prócz tego należy wziąć pod uwagę fakt, że „sybilińska odpowiedź” mogłaby być dopuszczalna ze strony wieszczków, ale nie ze strony władz Kościoła, gdyż ceniony przez papieża kapłan prosi o potwierdzenie praktyki dla usunięcia wątpliwości i spokoju sumienia. Zob. też B o n o m o, dz. cyt., 44, 52 i 58.

[140] Nie znamy pierwszego podania, które musiało być złożone w tej sprawie jesienią 1846 r. Prośba różni się od prośby przedstawionej dnia 6 IV 1848 (por. dokument 29) o przyznanie prawa rozdawania Komunii św. w późniejszych godzinach w czasie misji. Ponieważ chodzi tu o sprawę lokalną, podanie zostało skierowane do Wikariusza Rzymu.

[141] Następują własnoręcznie napisane słowa: „Pierwszego września 1849 r. Wyrażamy zgodę na okres trzech lat. Konstantyn Kard. Wikariusz”.

[142] Godne uwagi są dwa aspekty tego podania: że Stowarzyszenie występuje nadal w imieniu nie mającego kanonicznej erekcji domu zwanego Pia Casa, którego filia ma powstać w innej diecezji, oraz że w związku z tą projektowaną fundacją Stowarzyszenie pragnie osiąść w tejże diecezji. Uderza przy tym fakt, że pismo (kierowane oczywiście do ordynariusza Velletri) podaje wczesną datę powstania Stowarzyszenia, i to wypisaną słownie (zob. o tym wyżej, s. 23—24).

[143] Rzecz doszła do skutku po śmierci Założyciela, dając później początek osiedlu Sióstr Pallotynek.

[144] Pisarz „z zewnątrz”, więc piszący pod dyktando lub przepisujący gotowy już tekst.

[145] Był dziekanem Kolegium kardynalskiego, a od roku 1847 ordynariuszem Velletri.

[146] Ówczesne miejsce pobytu Piusa IX.

[147] Jest to wydany drukiem apel do wiernych, podpisany przez Wikariusza Kzymu, lecz pochodzący od Założyciela, jak wskazuje na to myśl i sposób jej ujmowania typowo pallotyński. Dotychczas za zaproszeniem stał zawsze Pobożny Związek lub Pobożne Stowarzyszenie Księży, aż do roku 1848 (por. OOCC VI 140, 145, 148, 151, 156, 160, 164, 168). W roku 1849 uroczystości nie mogły się odbyć wskutek znanych zamieszek. W roku 1850 po raz pierwszy występuje la Congregazione e Pia Societa dell Apostolato Cattolico.

[148] Kiedy dokonano tych poprawek? Ks. H. Schulte twierdzi, że tekst z roku 1839 leżał nie zmieniony (unverandert) przez lat siedem, a zatem, że poprawki w formie wstawek wyrazu Congregazione poczyniono w roku 1846 (Gestalt III 198). Ks. F. Moccia stwierdza, że nie da się zawsze powiedzieć z pewnością, kiedy nastąpiły te zmiany w tekście (OOCC VII, s. VII). Twierdzenia ks. Schultego nie można podtrzymać, przynajmniej w całe} rozciągłości, gdyż wspomniany wyżej ks. Alojzy Togni przestudiowawszy Reguły z roku 1839 wysunął w roku 1841 pewne zastrzeżenia (ks. Moccia, tamże, II, s. VII i VII, s. XIII), więc poprawki w tekście mogły być poczynione już po tym roku. Prócz tego wiemy, że św. Wincenty po Epifanii roku 1843 udał się z trzema swymi księżmi do rzymskich Karmelitów przy Porta San Pancrazio; tam medytowali razem przez dwa tygodnie nad planowanym wyodrębnieniem Stowarzyszenia i ewentualnie nad przystosowaniem do niego Reguł (por. Hettenkofer, Hist., 96)). Ks. Orlandi świadczy wyraźnie o dokonaniu wtedy małych modyfikacji wspomnianego dzieła (por. J. Frank, Vinzenz Pallotti, II 251). Jakiekolwiek byłyby te wcześniejsze modyfikacje, przy czytaniu Reguł opublikowanych w OOCC II, gdzie poprawek jest bardzo dużo, należy być uważnym i ostrożnym.

[149] Zdaniem ks. Mocci Reguły z 1839 stanowiły raczej szkic (abbozzo) do Reguły, OOCC VII. s. VII.

[150] Rozwój czy pewną modyfikację myśli będzie można śledzić w przypisach do publikowanego tekstu KLambr, co umożliwi wyrobienie sobie dość dokładnego pojęcia o samej Regule Wielkiej, bez drukowania osobno tego tak bardzo obszernego tekstu.

[151] Zostały więc pominięte rozdziały o prostocie i skromności ustroni przeznaczonych dla katolików świeckich oraz postanowienia dotyczące ceremoniału. Pierwotny wstęp o ustroniach Zjednoczenia ustąpił miejsca nowemu wstępowi o powstaniu, celu i nazwie Kongregacji, która w nowym tekście zajęła wszędzie miejsce „części centralnej”. Nowicjat został teraz przedłużony do dwóch lat. W rozdziale o konsekracji Święty dodał, że wraz z nią członkowie zawierają umowę z Kongregacją. Oto główne, choć nie wszystkie zmiany wprowadzone po pierwszych konsultacjach z kard. Lambruschinim. Por. Hettenkofer, Hist., 106.

[152] Racje zmuszające Świętego do przepisania tekstu zob. F. Moccia OOCC VII, s. VII-X.

[153] Różne przyczyny, a zwłaszcza niepokoje w latach 1848—1849, nie pozwoliły za życia Pallottiego doprowadzić sprawy zatwierdzenia tych reguł do szczęśliwego końca.

[154] Napis pochodzi od ks. Hettenkofera.

[155] O Ustawach (Konstytucjach) zob. niżej, przy Podręczniku, s. 369. W KLambr umieszczano często, ale nie zawsze, konsekwentnie znaki, tj. kreski oddzielające poszczególne części, rozdziały i podrozdziały. W obecnym przekładzie pomijamy te znaki dla zachowania jednolitości i prostoty.

[156] Napis pochodzi od ks. Orlandiego. Opuszczono ze zrozumiałych względów wstęp do Reguł Świętych Ustroni, Kolegiów (...) Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, jakim rozpoczyna się Reguła Wielka (OOCC II 1 —6), a za to wprowadzono wstęp o początku i celu Stowarzyszenia, zaczynający się od słów: „Początek i zamierzenie (...)”, jak wyżej w tekście.

[157] Następowały po przecinku słowa: „zawisłego bezwzględnie i bezpośrednio od Fapieża”, skreślone jednak ręką Pallottiego.

[158] Tytuł ten ulegał pewnym zmianom. W RW była mowa o [Regule] „Księży i Braci (...) Pobożnego Zjednoczenia (...)”. Pierwszy tekst KLambrzawierał wzmiankę o Stowarzyszeniu Zjednoczenia, co poprawił Pallotti na „Stowarzyszenie popierane przez Zjednoczenie”, wreszcie nadał tekstowi brzmienie, jak w podanym tu tytule.

[159] Z uwagi na szacunek dla oryginału zachowujemy tu nie używany już dzisiaj podział części dzieła na „tytuły”.

[160] Słowami „dla nas ukrzyżowanego” zastąpił Pallotti poprzednie: „nasz Boski wzór”.

[161] W tym miej scu Pallotti skreślił cały akapit z RW, który w oryginale lekko zmodyfikowanym brzmiał: „Ci, co nie wiodą życia doskonałej ofiary, nie mają ducha Pana naszego Jezusa Chrystusa; dlatego nie należą do Jego wyznawców, lecz za wodza mają szatana. Jeśliby w naszym Stowarzyszeniu był choćby jeden mający szatana za wodza, byłby z pewnością dla Stowarzyszenia zakałą, a także potencjalną okazją największego upadku”.

[162] Pallotti skreślił wyraz „Zjednoczenia”, które pierwotnie następowało po „Stowarzyszenia”.

[163] Pallotti szukał tu odpowiedniej redakcji, wprowadzając kolejno i skreślając różne sformułowania tego punktu, aż doszedł do ujęcia, jakie podano w tekście.

[164] Założyciel wykreślił tu mały akapit — jedną z wersji wspomnianych w nocie poprzedniej sformułowań.

[165] W oryginale: „Rektor wyda decyzję przyjęcia, bez wypisywania dokumentu”.

[166] Tu zostały skreślone przez Założyciela następujące słowa oryginału: „Nie wystarczy to jednak do zapewnienia doskonałej i trwałej praktyki życia w doskonałej ofierze aż do śmierci u wszystkich członków Stowarzyszenia; zakładając wszakże u wszystkich prawdziwe usposobienie serca, by mieć wolę praktykowania jej z najwyższą doskonałością aż do śmierci na podobieństwo Pana naszego Jezusa Chrystusa i by w tym celu żyć wytrwale w Stowarzyszeniu, rektorzy (...)” itd.

[167] W oryginale zakończenie było następujące: „modły, które zanosi się i będzie się zanosiło w Stowarzyszeniu i ze strony całej wspólnoty (Corpo) Pobożnego Zjednoczenia”.

[168] W nawiasie z boku ks. Orlandi napisał słowa (później skreślone): „Duch miłości i dziecięctwo duchowne”.

[169] W tekście poprzednim, skreślonym przez Pallottiego, był po wyrazie „Stowarzyszenie” dodatek: „Pobożnego Zjednoczenia dla urzeczywistnienia autentycznego pragnienia większej chwały Bożej i większego uświęcenia dusz”.

[170] Ostatnie słowa dodał Pallotti, skreślając następujące, istniejące uprzednio: „Nikt jednak nie może zasłużyć sobie, w sensie wyrażonym wyżej, na miano Zbawiciela ludu, jeżeli nie stosuje wytrwale wszystkich środków niezbędnych do skutecznego szerzenia w swym życiu całym większej chwały Bożej i zbawienia dusz”.

[171] Pallotti skreślił takie słowa następujące po „rekreacji”: „albo spaceru, oraz w rozmowach dotyczących jakichkolwiek spraw, o których ze względu na ich wagę należy mówić na początku”.

[172] W RW następowały teraz słowa wyjaśniające powyższe myśli (OOCC.II 18). Na ich miejsce Założyciel wprowadził do tłumaczonej KLambr ważne oświadczenie, jakie podajemy w tekście.

[173] Grzegorz XVI zmarł 1 czerwca 1846 r., zatem tekst Pallottiego jest daty później szej.

[174] Po tej wstawce, jakże ważnej dla zrozumienia stosunku Stowarzyszenia do Zjednoczenia, następuje tekst pierwotny, odtworzony w KLambr.

[175] Słowa od średnika do końca zdania dodał Założyciel później.

[176] Przytoczone w tekście liczne przepisy mogą nas dziwić swą drobiazgowością, niemniej świadczą one o ideale, jaki przyświecał Założycielowi, gdy dla swych synów duchowych kreślił zasady apostoła we wszystkim opanowanego i całą postawą budującego innych.

[177] W ten sposób udoskonalił Pallotti fragment, który brzmiał poprzednio w ten sposób: „Zmarszczek na czole, a jeszcze bardziej wokół nosa nie powinno się robić, by na zewnątrz przezierała pogoda serca i ducha”. Po tym numerze 3. następował 4: „Zwyczajnie niech mają oczy spuszczone bez częstego podnoszenia ich czy zwracania w tę i ową stronę”. Po skreśleniu tego numeru figuruje w tekście numeracja poprawiona przez samego Założyciela.

[178] Święty skreślił dalsze słowa tej treści: „a jeżeli można, to załatwić skinieniem głowy czy palca [dłoni] na znak zgody czy sprzeciwu, będzie to rzeczą bardziej budującą”.

[179] Dodatek późniejszy po „zbudowaniem dla wszystkich” pochodzi od Pallottiego.

[180] Nagłówek ten, jak wynika z treści rozdziału, a zwłaszcza z zakończenia, można by trafniej wyrazić: „O ciszy i skupieniu”.

[181] Rzadko kto tak nawiązał do roli milczenia, jak Paweł VI w przemówieniu wygłoszonym dnia 5 I 1964 właśnie w Nazarecie, w związku z refleksją o życiu rodzinnym: „A najpierw — mówił Papież — [Rodzina z Nazaretu] poucza o ciszy (silentium). Oby ożył w nas ów godny uznania szacunek milczenia, a mianowicie tego przedziwnego i koniecznego usposobienia ducha, zwłaszcza gdy w rozgorączkowanym i nazbyt podnieconym dzisiejszym życiu jesteśmy jakby przytłoczeni tak ogromnym zgiełkiem, hałasem i wrzawą. O ciszo nazaretańska, naucz nas gotowości do pogrążania się w dobrych myślach, nastawiania się na rzeczy duchowe ku słuchaniu tajemnych rad Boga i zaleceń prawdziwych mistrzów! Naucz, jak bardzo są potrzebne i jak wielką przedstawiają wartość: przygotowanie ducha, studium, medytacja, osobisty i szanujący intymność porządek życia [oraz] modlitwa, na którą sam Bóg spogląda w ukryciu”. Insegnamenti di Paulo VI, II, 1964, s. 25.

[182] Założyciel skreślając tu przymiotnik „pilnej” [potrzeby], zdaje się wskazywać na to, że nie musiała zachodzić „konieczność”, jak by to sugerował wyraz necessita.

[183] Poprawka Pallottiego po pierwszym „ku większemu” zbudowaniu.

[184] Założycielowi chodziło o to, by zamki były bezpieczne, ale funkcjonujące bez zgrzytu.

[185] Tekst powyższy, od „Podobnie” do końca został umieszczony przez Założyciela na miejscu poprzedniego. Oto ten pierwotny tekst: „Przez to mamy zrozumieć, że nikt z tych, co są albo będą w Stowarzyszeniu Pobożnego Zjednoczenia, nie nosi znamienia stwierdzającego, że jest się z liczby tych ludzi, co będą zdatni do starania się na swój sposób o zbawienie dusz i co, w sensie wyrażonym już częściej, będą sobie mogli zasłużyć na miano zbawców, jeżeli nie będzie w Stowarzyszeniu zawsze niby niemowlęciem spowitym w pieluszki, czyli tak miłującym Reguły, tak doskonałym, spokojnym i zadowolonym w ich przestrzeganiu, że można by o nim powiedzieć: Idźcie oglądać go w mistycznym Betlejem Stowarzyszenia. Dlatego, choć Reguły nie zostały nałożone pod sankcją osobnej, nawet lekkiej winy, gdyby były przekroczone, to i tak ma się je zachowywać w sposób doskonały z następujących bardzo ważnych względów”.

[186] Warto zauważyć, że w późniejszych wersjach Reguł Założyciel nie umieszcza już tych racji ich przestrzegania, gdyż myśl o tym przerzucił do Memoria ąuotidiana, jaką członkowie mieli nosić zawsze z sobą. OOCC III 34— 39; por. o tym w części o Podręczniku Reguł.

[187] Słowa od „na podziękowanie” do końca zostały wprowadzone przez Pallottiego na miejsce poprzednich o takim brzmieniu: „i zasług Jego Kościoła na podziękowanie za dary ofiarowane wszystkim Aniołom i Świętym oraz Najśw. Maryi ich Królowej dla uzyskania za ich wstawiennictwem dla nas i dla wszystkich na teraz i na zawsze wieczystego daru najdoskonalszego przestrzegania naszych świętych Reguł; ofiarujemy je też na podziękowanie, jak gdybyś nam go już udzielił, jak i na wszystkie cele, jakie się Tobie podobają”.

[188] Słowa: „wiernych naśladowców P. n. J. Chrystusa” napisał Pallotti, by zastąpić nimi pierwotne słowa: „uzdalniające ich do zasłużenia na miano, w sensie często już powtarzanym, «Zbawiciela dusz»”.

[189] Założyciel skreślił następujące słowa, znajdujące się poprzednio W tekście: „Owszem, powinno być wszystko co potrzebne, by nie zaszkodzić sprawności ciała, gdy ma się obowiązek zachowania zdrowia dla oddawania się, ile to tylko możliwe i jak najdłużej, pracom na korzyść bliźnich. 6. Klerycy i księża mogą mieć w pokoju regał na książki. 7. Wszyscy będą zaopatrzeni w szafę na odzież i inne rzeczy”.

[190] Słowa, które teraz następują, aż do „w betlejemskiej grocie”, wpisał Pallotti w miejsce takiego ciągu myśli: „na podobieństwo konwentów Wiel. OO. Kapucynów. Te jednak ustronia, przy których byłyby szkoły publiczne, zachowując takież podobieństwo we wszystkim co potrzebne do użytku wspólnoty, w częściach służących klasom mają mieć całą możliwą przestroność i wygodę, konieczne do dobrego funkcjonowania i doglądania młodzieży, na podobieństwo najlepiej zorganizowanych kolegiów; mają prócz tego mieć wszystko, co w świetle doświadczenia prowadzi bardziej skutecznie do celów wychowania i do kultury młodzieży. 12. Jeżeli Bóg w swym miłosierdziu pozwoli, że dom jakiegoś ustronia uda się zbudować na podobieństwo konwentów OO. Kapucynów, to i jego kościół niech promienieje św. ubóstwem na kształt kościołów tychże Wiel. OO. Kapucynów”.

[191] KLambr pomija ze zrozumiałych względów rozdz. RW o prostocie w ustroniach Zjednoczenia przeznaczonych dla osób świeckich (OOCC II 39—40).

[192] Tymi słowami, które teraz następują w tekście, Pallotti zastąpił po przednie, o takim brzmieniu: „Sw. rzymskie ustronie będzie prócz tego miało staranie o funkcjonowanie i postęp wszystkich innych świętych ustroni Stowarzyszenia, tych, które już istnieją i które będą istnieć na całym świecie. Podobnie ustronie prowincjalne będzie otaczało opieką wszystkie ustronia znajdujące się w granicach tejże Prowincji. Ustronie zaś diecezji będzie się troszczyło o inne ustronia znajdujące się może w tejże diecezji, by przy zachowaniu we wszystkich doskonałego węzła miłości kwitła jednak jak najdoskonalsza dyscyplina (osservanza) i zachowywał się jeden i ten sam duch Stowarzyszenia. Wszyscy członkowie poszczególnych świętych ustroni w stosunku do przełożonych danego ustronia, a cała wspólnota łącznie z przełożonymi każdego ustronia Prowincji (...) w stosunku do ustronia prowincjalnego, a wreszcie każdego ustronia prowincjalnego i wszystkich innych istniejących ustroni, w stosunku do ustronia rzymskiego, mają naśladować Pana naszego Jezusa Chrystusa co do poddawania się kierownictwu i rządzeniu zgodnie z Regułami”

[193] Słowo „Zarządu” następujące po „za aprobatą” zostało dopisane w oryginalnym tekście Reguły.

[194] Jak wynika z dziełka Świętego: Iddio l'Amore Infinito, (Roma 1936), rozdz. 18, gdzie mowa jest o człowieku stworzonym również na obraz Boskiej niewinności (Puritd), wyraz ten należy tu pojmować w sensie wolności od wszelkiej zmazy moralnej (niewinności), łącznie z czystością (castitd) w sensie specyficznym.

[195] Te, podobnie jak poprzednie i następujące po nich wskazówki mogą się. wydać dzisiejszemu człowiekowi przesadne. To prawda, że nie tylko dziś, ale i sto pięćdziesiąt lat temu można było sprawę czystości osób Bogu poświęconych ujmować w odmienny sposób i bez wchodzenia w najmniejsze szczegóły. Święty jednak obrał tę właśnie drogę, która była zgodna z jego radykalizmem w dążeniu do świętości i z jego bezkompromi- sowością wobec nieuzasadnionych roszczeń i tyranii zmysłów zagrażających stale prymatowi ducha. W szczególności spania w „habicie” Święty nie nakazuje, lecz zaleca tym, których usposobieniu to odpowiada. Zresztą czymże w istocie różni się nocny „habit” od nocnej koszuli, skoro jedno i drugie można (i powinno) być oddawane do prania?

[196] Dodano dla zachowania jednolitości.

[197] Jest tu wyrażona zasada, że wszyscy mają obchodzić dzień odnowy raz w miesiącu, i druga zasada dla tych, którzy nie będą mogli tego uczynić w jednym i tym samym dniu.

[198] o sposobie dokonywania konsekracji por. OOCC II 291 nn.

[199] W oryginale „trzy miesiące” — skrócone przez Pallottiego do „jednego”, jak w tekście.

[200] Tak Pallotti nazywa nieraz Generała Stowarzyszenia, gdyż Stowarzyszenie nie było jeszcze podzielone na Prowincje.

[201] Pierwotnie tekst przewidywał powrót na trzy lub na jeden miesiąc, w zależności od upływu trzech lub mniej lat od ostatniego pobytu w dyrektorium.

[202] Tekst pierwotny przewidywał zastępstwo w przypadku trzymiesięcznej nieobecności.

[203] Tu następował fragment, skreślony przez Pallottiego, o następującej treści: „Co do tych, którzy nie odłączeni od Zjednoczenia (dal Corpo), ale zajęci poza ustroniami w publicznym nauczaniu młodzieży w szkołach średnich czy wyższych, w razie gdyby w dyscyplinach przez nich nauczanych nie mogli być dobrze zastąpieni przez innych bez szkody uczestników (del publico), postanawia się: Aby czyniąc innym dobro, sami nie ponieśli uszczerbku na doskonałości z niebezpieczeństwem ruiny własnej, niech wrócą do dyrektorium w czasie dłuższych ferii, w takim oto porządku: Ci, którzy według zwyczaju pewnych publicznych uniwersytetów mają wakacje czteromiesięczne, będą się trzymać ogólnego porządku, wyznaczającego trzy miesiące [dyrektorium] co piąty rok; ci, którym przysługują kolejno przez trzy lata po dwa miesiące ferii, spędzą w dyrektorium jeden miesiąc co pięć lat. Ci wreszcie, co mają tylko jeden miesiąc wakacji lub nieco więcej, niech połowę tego czasu spędzą w dyrektorium co roku, wyjąwszy ostatni rok pięciolecia. Ponieważ jednak bardzo jest owocne spędzanie w dyrektorium trzech miesięcy ciągłych, należy zrobić wszystko co możliwe, by dało się zastąpić [jednych] przez drugich. Stąd zatrudnieni w wykładaniu w tych ustroniach, w których ferie rozpoczynają się od uroczystości św. Michała Archanioła we wrześniu, a trwają aż do 4 listopada włącznie, mogą wrócić do dyrektorium bez zawieszenia funkcji publicznego nauczania; jednakże dla uzupełnienia tego, co uniemożliwiło im publiczne nauczanie, co piąty rok spędzą w dyrektorium zamiast trzech — pięć miesięcy”. — Ten pierwotny tekst wykazuje, jak wielką wagę przywiązywał Święty do odprawianego co pewien czas dyrektorium. Skreślił zaś ten tekst chyba po sugestii kard. Lambruschiniego, który odradzał młodemu Stowarzyszeniu zajmowanie się szkolnictwem.

[204] Pierwotnie projektowano w takim wypadku cały rok dyrektorium.

[205] Por. Summa Theol. II-II 83, 1.

[206] Por. niżej nr [550] i [607].

[207] Por. nr [530] nn.

[208] Pallotti skreślił tu następujące słowa: „albo części, niech nie rezygnuje z jego odmówienia bez zatwierdzenia ze strony rektora czy ojca duchownego; wszyscy jednak niechaj wspomną (...)”

[209] Jest to nowy tekst wpisany na miejsce poprzedniego, ujętego w takich słowach: „poświęcą przynajmniej pół godziny na przygotowanie i drugie pół na dziękczynienie (...)”

[210] Chodzi o to, co łączy się z „Anioł Pański”.

[211] Odpowiada trzeciej po południu, Moccia, OOCC VII 76, nota 4.

[212] W przybliżeniu znaczy to czas wieczornego „Anioł Pański”.

[213] Pallotti skreślił tu słowa: „i Najśw. Serce Jezusa”.

[214] Słowa: „z głównymi uroczystościami” dodał Pallotti później.

[215] „Krótką modlitwę” dodał Pallotti później, podobnie jak „albo”.

[216] della Congregazione zostało wpisane przez Pallottiego na miejsce della pia Societa.

[217] Znów wprowadza Pallotti Congregazione na miejsce pia Societa.

[218] Znów Pallotti umieszcza Congregazione w miejsce Pia Societa.

[219] Por. Denz-Sch, nr 1613.

[220] Słowo Congregazione wprowadzone przez Pallottiego w miejsce della pia Societa.

[221] „Umiejących czytać” dopisał Pallotti w czasie późniejszym.

[222] Congregazione — wyraz wpisany przez Pallottiego na miejsce Pia Societa.

[223] Od „niech się posługują” do końca zdania wpisał Pallotti na miejsce słów poprzednich: „niech wyobrażają sobie często, że Pan nasz Jezus Chrystus kieruje indywidualnie te słowa: «Kto nie ma w nienawiści ojca, matki, a ponadto swego życia, nie może być moim uczniem»”.

[224] Znowu przejaw maksymalizmu Świętego, który z uwagi na dobro duchowe członków pozwala na czytanie cudzych listów nawet w materii bardzo dyskretnej; pozwala, a nawet każe to czynić ojcu duchownemu, którego jednak przymioty i rola w ustroniu są zupełnie wyjątkowe.

[225] W oryginale tekst poprawiony przez Pallottiego: „naszego pierwszego ojca Adama”.

[226] W oryginale zdanie: „wszyscy, którzy są albo będą w Pobożnym Stowarzyszeniu”, zmienił sam Pallotti jak wyżej.

[227] Pallotti skreślił słowa oryginału „dla wielkiego celu kontynuowania również Jego Misji poprzez popieranie dzieł na większą chwałę Bożą i pożytek dusz”.

[228] Pallotti skreślił poprzednie słowa: „którzy są czy będą”.

[229] W oryginale z Camaldoli czytamy dalej: „Ponieważ posłuszeństwo jest główną i najbardziej potrzebną cnotą dla wszystkich, którzy żyją we wspólnocie, w konsekwencji nasuwa się wniosek, że cieszący się tą korzystną sytuacją powinni sobie wprzód przypomnieć, na czym ta [cnota] polega; i oto”:

[230] W oryginale, poprawionym przez Pallottiego, czytamy: „Dziewięć jest warunków wiążących się koniecznie z prawdziwym posłuszeństwem”.

[231] w oryginale następowały teraz słowa skreślone później przez Pallottiego: „A ponieważ posłuszeństwo nie byłoby nigdy sobą, a co więcej, nie dochodziłoby nigdy do doskonałości, gdyby mu zabrakło wyszczególnionych warunków, dlatego”.

[232] Po „właściwych uwarunkowaniach” następowało w oryginale polecenie: „w konsekwencji mają się trzymać zawsze z dala od wad”, a później, po poprawce: „unikać wad i braków przeciwnych”. Wreszcie Pallotti wprowadził słowa, jak w tekście.

[233] Pallotti poprawił dodane w oryginale słowa: „nie czyniąc nic więcej, ani nic mniej”, by nie tamować osobistej inicjatywy członków.

[234] Pallotti wykreślił z oryginału następujące zdania: „Nikt nie posunie się poza to, co było polecone. Jeżeli na przykład przełożony poleci zamieść jeden pokój, a zamiotłoby się dwa, itd. (...) Należy jednak zwrócić uwagę, że w tym i w podobnych wypadkach mogą wytworzyć się sytuacje wieloznaczne; stąd, wiedząc, że potrzeba zamieść dwa pokoje lub więcej, będzie godnym uwagi aktem roztropności zapytać, czy można oczyścić także inne pomieszczenia, itp. Nikt nie ma wykonywać rzeczy przepisanych na swój sposób, ale tak, jak to zostało polecone, jak na przykład, gdyby przełożony ,kazał przeciąć coś nożycami, a zrobiłoby się to nożem pod pozorem, że zrobi się to lepiej. Pretekstów nie zabraknie nigdy dla naszej upadłej natury”.

[235] Dosłownie: „gdy rozlega się głos na jakieś ćwiczenie”.

[236] Poprawiamy dla konsekwencji użytą tu formę trzeciej osoby na formę osoby drugiej.

[237] Oryginał wyrażał rzecz nieco szerzej: „Nie wystarczy wykonać to, co nam zostało nakazane. Dla zdobycia najwyższej zasługi świętego posłuszeństwa jest niezbędne czynić wszystko z duchem św. posłuszeństwa, a wynika to ze wszystkiego, co powiedziano w Regułach dotyczących warunków św. posłuszeństwa. Stąd dla zdobycia ducha św. posłuszeństwa (...)”

[238] W oryginale: „Kongregacji Pobożnego Zjednoczenia”. Tekst poprawiony przez Pallottiego.

[239] w oryginale, modyfikowanym przez Pallottiego dwa razy, było pierwotnie: „Wszyscy ci, którzy są i będą w Stowarzyszeniu Pobożnego Zjednoczenia (nella Congregazione dellapia Societa)”.

[240] W oryginale: „a rektor św. ustronia rzymskiego będzie musiał przedstawić (...)” Przy tej sposobności warto przypomnieć jeszcze raz, że wtedy Stowarzyszenie nie było podzielone na Prowincje, dlatego rektor miejscowy miał się zwracać do samego Generała.

[241] Konsulta „rzymska” — dodatek Pallottiego. Sam Święty skreślił tu osobny akapit tej treści: „Jeżeli to zachodzi w innych ustroniach, odpowiedni rektor ma o tym poinformować rektora pierwszego ustronia w Rzymie, by od konsulty uzyskać konieczną dyspensę”.

[242] W oryginale: „u najstarszego [księdza]”.

[243] Superior omnia videat, multa dissimulet, pauca corrigat. (De consid. 2, 11 i 4, 6).

[244] Zob. niżej, nr [589].

[245] A. Rodriguez SJ (1538—1616), Ćwiczenie w doskonałości i w cnotach chrześcijańskich, Seviglia 1609.

[246] Por. niżej, nr [521].

[247] Por. niżej, nry [207] — [208].

[248] Święty pisze to po wspaniałym przykładzie, jaki sam zostawił współczesnym i potomnym, doprowadzając do idealnego porządku powierzony sobie rektorski kościół Świętego Ducha.

[249] Quaelibet Ecclesia est aliąualis Paradisus.

[250] We Włoszech wino mszalne czerpano z dużych naczyń szklanych lub beczek.

[251] W godzinę po „Anioł Pański” (i w piątki o godzinie 21). Odpowiada to dzisiejszej godzinie 15.

[252] Por. OOCC VI 26 nn.

[253] To znów maksymalizm Świętego; należy czytać w „różnych”

[254] Chodzi tu, jak wynika z kontekstu, o rzeczy nowicjuszy.

[255] Należy pamiętać, że rola i zadania ekonoma zakonnego w ubiegłym stuleciu były inne niż dziś. W naszych czasach sprawy gospodarcze choć w zasadzie podlegają przełożonym, to jednak przekazywane są administratorom w o wiele większej mierze niż dawniej, by nie absorbowały zbytnio przełożonych i nie odciągały ich od spraw o wiele ważniejszych.

[256] „Do stołu — jak na krzyż, na krzyż — jak do stołu”.

[257] Invitatorium brewiarzowe na Boże Narodzenie.

[258] Zdania te w języku polskim brzmią: „Chrystus nam się narodził...” i „Chrystus nam się ukazał, przyjdźcie, by oddać Mu pokłon”.

[259] „Chrystusowi za nas umęczonemu, przyjdźcie, by Mu się pokłonić”.

[260] Vostra Paternitd, nie używany w polskim języku.

[261] „Pokój Chrystusowy”, „niech będzie zawsze z nami”.

[262] Chodzi o Diego Alvareza de Paz SJ (1560—1620), jednego ze słynnych autorów piszących o sprawach życia duchownego, np. De vita spirituali eiusąue perfectione, Lion 1618.

[263] Widać z tego, jak giętki był Pallotti i otwarty na wszelkie dobro przy stawianiu zasad dla przełożonych (pośrednio zaś dla członków), a zarazem jak bardzo ostrożny i nieubłagany, gdy w grę wchodziłby nawet cień pobłażania dla ludzkiej słabości występującej w Stowarzyszeniu pod pozorem czynienia dobra.

[264] Następuje powtórzenie: „na większą chwałę Bożą” i: „na większe uświęcenie dusz”.

[265] „Wołaj głośno Panu cała ziemio”.

[266] Ostatnią część zdania poprawił, najprawdopodobniej kard. Lambruschini, w taki oto sposób: „że wydają daleko więcej niż potrzeba”.

[267] W pewnych częściach Włoch, choć jest dostępna kawa czy mleko, jeszcze dziś idzie się do pracy jedynie po kieliszku wina czy tzw. grappy.

[268] Poprawione prawdopodobnie przez Lambruschiniego, na: „z lewej”.

[269] Poprawiono na: „lewym”.

[270] Chodziło o płaszcz koloru brązowego, bez kołnierza.

[271] Tkanina wełniana, lekka, lecz szorstka.

[272] Por. niżej, nr [521].

[273] W tym miejscu zaznaczył kard. Lambruschini na marginesie; „N. B. Ma się prowadzić księgę, w której jeden z członków konsulty notuje podjęte rezolucje. Księga będzie nosiła tytuł: «Akta Konsulty». Przy każdym posiedzeniu zaznaczy się datę dnia, miesiąca i roku”.

[274] Niepokalanego Poczęcia, Narodzenia, Oczyszczenia i Wniebowzięcia

[275] Święty pisze o używaniu do tego celu dyscypliny sznurkowej — Disciplina di Funicelle.

[276] Rzymska uncja waży ok. 28 gramów.

[277] Jak już wspomniano, chodziło o święto Niepokalanego Poczęcia, Narodzenia, Oczyszczenia i Wniebowzięcia.

[278] „Jedzcie, co położą przed wami”. Por. Łk 10, 8.

[279] „I uzdrawiajcie chorych”. Por. Łk 10, 9.

[280] Zob. niżej nr [633]. Niejasny jest tekst: „Będzie się to dokonywało w czasie odmawiania modlitw (...)” z uwagi na słowa „samobiczowanie od będzie się (...)” i z uwagi na sposób podany w nrze [633]. Wydaje się więc, że przez słowa: „Będzie się to dokonywało w czasie” chce się wyrazić tyle, co „w związku z modlitwami (...) dla powiększenia wiary (...)”

[281] Chodzi to o tzw. misje ludowe w odróżnieniu od zagranicznych, którym Święty poświęca osobny rozdział. Rozdział o misjach ludowych (o których Założyciel traktuje również w swym dziełku o prokurach, zob. Wyb. I nry [167] — [177] s. 284—287), jeden z najobszerniejszych, bo liczący ponad 40 stron (OOCC VII 200—242), u nas prawie nie znany, godny jest jednak uwagi nie tylko z racji historycznych, ale ze względu na umiłowanie i żar apostolski bijący z tego opracowania, w którym widać rękę mistrza i serce apostoła. Nie posiadamy dotąd polskiego przekładu tej cennej części Reguły, gdyż ks. Wróbel, który na swój sposób przyswoił nam zasadniczą treść tej Reguły, ten rozdział chciał opracować osobno (por. Reguła, 1950, 111); w rzeczywistości jednak nie zdołał chyba tego wykonać, a w każdym razie nie można natrafić na ślad ewentualnego tłumaczenia. Drobne fragmenty rozdziału śp. Tłumacz umieścił w swym: Wielebny Założyciel przypomina, s. 89—91. NB: Już po dokonaniu przekładu piszący te słowa odnalazł prawie przypadkiem przekład tego rozdziału ks. Wróbla (maszynopis z okresu po roku 1950).

[282] Por. nr [356].

[283] Por. OOC II 455, a szczególnie s. 468.

[284] Zob. wyżej, nr [358] i Ryt. III, nr [7].

[285] Jest to widoczna aluzja do Rz 10, 15.

[286] Wiadomo, że Święty korzystał nieraz z pojazdów, np. w czasie podróży do dalekiego Osino w pobliżu Ankony.

[287] Zbiór sentencji pochodzących od Świętych czy pisarzy kościelnych. Zob. niżej, nr [589].

[288] Zob. niżej, nr [615].

[289] Jest to poszerzona forma prywatnego egzorcyzmu, stosownie do tej okoliczności. Por. wyżej, nr [353].

[290] Vi adoro ogni momento (...), Sia lodato e ringraziato (...) — dwie krótkie formy słowne przy adoracji Chrystusa, jakie przetrwały do naszych czasów.

[291] Południe oznaczało podobnie jak dziś godzinę 12.

[292] Znaczy to dwie godziny przed wieczornym „Anioł Pański”.

[293] W oryginale poprzednim ta część zdania miała następujący ciąg dalszy: „albo też, jeżeli się to uzna za odpowiedniejsze dla pożytku ludu, zaśpiewa się «Pozdrowienie Anielskie*, Niech Cię Bóg chroni, Maryjo, a po zakończeniu tego kaznodzieja mówi: Veni Sancte Spiritus reple Tuorum corda itd., z wersetem i modlitwą jak wyżej. Zaraz po tym zaczyna (...)”

[294] Są to znane modlitwy z Mszy wotywnej o Duchu Świętym: 1. „Boże, który serca wiernych...”, 2. „Boże, który pysznym się sprzeciwiasz, a pokornym łaski dajesz...”, i 3. „Wszechmogący i najmiłościwszy Boże, który pragnącemu ludowi...”

[295] Chodzi o możliwość stosowania samobiczowania w miejscu publicznym.

[296] Oratorium nocne to po prostu nabożeństwo wieczorne.

[297] Evviva Maria, Maria evviva, evviva Maria e Chi la creo. Ta stara i popularna pieśń maryjna używana jest dotąd.

[298] Chodzi tu o członków bractw, które w systemie misji Świętego miały do spełnienia dość ważną rolę.

[299] „Czystą i nieskalaną pobożnością wobec Boga i Ojca jest nawiedzanie sierot i wdów w utrapieniach ich” (por. Jk 1, 27).

[300] Podano je w OOCC I 90—102; tekst polski w Wyb. I 258—262 nry [76] — [95].

[301] Z powyższego wynika, że misjonarze musieli być wyposażeni we władze konieczne do zakładania prokur.

[302] Tj. o praktyki pobudzania do skruchy.

[303] Według Biblii Tysiąclecia: „Między przedsionkiem a ołtarzem niechaj płaczą kapłani, słudzy Jahwe! Niech mówią: Przepuść, Jahwe, ludowi Twojemu” (por. Jl 2, 17).

[304] „Przebacz, Panie, przebacz ludowi Twemu” (por. Jl 2, 17).

[305] „Ojcze, odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią” (por. Łk 23, 34).

[306] Jak Wyżej, nr [407].

[307] Chyba dziękczynienie, jak zdaje się wynikać z kontekstu.

[308] „Nie przechodźcie z domu do domu, nikogo w drodze nie pozdrawiajcie” (por. Łk 10, 7 i 10, 4).

[309] Przepis znajdujemy w starym Rituale Rom., Tit. III, c. 1, n. 7.

[310] O tych poświęceniach zob. OOCC II 485 nn, oraz niżej s. 426.

[311] Uwaga ta, jak i następne akapity przed tytułem „O misjach w krajach pogańskich” (który w BW nie miał osobnego rozdziału) treściowo należą już do rozdziału o misjach zagranicznych. Ze względu jednak na wierność z oryginałem nie przenosimy nagłówka tego rozdziału na właściwe miejsce.

[312] „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście tedy Pana żniwa, aby wysiał robotników na żniwo swoje” (Mt 9, 37-38).

[313] Por. OOCC I 204-221.

[314] „Bóg nas, Apostołów, uważał za ostatnich przeznaczonych na śmierć” (por. 1 Kor 4, 9).

[315] Por. OOCC VI 7.

[316] Ks. Wróbel w maszynopisie bez daty, pochodzącym z lat pięćdziesiątych, pt. Reguła Kongregacji, nr 613, tłumaczy bezpodstawnie o zatwierdzonych na misje i o ich wcieleniu do Zjednoczenia. W Kopii Lambruschiniego jest mowa tylko o ustroniach Stowarzyszenia, a cały kontekst wskazuje, że chodzi tu o ewentualnych członków Stowarzyszenia, nie Zjednoczenia w ogóle.

[317] Por. OOCC II 253.

[318] Por. wyżej, nr [334].

[319] Por. Sess. XXIII, c. 18 d. R.

[320] Por. OOCC I 157 n.

[321] W RW następował teraz rozdz. 9, o intencjach modlitw i dobrych uczynkach (OOCC II 272—275), który w tym tomie zostanie umieszczony na innym miejscu.

[322] Zob. wyżej, nr [168].

[323] Mowa tu o pogardzie świata, o ile on przeciwstawia się wyższym i nieprzemijającym wartościom.

[324] W oryginale brak powiązania, skąd konieczne w przekładzie pewne dopełnienie.

[325] Por. OOCC II 422 nn.

[326] brak treści przypisu

[327] Zob. EW OOCC II 291—305; por. OOCC VIII, 1—20 (z roku 1846). Por. niżej Dział II, cz. 4, s. 402 nn.

[328] W oryginale było: „ucałują krzyż św.” i „zrobią na sobie (...)”, co kard. Lambruschini poprawił, jak w tekście.

[329]. Nota” i „Podobnie” dopisał na oryginale kard. Lambruschini.

[330] W oryginale było: „naszego Pobożnego Zjednoczenia”. Uzupełnienie w tekście pochodzi od Pallottiego. W RW następował teraz pkt 4: Zwyczaj ten, treści następującej, niech rozszerzają wśród wiernych ustnie czy drukiem: [pt.] Pobożna i nadzwyczaj pożyteczna praktyka św. Franciszka Salezego. W celu skutecznej działalności na chwałę Bożą i dla uświęcenia własnego jak i bliźnich Święty [Fr. Salezy] miał zwyczaj żegnać się zbawiennym znakiem krzyża św., co szło w parze z niżej wyrażonymi uczuciami: „Kładąc prawą rękę na czole (...) itd. jak w nrze [531], z tą różnicą, że po słowach: „składając przed piersią dłonie jak do modlitwy” były dodane słowa: „z czystą intencją i z prawdziwym uczuciem wzgardy wobec siebie samego, mawiał: „Bogu niech będzie chwała, mnie wzgarda”.

[331] „Pójdźcie, radujmy się w Panu” itd.; „Chrystus nam się zjawił, pójdźcie, pokłońmy się”.

[332] Tekst nawiązuje do Pisma św. Por. Ps 94, 3; Rdz 1, 26; Ps 78, 13 Nr 1) po nrze [535] został tu dla jednolitości dodany przez tłumacza.

[333] „Niech się nad nami Bóg zmiłuje i błogosławi nam”.

[334] Odnośniki do Pisma św. są następujące: Ps 66, 2; Tb 12, 16; Ps 94, 1.

[335] W RW nie było numeracji. W KLambr dodano ją poczynając od nru 2, z tym, że nr 2 wpisał Pallotti, następnie aż do 9 - kard. Lambruschini. Co do nru 1, por. przypis 11.

[336] Wydaje się, że w tej wskazówce chodziło Świętemu o braci, którzy nie umieli na pamięć przepisanych psalmów i kantyków; dlatego mieli to zastępować powtarzaniem „Ojcze nasz”, „Zdrowaś” i „Chwała Ojcu”. Zob. nr [539], przypis 18.

[337] Po „w ziemię” napisano: „całuje ją i mówi”; poprawkę wniósł kard. Lambruschini.

[338] „Czemuż wynosisz się, prochu i popiele?” — Nr 10, zob. nr [568].

[339] W tym miejscu został w RW skreślony następujący urywek, częściowo przez kard. Lambruschiniego, częściowo przez samego Pallottiego: „Wychodząc z pokoju, głosem przez innych słyszalnym, odmawiać będzie Psalm 116, Laudate Dominum omnes gentes itd., z najwyższym pragnieniem, by wszystkie stworzenia śpieszyły wielbić Boga; i by zapoczątkować całą działalność [nowego] dnia w duchu prawdziwej pokory i pokuty, odmówi się jeszcze Psalm 50: Miserere mei Deus secundum magnam misericordiam Tuam itd., przerywając go czy powtarzając aż do dojścia do chóru. W tej samej intencji i w tym samym duchu bracia pomocnicy odmówią „Ojcze”, „Zdrowaś”, „Chwała”, jeżeli nie znają psalmów na pamięć. Psalmy: Laudate i Miserere w tych samych intencjach będą odmawiane zawsze w czasie udawania się na jakiekolwiek akty wspólnotowe, a także gdy [członkowie] krążą po świętym ustroniu, a to dla zachowania doskonałego milczenia i zjednoczenia duchowego z Bogiem. Tak też i bracia laicy odmawiać będą „Ojcze”, „Zdrowaś” i „Chwała” albo wedle uznania wzmiankowane psalmy; zawsze jednak takim głosem, by można to było słyszeć, aby było łatwiej chronić się w ten sposób przed pokusą skłaniającą do zaniechania tej praktyki”. - W naszych warunkach zamiast „do chóru”, czytaj „do kaplicy”.

[340] „Boże, Boże mój, bądź miłościw mnie wielkiemu grzesznikowi!” (por. Ekl 10, 9; Łk 18, 13).

[341] Modlitwy te zachowano aż dotąd (1980) w praktyce Stowarzyszenia. Ostatnia jest z XI Niedzieli po Zielonych Świątkach.

[342] Czytaj „nasze”.

[343] Tu skreślono dalszy ciąg oryginalnego tekstu: „Zlewasz też światło na nasz umysł i budzisz w sercu uczucia, bym tak, jak pragniesz, odprawił tę medytację owocnie zarówno tak dla nas, jak dla bliźnich naszych”. Skreślenia dokonał sam Pallotti. — NB. Cały nr [550] jest umieszczony w cudzysłowie.

[344] W tekście dosłownie: „jak doskonałym jest Ojciec Niebieski!”

[345] Słowa: „są i będą” wpisał Pallotti na miejsce: „jakie tam będą aż do dnia sądu”.

[346] „w teraźniejszości i przyszłości”, na miejsce pierwotnych: „jacy istnieć będą aż do końca świata”.

[347] Sam Pallotti zmienił pierwotne „pragnę” i „moją” na „pragniemy” i „naszą”.

[348] Pallotti skreślił słowa oryginału „z całym Dworem Niebieskim, z duszami świętymi w czyśćcu, z całym Kościołem Jezusa Chrystusa, i (...)”

[349] Zob. wyżej nr [36].

[350] Po tych słowach w oryginale następował średnik, a po nim skreślone później przez Pallottiego słowa: „ale czyta się tylko powody przestrzegania Reguł [zob. nr [34]] i jeden ich rozdział czy parę punktów z niego, nawet w wypadku gdyby się tego nie czytało po obiedzie”. Jest rzeczą zrozumiałą, że infinityzm św. Założyciela ma tu cechy tak osobiste, że modlitwa ta mniej nadaje się do wspólnego odmawiania.

[351] Numer ten [tj. samą cyfrę] wprowadził kard. Lambruschini Zob. uwagę przy nrze [537]. Nr 9 znajduje się przy nrze [539]; nr 11 — przy nrze [574].

[352] Słowa: „klerycy (...)”, aż do „we Mszy św.” dodał kard. Lambruschini.

[353] Zob. nr 11 przy nrze [574].

[354] Nr 13 wstawiony został przez Lambruschiniego.

[355] Zob. w szczególności nr [573].

[356] Kolejny numer 11 dodał Lambruschini. Treść tego numeru wyraża dalszy ciąg czynności porannych. Zob. nr 10 przy nrze [568].

[357] Po tej modlitwie następował tekst, skreślony później przez Pallottiego: „Gdy bracia pomocnicy mają przyjąć Komunię w sposób sakramentalny, zamiast uczestniczyć we Mszy w sposób wyżej wzmiankowany, będą mogli w czasie Mszy św. przygotować się do Komunii, a podczas drugiej Mszy odprawiać będą dziękczynienie. Ci jednak, którzy odnosiliby więcej pożytku z rozpamiętywania męki Jezusa Chrystusa i cierpień Najśw. Maryi Panny, w celu przygotowania się do Komunii, zrobią też dobrze, gdy tak się do tego przygotują”.

[358] Tak napisał kard. Lambruschini zamiast pierwotnego: „Po pierwszej Mszy i po Mszy dziękczynnej”.

[359] Nr 15 przy nrze [577] został przestawiony przez Lambruschiniego, który też dopisał wcześniej nr 16.

[360] Zob. przyp. 38 przy nrze [576].

[361] Słowa „Oddadzą się...”, aż do końca zdania, wpisał kard. Lambruschini na miejsce poprzednich: „oddadzą się zajęciom szkolnym (...) aż do pory psalmów i szczegółowego rachunku sumienia przed obiadem”.

[362] Te apostolskie modlitwy znajdują się już w nrze [545] — tam w formie dialogowej.

[363] Ten nagłówek, jak ł tekst po nrach 19 i 20, jest dodatkiem, jaki sam Pallotti umieścił na miejsce słów: „Dla rachunku sumienia przed obiadem o cnocie, jaką należy praktykować, czy o wadzie lub usterce, z jakich należy się poprawić”. Same cyfry 19 i 20 dopisał Lambruschini.

[364] W RW były jeszcze następujące słowa, przekreślone jednak później przez samego Pallottiego: „5) W Rzymie czyta się jeszcze Dziennik Rzymski; 6) odczytuje się jedną z maksym moralnych wyjętych z Pisma św. według doboru ojca duchownego, każda na osobnych karteczkach przechowywanych w pulpicie. Mają one służyć za pokarm duchowy i za przedmiot rozmów na rekreacji; dlatego powinny być dobierane odpowiednio do apostolskiego charakteru naszego Instytutu. — Czytanie z tych poszczególnych książek należy tak rozłożyć, by kończyło się wraz z posiłkiem”.

[365] Jest to ludowa modlitwa zwana „Stopniami Męki”.

[366] Uwaga ta pochodzi od Pallottiego, jako dodatek późniejszy.

[367] „Zdrowaś” aż do „Módl się za nami” dodał później Pallotti. „Wieczny odpoczynek” itd pochodzi od kard. Lambruschiniego. — Po tych słowach następował długi tekst, skreślony jednak w KLambr przez samego Pallottiego: Sancta Maria succurre miseris, jak w nrze 544. Następowała modlitwa „Za dusze w czyśćcu cierpiące, a szczególnie za zmarłych braci, krewnych i dobrodziejów” — „Ojcze nasz”, „Zdrowaś”, „Wieczne odpoczywanie”, potem modlitwa apostolska: Per sacrosancta humanae Redemptionis mysteria, jak w nrze 545. Wreszcie modlitwa ofiary: Przedwieczny Ojcze, ofiaruje Ci przenajdroższą Krew Jezusa Chrystusa na spłatę mych grzechów i grzechów całego świata, na potrzeby Kościoła świętego i całego świata, oraz na to, byśmy żyli zawsze w przygotowaniu na śmierć przez najdoskonalsze zachowywanie świętych Reguł, a wszystko to na wszelkie możliwe cele, w jakich masz upodobanie.

[368] „Rozmawiają i zachowują się” — słowa kard. Lambruschiniego napisane na miejsce poprzednich: „każdy niech na rekreacji myśli, mówi i działa”.

[369] Lambruschini skreślił idące po tym słowa: „i niech często uprzytamnia sobie święty Jego wizerunek”.

[370] To, co teraz następuje aż do końca zdania, dopisał Pallotti w czasie późniejszym.

[371] Teraz następował taki tekst, skreślony jednak przez Założyciela: „Potem odmawia się Psalmy św. Bonawentury, rozłożone na każdy dzień tygodnia dla uzyskania za wstawiennictwem Najśw. Maryi łaski świątobliwego życia i przecennej śmierci. W okolicach zewnętrznych, gdzie uważa się to za bardziej wskazane, odmówi się w to miej sce pięć Psalmów na cześć Imienia Naj św. Maryi Panny. Klerycy i księża będą je odmawiać na przemian w języku łacińskim. Bracia pomocnicy indywidualnie w języku ojczystym; nie umiejący zaś czytać odmówią pięć «Ojcze nasz», «Zdrowaś» i «Chwała Ojcu» na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa i boleści Naj św. Maryi Panny, dla uzyskania daru doskonałego przygotowania się do śmierci”.

[372] Wyraz „Stowarzyszenie” umieścił Pallotti na miejsce „Zjednoczenie”. Modlitwy „na kształt litanii” to nic innego, jak apostolskie modły zaczynające się od słów: „Przez najświętsze tajemnice Odkupienia ludzkiego (...)” (por. nr [585]).

[373] Porzucono poprzednie wyjaśnienie, które brzmiało: „według tej samej metody, jaką stosuje się przy porannym”.

[374] Modlitwa ta znajduje się w nrze [586].

[375] „W podobnym usposobieniu jak rano” dodał Pallotti, który za to skreślił takie poprzednie słowa: „Ten, tj. ostatni Psalm, w duchu pokory i pokuty, pierwszy [tj. poprzedni] w duchu największej gorliwości, by wezwać cały wszechświat do wysławiania, miłowania i uwielbiania Boga. Przyszedłszy do refektarza zrobią wszystko jak rankiem, wyjąwszy czytanie Martyrologium, Dziennika duchowego i zaznaczonych na ostatku westchnień do Jezusa” (por. nr [592]).

[376] Lambruschini skreślił słowa dodane tu przez Pallottiego: „wyjąwszy Psalm Ecce quam bonum itd. i wzdychania do Jezusa cierpiącego”.

[377] Por. nr [598] i [599].

[378] Por. nr [601].

[379] W oryginale był jeszcze dodatek: „po czym dla przygotowania się i zdania na śmierć, odmówią kantyk: «Teraz puszczasz sługę swego w pokoju» (Por. Łk 2, 29-32)”.

[380] To co następuje do nru [623] włącznie jest bardzo podobne do modlitw brewiarzowej Komplety.

[381] Z Officium Parvum o Najśw. Maryi Pannie.

[382] Jest to powtarzająca się, częściowo dosłownie, modlitwa zawarta w nrach [552] — [554].

[383] Było tu najpierw „na nasze Pobożne Zjednoczenie”, potem, po poprawce Pallottiego, „na nasze najmniejsze Stowarzyszenie i jego Zjednoczenie”; wreszcie sam Założyciel tak zmienił, jak jest w tekście.

[384] Modlitwa ta, przypominająca swym charakterem antyfonę Salve Regina, zapożyczona została od Kamedułów. Napisana w oryginale w języku łacińskim, przetrwała prawie niezmieniona w praktyce pallotyńskiej do naszych czasów.

[385] „albo jego zastępca” dodał później Pallotti.

[386] W oryginale zdanie zaczynało się: „Potem wszyscy całując ziemię (...)”

[387] Praktykę dziękczynnego Te Deum wprowadził Pallotti po szczęśliwym dla Pobożnego Zjednoczenia wygaśnięciu epidemii cholery, która w roku 1837 dziesiątkowała przerażonych rzymian.

[388] Dopo ció, dosłownie: „po tym” — dodatek kard. Lambruschiniego.

[389] Następujące w oryginale słowa: „całując ziemię” skreślił sam Pallotti.

[390] „wedle swej woli” dodał kard. Lambruschini.

[391] Modlitwa z XII niedzieli po Zielonych Świątkach.

[392] Jeszcze teraz we Włoszech jest w użyciu zamiast poduszki — wałek wykonany najczęściej z wełny i okryty powłoczką.

[393] Jest to ostatni z numerów porządkowych regulaminu, poumieszczanych w przeważającej liczbie przez kard. Lambruschiniego.

[394] I tu numeracja pochodzi od Lambruschiniego.

[395] Przepis ulegał modyfikacjom, aż wreszcie przybrał sformułowanie przytoczone w powyższym tekście.

[396] Skreślono później dalsze słowa: „i da się na to znak przy pomocy wspólnotowego dzwonka”.

[397] „Pobożnie” w miejsce słów: „tonem podniosłym, pełnym skruchy i dającym się słyszeć”.

[398] Tu Lambruschini skreślił długi fragment, który następował po słowach podanych w tekście: Panie Jezu Chryste, który dla odkupienia świata stałeś się posłuszny aż do śmierci i który powiedziałeś do Apostołów i Uczniów: «Żniwo wprawdzie wielkie ale żeńców mało, proście zatem Gospodarza żniwa, aby posłał robotników na żniwa swoje», racz sprawić w jedności z Boską ową intencją z jaką Ty sam błagałeś na ziemi Ojca, abyśmy te modły do Ciebie zanosić mogli: byśmy przez nieskończone miłosierdzie Twoje, przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Twej Bogarodzicy i wszystkich Świętych zasłużyli na wysłuchanie. Amen. V. Przez Tajemnicę świętego Wcielenia Twego, R Poślij, Panie, robotników na żniwo Twoje i zlituj się nad ludem swym. Przez przyjście Twoje, Poślij, itd. Przez Narodzenie Twoje. Poślij, itd. Przez modły, posłuszeństwo i słodycz Twoją. Poślij, itd. Przez krzyż i mękę Twoją. Poślij itd. Przez śmierć i pogrzeb Twój. Poślij, itd. Przez święte i wieczyste kapłaństwo Twoje. Poślij, itd. Przez nieskończoną miłość z jaką świat odkupiłeś. Poślij, itd. Przez ustanowienie Boskiego Sakramentu. Poślij, itd. Przez święte Zmartwychwstanie Twoje. Poślij, itd. Przez przedziwne Wniebowstąpienie Twoje. Poślij, itd. Przez przyjście Ducha Świętego Paraklita. Poślij, itd. Przez zasługi i wstawiennictwo Najśw. Bogarodzicy. Poślij, itd. Przez zasługi i wstawiennictwo Aniołów i Archaniołów. Poślij, itd. Przez zasługi i wstawiennictwo św. Patriarchów i Proroków. Poślij, itd. Przez zasługi i pośrednictwo św. Apostołów i Ewangelistów. Poślij, itd. Przez zasługi i orędownictwo św. Uczniów Twoich. Poślij, itd. Przez zasługi i wstawiennictwo św. Młodzianków i Męczenników. Poślij, itd. Przez zasługi i pośrednictwo św. Biskupów i Wyznawców. Poślij, itd. Przez zasługi i pośrednictwo św. Doktorów, Kapłanów i Lewitów. Poślij, itd. Przez zasługi i pośrednictwo św. Mnichów i Eremitów. Poślij, itd. Przez zasługi i pośrednictwo św. Dziewic i Wdów. Poślij, itd. Przez zasługi i wstawiennictwo wszystkich św. Mężów i Niewiast Twoich. Poślij, itd. Królowo Apostołów, proś Syna Twego, Gospodarza Żniwa, aby posłał robotników na żniwo swoje i zlitował się nad ludem swym. Wszyscy św. Aniołowie, Archaniołowie, Trony, Panowania, Zwierzchności, Władze, Moce niebieskie, Cherubiny i Serafiny, Patriarchowie i Prorocy, święci Nauczyciele Zakonu, Apostołowie, wszyscy Męczennicy Chrystusa, Święci Wyznawcy, Dziewice Pańskie, Anachoreci i wszyscy Święci, proście Pana żniwa, aby przysłał robotników na żniwo swoje i zlitował się nad ludem swym, abyśmy wszyscy z Nim, z Ojcem i Duchem Świętym mogli się radować na wieki wieków. Amen.

[399] Pierwotnie było „siedem”.

[400] Cały fragment o braciach dodał sam Pallotti w drugiej kolejności.

[401] Przed tym nagłówkiem umieszczono: Capo 3, nie znajdujące logicznego uzasadnienia wobec braku odpowiednika Capo 1, i 2; zob. też spis rozdziałów.

[402] Numeracja, jak wyżej, pochodzi od Lambruschiniego.

[403] Tak poprawił Pallotti pierwotne: „ci, którzy są w dyrektorium”.

[404] Tak poprawił Lambruschini pierwotne: poi gli Studenti.

[405] Mowa tu o formie upomnienia braterskiego. I przed tym nagłówkiem umieszczono [Capo], z numerem 4. Zob. nr [634].

[406] Ważne to wyjaśnienie pochodzi od kard. Lambruschiniego. Od niego też pochodzi numeracja (1 -9).

[407] Późniejszy dodatek Pallottiego.

[408] A. Ca Im et (1672—1718), Histoire Sainte, Paris 1718.

[409] Nie jest jasna myśl tego przepisu, zwłaszcza co do słowa argomentazione. W tekście polskim podajemy sens, jaki wydaje się prawdopodobniejszy.

[410] Pallotti skreślił dalsze słowa: „albo jakiś akt umartwienia, albo dyscyplinę przez trzy «Ojcze nasz», «Zdrowaś» i «Chwała Ojcu»”.

[411] Warto zwrócić uwagę na nieproporcjonalność rozdziału 4, który rozpoczyna się od nru [528], a kończy nrem [664].

[412] Jest to godzina 15.00 według naszej rachuby.

[413] w oryginale jest: 4. 3/4 według ówczesnej rachuby włoskiej, która liczyła godziny poczynając od wieczornego „Anioł Pański”, tj. od godz. 18.00 czasu naszego. Por. Moccia, OOCC III 443, nota 1, i IX 431, nota 2.

[414] W oryginale: 1. 1/4.

[415] w oryginale: O godzinie 23.00 według rachuby włoskiej.

[416] Zob. Enchiridion Indulgentiarum, Typis Polygl. Vaticanis 1968, s. 53, nr 22.

[417] Tablicę tę usunięto przy odnawianiu kościoła po roku 1848.

[418] W RW następuje teraz szereg przepisów (OOCC II 410—558, wyjąwszy 533—537), w przeważnej mierze o charakterze obrzędowym, z których wiele przeszło do ceremoniału Stowarzyszenia, o czym w ostatniej części obecnego tomu.

[419] Teraz w RW następowały, umieszczone w późniejszym czasie przez Orlandiego, słowa o zasługach pracy członków części ośrodkowej i kierownicze Zjednoczenia, jak i inne teksty nie włączone do Klambr. Zob. OOCC II 537 - 566.

[420] Na tym kończy się Kopia Lambruschiniego, pomijająca resztę Reguły Wielkiej. Z tej reszty pewne elementy podamy w III części obecnego polskiego wydania Pism. Ksiądz Hettenkofer wzorując się na RW (OOCC II 559—566) sporządził spis treści Kopii Lambruschiniego. Podajemy istotne elementy tego spisu z uwagi na jego tutaj nieodzowność, gdyż w wykazie treści obecnego tomu zająłby zbyt wiele miejsca, utrudniając przy tym czytelnikom orientację w częściach składowych tomu.

[421] Choć zbiór niniejszy dotyczy Stowarzyszenia, przytoczymy w tej części i tzw. „Krótką wzmiankę” (Cenno) o Siostrach SAC, gdyż dokument ten wiąże się wyraźnie ze Stowarzyszeniem, a w tym Wyborze nie ma odpowiedniejszego miejsca do opublikowania tego ważnego Pisma o projektowanym zgromadzeniu Pallotynek.

[422] Zob. np. OOCC III 35, 82, 108, 113 nn., 120 n., 234, 425, 432, 441, 442, 450.

[423] Pod tym tytułem ks. Orlandi umieścił w czasie późniejszym szkice Świętego powstałe na przełomie lat 1838/1839. Dotyczą one całej części wewnętrznej Zjednoczenia, a szczególnie członu księży, który miał się niebawem przekształcić w formalny Instytut. Nie ma tam jeszcze węzłów zewnętrznoprawnych, brak też wzmianki o Stowarzyszeniu (Congregazione), ale podobnie jak w następnym dokumencie jest mowa o „fundamencie” Zjednoczenia i o jego „żywej Regule”.

[424] Pia Societa, Introd. IX, por. OOCC II 538.

[425] Co do daty i co do źródeł dokumentu zob. przypis 1 nru [1].

[426] W tym wstępie Założyciel mówi o projektowanych różnego rodzaju ustroniach Zjednoczenia, po czym przechodzi do charakteru wspólnej dla nich Reguły — charakteru bardzo istotnego dla wszystkich instytutów Zjednoczenia, a zatem przede wszystkim dla Stowarzyszenia.

[427] Na marginesie oryginału Pallotti dopisał: „Rozdział ten należy umieścić drukiem na początku przepisów każdej instytucji Pobożnego Zjednoczenia”.

[428] Oryginalny tekst tego krótkiego rozdziału o herbie, medalionie i pieczęci Zjednoczenia powstał w Camaldoli w r. 1839 (OOCC I 108—112). W późniejszym, nie dającym się bliżej określić czasie utożsamiono zjednoczeniowy herb, medalion i pieczęć ze stowarzyszeniowymi, dodając do pierwotnego tekstu na miejscu „Zjednoczenia” (pia Societa) „Stowarzyszenie” (Congregazione). W polskim zatem tekście, umieszczonym w Wyb. I 240— 241, wystarczy zastąpić wyrazy: „Pobożnego Zjednoczenia”, wyrazem „Stowarzyszenia”.

[429] Mały ten, osobny rozdzialik, umieszczony tuż przed spisem treści Reguly Wielkiej, zamykał tę Regułę. Dotyczył wszystkich planowanych ustroni Zjednoczenia, nie wszedł więc do późniejszych Reguł Stowarzyszenia, wskazuje jednak na pierwotną myśl Założyciela, który idąc chyba za radą kard. Lambruschiniego, zrezygnował z tego rozdziału. W każdym razie nie widzimy go w KLambr z 1846 r.

[430] Dokument zaopatrzony kolejno rozdziałami 11 i 12 (czego krytyczny wydawca nie umie wyjaśnić) w oryginale mógł powstać w r. 1839, ale w obecnej formie powstał później. Dowodem tego jest powtórzenie rzeczownika doveri w rozdz. 11, a przede wszystkim dopisane tam słowa Congregazione, co jak wiadomo, mogło mieć miejsce w latach późniejszych, najwcześniej w 1843 r. Ks. T. Bielski przesuwa datę na rok 1847. Kalend., s. 316.

[431] Brak w tekście następnego numeru 2.

[432] Tu tekst urywa się nagle.

[433] Dokument mógł powstać w podanych latach 1839—1843 lub nawet później, gdyż wiadomo, że na główek dołączono do niego po r. 1839, a w tekście brak jeszcze wzmianki o „Stowarzyszeniu” (Congregazione).

[434] Słowa: „Przeto żaden z członków (...) Zjednoczenia” dodane zostały w czasie późniejszym.

[435] Tu Pallotti zostawił tylko nawias, w który inna ręka wpisała miejsce ze św. Mateusza.

[436] Wraca uwaga z poprzedniego przypiska.

[437] Wobec tego, co przeżyła la piccola Societa przed 1839 i co czekało tę małą gromadkę skupioną wokół Założyciela wobec nadchodzącej burzy w 1848, podniosłe te wskazówki Świętego nie były pisane ani bez doświadczenia, ani na wyrost.

[438] Rękopis rozpoczynający się od słów: Nella mia morte, znaleziony bez podpisu i daty po śmierci Święte go, uznany zaraz za niezbywalny dla całego Dzieła testament duchowy Założyciela (różny od zwyczajnego testamentu z r. 1847: Race. I nry (497—508), dotyczy w szczególny sposób części ośrodkowej jego Dzieła. Uznaje się za pewne, że w pierwotnej formie dokument powstał w r. 1840 w Osimo, gdzie Założyciel liczył się ze śmiercią, nie mając jeszcze skonkretyzowanych planów co do Stowarzyszenia (Kongregacji). Apel skierowany do księży Zjednoczenia, po ukształtowaniu się Stowarzyszenia, jest przede wszystkim apelem do członków tegoż Stowarzyszenia. Nic dziwnego, że w Stowarzyszeniu przyjmowano to za rzecz oczywistą, i to tak dalece, że prawie aż do naszych czasów uważano, iż rękopis pochodzi z lat 1847—1848. Zob. Hettenkofer, Pia Societd dell`Apost. Cattolico, Roma 1924, 5—6; Faller, Reg. Fond. 10.

[439] Dokumenty umieszczone tu pod nrami [12] — [17] włącznie stanowią raczej szkic przygotowawczy niż tekst definitywny. Dotyczą Stowarzyszenia już zaplanowanego, jeżeli jeszcze nie w pełni ukształtowanego, a z uwagi na treść konkretną wydają się być przygotowaniem pewnych partii Konstytucji. Daty tych dokumentów dokładnie nie da się ustalić, ale nie mogą być wcześniejsze niż od 1843 r. z uwagi na to, że dotyczą odrębnego Instytutu. Wiele w nich dodatków późniejszych, dopisanych jednak za życia Założyciela, ale wyraz Stowarzyszenie (Congregazione) nie zawsze zdaje się być dodatkiem późniejszym. Zob. też Dział II, cz. 4, nr [3].

[440] W oryginale: „co trzy lata”.

[441] „I członków konsulty prowincjalnej”, dodano później.

[442] I tu wzmiankę o sześcioleciu dodano w późniejszym czasie.

[443] To ostatnie zdanie dodano później.

[444] Czyjaś późniejsza ręka, może Orlandiego, dodała tutaj cosi, co wypacza pierwotny bieg myśli, jaki oddaje niniejszy tekst polski.

[445] Dodatek późniejszy: „nasze najmniejsze Stowarzyszenie”.

[446] Zob. Dział I nr [51], przyp. 90.

[447] Takich pełnomocników miały wtedy pewne zakony, jak np. Bracia Minoryci. Por. Moccia, OOCC II 505, nota 2.

[448] „od Konsulty generalnej” dodano później.

[449] „w imię miłości” dodano później; zniekształcony przymiotnik rretratte próbujemy oddać przez „zaległe”, ale taki sens nie jest pewny.

[450] Zob. wyżej przyp. 18 przy nrze [12].

[451] Słowa: „by poznać (..)”, aż do końca zdania, zostały dodane w czasie późniejszym.

[452] Słowa: „lub gdzie przeprowadza wizytację”, dopisano później.

[453] Wynika z tego, że przynajmniej ta część dokumentu pochodzi z czasu po wprowadzeniu kontraktu, co miało miejsce w r. 1846.

[454] Cały ten tekst (nr [15a]) pochodzi z okresu późniejszego.

[455] Inny, autoryzowany przez Założyciela tekst, zob. Race. II nry 421-435. Polski przekład znajduje się w zbiorze zatytułowanym przez ks. Wróbla: Kształtowanie ducha Kongregacji, maszynopis po r. 1950, s. 148—152. Rzecz o postulantach Założyciel opracował jeszcze raz w czasie późniejszym. Zob. dokument pod nrem [55] obecnej części Wyboru.

[456] Zob. uwagę 18 przy nrze [12].

[457] Zdanie wtrącone dodano później.

[458] Reguła, rozdz. 58.

[459] Od „czy szuka (...)” — dodatek późniejszy.

[460] „Duchowe” dodano później.

[461] Cale ostatnie zdanie dodano później.

[462] Reguła, rozdz. 58.

[463] Od słów: „przed konsultę. A gdyby (...)” itd. dodano do tekstu później.

[464] „I przypomni święte Konstytucje” dodano później.

[465] „Której mistrz przedstawi (...)” itd. dodano później.

[466] Ta część zdania jest również późniejszym dodatkiem.

[467] Nie da się z całą dokładnością ustalić daty powstania tego ważnego dla Stowarzyszenia Pisma. W każdym razie trzeba uznać za pewne, że po chodzi z okresu, gdy Stowarzyszenie (Congregazione) już istniało, a zatem najwcześniej w r. 1845; pewne dodatki do tekstu pochodzą z lat późniejszych, możliwe, że nawet z 1849 r. Według ks. Fallera, opierającego się na wyjaśnieniach ustnych ks. Hettenkofera, rzecz powstała po opracowaniu pierwszej wersji Podręcznika Reguł (1846) w celu przypominania członkom o konieczności przestrzegania prawa Stowarzyszenia, o czym Podręcznik, z uwagi na swój charakter normatywny, nie mówi dość wyraźnie. „Codzienna pamięć praktyczna” stanowi nie dający się zastąpić dokument Założyciela, związany z wyjaśnianiem Reguł, choćby z tej racji, że ma je poprzedzać, a nawet ma być wydany osobno, „by można go było czytać często w każdym odpowiednim momencie” (por. nr [18a]). Tekst polski z pewnymi skrótami zob. u ks. J. Wróbla, Wielebny Założyciel przypomina, Poznań 1949 45—48.

[468] Orlandi umieścił w tym miejscu rękopisu taką uwagę: „Przedstawiony co dopiero sposób przyjmowania, zatrzymywania i zwalniania nowicjuszów nie był nigdy przez naszego Założyciela stosowany, w praktyce zaś łączy się z wieloma niedogodnościami. Dlatego N[asz] Opciec] uznał i przyjął w praktyce sposób jezuicki, który jest taki”. Następuje krótka prezentacja sposobu przyjmowania kandydatów i zwalniania mistrza nowicjuszów. Zob. też Klambr, s. 74—76, nry [4] — [9].

[469] Nie da się z całą dokładnością ustalić daty powstania tego ważnego dla Stowarzyszenia Pisma. W każdym razie trzeba uznać za pewne, że po chodzi z okresu, gdy Stowarzyszenie (Congregazione) już istniało, a zatem najwcześniej w r. 1845; pewne dodatki do tekstu pochodzą z lat późniejszych, możliwe, że nawet z 1849 r. Według ks. Fallera, opierającego się na wyjaśnieniach ustnych ks. Hettenkofera, rzecz powstała po opracowaniu pierwszej wersji Podręcznika Reguł (1846) w celu przypominania członkom o konieczności przestrzegania prawa Stowarzyszenia, o czym Podręcznik, z uwagi na swój charakter normatywny, nie mówi dość wyraźnie. „Codzienna pamięć praktyczna” stanowi nie dający się zastąpić dokument Założyciela, związany z wyjaśnianiem Reguł, choćby z tej racji, że ma je poprzedzać, a nawet ma być wydany osobno, „by można go było czytać często w każdym odpowiednim momencie” (por. nr [18a]). Tekst polski z pewnymi skrótami zob. u ks. J. Wróbla, Wielebny Założyciel przypomina, Poznań 1949 45—48.

[470] Zdanie od „owszem” do końca dodano w czasie późniejszym.

[471] „naszego małego Stowarzyszenia” — to dodatek późniejszy.

[472] Nagłówek pochodzi od Orlandiego, wyjąwszy słowo „dekleracja” dodane przez ks. Hettenkofera. Założyciel, jak już wiadomo, po dojściu do przekonania, że rozpędowa część Zjednoczenia ma być osobnym Instytutem, ustalił niebawem, że węzłem wewnętrznym wiążącym z nim członków będzie umowa zbiegająca się z konsekracją, a w miejsce ślubów wprowadził cztery przyrzeczenia w r. 1846, do których w następnych latach dołączył dwa dalsze. Dokumenty umieszczone pod nrami [19] i [20] dotyczą tej sprawy. Co do zobowiązania wypływającego z umowy zob. s. 380 nr [2].

[473] „ubóstwie”, „czystości” dodano później.

[474] Zdanie wtrącone zaczynające się od „chyba z powodów uznanych (.. jego członków” zostało wprowadzone na miejsce zatartego i tylko częściowo czytelnego tekstu: „powodów, dla których Stolica św. przyznałaby wie czystą sekularyzację zakonnym profesom po ślubach uroczystych”.

[475] „W zależności od woli rektora”.

[476] „Jednego ci brak: idź, cokolwiek masz, sprzedaj i rozdaj ubogim a będziesz miał skarb w niebie, a przyjdź i naśladuj Mnie” (por. Mk 10, 31

[477] Wyrażenie to znaczy w języku prawniczym, że członkowie Instytutu oddają owoce pracy do kasy wspólnej, która pokrywa wydatki na ich bieżące potrzeby.

[478] „Cokolwiek nabywa mnich, nabywa klasztor”.

[479] „Cokolwiek nabywa stowarzyszony, nabywa Stowarzyszenie”.

[480] Słowa: „a także z ofiar (...) rektora”, dodano w czasie późniejszym.

[481] Zob. przypis 50 przy nrze [19].

[482] W oryginale było: „księża i bracia pomocnicy”.

[483] Słowa: „niby na podstawie (...) stowarzyszonym”, zostały dodane w późniejszym czasie.

[484] w ramach Reguły Wielkiej Założyciel przewidział zasady życia dla planowanych różnych instytutów Zjednoczenia, m. in. dla zgromadzeń zakonnych typu kontemplacyjnego (zob. OOCC II 522—525). W latach późniejszych, kiedy przed zalążkiem sióstr zgrupowanych przy Sant'Agata dei Goti w Rzymie otwierały się coraz poanyślniejsze perspektywy rozwoju, Święty musiał myśleć o zasadach życia dla nich, tym bardziej, że łączył je ściśle z ukonstytuowanym już Stowarzyszeniem, nawet nazywając je „Instytutem mniszek i pomocnych sióstr Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego”. To jednak, co zdołał w tych trudnych dla siebie czasach napisać, ogranicza się do tzw. Cenno („Krótkiej wzmianki”) i do wstępu do Reguł (o celu tego Instytutu). Dokument przytaczamy w tym zbiorze z uwagi na ścisłe powiązanie Instytutu Sióstr ze Stowarzyszeniem.

[485] Tekst od słów: „Co do pokrywania (...)” do końca zdania dodano w czasie późniejszym.

[486] W oryginale było: „świętego Kościoła katolickiego”.

[487] Por. OOCC II 291 nn, 410 nn, 425 nn.

[488] Ks. Orlandi zastąpił wyraz „mniszek” wyrazem „sióstr”.

[489] Ważny ten dla Stowarzyszenia dokument, jak już podano we wstępie do tej części tomu, opublikował w polskim skróconym przekładzie ks. J. Wróbel (Warszawa 1938, na prawach rękopisu), a po wojnie, również skrótowo, zamieścił go w pracy pt. Wielebny Założyciel przypomina (Poznań 1949) s. 32— 45. Zbiór krążył też w odpisach, np. w maszynopisie z lat pięćdziesiątych, umieszczonym w tomie VI Wyboru Pism Błog. W. Pallottiego, pt. Kształtowanie ducha członków Kongregacji, s. 73—88. Biorąc pod uwagę opuszczenia i niedokładności często zachodzące w tym polskim przekładzie, wydało się wskazane, by ten cenny dokument oddać w języku polskim ponownie nie tylko w całości, ale i z pewnymi adnotacjami, dotyczącymi zwłaszcza dodatków późniejszych.

[490] Każdy z trzydziestu trzech tych małych rozdziałów ks. Orlandi zaopatrzył w krótki informujący nagłówek, dołączając go do oryginalnego tekstu Założyciela. Aby uniknąć nużącego odsyłania do dopisków dolnych, nagłówki Orlandiego umieszczamy w tekście w nawiasach.

[491] „pokorą, ufnością” dopisano później.

[492] Zob. OOCC II 410 nn. i IX 250 nn. Wydano je uprzednio w r. 1936 w zbiorku pt.: Ordo et preces sacrarum functionum CongregationisApostolatus Catholici, s. 5—10.

[493] Zob. np. nr [33] KLambr, s. 86.

[494] „Nazarejczykiem będzie nazwany” (por. Mt 2, 23).

[495] w tekście pierwotnym: „po dyrektorium”.

[496] „których słuchał i zapytywał” (por. Łk 2, 46).

[497] „był im poddany” (por. Łk 2, 51).

[498] „wzrastał w mądrości i w latach, i w łasce u Boga i ludzi” (por. Łk 2, 52).

[499] Por. KLambr nry [334] — [341].

[500] ”począł czynić i nauczać” (por Dz 1, 1)

[501] Por. Mt 9, 35; Łk 4,18; Mk 7, 37.

[502] „począł czynić” (por. Dz 1, 1).

[503] „nauczać” (tamże).

[504] Ściśle podówczas tylko przez Regułę. Zob. KLambr, nry [635] — [636].

[505] Tego ducha kształtował sam Założyciel, który tak skutecznie umiał przemawiać do zatwardziałych skazańców, że w najtrudniejszych wypadkach, wzywany do nich do więzienia czy na miejsce stracenia, prawie zawsze doprowadzał tych biedaków do pojednania z Bogiem.

[506] „i jakie jeszcze chce nam przymnożyć”, dodano później.

[507] W oryginale myśl ostatnia była wyrażona skromniej: „nie zaniedbując z nich żadnej, zarówno wielkiej jak małej”.

[508] „W ręce Twoje, Panie, polecam ducha mego” — słowa z Komplety.

[509] Przymiotniki, począwszy od: „pokornym, ubogim”, do końca, dodano w czasie późniejszym.

[510] W oryginale był jeszcze dodatek: „w chwale z duszami, które On chce zbawić przy naszym również współdziałaniu”.

[511] Zob. wyżej, nr [14] nn.

[512] Dokument naznaczony tu nrem [55] znajduje się w rękopisie kaligrafowanym w zeszyciku 8- stronicowym. Ponieważ chodzi o bardziej już udoskonalone przepisy co do przyjmowania postulantów (por. nr [14]) i ponieważ w tym samym zeszyciku znajduje się wyjaśnienie w sprawie szóstego przyrzeczenia, które wprowadzone zostało dopiero w r. 1847, przyjmujemy, że i ta rzecz o postulantach pochodzi z tegoż roku lub tuż z lat następnych. Zob. Schulte, Gestalt, III, s. 719, r. 1847.

[513] Na większą chwałę Bożą; Na zniweczenie grzechu; Dla zbawienia dusz.

[514] Zbieżność tego przepisu z przepisem analogicznym pod nrem [14e] jest tylko częściowa.

[515] Talar (scudo), podówczas moneta złota, równał się nieco więcej niż pięciu lirom złotym (por. Zingarelli, Vocab., 1959, s. 1465), co, według ks. F. Mocci, miałoby w r. 1968 wartość równą 9 tys. lirów (OOCC V 295, nota 2).

[516] Płaszcze bez rękawów, noszone przez seminarzystów.

[517] Diurno — Godziny do codziennego odmawiania.

[518] Suma ta równała się 90 000 lirów według wartości z r. 1968.

[519] Następuje formuła oświadczenia, jakie składać mają bracia pomocnicy zaraz przy wstąpieniu do Stowarzyszenia.

[520] Godna przytoczenia jest ta pierwsza deklaracja o ostatnim przyrzeczeniu. Została ona włączona do drugiej wersji Podręcznika Reguł w r. 1847, ale bez ostatniego postanowienia, które odnosi się do księży, a zaczyna się od słów: „Wreszcie w odniesieniu do Księży (...)”. Zob. OOCC VIII 88—92.

[521] Manuale z roku 1849, według wydania ks. Hettenkofera, przełożył na język polski ks. J. J. Wróbel po raz pierwszy w roku 1950 (Podręcznik Reguł, maszynopis powielony w Bibl. Zjedn. Apost. Katol., t. IV, strona 92). Liczne opuszczenia usiłował tenże Tłumacz uzupełnić w maszynopisie z roku 1957 (stron 113). Ale już pierwsze próby porównania (np. rozdz. I, s. 46 tegoż maszynopisu) wykazują, że pomijając sprawę wierności przekładu, spotykamy tam jeszcze zbyt wiele nieuzasadnionych opuszczeń. Wszystko to zdecydowało, że tłumaczenie Podręcznika Reguł trzeba było podjąć na nowo.

[522] Wskazówka ta (Awiso), podobnie jak następna dla członków Stowarzyszenia, przejęta została w identycznym niemal brzmieniu z Podręcznika z lat 1846 i z 1847 (OOCC VIII 7 i 68).

[523] „Tak Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał” (por. J3,16).

[524] „To jest przykazanie moje, abyście się wzajemnie miłowali, jak Ja was umiłowałem” (por. J 15, 12).

[525] Zob. przypis 2 przy nrze poprzednim.

[526] Słowa: „życie czynne i bogomyślne i” dodał Ghirelli.

[527] Słowa: ,,i deleguje innych, aby się o to starali” są dopiskiem samego Założyciela

[528] Oto szóste przyrzeczenie, wprowadzone już do II wersj i Podręcznika Reguł z roku 1847.

[529]. Por. Mt 10, 22; 24, 13.

[530] W oryginale, poprawionym jednak przez Pallottiego, po „tak dalece je kochając” czytamy takie oto słowa: „Powinniśmy miłować ubóstwo, jak kochał je Pan n. J. Ch.: jak matkę, siostrę, nierozdzielną towarzyszkę; powinniśmy też pragnąć, by często doznawać jego skutków, a także żyć w takim nastawieniu, by obierać dla siebie (...)”

[531] Słowa te dodał Ghirelli.

[532] Słowa od „chyba w wypadkach (...)” dodał Pallotti w czasie późniejszym.

[533] Ghirelli dodał po tych słowach: „Co zaś zbywa, niech natychmiast przekaże rektorowi tego świętego ustronia, do którego przybył”. W Podręczniku wydanym przez ks. Hettenkofera znajdujemy pod nrem 807 takie jeszcze postanowienie, którego brak w krytycznym wydaniu ks. Mocci: „Nie można pozwolić na to, aby ktoś przechowywał u siebie lub nosił przy sobie rzeczy drogocenne i osobliwe, choćby to były dewocjonalia”.

[534] Słowa: „Pana naszego Jezusa Chrystusa” wstawił Pallotti w czasie późniejszym na miejsce słów: ,,J[ezusa] C[hrystusa]”. Widać i z tej poprawki, że często zachodząca forma: „Pan nasz Jezus Chrystus”, nie była u Świętego formą przypadkową.

[535] Por. nr [54] KLambr.

[536] Por. tamże, nr [55].

[537] Por. tamże.

[538] Z ewolucji tekstów widać, że w sprawie zwyczaju całowania rąk kapłańskich przez kobiety Założyciel, bardzo w tym ostrożny, poszukiwał dla swych księży jak najwłaściwszych rozwiązań. W KLambr pisze: „Kapłani będą raczej niechętni, by kobiety całowały ich w rękę, a jeśli zezwolą, niech będą ostrożni. Przychodząc do wspólnoty niewiast z posługą kapłańską, nie pozwolą w żaden sposób (...)” (nr [58]). W Podręczniku napisano pierwotnie, że mają się temu opierać i że „byłoby lepiej, gdyby wcale na to nie zezwalali”; gdyby jednak dopuścili do tego, niech będą przy tym ostrożni. Przychodząc zaś z posługą kapłańską, „nie pozwolą w żaden sposób, by całowano ich w rękę”. Wreszcie Pallotti ustalił sformułowanie podane tu w tekście.

[539] Por. KLambr nr [59].

[540] Dosłowne powtórzenie z KLambr nr [58].

[541] W stosunku do KLambr, która temu zagadnieniu poświęca aż 14 stron (zob. nry [132] — [148]), Podręcznik ujmuje wszystko na 5 stronach, rezygnując z omawiania słynnych 9 warunków posłuszeństwa.

[542] W oryginale było: „Niech każdy zostawi przełożonym dysponowanie sobą”. Zmianę wprowadził Pallotti.

[543] Por. KLambr nr [143].

[544] Por. tamże, nr [138].

[545] Słowa od: „Wyjątek stanowią (...)” do końca, dodał później Pallotti.

[546] Dotąd jest to powtórzenie istotnej treści części 20 rozdz. Skrótu (nr [41b] Dział cz. 2). Mowa tu nie o samym posłuszeństwie, ale o jego duchu.

[547] Myśl wyrażoną w tym numerze podejmował już św. Tomasz z Akwinu, stawiając sobie takie pytanie: Czy na skutek pokory człowiek ma stawiać siebie niżej w stosunku do wszystkich ludzi? Odpowiada między innymi takimi słowy: Ad 3. Jak każda inna cnota, tak i pokora ma swą siedzibę głównie we wnętrzu duszy. Może więc człowiek wewnętrznym aktem duszy poddawać się drugiemu bez dawania sposobności szkodzenia. I to właśnie wyraża Augustyn mówiąc: „Niech przełożony uniży się do stóp waszych bojaźnią przed Bogiem”. Natomiast w zewnętrznym praktykowaniu pokory, podobnie jak każdej innej cnoty, należy kierować się należytym umiarem (moderatio), by nie zaszkodzić drugim (Summa Theol. II-II, q. 161, a. 3, 3).

[548] Oprócz tekstu, jaki podajemy tu w przekładzie, zwanego „tekstem Ghirellego”, istnieje jeszcze „tekst Maspaniego” będący drugą wersją początku piątego rozdziału. Oto początek tej drugiej wersji: „Rozdział 5 — O doskonałym życiu wspólnym. — By być wiernymi temu przyrzeczeniu, wszyscy powinni od razu oddalać słabą czy silną pokusę [niezdrowej] ambicji. Więcej jeszcze powinni wystrzegać się stosowania wszelkich zabiegań czy środków zmierzających pośrednio lub bezpośrednio do uzyskania każdej godności, jakiegokolwiek by była rodzaju. Dalej można by uznać za kwintesencję szatańskiej pychy, gdyby ktoś przy pomocy sztucznych zabiegań dążył do otrzymania nakazu, który by go zmuszał do przyjęcia jakiejś godności (...)” itd. Tekst urywa się nagle i chyba słusznie, bo bardziej odpowiada ostatniemu przyrzeczeniu niż temu piątemu.

[549] Na marginesie umieszczono, a potem przekreślono, taką oto uwagę nieznanego autora: „Włączyć do tego rozdziału przysięgę dla przełożonych przyjmujących swój obowiązek, że utrzymają w mocy doskonałe życie wspólne”.

[550] w oryginale było: „(...) przekaże nadającej się do tego osobie i (...)”.

[551] Słowa: od „lecz rektorowi (...)” do końca zdania pochodzą od Orlandiego.

[552] Zob. przyp. 29 (do nru [11]).

[553] Całe ostatnie zdanie, od słów: „Jest jednak wskazane”, dodał Pallotti w czasie późniejszym.

[554] Rozdział 6 miał dwie wersje: jedna „Maspaniego”, druga „Ghirellego”. Podajemy w tekście drugą wersję, gdyż ta posłużyła Pallottiemu za podstawę do modyfikacji, podczas gdy pierwsza, umieszczona poniżej w nocie, pozostała bez poprawek, więc chyba pominięta.

[555] „Nie przyszedłem, aby Mi służono, ale aby służyć” (por. Mt 20, 28).

[556] A oto wersja „Maspaniego”: „Rozdział 6. O obowiązku nieprzyjmowania jakiegokolwiek rodzaju godności, wyjąwszy wypadek nakazu kompetentnej władzy. «Gdy będziesz zaproszony na gody weselne» itd. (por. Łk 14, 8). Potem, jak Pan nasz Jezus Chrystus raczył nam zalecić, byśmy nie zajmowali pierwszych miejsc nawet w wypadku otrzymanego jakiego zaproszenia, i potem, jak On sam stał się dla wszystkich wzorem pokornego, ubogiego, pracowitego, dobroczynnego i wzgardzonego [życia], potem wreszcie, jak przez śmierć na krzyżu dopełnił swego najświętszego życia, jakiż człowiek trzeźwo myślący mógłby mieć czelność, by ubiegać się o jakiegokolwiek rodzaju godności? Wszyscy przeto mają złożyć Stowarzyszeniu i jego aktualnym przełożonym przyrzeczenie nieprzyjmowania jakiejkolwiek godności, chyba że będą zmuszeni nakazem prawowitej władzy. A to należ; tak rozumieć: 1. Przyrzeczenie to nie obejmuje żadnego wyboru na jakikolwiek urząd czy stopień przełożeństwa w Stowarzyszeniu. 2. Przez słów jakiejkolwiek godności w odniesieniu do braci pomocników ma się rozumieć, że nie mogą nigdy przechodzić do stanu duchownego; w odniesieniu do kleryków, że nie mogą się nigdy domagać promocji do jakiegokolwiek stopnia święceń niższych czy wyższych, lecz że w świętym spokoju maj: oczekiwać na zlecenie im tego przez właściwego rektora, zgodnie z przyzwoleniem prowincjała czy Generała; wreszcie w odniesieniu do kapłanów rozumie się jakakolwiek godność porządku hierarchicznego czy kanonickie go przy kapitułach katedralnych i kolegiackich, że mianowicie nie mogą je nigdy przyjmować, jak tylko w wypadku zmuszenia nakazem prawowite władzy, którym byłby wyłącznie nakaz wyrażony przez samego papież: 3. Aby być wiernymi temu przyrzeczeniu, wszyscy powinni od razu przeciwstawić się wszelkiej, małej czy wielkiej pokusie nieuporządkowanej ambicji, a tym bardziej powinni wyrzec się stosowania jakichkolwiek krętych zabiegań i pośrednich czy bezpośrednich środków dla uzyskania wszelkie godności, jakiegokolwiek by były rodzaju. Wreszcie można by uznać z kwintesencję szatańskiej pychy, gdyby ktoś stosował jakieś przemyślne środki nawet zmierzające do uzyskania nakazu prawowitej władzy polecającej przyjęcie jakiejś godności; kto by zaś na tej drodze osiągnął swe za mierzenie, niech sobie uświadomi, że byłby właśnie najbardziej niegodny takiej godności, a więc najbardziej niezdatnym do pełnienia swych obowiązków, a więc najzdatniejszym do złego li tylko działania, co skazywałoby g na wieczną zatratę”.

[557] Ghirelli skreślił następujący teraz dodatek oryginału: „Wskutek czego mógł powiedzieć: «Ja działam zawsze, póki jest dzień; nadejdzie noc, w której nikt działać nie może»; lecz przede wszystkim powinniśmy pamiętać, że podczas gdy (...)” (por. Mt 27, 40).

[558] „Jeśliś jest Synem Boga, zstąp z krzyża” (por. Mt 27, 40).

[559] Słowa od: „każącego uwzględnić” itd. dodał Pallotti w czasie późniejszym.

[560] Słowa: „Dlatego każdy”, aż do końca tego numeru, dodał sam Pallotti, dokonując w nich różnych poprawek aż do nadania im podanego w tekście kształtu.

[561] W oryginale było: „czterotygodniowe ćwiczenia według św. Rekolekcji św. Ignacego”. Poprawki dokonał sam Pallotti.

[562] I ten numer ma swój początek w dwu wariantach, z których pierwszy, skasowany przez Maspaniego, brzmiał: „Niech wszyscy starają się pilnie o taką intencją (...)”; drugi zaczynał się, jak podano w powyższym tekście.

[563] Oryginalny tekst od słów: „dla chwały Boga i by Jego Boski majestat miał w nich upodobanie”, poprawił w czasie późniejszym Pallotti w sensie podanym w tekście.

[564] Wyraz „przynajmniej” dodał później Pallotti.

[565] „i pierwsze piątki (...)” dodano później.

[566] Dodatek późniejszy.

[567] Myśl nie całkiem jasna, gdyż pierwotne un ąuarto dora zostało skreślone, a wpisano kolejno „kwadrans”, „około pół godziny”, „pół godziny”. Wszystko to zostało również przekreślone, stąd tekst jest niejasny.

[568] Całe ostatnie zdanie zostało dopisane przez Pallottiego w czasie późniejszym.

[569] W oryginale numer ten zaczynał się w ten sposób: „Przy wstępowaniu do Stowarzyszenia każdy odprawi rekolekcje, a równocześnie spowiedź generalną u kapłana Stowarzyszenia, a zabrania się (...)” itd.

[570] „Wedle metody ustalonej w Konstytucjach” — dodał Pallotti w późniejszym czasie.

[571] Słowa: „bezpośrednio przed (...)” są późniejszym dodatkiem Pallottiego. Pierwsza to wzmianka o tzw. kapitule win.

[572] Oto tekst oryginalny, modyfikowany kolejno przez samego Pallottiego: „Co tydzień w piątek każdy w duchu pokory weźmie udział w kapitule win, a w dniu ustalonym także w zwracaniu uwag”. Nastąpiły trzy poprawki Pallottiego: 1) „W dniach, jakie ustali rektor, każdy co tydzień, w duchu pokory, weźmie udział w kapitule win, która odbywa się zaraz po cotygodniowej kongregacji, a także, w ustalonym dniu, w kapitule wytykania wad”. 2) „W dniach ustalonych przez rektora, każdy co tydzień, w duchu pokory weźmie udział w kapitule win zwoływanej po cotygodniowej konferencji, a także w tej, na której wypomina się wady”. 3) „Co tydzień” itd., jak podano w tekście zasadniczym.

[573] Wyraz „nadzwyczajnych” dodał później Pallotti.

[574] Słowa: „W okresie wielkopostnym” itd. pochodzą od Ghirellego, ale zostały uznane przez Założyciela, który dodał pewne dyspozycje zacieśniające możność korzystania z indultu, lecz potem je przekreślił.

[575] Wyraz „klęcząc” pochodzi od Ghirellego.

[576] To, co teraz następuje, stanowi dodatek późniejszy Pallottiego.

[577] Por. Mt 7, 3; Łk 6, 41. Ten nr 18 miał pierwotnie inne brzmienie: „Niech jedni przyjmują chętnie uwagi od drugich; przeto niech każdy w duchu pokory przyjmie uwagę zwracaną mu przez jego współbrata osobiście, z motywu miłości”.

[578] Por. KLambr nr [105] nn.

[579] Cały ten nr 22. został dodany przez Pallottiego.

[580] To, co teraz następuje, aż do końca numeru, dopisał Pallotti w czasie późniejszym.

[581] Por. KLambr nr [27] 3.

[582] W oryginale użyto słów: „jakiś okres czasu”; Ghirelli napisał: „przez długi okres czasu”. Pallotti ustalił ostatecznie: per un certo spazio di tempo, co oznacza: „przez pewien okres czasu”.

[583] Por. KLambr nr [30].

[584] Por. tamże, nr [32].

[585] „Chwalcie Pana wszystkie ludy (...)”, „Zmiłuj się nade mną, Boże”.

[586] „czy inne modlitwy” itd. to późniejszy dodatek Pallottiego. Por. KLambr nr [33].

[587] Por. KLambr nr [25] 2 i 8.

[588] Zamiast poprzedniego: „Nie będą ich zbytnio rozchylać ani wyciągać, ani też kłaść jednej na drugą”. Por. KLambr nr [25c].

[589] Dosłowne powtórzenie nru [25d] 133.

[590] Por. nr [25d] 14 KLambr.

[591] Ten drugi tytuł będący wtedy w użyciu we Włoszech jest nie do przyjęcia w polskim języku.

[592] To co teraz następuje aż do końca numeru, dodał Pallotti w późniejszym czasie.

[593] „często” — dodane przez Założyciela.

[594] por. KLambr nr [260].

[595] Numer wzięty w całości z nru [273] KLambr.

[596] Dosłownie: „bez koszuli i kalesonów lub całkem odkryty”. Por. KLambr nr [274].

[597] „Bez prawdziwej potrzeby” — późniejszy dodatek Pallottiego.

[598] Reszta zdania została dodana później przez Pallottiego.

[599] W oryginale: „rektora lub sanitariusza”, co Ghirelli zmieniał na „przełożonego”.

[600] Prawie dosłowne powtórzenie części nru [271] KLambr.

[601] Dosłowne powtórzenie części nru [277] KLambr.

[602] W nrze [277] KLambr czytamy: „przynajmniej co trzeci dzień”.

[603] Pallotti dodał: di salute, co oddajemy przez „niedyspozycję fizyczną”. Na tym urywał się oryginalny tekst numeru. Dodano tam wprawdzie słowa: „o możliwości zamiatania w sobotę i o sprzątaniu korytarzy przez braci”, ale Pallotti to przekreślił.

[604] Cały nr 16. został przejęty bez zmian z nru [286] KLambr; podobnie, tylko z nieznacznymi zmianami, przejęto nry od 12. do 15. włącznie z KLambr nry [284] — [286].

[605] Inaczej niż w przepisie KLambr nr [275]. W oryginale następował teraz nr 18, traktujący o mówieniu o sprawach dotyczących potrzeb cielesnych, ale został przekreślony przez Pallottiego.

[606] Pallotti poprawił w ten sposób poprzednie sformułowanie: „mówienia o rzeczach tego świata, a jeszcze bardziej o sprawach politycznych”.

[607] Dosłowne powtórzenie części nru [273] KLambr.

[608] Por. nr [279] KLambr.

[609] Por. tamże, nr [278], z drobnym opuszczeniem.

[610] Por. tamże nr [280], z małą zmianą.

[611] Widoczna tu zmiana sensu powiadamiania fortiana. Zob. nr [285] KLambr.

[612] Od: „chyba (...)” do końca zdania dodał Pallotti w późniejszym czasie.

[613] Por. nr [267] KLambr.

[614] Następuje spis treści Części I, który tu pomijamy, gdyż znajdzie się razem w spisie końcowym Podręcznika.

[615] Reguły te nie są oryginalnym dziełem Pallottiego. Święty przejął je z małymi zmianami z reguł jezuickich w roku 1849. Por. OOCC II 118—145. Skrócone w KLambr o 12 stron, poszerzone zostały w Manuale z 1847 i umieszczone z małymi tylko zmianami w Podręczniku z 1849. Właśnie tekst tej ostatniej wersji podajemy tu w przekładzie, odsyłając do tekstu z Klambr tylko w tych wypadkach, w których Podręcznik przejmuje dany przepis dosłownie. W ten sposób zachowa się nienaruszoną całość tej części Podręcznika.

[616] Rozdział o zakrystianie zajmuje tu aż 13 stron, gdy w KLambr tylko 7.

[617] Por. część nru [190] KLambr.

[618] „którą gasi się” itd. — dodatek Pallottiego.

[619] Por. nr [192] KLambr.

[620] Por. tamże, nr [193].

[621] Por. tamże, nr [197].

[622] Por. tamże, nr [198].

[623] Por. tamże, nr [199].

[624] Por. tamże, nr [200].

[625] Por. ostatni akapit tegoż nru [201]

[626] „Módlcie się. za naszego chorego Brata”.

[627] „Módlcie się za naszego Brata znajdującego się w niebezpieczeństwu śmierci”.

[628] Por. nr [206] KLambr.

[629] Tekst bardzo skrócony, jak widać z porównania z nrem [209]Klambr akapit trzeci.

[630] Jak złagodzono ten przepis, zob. nr [212] KLambr, akapit drugi.

[631] Nr [216] KLambr poleca zamykać na klucz, co tu zostało złagodzone.

[632] Przejęto tylko tę część obszernego tekstu z nru [217] KLambr, a także zdanie podane tu niżej w nrze 25.

[633] Por. Mt 25, 34-40.

[634] W całym tym rozdziale zamiast „rektora” wpisano „przełożonego”. Wpisywał Ghirelli.

[635] Odmiennie niż w nrze [221] KLambr.

[636] Zmianę w tekście pierwotnym wprowadził Pallotti. Por. nr [224] KLambr.

[637] Tu pozostawiono wyraz „rektor”.

[638] Por. obszerniejszy w tej sprawie nr [233] KLambr.

[639] w KLambr, nrze [233], jest mowa o „karafce” wina.

[640] „Przed wejściem do refektarza” — dodatek Pallottiego.

[641] „Błogosławmy Panu”, „Bogu niech będą dzięki!”.

[642] Widać, że ten tekst odbiega w sformułowaniu i treści od nru [249] KLambr.

[643] Por. trzeci akapit nru [252] KLambr, który jest dłuższy. — Następuje spis treści II części Podręcznika, którego tu nie ma potrzeby przytaczać. Zob. wyż. nr [20g] przyp. 94.

[644] Widać z tego sformułowania, że Podręcznik porzuca wzmiankę o św. Franciszku Salezym na rzecz symboliki znaku krzyża. Por. nr [533] 1 KLambr.

[645] „Pójdźcie, radujmy się w Panu” itd., „Chrystus nam się zjawił, pokłońmy się”.

[646] Por. nr [574] KLambr.

[647] Por. tamże, nr [577].

[648] „Boże, któryś serca wiernych” itd.; „Boże, który pysznym się sprzeciwiasz” itd. (pełne teksty w nrze [547] KLambr).

[649] Tak oddajemy sens niezupełnie jasnego sformułowania: cui per turno tutti devono corrispondere secondo il metodo che e prescritto dalle Constituzioni. W Konstytucjach nie zdążono tego opracować, ale pewne światło na tę niejasność rzuca Klambr, gdzie w nrze [663] czytamy: „Codziennie jeden [z członków] powinien omawiać kolejno wyznaczony mu temat (...)”. KLambr poświęca całemu zagadnieniu numery [613] i [662] do [664] włącznie.

[650] „Przepisanych” — dodatek późniejszy Pallottiego.

[651] Chodzi tu chyba o modlitwy podane w nrze [591] KLambr.

[652] Skreślono tu słowa: „za zgodą rektora”.

[653] Nie ma już wzmianki o trzymaniu krzyża pod poduszką.

[654] Por. nr [603] KLambr.

[655] Do pierwotnej części zdania (nr [604]) dodano w późniejszym czasie (częściowo uczynił to Ghirelli, częściowo Pallotti) słowa: „byleby tylko nie dzielili (...)”, aż do końca zdania.

[656] Tj. „Anioł Pański”.

[657] W ręce Twoje, Panie, polecam ducha mego (por. Łk 23, 46).

[658] W oryginale, poprawionym jednak, jak to podano w tekście, po słowach: „W chórze odprawią adorację Najśw. Sakramedntu” czytamy: „odmówią tam modlitwy i udadzą się na rekreację, jak rankiem”. Jest znamienne, że w Podręczniku, tak w wersji z 1847, jak z 1849 roku, nie prze widuje się już rekreacji wieczornej, i w konsekwencji nie mi już ani śladu wskazówek o sposobie prowadzenia tej rekreacji, jak poda wała to KLambr w nrze [313] — [314]. Wprawdzie projektowano ustali coś w tej sprawie i przygotowano nawet tekst podobny do tekstu w cytowa nym nrze [313], ale nie przejęto go w Manuale. Oto projektowany teks w ostatniej formie:

[659] „Na klęczkach” — dodał później Pallotti.

[660] Późniejszy ten dodatek o braciach pochodzi od samego Pallottiego.

[661] Por. nr [631] KLambr.

[662] Tu kończył się akapit, do którego Pallotti dodał, co następuje w tekście.

[663] Powtórzony napis orientacyjny (zob. przed nrem 31) pochodzi od Ghirellego. — Następuje bardzo obszerny rozdział 2, w wydaniu krytycznym aż 50 stron (OOCC VIII 388—438).

[664] Przepisy informacyjne, tj. „rubryki”, zostały początkowo umieszczone w cudzysłowie; teksty modlitw — bez tych znaków.

[665] „Czemuż się wynosisz, skoroś tylko proch i popiół”, „Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu” (por. Syr 10, 9; Łk 18, 13).

[666] Por. nr [540] KLambr.

[667] Te strony oryginału odpowiadają stronom 428—437 OOCC VIII. Por. niżej, nr [32 m.] i nry [558] — [566] KLambr.

[668] Por. nr [547] KLambr.

[669] Zob. nr [32b] 7.

[670] Por. nr [579] KLambr.

[671] Widzimy te maksymy już w Manuale z 1847, OOCC VIII 198—199.

[672] „Czemuż się wynosisz” itd., — „Boże, Boże mój” itd. Por. nr [556] KLambr i wyżej nr[32b] 6

[673] Por. nr [587] Klambr.

[674] Por. nr [586] 9 KLambr.

[675] „Królowi wieków nieśmiertelnemu, niewidzialnemu, jedynemu Bogu cześć i chwała na wieki wieków. Amen” [1 Tm 1, 17].

[676] Z mszalnego Wyznania wiary.

[677] Jest to znana modlitwa św. Alfonsa Liguoriego: „Panie Jezu Chryste, który z miłości ku ludziom przebywasz (...)”

[678] Modlitwa odmawiana jest dotąd w SAC w oryginale, a w Polsce w niedokładnym przekładzie. Pierwszy raz występuje w OOCC I 129—130 (rok 1839), przejęta prawie bez zmian do Podręcznika (OOCC VIII 415—416). Lepszy przekład znajdujemy w Wyb. I s. 117, nr [332].

[679] Niedokładność polskiego przekładu tej modlitwy występuje najjaskrawiej po słowach: „i bliźnich moich”. Gdy oryginał wyraża myśl o niegodności do łask niezbędnych do troszczenia się o zbawienie poprzez popieranie dzieł i stosowanie środków, to polski tekst sugeruje: po pierwsze, niegodność łask potrzebnych do takiej troski, po drugie, niegodność do łask potrzebnych do popierania dobrych dzieł itd.

[680] Zmodyfikowano zatem analogiczny przepis znajdujący się w nrze [607] KLambr.

[681] „Osobny” rachunek i „świętych” Reguł — dodatek późniejszy Pallottiego.

[682] Por. nr [586] KLambr.

[683] Por. wyżej, nr [32e], 10.

[684] Zob. wyżej, nr [32e], 11.

[685] Łacińskie, oryginalne teksty tych modlitw zob. nr [547] KLambr.

[686] Por. 1 J 4, 16. — Oryginał jest w języku łacińskim.

[687] Por. nr [627] KLambr, nieco krótszy i inaczej zbudowany, podanej tam przez nas po polsku.

[688] Całość zakończenia por. nr [628] KLambr.

[689] Prócz drobnych różnic redakcyjnych, w nrze [562] KLambr, gdzie zamiast umieszczonych przy końcu słów: „i jakobyś po tym ofiarowaniu się składanym przede mnie już «przyrzekł» (promesso)”, napisał Pallotti: „już «zapewnił» (assicurato)”.

[690] Zob. nr [32] i przyp. 49.

[691] Nastąpiła tu pewna ewolucja tekstu pierwotnego, o czym zob. nr [633] KLambr.

[692] Modlitwa apostolska, por. nr [545] KLambr.

[693] Zob. uwagę przy nrach [32] i [33]. Numerację rozdziałów od 1 do 3 oznaczono cyframi arabskimi, od 4 do 8 — rzymskimi.

[694] Słowa od „Zdrowaś Maryjo”, aż do końca, dodał Ghirelli.

[695] Pozostały trzy wersje tego, co następuje teraz aż do końca czwartegc rozdziału: Maspaniego, Ghirellego i Pallottiego. Wersje Świętego podajemy w tekście, gdy tymczasem dwie poprzednie — w nocie, przy końcu tekstu pierwszego.

[696] Tak Święty zmienił pierwotny przepis, według którego najstarszy z grupy oskarżał się ostatni.

[697] Tekst modlitwy wyżej, zakończenie nru [32d] w nrach [583] — [584] KLambr.

[698] Widać z powyższego, jak bardzo odbiegają przyjęte tu przepisy o wyjawianiu własnych win od ustalonych w KLambr, nry [334] — [337]. W tym czasie szukano różnych sformułowań, jak to zaznaczyliśmy wyżej, przy nrze [34a], 3. Oto [nie przyjęte] próby. Pierwsza jest Maspaniego: „3. Teraz oskarży się jeden po drugim, przy czym nie przepisuje się żadnej formuły, gdyż skoro chodzi o samooskarżanie się, łatwo wkraść się. może miłość własna, która mogłaby sprowadzić wszystko do zwykłych pozorów; ale każdy w prawdzie niech się wypowie w takich słowach i w taki sposób, jaki dyktuje mu duch pokory i pokuty. Dokonuje się tego na kolanach. Pierwszymi będą bracia pomocnicy, potem studenci, a na końcu księża. Nowicjusze oskarżają się przed mistrzem w kaplicy nowicjackiej. 4. Zaraz po samooskarżeniu oraz po otrzymaniu upomnienia i pokuty każdy natychmiast wyjdzie z kaplicy i pójdzie zaraz odprawić pokutę, jeżeli można to zaraz wykonać”. Druga próba pochodzi od Ghirellego, ale jej tekstu nie da się odczytać w całości, gdyż na tekście autora nalepiono tekst Pallottiego. 4. Po wypowiedzeniu tego nastąpi krótka przerwa, w czasie której każdy ma się przygotować, w najżywszym usposobieniu pokory i skruchy, do wyjawienia swych uchybień (...). 7. Nowicjusze nie wezmą udziału w kapitule win odbywającej się we wspólnocie świętego nowicjackiego ustronia, ale oskarżą się przed mistrzem w miejscu wyznaczonym przez niego do tego celu. 8. Każdy wywołany przez rektora czy przewodniczącego z jego ramienia, wystąpi zaraz na środek oratorium czy pomieszczenia kapitulnego, a uklęknąwszy tam, oskarży się w duchu pokory ze swych uchybień popełnionych przy przestrzeganiu świętych Reguł. W tej sprawie nie ustala się żadnej formuły, albowiem [itd., jak w wersji Maspaniego]. 9. Każdy po wyznaniu win oraz po otrzymaniu napomnienia i pokuty pójdzie zaraz ją odprawić, jeżeli odprawienie jest już możliwe, albo też uda się na swoje miejsce. 10. Po zamknięciu samooskarżeń przewodniczący wezwie wszystkich krótkimi, lecz mocnymi słowy do staranniejszego przestrzegania świętych Reguł i do oddawania się służbie Bożej z większą gorliwością, po czym zamknie to zebranie, mówiąc [Antyfonę]: Utwierdź Boże to” [itd.], jak w tekście Fallottiego, z tą tylko różnicą, że po wezwaniu do Królowej Apostołów każe mówić zaraz: Dziękujemy Ci, Panie Boże itd. — Niech będzie pochwalony Jezus i Maryja itd. — Czemuż się wynosisz itd. — Boże, Boże mój itd.

[699] I ten rozdział występuje w Podręczniku w trzech wersjach, odmiennych od wersji znajdującej się w KLambr, nry [638] — [641]. W tekście głównym podajemy wersję Pallottiego.

[700] „Skoro tylko usłyszy wymówione swe imię” — dodatek późniejszy Pallottiego.

[701] Nie ma już wzmianki o możliwości obrony w wyjątkowych wypadkach, jak to przewiduje KLambr, nr [640] 8.

[702] A oto odrzucone dwie wersje tego rozdziału, o czym w przypisie pierwszym obecnego numeru: Wersja Maspaniego: „1. Po wejściu wszystkich do prywatnego oratorium, przewodniczący zacznie: Veni Sancte Spiritus itd. Emitte Spiritum tuum itd. Et renovabis itd. Dominus robiscum. Et cum itd. Oremus Deus ąui corda Fidelium itd. Deus ąui superbis resistis et gratiam praestas itd. Omnipotens et mitissime Deus itd. — Nowicjusze wyjawią wzajemnie swe braki przed mistrzem w nowicjackiej kaplicy, ale bracia pomocnicy między sobą, a klerycy [wzajemnie] między sobą. 2. Bracia pomocnicy należący do wspólnoty wyjawiać będą braki jeden drugiemu i podobnie wzajem klerycy studenci, a tak samo księża. 3. W miejscu, z którego zwraca się uwagę, obecny będzie sam tylko rektor i zwracający sobie kolejno uwagę: pierwsi to bracia pomocnicy, dalej klerycy studenci, wreszcie księża”. Punkty 4—9 to dokładne przepisanie końcowej części nru [638] 4 i całych nrów [639] — [641] KLambr włącznie. Wersja Ghirellego: „1. Zwracanie uwagi na wady będzie się odbywało raz w tygodniu w oznaczonym przez przełożonego dniu i porze. 2. Odbywać się to będzie w tym samym miejscu, w jakim odbywają się kapituły win, chyba że przełożony dla słusznych powodów uznałby, iż należy zarządzić inaczej. 3. Wezmą w tym udział wszyscy znajdujący się w świętym ustroniu, wyjąwszy nowicjuszów w ustroniach nowicjackich, którzy na swe wady będą wzajemnie zwracać sobie uwagę przed mistrzem. 4. Po wejściu na ustalone miejsce rektor albo przewodniczący z jego ramienia zacznie [następują modlitwy dokładnie jak w nrze 1 Maspaniego]. 5. Nastąpi chwila przerwy, by każdy mógł się przysposobić do odniesienia pożytku z czynionych sobie uwag. 6. Po krótkiej przerwie wstają wszyscy prócz rektora albo zastępcy, który może siedzieć; wywoła on niektórych z różnych grup obecnych, by na ich braki zwrócili uwagę ci, których do tego dobierze tenże przełożony. 7. Każdego, któremu zwróci się uwagę, rektor upomni po ojcowsku, nakładając mu pokutę. Będzie też mógł wytknąć mu jakiś ważniejszy brak zewnętrzny przeciw św. Regułom, jaki sam dostrzegł, a jakiego [napominanemu] nie wytknięto. 8. Zwracanie uwagi dotyczy jedynie naruszania Reguł. 9. Bracia pomocnicy będą jeden drugiemu wyjawiać swe braki, a podobnie wzajem klerycy studenci i tak samo księża. 10—13. Przed zwróceniem uwagi powie każdy” [następują przepisane dokładnie z KLambr całe nry [639] i [640]]. 14. Po skończonym zwracaniu sobie uwag bracia pomocnicy opuszczają oratorium czy inne miejsce, gdzie się to odbywało, i udadzą się do przyległego pomieszczenia; to samo uczynią klerycy, zanim księża rozpoczną zwracać sobie uwagę. 15. Gdy księża to ukończą, wszyscy zejdą się z powrotem na miejsce zwracania uwag, a rektor z miłością i gorliwością skarci te uchybienia przeciw świętym Regułom i Konstytucjom, jakie stwierdził wśród większości członków. 16. Wtedy wszyscy klękaji a rektor mówi: V. To jest przykazanie moje,
R abyście się wzajemnie miłowali, jak Ja was umiłowałem.
V Jeden drugiego brzemiona noście.
R A tak dopełnicie prawo Chrystusa.
Módlmy się.
Tchnij w nas, o Panie. Twojego Ducha miłości i w dobroci swojej zjednocz tych, których kat raić raczysz jednym Chlebem Niebieskim i pozwalasz w jednym przemiesi kiwać domu. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.
V. Pan nasz Jezus Chrystus niech w nas wzbudzi jednego ducha w dc skonałej miłości.
R. Teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen”.

[703] Chwiejnie używany wyraz Indirizzo lub Direttorio oddajemy przez „Wskazówki”

[704] Por. KLambr, nr [111].

[705] Por. tamże, nr [116], akapit drugi KLambr.

[706] „Raz w miesiącu” — dodatek późniejszy Pallottiego..

[707] Dzień skupienia — dodatek Ghirellego.

[708] Od „dzień ten (...)” do końca, pochodzi od Ghirellego.

[709] Według KLambr chodziło o dzieła prowadzone „przez całe Pobożn Zjednoczenie wewnętrzne i zewnętrzne”. Zob. nagłówek przed nrem [695 W Podręczniku Zjednoczenie wewnętrzne nazywa się Stowarzyszę niem.

[710] Pierwotnie było: „by wszyscy kapłani (...)”

[711] Skreślono następujące w nrze [695c] KLambr przymiotniki: „Katolickie, apostolskie i rzymskie”.

[712] „Z jakiegokolwiek powodu czy tytułu” — dodatek późniejszy Pallottiego.

[713] Cały ten punkt pochodzi od samego Pallottiego.

[714] O kolejno projektowanych i wprowadzanych formułach zob. w Dziale II, cz. 4, s. 378—379; por. A. Schulle, Gestalt, s. 527—529 i 539.

[715] Jak wynika z planowanej wcześniej formuły konsekracyjnej, pro-tempore znaczy chyba to, co Założyciel wyraził na innym miejscu w słowach: „przełożonym obecnym i przyszłym (presenti e futuri)”, OOCC IX 15, przyp. 1.

[716] Jak widać, brak dodatku znajdującego się w formule dla duchownych: „jak tylko pod nakazem prawowitej władzy”. Trzecią część Podręcznika zamyka wykaz jej treści, który pomija się tu z tych samych względów, z jakich pominięto spisy następujące po częściach poprzednich. Zob. pod koniec nrów [20g] i [30].

[717] w Regułach Pallottiego spotykamy częste wzmianki o Konstytucjach. Odsyła do nich nieraz zwłaszcza Podręcznik Reguł z r. 1849. Wynika z tego, że sprawa opracowania Konstytucji była pod koniec życia Założyciela tylko kwestią czasu. Potwierdzają to dokumenty. Wstępne przynajmniej prace zlecono Ghirellemu, który jesienią 1849 sporządził schemat opublikowany świeżo w OOCC VIII 469—488 i odtworzony tu w języku polskim. Zob. F. Moccia, dz. cyt. s. 263—264 nota. — Święty nie zdążył już ustosunkować się do tego schematu, liczącego aż 138 rozdziałów! O próbach opracowania pewnych elementów Konstytucji zob. wyżej Dz. II, cz. 2, nr [12], przyp. 18 i nr [14], przyp. 29. Zob. też Schulte, Gestalt, 526 nn. 540 nn. i 556.

[718] por. nr [12], przyp. 18 na s. 275.

[719] O stosunku Konsulty generalnej do Generała zob. s. 383, przyp. 22.

[720] Chodzi tu o organ władzy przewidziany na okres „zawieszenia” władzy Generała. Zob. o tym tamże, nr [3a-b].

[721] Kastygator, dający upomnienie, u Jezuitów jeden z asystentów Generała

[722] Uderza brak wzmianki o pozostałych trzech prokuratorach pod opieką Apostołów: Jakuba Mn., Szymona i Pawła. Obszerne postanowienia o nich zostawił Pallotti w Pia Societa, OOCC I 257 nn, 317 nn, 369 nn. (Wyb. I 303 nn, 325 nn, 344 nn). Brak ten zdaje się wypływać z faktu, że ostatnia zapisana strona (192) rękopisu (wydanego krytycznie w OOCC I), została sklejona z okładką, a autor krytycznego wydania nie chciał chyba ryzykować odklejania. O sklejeniu ostatniej strony z okładką pisze ks. F. Moccia w nocie na s. 486, t. VIII.

[723] Wstęp do obecnego tomu, pod literą B.

[724] Zbiór trzeci wydał wcześniej ks. J. Hettenkofer w Ordo et preces sacrarum functionem Congregationis Apostolatus Catholici, Romae 1936.

[725] Zob. s. 287—291.

[726] Co innego z powtarzaniem drobnych, dwu- lub trzywierszowych fragmentów, których odsyłanie komplikowałoby zbytnio, a bez potrzeby, odczytywanie poszczególnych tekstów.

[727] Zob. Modlitwy Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, Poznań 1961 s. 135—182.

[728] Do oryginalnego tytułu Ordo consecrationis dodał pismem maszynowym ks. Hettenkofer: (Obrzęd poświęcenia się wraz z formułą konsekracyjną, napisaną własnoręcznie przez Wielebnego W. Pallottiego: 1846 [I oraz Wyjaśnienie umowy poprawione przez Wielebnego Pallottiego: 1841 [II]). Liczby rzymskie (I i II) dla większej przejrzystości dodał tłumacz.

[729] O rycie tego poświęcenia wspomina KLambr, nr [529], odsyłając sam ryt do ceremoniału Stowarzyszenia, który ks. Moccia widzi słusznie w Regule Wielkiej, gdyż wtedy nie było innego rytuału w Stowarzyszeniu. Nawet omawiane obecnie Ordo wraca w zasadzie do tejże Rguły (por. OOCC II 291 nn). A na tym Ordo opiera się tak drugi, jak i trzeci Ceremoniał.

[730] Odsyłamy do tekstu definitywnego ze zrozumiałych względów.

[731] Dotąd (nr [Id]) dokładnie, jak w Regule z 1839 (OOCC II 302—303). Teraz następuje innowacja.

[732] 1. Ks. Moccia publikuje po raz pierwszy zagubione, jak świadcz Orlandi, urywki innych wersji omawianego Obrzędu, w szczególności interesujące nas wersje formuły konsekracji (OOCC IX 20, nota 2). W tę sprawie zasługuje na uwzględnienie uwaga Orlandiego dołączona na wstępie do jednej z wersji: „Formuła: Per la maggiore gloria di Dio itd., napisane przez Sługę Bożego na karteczce, dołączona do jego oryginału przez ks. Rafała Melię (...) została przez tegoż Sługę Bożego w roku 1846 przekreślono w kopii Ordo Consecrationis, a zastąpiona formułą łacińską, zawierając przyrzeczenia: posłuszeństwa, ubóstwa, czystości i wytrwania. Do tych do łączył [Pallotti] jeszcze dwa inne, jak to widać w formule Podręcznika, da prowadzając do tego, że w roku 1847 według niej złożyło przyrzeczenia sześciu Jego towarzyszy”. — O łacińskiej formule zob. informacja przy nr2 [lc]. Formuły z sześcioma przyrzeczeniami zob. OOCC VIII 253 i 466; t ostatnia znajduje się na s. 368. 2. Co do następującego teraz „Wyjaśnienia umowy” według świadectw ks. Hettenkofera ks. Orlandi pozostawił nam taką oto uwagę: „Wyjaśnieni umowy dołączone tu [tj. do omówionego już Ordo — F. B] napisał ks. Hen ryk Ghirelli na podstawie dwóch rękopisów (por. Dz. II, cz. 2, nr [19] — [20 Sługi Bożego, który po przejrzeniu i poprawieniu [pracy Ghirellego — 1 B.], jak to jest widoczne, polecił sporządzić czystą kopię temu, kto przygotował egzemplarz Reguł przedstawionych J. Em. Lambruschiniemu i prze zeń poprawionych, po czym własnoręcznie [Sługa Boży] naniósł na nie inne poprawki czy dodatki. Egzemplarz ten pozostawił wraz z wspomnianymi Regułami, co w naszym archiwum przechowuje się wraz ze wzmiankowanymi rękopisami”. Ks. Moccia przytaczając tę uwagę Orlandiego stwierdza, że wspomniany egzemplarz zaginął już dawno (OOCC IX 4, c. d. przy pisu 4).

[733] Układ treści nagłówka pochodzi od Ghirellego; nagłówek: „O umowie (...)” — od ks. Hettenkofera.

[734] Na tym kończy się praca Ghirellego, o czym w przyp. 11, 2. Reszta, do końca, pochodzi od Pallottiego jako późniejszy dodatek.

[735] „zgodnie z tym (...)” — dodatek późniejszy Pallottiego. Por. nr [2c].

[736] Następowały teraz takie oto słowa, które później przekreślił sam Założyciel: „by je przeznaczyć albo na założenie jakiegoś ustronia, gdzie nie ma pozwolenia na zbieranie jałmużn, albo gdzie brak osób zamożnych, które mogłyby dołożyć lub wesprzeć te ustronia, które nie otrzymują wystarczających jałmużn, aby tak uzupełnić to, co potrzebne dla zaspokojenia ich potrzeb; albo dla pokrycia wydatków potrzebnych do wysyłki misjonarzy do krajów pogańskich i do zaopatrzenia ich w liturgiczne naczynia, sprzęty, szaty, w religijne obrazki, różańce, medaliki, książeczki; i by zadośćuczynić potrzebom ludności, szczególnie w wypadkach wielkiego głodu”.

[737] „święte” — dodał umyślnie Pallotti w czasie później szym, z czego wynika, że używanie tego przymiotnika w związku z ustroniami nie było u Założyciela dziełem przyzwyczajenia czy przypadku.

[738] „A co wam zbywa, dajcie ubogim” (por. 2 Kor 8, 14).

[739] Następował taki oto punkt pierwszy, skreślony jednak później przez Pallottiego: „Wśród ludu potrzebującego świętych naszych ustroni, gdzie władze zabraniają kwesty lub gdzie brak zamożnych osób mogących służyć materialnymi środkami, założy się święte ustronie na rzecz danej ludności; albo też na pokrycie wydatków związanych z wysyłką naszych misjonarzy w strony pogańskie, z wyposażeniem ich w liturgiczne naczynia, sprzęty, szaty, obrazy, relikwiarze i co potrzebne do wykonywania publicznego kultu, również w różańce, medaliki, książeczki do nabożeństwa w celu szerzenia pobożności wśród [danych] ludów”.

[740] Numer ten i trzeci dopisał Pallotti później. Por. przypis poprzedni.

[741] Na przekreślonych słowach: „misji zewnętrznych” napisał Pallotti jak w tekście.

[742] Pierwotne: „wyższego przełożonego w danym czasie” poprawił Ghirelli, jak podano w tekście.

[743] Cały ostatni tekst od: „Niezasobne ustronia (...)” dopisał Pallotti w czasie późniejszym. — W związku z przytoczonym co dopiero dokumentem o umowie wypadnie przytoczyć ważne domówienia wynikające z odkrycia ks. Mocci. Publikuje on dwa odnalezione rękopisy: pierwszy, wcześniejszy od KLambr (ponieważ w nim Generał jest dożywotni, gdy w KLambr wybierany na lat 12: (nry [688] — [689]), stanowi cenną informację dotyczącą „Konsulty Rektora generalnego”, o której w schemacie Konstytucji (cz. II tyt. 1, r. 3 i przypis 106), a także dyspozycję przewidującą zawieszenie władzy Generała co trzy lata na okres jednego miesiąca. Drugi, pochodzący z okresu nie wcześniejszego niż rok 1846, dotyczy interesującej nas teraz umowy. W tej sprawie ks. Moccia przytacza taki dopisek ks. Hettenkofera: „Według Orlandiego (...) jest tam jeszcze jedna kopia tej Deklaracji wraz z dalszymi uwagami ks. Wincentego. Ale nie można jej już odszukać” (OOCC IX 36, nota 7). W rzeczywistości jednak wspomniany ks. Moccia odszukał chyba to zagubione Wyjaśnienie, a w każdym razie odnalazł i podał nam ważną wypowiedź Założyciela o moralno- prawnym charakterze zobowiązania wypływającego z umowy zawieranej z okazji składanej przez członków konsekracji. Ponieważ jest to jedyny znany nam dokument, który wyjaśnia bliżej naturę zobowiązania płynącego z umowy i ponieważ był on przedmiotem uwagi tak Założyciela, jak jego współpracowników — jak to wynika z nanoszonych poprawek — podamy ten szkic w głównym tekście, gdy pierwszy zamieścimy w niniejszym przypisie (por. dokument zamieszczony na s. 276: „Zarząd Stowarzyszenia. Generał wraz ze swą Konsultą stoi na czele całego Stowarzyszenia. Urząd jego jest dożywotni, gdyż częste zmiany przełożonego generalnego prowadzą zwykle do szkodliwych innowacji w spra wie dobrego kierowania zorganizowanymi zbiorowościami (eorpi morali), By jednak w ciągu długoletniego okresu czasu nie słabła prężność i staranność kierownictwa i by się nie wkradały pod tym względem nadużycia, [przeto] Generał co trzy lata będzie przez okres miesięczny zawieszony w swym urzędowaniu. W ciągu zaś tego miesiąca wystąpi przewodniczący wraz z czterema radnymi, którzy zastąpią przełożonego generalnego, zbadają jego rządy, wydawać będą zarządzenia i dekrety, wszystko jednak w związku z zachowaniem Reguł i Konstytucji, nie zaś dla wprowadzenia innowacji. Generał jest obowiązany do przestrzegania tych zarządzeń i dekretów, po upływie zaś miesiąca wraca do pełnienia swych obowiązków. Przewodniczącego i czterech jego radnych wybiera Konsulta generalna, zwoływana w celu wyboru Generała. W wypadku śmierci jednego z nich — konsulta tej Prowincji, do której zmarły należał, wybiera innego. W razie śmierci Generała ustaje władza przewodniczącego i czterech jego współbraci.

[744] Orlandi zaopatrzył rękopis w następujący nagłówek: „Część szkicu Wyjaśnienia dotyczącego umowy zawieranej przy uroczystej konsekracji”. Tekst z wieloma poprawkami Pallottiego, a później częściowo przekreślony, znajduje się w OOCC IX 37—39, w nocie 1.

[745] „przed uprzednim zatwierdzeniem przez jego Konsultę” — dodatek późniejszy Pallottiego.

[746] Skreślono słowa oryginału: „nawet bez ważnego powodu (inaczej niż wymaga się przy ślubach)”.

[747] Pierwotne „poduszczenie” zamienił Pallotti na „pokusę”.

[748] W oryginale po: „swych przyrzeczeń” następowały słowa: „i to bez żadnej formy procesowej, lecz tylko po uprzedniej naradzie odbywającej się przed przełożonym wyższym, do którego jedynie”. Nowsza wersja pochodzi od Pallottiego.

[749] Słowa od: „Jeżeli stowarzyszony (...)” do końca zdania dopisał Pallotti w czasie późniejszym.

[750] Teraz następowały takie słowa, później przekreślone przez Pallottiego: „Dalej, jeżeli ktoś dla zdobycia większej zasługi przed Bogiem poczułby natchnienie do wzmocnienia prywatnym ślubem tego, co przyrzekł w umowie, to jest: ubóstwa, czystości, posłuszeństwa i wytrwania, niechże to uczyni, byle zgodnie z radą spowiednika”.

[751] Postulator generalny zaopatrzył ten Ceremoniał następującym tytułem i informacją: „Obrzędy i modlitwy przy funkcjach Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego — Najnowszy egzemplarz przejrzany i poprawiony przez Wieleb. Założyciela — 1849. Na dowód prawdy itd. Rzym 22 stycznia 1922, J. Hettenkofer P. S. M. Postulator Sprawy”. — O II Ceremoniale zob. wstęp do tej ostatniej części.

[752] Oryginał wyraził to w skrótach łacińskich: A. M. D. G. et I. M. V., A. D. P., A. S. A. — Pod tymi skrótami ks. Orlandi umieścił taką notatkę: „N. B. Na tych kartach znajdują się ostatnie poprawki dokonane przez N[aszego] Otjca] D[on] Vincenzo, które na krótko przed swą śmiercią kazał przepisać br. Karolowi Sallartowi, co przejrzał osobiście”. — Sallart przyłączył się do wspólnoty w roku 1848 i opuścił ją po 15 miesiącach pobytu w Stowarzyszeniu.

[753] Jak już wiadomo, Ceremoniały, nie wyłączając ostatniego, sięgają początkami do zasadniczej Reguły z 1839. Zob. odpowiednio do kolejnych tytułów obecnego Ceremoniału, OOCC II 410 nn, 425 nn, 291 nn i IX 3 nn, 455 nn, 468 nn, 440 nn, 452 nn. Tytuł IX, umieszczony przy końcu obecnego Ceremoniału jest nowy. Ceremoniał ten dzieli się na tytuły.

[754] 1. Według Ceremoniału II obrzęd zaczyna się od czytania Ewangelii, nie przyjęto bowiem opracowania Maspaniego, mimo że były próby wprowadzenia poprawek do tego opracowania. Zob. OOCC IX 43— 44, nota 2. — Wykorzystano to jednak w ostatnim Ceremoniale, jak to wynika z powierzchownego nawet porównania tekstów. 2. Ogólniejsze przepisy dotyczące formalnego wstąpienia znajdują się w RW (OOCC II 275 nn) i w KLambr, nry [501] — [511]. Zasadniczy ryt z tym związany podał Założyciel już w tejże RW (tamże, s. 410 nn). Na podanym tam tekście pierwotnym opierają się teksty prawie identyczne z Ceremoniałem II (OOCC IX s. 45 nn i 226 nn) oraz ostateczny, tu w przekładzie (OOCC IX 250—267).

[755] W oryginale i w tekście Maspaniego było „Rektor”, co w tym miejscu i do końca obrzędu zastąpił Pallotti wyrazem „Kapłan”.

[756] Modlitwa przepisana przed czytaniem Ewangelii tak dla kapłana, jak diakona: Oczyść serce i wargi moje, Wszechmogący Boże, któryś wargi proroka Izajasza oczyścił kamykiem ognistym (por. Iz 6, 7). W łaskawym zmiłowaniu swoim racz mnie tak oczyścić, abym godnie zdołał głosić Twą świętą Ewangelię. Przez Chrystusa itd. (dziś modlitwa na tę okazję jest krótsza). Następowała prośba diakona zwrócona do kapłana: „Racz pobłogosławić, ojcze”, na co celebrans odpowiadał: „Pan niech będzie w sercu twoim i na wargach twoich, byś godnie i należycie głosił Jego Ewangelię. Amen”.

[757] Cały niemal ten ryt został przejęty z ceremonii umywania nóg w Wielki Czwartek.

[758] „Pieśń miłości” z tejże ceremonii liturgicznej umywania nóg.

[759] ”gdy wszyscy stoją” — dodatek Pallottiego.

[760] Introit na 2 lutego; por. Ps 47,10-11.

[761] Modlitwa z Liturgii 2 lutego, podobnie jak następujące zaraz czytanie z proroka Malachiasza.

[762] W przygotowaniu tekstu II Ceremoniału następowały teraz, nie włączone jednak do tegoż Cerem., drobiazgowe przepisy (OOCC IX s. 54 nota 2), których treść istotną przejęto do Ceremoniału III.

[763] Te słowa dopisał w czasie późniejszym Pallotti.

[764] Trzeba tu powtórzyć spostrzeżenie ze str. 389 przyp. 9 o planowanym a nie przyjętym przez Ryt. II rycie (OOCC IX 50, nota 4), przyjętym zaś w części w prezentowanym teraz Rytuale. Jest to cały fragment, od „Subdiakon podaje (...)” aż do: „śpiewa pobożnie”. Nie przyjęto zaś i w tym wypadku następującej części Rytu: „Teraz akolici przynoszą przygotowany fotel i ustawiają go po stronie Ewangelii, z którego rektor przemówi w podniosły sposób do kandydata [starając się] natchnąć go gorącym pragnieniem naśladowania P. N. J. Ch. we wszystkim, co odnosi się do ducha Stowarzyszenia. Asystenci i wszyscy znajdujący się w chórze przy rozpoczęciu przemówienia, nakrywszy głowy siadają na swych miejscach. Kandydat zaś stoi w pośrodku prezbiterium, a za nim z prawej strony zajmuje miejsce mistrz nowicj uszów. Po przemówieniu asystenci podchodzą zaraz do ołtarza, kapłan zaś przed najniższym stopniem ołtarza, stojąc pomiędzy klęczącymi diakonem i subdiakonem, śpiewa pobożnie: V. Zbaw sługę Twego, Panie itd.”

[765] Po tej modlitwie, pochodzącej od Pallottiego, następują dwie, wzięte z Mszału Rzymskiego, Orat. Div., nry 27 i 21.

[766] Zdaniem ks. Mocci wszystko wskazuje na to, że następujące teraz modlitwy pochodzą od samego Pallottiego.

[767] Po tej pierwszej modlitwie, znajdującej się już w Rytuale II, następowały zaprojektowane, ale nie przyjęte do tego Ceremoniału, trzy dalsze modlitwy, przejęte jednak w dosłownym brzmieniu do Rytuału III.

[768] Taką formę tego adresu przyjęto wreszcie po próbach, jakie widoczne są w Rytuale II i w szkicach przygotowawczych, na których jawią się poprawki Ghirellego i Pallottiego: Szkic przygotowawczy Przyjm, bracie w Chrystusie, tę poświęconą szatę i błagaj Naj św. Dziewicę, byś przez Jej zasługi i wstawiennictwo nosił ją bez skazy, byś był wyzwolony od wszelkiego zła i doprowadzony do żywota wiecznego. Amen. Ceremoniał II Przyjm, najmilszy bracie, tę poświęconą szatę i proś Najśw. dziewicę, byś tę szatę nosił bez skazy, oraz, byś wolny od wszelkich przeciwności i pokus, doprowadzony był do żywota wiecznego. Amen. Jeden i drugi tekst został tu nieco wygładzony, gdyż w oryginale, na skutek wielu poprawek, jest zredagowany niezbyt szczęśliwie. Gdy Ryt. II przewiduje teraz tylko pokropienie kandydata i śpiew Te Deum, to tekst przygotowawczy zawiera szczegółowsze wskazówki, z których część przejęto do Ryt. III, część zaś i w nim pominięto. Oto ta opuszczona część tekstu pierwotnego: „Zaraz po zaintonowaniu [Te Deum], kandydat wstaje i wraz z mistrzem nowicjuszów kieruje się na prawo, do rektora, obejmuje go z szacunkiem, tak by zbliżały się do siebie wzajem [ich] policzki, a przed objęciem i po nim skłania głowę. Teraz, po oddaniu uścisku asystentom, kieruje się do chóru, gdzie obejmuje w ten sam sposób wszystkich, poczynając od godniejszych, i wraca na swe miejsce”.

[769] Tę ostatnią wskazówkę przejęto z tekstu przygotowawczego, którego nie ma w Rytuale II.

[770] Według EW (OOCC II s. 426), KLambr (nr [520] i szkicu do Konstytucji (Dz. II, s. 280, nr [15b]) obłóczyny kandydatów były w zasadzie przewidziane po ich miesięcznych rekolekcjach, wyjątkowo później, według uznania konsulty. Tę samą zasadę za RW przyjmuje szkic do planowanego Rytuału II z 1846 r., nie włączony jednak do tegoż zbioru, a w części tylko wcielony do Rytuału III. Oto pominięta w obydwu zbiorach część szkicu z r. 1846: „(...) Po ukończeniu rekolekcji miesięcznych lub według osądu konsulty, z uwagi na większe duchowe dobro kandydata i Stowarzyszenia, nawet po kilku miesiącach [pluribus, co dosłownie oznacza większą ilość miesięcy] przyobleka się kandydata w szatę Stowarzyszenia, a to w sposób następujący: Przez parę dni poprzednich mistrz nowicjuszów ma z pobożnością i powagą pouczyć kandydata o duchowym znaczeniu obrzędu, według którego powinien być przyobleczony; że mianowicie w sercu swym powinien wyzbyć się starego człowieka, a przyoblec w nowego: w Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego, a to poprzez doskonałe umartwienie wewnętrzne i zewnętrzne, zgodnie z Regułami i Konstytucjami Stowarzyszenia. Toteż w obrzędzie tym przypomina się pamięć męki i śmierci Pana naszego Jezusa Chrystusa, byśmy przy Bożej pomocy wedle sił upodobnili się Doń we wszystkim. W oznaczonym dniu (...)” itd., jak podajemy w tekście głównym.

[771] Cały ten wstęp aż do hymnu, opuszczony w Ceremoniale II, został tu przyjęty ze wspomnianego szkicu w dosłownym niemal brzmieniu (OOCC IX 62 nota 3).

[772] w oryginale następowały śpiewy fragmentów z Psalmów 88 i 68, a wskazówka dla kapłana: „tymczasem kapłan wstępuje (...)” umieszczona była po Alleluja, a przed czytaniem Lekcji.

[773] „który odczytuje (...) Ewangelią” — dodatek późniejszy Pallottiego.

[774] Zob. wyżej, nr [4b].

[775] „Albowiem umarliście, a życie wasze ukryte jest z Chrystusem to Bogu” (por. Koi 3, 3).

[776] Wszystko wskazuje na to, że modlitwy, które teraz następują aż do końca tego rytu, pochodzą od Pallottiego. Por. ks. Moccia, OOCC IX 274 nota 1.

[777] Zob. orat. 1. podczas czytań w Wigilię Paschalną,

[778] Nagłówek dodany przez Pallottiego.

[779] Następują dwie modlitwy przygotowane przed. Rytuałem II, ale do niego nie włączone. Co więcej, przygotowano jeszcze dwie inne modlitwy, ale i te skreślono. Wreszcie Pallotti napisał jeszcze jedną (piątą), a ponieważ nie została przekreślona, krytyczny wydawca umieścił ją w Rytuale II, z którego jednak nie przeniesiono jej do Ceremoniału III. Oto jej tekst: Panie Święty, Ojcze wszechmocny, odwieczny Boże, który jesteś, który byłeś i który trwasz aż do końca, którego nie znamy początku ani pojmujemy kresu, wzywamy Cię pokornie, [spójrz] na tego sługę Twojego, N. N., którego uwolniłeś z więzów świata; racz wysłuchać go, który dzięki łasce Twego wezwania wsłuchuje się w Twój głos i otwiera Ci bramy swego serca, aby napełniony Duchem Świętym, wyzuwszy się ze starego człowieka, przyoblekł nowego, stworzonego na Twoją modłę; niech otrzyma nieskażoną i niepokalaną szatę Twej łaski, by Tobie, Bogu naszemu, mógł ustawicznie służyć. Przez Chrystusa Pana naszego. — Zob. w całej tej sprawie OOCC IX 72—74.

[780] Zob. pierwsze zdanie poprzedniego przypiska.

[781] Por. wielkosobotnie „Orędzie Paschalne”.

[782] Por. Ef 4, 22-24. „Przez Chrystusa Pana naszego” — dodatek późniejszy Pallottiego.

[783] Który żyjesz (...) na wieki wieków — dodatek Pallottiego, podobnie jak zakończenia w dwu następnych modlitwach.

[784] Por. 1 Kor 4, 9; Mt 16, 24; Ef 5, 14. R. Amen.

[785] Wersety te wybrano z Ps 85, 2; 19, 3; 88, 23.

[786] Następujące trzy modlitwy pochodzą, jak się wydaje, od Pallottiego.

[787] W modlitwach tych, jak i poprzednich, przejawia się zasadnicza myśl Świętego, by każdy nie tylko przy obłóczynach, ale w całym życiu na widok przyjętych szat Instytutu kierował myśl do wielbienia Boga, do naśladowania Chrystusa, do wpatrywania się w Królowę Apostołów, do wierności Stowarzyszeniu, które obrał na większą chwałę Boga i na zbawienie ludzi.

[788] Nagłówek identyczny z nagłówkiem analogicznym Rytuału I. — O powstaniu i losach tego tekstu, zob. wyżej, nr [1], przyp. 7. O stosunku pierwotnego tekstu do obecnego — tamże, numer [1].

[789] Módl. mszalne, Orat. ad div., nr 29.

[790] Słowa z „Chwała Ojcu” itd., dodał Pallotti w czasie późniejszym.

[791] Módl. mszalna ze środy po II niedz. Wielkiego Postu.

[792] Per evangelica dicta deleantur nostra delicta, co znaczy: przez ewangeliczne słowa, niech będą zniszczone nasze występki.

[793] Jest to dobry przekład oryginału, stosowany już w praktyce w Polskiej Prowincji Stowarzyszenia. Warto przypomnieć, że ten ryt konsekracji początkami swymi sięga w zasadzie roku 1839! (por. OOCC II 296—299).

[794] Por. Enchirid. Ind. 1952, 88. Nie znajdujemy tej modlitwy w Enchirid. Ind. z 1968 r.

[795] Różnicę między tą formułą a poprzednimi i ostatnią z r. 1849, zob. wyżej. s. 379, nr [lc], i Podr., s. 368, nr [39].

[796] Widać, że w formule zamieszczonej w Rytuale I, znajduje się dodatek po auxiliante Deo — et intercedentibus (...) curia coelesti i po Congr. Presbyterorum — saecularium, co pominięto w ostatecznej formule z r. 1849. Zob. wyżej, s. 368, nr [39].

[797] Tzn. „rozłupać krzyż”. — Słowa od „jeżeli zaś jest niepiśmienny” do końca zdania dopisał Pallotti w czasie późniejszym.

[798] Z następujących teraz modlitw I, V, i VI pochodzi od Pallottiego, II, III i IV — z niedzieli: XI, XII i XIII po Zielonych Świątkach,

[799] Por. Teksty mszalne z wtorku po Zmartwychwstaniu Pańskim.

[800] Widzimy tu pewne modyfikacje treściowe i ilościowe w stosunku do modlitw przewidzianych w Rytuałach I i II (OOCC IX 18 i 101—103). Inne też jest zamknięcie całego obrzędu w Rytuale I niż w II i III.

[801] Słowa: Tytuł 4, to dopisek późniejszy Ghirellego.

[802] Nagłówek ten, jak i tekst całego tytułu, niewiele różniącego się od obecnego, znajduje się już w Rytuale II i to w dwu wersjach (OOCC IX 105 nn; 126 nn). Początkami zaś swymi sięga roku 1839, tj. Reguł pisanych w Camaldoli, w których występuje pod tytułem: Porządek przyłączania księży do misjonarskiej grupy jakiejkolwiek Prokury Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego i świętych jego ustroni (OOCC II 455—468).

[803] Następuje teraz siedem modlitw liturgicznych, z których I do Ducha Świętego, VI o dar łez, pozostałe z Liturgii wielkopiątkowej.

[804] Według L. Staffa.

[805] Pierwsza z tych oracji wzięta jest z Mszy „o rozkrzewienie wiary”, druga, „o pokorą”, z modlitw w różnych potrzebach (27), trzecia z obrzędu chrztu św., z małą adaptacją.

[806] Modyfikacja modlitwy przez wtrącenie słów: aby jako godny zwiastun (...) Twych Sakramentów. Przez Chrystusa (...)

[807] por. wyżej, nr [4b].

[808] „Ten zaś (...) aż do końca zdania dodał Pallotti w czasie późniejszym. Zob. inne ujęcie w Rytuale II, OOCC IX 114—115.

[809] Oryginalna modlitwa Pallottiego, znajdująca się już w Rytuale II (OOCC IX 116).

[810] Aluzja do wstępnej modlitwy brewiarzowej: Aperi Domine. >

[811] „(...) robotników na żniwo Twoje i zlituj się nad ludem Twym”

[812] Modlitwa oryginalna Pallottiego.

[813] Z Rytuału II (OOCC IX 121—124) z nieznacznymi modyfikacjami. Cała ta rubryka z błogosławieństwami pochodzi od Pallottiego.

[814] Tzn. w Rytuale II, OOCC IX 124—125.

[815] itd.” — dodatek Pallottiego. — Teraz w Rytuale II następowała druga wersja tytułu czwartego (OOCC IX, 126— 144). Wersja ta dotyczy Zjednoczenia, dlatego nie została włączona do ceremonialnego prawa Stowarzyszenia.

[816] por. nry [376] — [377] KLambr. Rytuał w swej istocie przejęty został z Reguł pisanych w Camaldoli, w roku 1839. Por. OOCC II 468—474.

[817] Modlitwa ze Mszy za chorych i z modlitw o pokorę, Orat. div. nr 27. >

[818] dla których o zmiłowanie Twoje błagamy, aby przywróceni do zdrowia, razem z nami dzięki Ci za to złożyli. Przez Pana (...)

[819] Modlitwę i to co następuje wzięto ze zbioru błogosławieństw (poświęceń) P. Sanniga (Sanningha?)

[820] Por. Litanię Loret.; następujące zaraz remedium salutare zapożyczono z Rytuału Rzym., tyt. VIII, r. 2.

[821] Modlitwa ta zaczyna się jak modlitwa Świętego, umieszczona wyżej, w nrze [7h], ale różni się od niej i należy ją odnieść do liturgicznej modlitwy z Exsequiarum Ordo, Rit. Rom. tit VI, s. 3.

[822] Z niedz. XI po Ziel. Świątkach, zob. wyżej, s. 409.

[823] Z niedz. XIII po Ziel. Świątkach.

[824] z Mszy pro gratiarum actione. Z całego tego rytu (pod nrem [8]) można łatwo poznać, jak bardzo cenił Święty sakramentalne poświęcenia wody i ile dokładał starań, by skutecznie służyło ludziom! Teraz w Rytuale II następowała rubryka: „O używanie poświęconej wody dla biednych chorych” (IX 150—154), wzięta w większej części w dosłownym brzmieniu z Reguł powstałych w Camaldoli w r. 1839 (OOCC II 475—480). Prócz tego w t. V tejże serii (610—611) znajdujemy wskazówki Pallottiego, pochodzące prawdopodobnie z tegoż okresu, w sprawie właściwego korzystania z poświęconej dla chorych wody; wskazówek tvch nie włączono jednak do Rytuałów.

[825] Z liturgii św. Namaszczenia, Rit. Rom., tit. V, c. 2.

[826] Na boku dopisek Pallottiego: „należy wypisać wszystko w całości”.

[827] z liturgii św. Namaszczenia, jak wyżej.

[828] z dawnego Brewiarza, benedictio pro IV lect.

[829] Cała ta „Uwaga”, bardzo w tej sprawie istotna, pochodzi od Pallottiego.

[830] Numer ten jako kolejny w tym dziale dopisał Hettenkofer.

[831] O tych sprawach zob. KLambr, nry [424] i [425] oraz przepisy wcześniejsze w RW (OOCC II 481—495). Ten to wczesny tekst stanowi podstawę tekstu Rytuału III, który przejął niemal dosłownie tekst pierwszej wersji Rytuału II. Wersja pierwsza (OOCC IX 161—185) różni się od drugiej (tamże, 185— 206) tym, że w drugiej wersji pominięto całkowicie przepisy o procesji teoforycznej, która według pierwszej wersji Rytuału II i według Rytuału III „jeśli to tylko możliwe, nie powinna być nigdy pomijana” (OOCC IX 178 i 351). Przepis o tej procesji wprowadził sam Pallotti pod koniec r. 1846 lub wkrótce potem.

[832] Słowa powyższe aż do końca tego akapitu wpisał Pallotti na miejsce poprzednich umieszczonych w Rytuale II: „I jak mówi tekst święty, płakać wtedy będą wszystkie narody ziemi, tzn., że odrzuceni lamentować będą lamentem wiecznej rozpaczy, a sprawiedliwi zaś płaczem wieczystej radości i szczęścia; wykorzystując w życiu cnotliwym krzyż święty, w dniu onym będziemy przygotowani do tego, by wraz ze Sprawiedliwym wylewać łzy wiekuistego pocieszenia”.

[833] Por. Bened. novae crucis w Rit. Rom., tit. VIII, c. 24. oracja III powstała z tekstów znajdujących się w Bened. solemnior novae crucis, tamże, Bened. reservatae.

[834] „oraz wzrost wiary, nadziei i miłości” — dodał Pallotti w późniejszym czasie.

[835] Ten tekst jest nowością w stosunku do Rytuału II, gdzie jest mowa tylko o trzykrotnym kropieniu krzyża.

[836] Por. nr [48] na s. 52.

[837] Słowa: „wychodząc z tekstu (...) do tego celu” stanowią dodatek Pallottiego.

[838] Jest to ryt oryginalny Pallottiego, znajdujący się już w EW (OOCC II 485—490), lecz rozwinięty w Rytuale II i III.

[839] Pallotti zaznaczył z boku karty: „Należy wpisać cale wersety i responsoria”.

[840] Obrońca przed burzami, nieczystymi duchami, chorobliwymi lękami przed wodą.

[841] Wstęp do modlitwy różni się od wstępu w Rytuale II (OOCC IX 170),

[842] Por. Rituale Rom., tit. VIII, c. 4.

[843] Co do dwu pierwszych oracji por. Kit. Rom., tit VIII, c. 27 i c. 7. Pozostałe modlitwy pochodzą według wszelkiego prawdopodobieństwa od Pallottiego.

[844] Jest to skrót modlitwy umieszczonej w dwu pierwszych wersjach Rytuału II (OOCC IX 174 i 199).

[845] Jest to nowa modlitwa, której nie było jeszcze w Rytuale II.

[846] Por. Rit. Rom... tit. VIII, c. 6.

[847] Tak oddajemy następujący, niejasny nieco, tekst modlitwy.

[848] Zob. nr [9], przyp. 82. Szkic do tej dyspozycji, nie pokrywający się jednak z obecnym tekstem, znajduje się już w Rytuale II (OOCC IX 177 nota 2).

[849] Obrzęd, którego brak w RW, pojawił się w Rytuale II w dwu prawie identycznych wersjach (t. IX, s. 181 nn. i 202 nn). Tekst przejęto prawie bez zmian również do Rytuału III.

[850] Modlitwa z XXIII niedz. po Zielonych Świątkach.

[851] W poprzednich wersjach poprzedzał to skreślony tu przez Pallottiego werset: V. Niech imię Pańskie będzie błogosławione. R. Teraz i na wieki.

[852] Numer 7 dopisany, podobnie jak 6, przez ks. Hettenkofera.

[853] Numer 8 dopisał ks. Hettenkofer.

[854] Ten numer porządkowy pochodzi od ks. Hettenkofera.

[855] Obrzęd ten występuje w dwu wersjach: wcześniejszy, opracowany przez Karola Marię Sallarta, poprawiony przez Pallottiego i Orlandiego, przytaczamy teraz; drugi, pochodzący od Pallottiego, zamieścił ks. Tomasz Bielski w Wyb. I 229—231.

[856] Zob. też „Porządek przyjęcia jednej lub wielu osób (które nie tworzą jakiejś społeczności) do Pobożnego Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego”. Ten obrzęd znajduje się w: Wyb. I 214—215 nry [670] — [672].

[857] Przy końcu oryginału Rytuału III ks. Hettenkofer zamieścił spis treści, o tyle cenny, że zawiera odnośniki poszczególnych 9 tytułów do odpowiedników w RW. Indeks ten znajduje się na stronach 386—388 niniejszego tomu.